İş Göremezlik Tazminatı Hesaplama

31 Temmuz 2026'da Değişen İki Kural

7589 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Bedensel zarar tazminatını iki noktadan etkiledi: faizin başlangıcı ve davanın açılış usulü.

İki değişikliğin geçiş hükümleri farklıdır ve bu ayrım pratikte belirleyicidir: faiz kuralı olay tarihine, dava usulü dava tarihine bakar. Yani 2022'de gerçekleşmiş bir iş kazası için bugün açılacak davada faiz eski kurala, usul yeni kurala tabidir.

Üçüncü bir değişiklik 2020'ye aittir ama hâlâ birçok hesaba yansımamıştır: Anayasa Mahkemesinin iptal kararıyla %1,8 teknik faizin dayanağı ortadan kalkmıştır. Tazminatı en çok etkileyen değişiklik budur.

İş Göremezlik Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Hesap, Türk Borçlar Kanununun 54 üncü maddesinin üçüncü bendine dayanır: çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. Dört adımdan oluşur: kişinin olay tarihindeki yaşına göre bakiye ömrü bulunur, bu süre üç döneme bölünür, her dönem kendi ücretiyle çarpılıp toplanır, bulunan zarar maluliyet ve kusur oranlarıyla çarpılır.

Somut bir dosyada nasıl işlediğini görelim. 30 yaşında, aylık net 30.000 TL kazanan bir işçi iş kazası geçirdi; sürekli iş göremezlik oranı %20 belirlendi ve işveren tam kusurlu bulundu.

Aynı işçi kadın olsaydı bakiye ömür 49 yıla çıkar, pasif dönem 19 yıl olur ve üst uç 3.440.242,80 TL'ye yükselirdi; fark tamamen yaşam tablosundan gelir.

Aracın tek rakam yerine aralık vermesinin iki sebebi vardır, ikisi de hukukidir: maluliyet oranı kesin değildir ve pasif dönemin hesaba katılıp katılmayacağı içtihatta tartışmalıdır. Alt uç bu iki belirsizliğin aleyhe, üst uç lehe sonuçlandığı senaryodur.

Bakiye Ömür: TRH 2010 Yaşam Tablosu

Bakiye ömür, kişinin belirli bir yaşta ortalama kaç yıl daha yaşayacağını gösterir ve tazminatın süresini doğrudan belirler. 2010'a kadar Fransa kaynaklı PMF 1931 tablosu kullanılıyordu; bugün Türkiye nüfus verilerinden üretilen TRH 2010 esas alınır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi önce Kurum rücu hesaplarında, ardından iş kazası ve haksız fiil tazminatlarında bu tabloyu benimsemiş; 4. Hukuk Dairesi de aynı yönde karar vermiştir.

Tablonun iki pratik sonucu vardır. Kadınlarda bakiye ömür daha uzundur; aynı yaş, kazanç ve oranda kadın için hesaplanan pasif dönem zararı erkekten yüksek çıkar. İkincisi, ömrün sonu yaşı yaşla birlikte yükselir: 30 yaşındaki bir erkeğin beklenen ömür sonu 74,45 iken 60 yaşındakinin 77,62'dir.

Raporda hangi tablonun kullanıldığı kontrol edilmelidir; PMF 1931 genç yaşlarda daha kısa süre verdiği için hesabı düşürür. Bir istisna vardır: hâkim taleple bağlı olduğundan (HMK m.26), davacı PMF tablosuna göre hesaplanmış bir tutar talep etmişse mahkeme bunu aşan tutara hükmedemez. Talep, dilekçede güncel tabloya göre kurulmalıdır.

%1,8 Teknik Faiz Neden Artık Uygulanmıyor?

Bu başlık, hesabı en çok etkileyen ve internetteki araçlarda en sık atlanan noktadır.

Teknik faiz, gelecekteki gelirlerin bugünkü değere indirgenmesinde kullanılan iskonto oranıdır. Bir dönem %1,8 olarak uygulanan bu oran kanundan değil, zorunlu trafik sigortası genel şartlarının ekindeki cetvellerden geliyordu; genel şartların bağlayıcılığı ise Karayolları Trafik Kanununun 90 ıncı maddesindeki atfa dayanıyordu.

Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli, E.2019/40 – K.2020/40 sayılı kararıyla (RG 09.10.2020 – 31269) bu maddedeki genel şartlara atıf ibaresini iptal etti. Zincirin ilk halkası kopunca cetvellerin ve %1,8 teknik faizin dayanağı ortadan kalktı.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 21.04.2022 tarihli E.2021/8471 – K.2022/7679 sayılı kararında yöntemi açıkça ortaya koydu: bakiye ömür TRH 2010 tablosuna göre belirlenmeli, işleyecek dönem hesabında her yıl için gelirin %10 artırılıp %10 iskonto edilmesi esasına dayanan progresif rant kullanılmalı ve hesap %1,8 teknik faiz uygulanmadan yapılmalıdır.

Farkın büyüklüğü somut olarak görülebilir. Yukarıdaki örnekte aktif dönemin karşılığı progresif rantla 10.800.000 TL'dir; aynı gelir %1,8 teknik faizle iskonto edilen sabit gelirli bir hesaba konulsaydı bugünkü değer yaklaşık 8.290.000 TL, yani %23 daha düşük çıkardı.

Pratik sonucu şudur: elinizdeki bilirkişi raporu ya da karşı tarafın sunduğu hesap %1,8 teknik faiz ifadesini içeriyorsa, bu tek başına rapora itiraz gerekçesidir.

Progresif Rant: Artırım ve İskonto Neden Birbirini Götürür?

Yöntemin adı teknik görünse de mantığı sadedir. Gelecekteki gelirin bugünkü değeri hesaplanırken iki karşıt etki devreye girer: gelir yıllar içinde artar, ama peşin ödendiği için iskonto edilir. Yargıtay uygulamasında her iki oran da %10 kabul edilir; eşit oldukları için birbirini nötrler ve her yılın bugünkü değeri, bugünkü yıllık gelire eşit çıkar.

Bu nötrleşme yalnızca bilinmeyen dönem için geçerlidir. Bilinen dönemde artırım ve iskonto uygulanmaz; varsayıma yer verilmez, gerçek kazançlar esas alınır. Ücretiniz bu süre içinde arttıysa her yılın bordrosu ayrı kullanılır ve bilinen dönem tutarı, tek ücret üzerinden yapılan hesaptan yüksek çıkar.

Aktif Dönem, Pasif Dönem ve 60 Yaş Sınırı

Bakiye ömür, ücret bakımından ikiye ayrılır. 60 yaşına kadar olan süre aktif dönemdir ve kişinin gerçek kazancı üzerinden hesaplanır. 60 yaşından ömrün sonuna kadar olan süre pasif dönemdir ve net asgari ücret üzerinden hesaplanır. Sınır kadın ve erkek için aynıdır.

Pasif dönemin neden hesaplandığı Yargıtay kararlarında açıktır: beden gücü kaybına uğrayan kişi emeklilik döneminde de yaşamını daha fazla efor sarf ederek sürdürecektir; kayıp, çalışma hayatının bitmesiyle sona ermez (21. HD 09.02.2006, E.2005/11283 – K.2006/969). Bu dönemde asgari ücretin esas alınmasının gerekçesi ise şudur: pasif dönem, bir çalışmanın değil ekonomik değer taşıyan yaşamsal faaliyetlerin sürdürülmesinin karşılığıdır.

Buna karşılık Yargıtay içinde, kişinin yaşlılık aylığına hak kazanmasının üstün olasılık taşıdığı hâllerde pasif dönemin hesaba katılmaması gerektiği yönünde görüş de vardır. Aracın verdiği aralığın ikinci ekseni budur: alt uç pasif dönemi dışlar, üst uç dâhil eder. Örnek dosyada bu tek başına 973.658 TL'lik fark yaratmaktadır.

