Maddi Hasarlı Trafik Kazası Avukatı
Yalnızca araçların zarar gördüğü, kimsenin yaralanmadığı bir kazadan sonra çoğu sürücü aynı cümleyi duyar: "Sigorta halleder." Uygulamada işlerin bu kadar kendiliğinden yürümediği, ilk ödeme dekontu geldiğinde anlaşılır. Onarım faturası ile sigortanın ödediği tutar tutmaz, aracın hasar kaydı oluştuğu için ikinci el değeri düşer, araç serviste beklerken kiralama masrafı çıkar. İşte bu noktada maddi hasarlı trafik kazası avukatı, dosyayı tek bir onarım bedeli olarak değil, birbirinden bağımsız talep kalemlerinden oluşan bir zarar tablosu olarak ele alır.
Maddi hasarlı trafik kazası hukuku, yaralanmalı ve ölümlü kazalara göre daha az konuşulan ama sayıca çok daha fazla yaşanan bir alandır. Ceza boyutu çoğu zaman gündeme gelmediği için süreç "basit" sanılır; oysa zararın hangi kalemlerden oluştuğu, kimden isteneceği, hangi mercie başvurulacağı ve hangi süreye tabi olduğu yanlış belirlendiğinde kayıp doğrudan araç sahibinin cebinden çıkar.
Bu rehberde; maddi hasarlı bir kazadan sonra izlenmesi gereken adımlar, anlaşmalı tutanak ile resmî tutanak arasındaki fark, talep edilebilecek zarar kalemlerinin tamamı, zorunlu trafik sigortasına başvuru usulü ve ödeme süresi, kusur oranına itiraz, Sigorta Tahkim Komisyonu ile dava yolunun karşılaştırması, görevli mahkeme, zamanaşımı süreleri ve avukatlık ücretinin nasıl belirlendiği ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
- Maddi hasarlı trafik kazası, yaralanma veya ölüm sonucu doğmayan, yalnızca araçlarda ve eşyada zarar oluşan kazadır.
- Onarım bedeli tek başına zararın tamamı değildir; değer kaybı, araç mahrumiyet bedeli, hasar farkı, çekici ve ekspertiz gideri ayrı talep kalemleridir.
- Anlaşmalı (tutanaksız) kaza tespit tutanağı doldurmak, tazminat haklarından vazgeçmek anlamına gelmez.
- Karayolları Trafik Kanunu m.99 uyarınca sigortacı, belgeler tamamlandıktan sonra sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır.
- Tam kusurlu olmayan sürücü de talepte bulunabilir; zarar, kusur oranı düşülerek ödenir.
- Sigorta şirketiyle uyuşmazlıkta Sigorta Tahkim Komisyonu ya da dava yolu seçilebilir; sigortacıya karşı davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür.
- KTK m.109 uyarınca zamanaşımı kural olarak zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki, her hâlde on yıldır.
Maddi Hasarlı Trafik Kazası Nedir, Hangi Kazalar Bu Kapsamdadır?
Maddi hasarlı trafik kazası, karayolunda meydana gelen ve sonucunda hiç kimsenin yaralanmadığı ya da hayatını kaybetmediği, yalnızca araçlarda, yüklerde veya çevredeki eşyada zarar oluşan kazadır. Bariyere çarpma, park hâlindeki araca temas, arkadan çarpma, şerit ihlali sonucu sıyırma ve kavşak kazalarının önemli bir bölümü bu kapsamda değerlendirilir.
Ayrımın önemi teoride değil, sürecin işleyişindedir. Yaralanmanın bulunduğu kazalarda tedavi giderleri, geçici veya kalıcı iş göremezlik, maluliyet ve manevi tazminat gündeme gelir; olay aynı zamanda taksirle yaralama suçu bakımından soruşturulur. Yalnızca maddi hasar doğduğunda ise uyuşmazlık, zararın parasal karşılığının kimden ve hangi usulle tahsil edileceği noktasında yoğunlaşır.