Olay tarihinde 60 yaşını doldurmuş kişilerde aktif dönem hiç oluşmaz; hesabın tamamı pasif döneme dayanır. Araç bu durumda pasif dönemi her iki uca da dâhil eder, çünkü dışlamak "hiç zarar yok" sonucunu doğururdu.

Bir ayrıntı: 2022'de asgari geçim indirimi kaldırıldığı için "AGİ'siz net asgari ücret" ifadesi artık karşılıksızdır. Pasif dönem bugün vergi istisnası uygulanmış net asgari ücret üzerinden hesaplanır; 2026 için aylık 28.075,50 TL, yıllık 336.906 TL.

Hesaba Esas Kazanç Nasıl Belirlenir?

Kazanç, tazminatı doğrudan büyüten değişkendir ve dosyaların önemli bölümünde tartışma buradan çıkar. Kural olarak gerçek net kazanç esas alınır; bordroda görünen tutar değil. Primleri asgari ücret üzerinden yatırılan bir işçinin gerçek ücreti daha yüksekse bu fark ispatlanabilir; mahkeme işçinin kıdemini, unvanını ve yaptığı işi belirterek ilgili meslek kuruluşundan emsal ücret sorabilir.

Alt sınır nettir: hesaba esas kazanç asgari ücretin altına inmez. Kazancı belgelenemeyen ya da kayıt dışı çalışan kişilerde hesap net asgari ücretten yapılır. Kazanca yalnızca çıplak ücret değil, süreklilik taşıyan ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi ek ödemeler de girer; bu kalemlerin dosyaya konulması tazminatı bordro rakamının ötesine taşır.

Maluliyet Oranını Kim Belirler?

Maluliyet oranı — teknik adıyla meslekte kazanma gücü kayıp oranı — hesabın en belirleyici çarpanıdır: %20 ile %40 arasındaki fark tazminatı iki katına çıkarır.

Burada sık karşılaşılan bir yanılgı vardır: maluliyet raporuna oran yazılmaz. 19 Mayıs 2026 tarihli Erişilebilirlik ve Sağlık Raporları Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca raporlar MEDULA e-Rapor üzerinden düzenlenir ve oranı belirleme yetkisi Kurumdadır. Raporunuzda yüzde işareti göremiyorsanız bu bir eksiklik değildir.

Oran belirlendikten sonra da kesin değildir: itiraza tabidir, dava sırasında Adli Tıp Kurumu ya da üniversite hastanesi heyetinden yeniden rapor istenebilir. Aracın verdiği aralığın birinci ekseni budur — alt uç, girdiğiniz oranın %80'i üzerinden kurulur.

Zamanlama da önemlidir: kalıcı kayıp tedavi tamamlanmadan netleşmez. İyileşme sürerken alınan raporlarda oran düşük çıkabilir ya da hiç verilmeyebilir; erken alınan bir raporla dosyayı kapatmak tazminatın kalıcı olarak düşük belirlenmesine yol açar.

Kusur, Müterafik Kusur ve Kaçınılmazlık

Tazminat, sorumlunun kusuru oranında ödenir. İş kazalarında bu oran üç ayrı indirimle karşılaşır ve üçü birbirinden farklıdır.

İşverenin sorumluluğu yalnızca ağır kusura değil, objektif özen yükümlülüğüne dayanır. 6331 sayılı Kanun uyarınca işveren riskleri değerlendirmek, gerekli ekipmanı sağlamak ve eğitim vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğini gösteren her belge — risk değerlendirme raporunun bulunmaması, eğitim kaydının olmaması, koruyucu donanımın verilmemesi — kusuru işverene kaydırır.

Bu nedenle "işçi dikkatsizdi" savunması kusuru çoğu dosyada tamamen ortadan kaldırmaz, yalnızca müterafik kusur olarak kısmi indirime yol açar. Kusur oranı iş müfettişi raporuyla da kesinleşmez; dosyada alınan bilirkişi raporuyla yeniden belirlenir.

SGK Geliri Tazminattan Düşülür mü?

Düşülür. Kurum size sürekli iş göremezlik geliri bağladıysa, bu gelirin peşin sermaye değeri hükmedilecek maddi tazminattan indirilir. Buna denkleştirme denir; amacı aynı zararın iki kez tahsil edilmesini önlemektir.

İndirilen tutar sıkça yanlış anlaşılır: mahkeme SGK'nın bugüne kadar ödediği tutarı değil, gelecekte ödeyeceği tüm gelirlerin bugünkü toplam değerini düşer. Bu rakam çoğu dosyada beklenenden yüksek çıkar ve sonucu ciddi biçimde küçültür; peşin sermaye değeri Kurumdan yazıyla istenmelidir.

Denkleştirmenin iki sınırı vardır. Yalnızca aynı nitelikteki kalemler karşılaştırılır: Kurumun ödediği gelir maddi zararı karşılar, bu nedenle manevi tazminattan düşülmez. İkincisi, denkleştirme maddi tazminatı sıfırlasa bile bakıcı gideri ve manevi tazminat ayrıca değerlendirilir. Madalyonun diğer yüzü Kurumun rücu hakkıdır: SGK, kusurlu işverene karşı yaptığı ödemeleri ayrıca dava edebilir.

SGK Ödeneği ile İşverenden İstenen Tazminat Aynı Şey Değildir

Bu ayrım, konuyla ilgili en yaygın karışıklıktır. Sosyal güvenlik mevzuatının sağladığı haklar ile kusurlu işverenden istenen tazminat ayrı kaynaklardan doğar, ayrı usullere tabidir.

"Eşik" satırı özellikle önemlidir. Sürekli iş göremezlik geliri bağlanması için kaybın en az %10 olması gerekir (5510 s.K. m.19). Oran bunun altındaysa Kurum gelir bağlamaz — ancak bu, kusurlu işverene karşı açılacak tazminat davasını engellemez. İkisi birbirinden bağımsızdır.

Geçici iş göremezlik (rapor) dönemi de ayrı bir kalemdir: bu dönemde Kurum ödenek öder, ücretin ödeneği aşan kısmı kusurlu taraftan istenir. Araç bu farkı ayrı satırda gösterir ve maluliyet oranıyla çarpmaz — geçici dönemde kayıp, kalıcı oranla değil fiilî çalışamama süresiyle ölçülür.

Faiz Ne Zaman Başlar? TBK m.55'in Yeni Kuralı

Uzun süren davalarda faiz, anaparayla yarışacak büyüklüğe ulaşır; bu nedenle 31 Temmuz 2026 değişikliği hesabın en pratik sonucudur.

7589 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle Türk Borçlar Kanununun 55 inci maddesine eklenen fıkra faizi ikiye ayırmıştır: zarar görenin kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminata haksız fiil tarihinden, bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden kanuni faiz işler.

Değişikliğin yönü alacaklının aleyhinedir: tazminatın büyük bölümü bilinemeyen döneme ait olduğu için faiz yükü belirgin biçimde azalır. Geçiş hükmü ise açıktır — Geçici 1 inci maddenin dokuzuncu fıkrası uyarınca yeni kural yalnızca 31 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen olaylara uygulanır. Daha eski bir kazada karşı taraf faiz başlangıcını karar tarihine çekmek isterse geçiş hükmü hatırlatılır.

Aynı fıkrayla getirilen oransal mahsup kuralı da yenidir: tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak düşülür. Ödeme tarihinden bu yana tazminat büyüdüyse mahsup edilecek tutar da büyür; bu nedenle ödemenin tarihi dosyaya konulmalıdır. Faizin nasıl hesaplanacağı ayrı bir konudur ve yasal faiz hesaplama sayfasında dilim dilim ele alınmıştır.

Belirsiz Alacak Davası Kalktı: Dava Nasıl Açılır?

İş göremezlik davaları uzun yıllar belirsiz alacak davası olarak açılıyordu: tazminatın miktarı bilirkişi raporu gelmeden bilinemediği için davacı sembolik bir tutarla dava açıyor, rapordan sonra talebini artırıyordu.