| Ölçüt | Maddi hasarlı kaza | Yaralanmalı / ölümlü kaza |
|---|---|---|
| Sonuç | Araç, yük ve eşya zararı | Bedensel zarar, ölüm |
| Ceza soruşturması | Kural olarak yok; trafik idari para cezası söz konusu olabilir | Taksirle yaralama veya öldürme bakımından soruşturma yürütülür |
| Tutanak | Şartları varsa taraflar anlaşmalı tutanak düzenleyebilir | Kolluk tarafından resmî tutanak düzenlenir |
| Ana talep kalemleri | Onarım, değer kaybı, mahrumiyet bedeli, hasar farkı | Tedavi gideri, iş göremezlik, destekten yoksun kalma, manevi tazminat |
| Sigorta kapsamı | Zorunlu trafik sigortası maddi teminatı | Sağlık gideri, sakatlanma ve ölüm teminatları |
Bir kazanın maddi hasarlı sayılması, zararın küçük olduğu anlamına da gelmez. Aracın pert kabul edildiği, ticari bir aracın günlerce çalışamadığı ya da yüksek segment bir aracın değer kaybının onarım bedelinin üzerine çıktığı dosyalar da bu başlık altındadır. Nitekim maddi hasarlı kazaların büyük bölümünde asıl uyuşmazlık, onarımın kendisinden değil, onarımdan sonra geriye kalan zarardan doğar.
Maddi Hasarlı Trafik Kazası Avukatı Ne Yapar?
Maddi hasarlı trafik kazası avukatı, kazadan doğan zararın hukuki olarak talep edilebilir kısmını belirleyen, bu talebi doğru muhataba ve doğru usulle yönelten, sigorta şirketinin ödemesi yetersiz kaldığında uyuşmazlığı tahkim veya yargı önüne taşıyan hukukçudur. Görev, dava açmakla başlamaz; dosyanın kazadan hemen sonraki günlerde nasıl kurulduğu çoğu zaman sonucu belirler.
Dosyanın ilk incelemesinde kaza tespit tutanağı, hasar fotoğrafları, ekspertiz ve onarım kayıtları ile poliçe bilgileri birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirmenin amacı iki sorunun yanıtını netleştirmektir: zarar hangi kalemlerden oluşuyor ve bu kalemlerin her biri için sorumlu kim?
Ardından talep, muhatabına göre ayrıştırılır. Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası poliçe limitleri içinde kalan zarar sigorta şirketinden, poliçe kapsamı dışında kalan ya da limiti aşan kısım ise kusurlu sürücü veya araç işletenden istenir. Bu ayrım yapılmadan yürütülen başvurularda, talebin bir bölümünün zamanaşımına uğradığı ancak yıllar sonra fark edilir.
Sigorta şirketinin ödeme yapmaması, başvuruyu reddetmesi veya gerçek zararın altında bir tutar ödemesi hâlinde uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonuna taşınabilir ya da görevli mahkemede dava açılabilir. Hangi yolun seçileceği; talep tutarına, karşı tarafın kim olduğuna ve dosyadaki delil durumuna göre belirlenir.
Bunların yanında kusur oranına itiraz, eksper raporundaki hesaplama hatalarının ortaya konulması, hasar kaydının aracın piyasa değerine etkisinin belgelenmesi ve sürelerin takibi de sürecin ayrılmaz parçalarıdır. Kısacası bir maddi hasarlı trafik kazası avukat desteğinin sağladığı katkı, dosyanın hem teknik hem hukuki yönünün birlikte yürütülmesidir.
Not: Maddi hasarlı kaza dosyalarında avukatla temsil zorunlu değildir. Başvuruyu araç sahibi kendisi de yapabilir. Hukuki desteğin farkı, zararın eksiksiz belirlenmesi ve usul hatası nedeniyle hak kaybı yaşanmamasıdır.
Kaza Yerinde ve Sonrasında Yapılması Gerekenler
Maddi hasarlı kazalarda dosyanın gücü, büyük ölçüde kaza yerinde geçirilen ilk yarım saatte belirlenir. Araçlar çekildikten, izler silindikten ve taraflar ayrıldıktan sonra üretilmesi mümkün olmayan delillerin tamamı o anda toplanır.
Kaza yerinde
- Trafiği tehlikeye düşürmeyecek şekilde araçların konumu korunur; mümkün değilse önce fotoğraf çekilir, sonra araçlar kenara alınır.
- Her iki aracın çarpışma bölgesi, plakaları, yol çizgileri, trafik işaretleri ve varsa fren izleri geniş açıdan fotoğraflanır.