Bu imkân sona erdi. 7589 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 107 nci maddesi yürürlükten kaldırıldı. Yerine 109 uncu maddeye eklenen dördüncü fıkra geçti: alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinden kesilmiş sayılır.

Üç sonucu vardır. Ölçüt dava tarihidir: olay ne zaman gerçekleşmiş olursa olsun bugün açılacak dava yeni usule tabidir. Mülga 107 nci madde, kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder (Geçici m.1/10); derdest dosyalarda usul değişmez. En kritiği ise artırım hakkının tek kullanımlık olmasıdır — bilirkişi raporu gelmeden yapılan bir artırım, sonradan çıkacak daha yüksek rakam için ikinci bir imkân bırakmaz.

İş Kazasında Arabuluculuk Dava Şartı Değildir

İş hukuku uyuşmazlıklarının çoğunda arabulucuya başvurmadan dava açılamaz. İş kazası ve meslek hastalığı tazminatları bu kuralın açık istisnasıdır: 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk dava şartı olarak aranmaz.

İstisnanın atlanması iki yönlü zarar doğurur: gereksiz arabuluculuk süreci dava açılmasını geciktirir, arabuluculuk şartı sanılarak açılmayan dava ise zamanaşımı riskini büyütür.

Zamanaşımı: İş Kazasında 10 Yıl, Haksız Fiilde 2 Yıl

Bu ayrım, konuyla ilgili kaynaklarda en sık hatalı verilen bilgidir. İş kazasından doğan tazminat talebinin dayanağı işverenin iş sözleşmesine aykırı davranışıdır; bu nedenle haksız fiilin iki yıllık kısa süresi uygulanmaz, Türk Borçlar Kanununun 146 ncı maddesindeki on yıllık genel zamanaşımı işler. İşveren dışındaki üçüncü kişilere karşı açılacak davada ise TBK m.72 uygulanır.

Sürenin başlangıcı ayrı bir konudur: zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten işler. Kalıcı maluliyette zarar çoğu zaman maluliyet raporunun kesinleşmesiyle öğrenilir; başlangıç kaza tarihinden daha geç olabilir. Süreyi kesen tek yol dava açmak ya da icra takibi başlatmaktır; ihtarname süreyi kesmez.

Hesaba Girmeyen Kalemler

Bu araç yalnızca çalışma gücü kaybını hesaplar. Türk Borçlar Kanununun 54 üncü maddesi bedensel zararı dört kalemde sayar ve diğerleri ayrı ayrı istenir.

İki kalem daha vardır. Bakıcı gideri, ağır maluliyet hâllerinde çoğu dosyada çalışma gücü kaybı kaleminden büyük çıkar ve bakiye ömür boyunca hesaplanır. Manevi tazminat ise bu araçla hesaplanamaz; hâkimin takdirine tabidir ve matematiksel formülü yoktur. Manevi tazminatı rakamla vaat eden araçlar, hukuken karşılığı olmayan bir sonuç üretir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetki bakımından davacının seçim hakkı vardır: dava, davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Birden fazla davalı varsa herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Sorumluluk bakımından önemli bir nokta, asıl işveren ile alt işverenin müteselsil sorumluluğudur: işçi tazminatın tamamını her ikisinden de talep edebilir. Davanın yalnızca alt işverene yöneltilmesi tahsil imkânını gereksiz yere daraltır. Trafik kazası kaynaklı bedensel zararlarda ise görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir ve sigortacıya başvuruya ilişkin ayrı kurallar işler.

Bilirkişi Raporunda Kontrol Edilecek Sekiz Nokta

Hesap raporu geldiğinde tazminatı doğrudan etkileyen sekiz satır vardır. Aracın ürettiği dökümle raporu yan yana koyduğunuzda farkın kaynağı çoğu zaman bu listede görünür.

Rapora itiraz süresi kısadır ve itirazın somut olması gerekir: "rapor eksiktir" ifadesi sonuç doğurmaz, hangi satırın hangi kurala aykırı olduğu gösterilmelidir. Yukarıdaki sekiz başlık bu itirazın iskeletini verir.

Sıkça Sorulan Sorular