- Karşı tarafın sürücü belgesi, ruhsat ve poliçe bilgileri kaydedilir; aracın işleteni ile sürücünün farklı kişiler olup olmadığı not edilir.
- Varsa tanıkların ad ve iletişim bilgileri alınır. Kavşak kazalarında çevredeki iş yerlerinin kamera kayıtlarının bulunup bulunmadığı sorulur.
- Alkol şüphesi, sürücü belgesinin bulunmaması, aracın çalıntı olması ya da tarafların anlaşamaması hâlinde kolluk çağrılır.
Kazadan sonraki günlerde
- Kamera kayıtları çoğu sistemde kısa sürede kendiliğinden silindiğinden, görüntü talebi vakit kaybetmeden yapılır.
- Onarım öncesinde hasarın kapsamı belgelenir; değişen ve boyanan parçalar servis kaydında ayrı ayrı görünmelidir.
- Aracın kullanılamadığı gün sayısı, kiralama yapıldıysa sözleşme ve ödeme belgeleri saklanır.
- Çekici, otopark ve ekspertiz giderlerine ilişkin belgeler dosyaya eklenir.
- Karşı tarafın sigortasına yapılacak başvuru için gerekli belgeler tamamlanır.
| Belge | Neyi ispat eder? |
|---|---|
| Kaza tespit tutanağı veya anlaşmalı tutanak | Kazanın oluşu, taraflar ve ilk kusur değerlendirmesi |
| Araç ruhsatı ve sürücü belgesi fotokopisi | Malik, işleten ve sürücü sıfatları |
| Hasar fotoğrafları | Hasarın kapsamı ve çarpışma dinamiği |
| Ekspertiz / hasar tespit raporu | Onarım maliyeti ve değer kaybı hesabı |
| Onarım faturası, servis ve parça kayıtları | Gerçekleşen gider ile değişen parçalar |
| Araç kiralama sözleşmesi ve ödeme belgesi | Araçtan yoksun kalınan süre ve gideri |
| Çekici, otopark ve ekspertiz makbuzları | Yan giderler |
| Ticari araçlarda gelir kaybı belgeleri | Kazanç kaybının varlığı ve miktarı |
Anlaşmalı Tutanak mı, Resmî Kaza Tespit Tutanağı mı?
Yalnızca maddi hasarın doğduğu kazalarda taraflar, kanunda aranan şartların bulunması hâlinde kolluk çağırmadan kendi aralarında anlaşmalı kaza tespit tutanağı düzenleyebilir. Uygulamada "tutanaksız kaza" olarak anılan bu belge, sigorta başvurusunun temel dayanağıdır.
Bu noktada içeriklerde en sık tekrarlanan yanlış bilgiye açıklık getirmek gerekir: anlaşmalı tutanak doldurmak, tazminat haklarından vazgeçmek anlamına gelmez. Anlaşmalı tutanak yalnızca kazanın nasıl meydana geldiğini ve tarafların beyanını tespit eden bir belgedir; araç değer kaybı, mahrumiyet bedeli veya hasar farkı taleplerini ortadan kaldırmaz. Hakkı sona erdiren şey tutanağın kendisi değil, tutanağa ya da ayrı bir belgeye eklenen "başkaca hiçbir talebim yoktur" türünden ibra ve feragat kayıtlarıdır. Ödeme sırasında imzalatılan ibraname metinlerinin dikkatle okunması bu nedenle önemlidir.
| Durum | İzlenecek yol |
|---|---|
| Taraflar kazanın oluşunda anlaşıyor, yalnızca maddi hasar var, sürücü belgeleri ve poliçeler tam | Anlaşmalı tutanak düzenlenebilir |
| Yaralanma veya ölüm var | Kolluk çağrılır; resmî tutanak düzenlenir |
| Sürücülerden biri alkollü ya da alkol şüphesi var | Kolluk çağrılır |
| Sürücü belgesi, ruhsat ya da zorunlu trafik sigortası yok | Kolluk çağrılır |
| Kamu malına veya üçüncü kişiye ait eşyaya zarar verilmiş | Kolluk çağrılır |
| Taraflar kazanın oluşunda anlaşamıyor | Kolluk çağrılır; kusur tespiti tutanakla yapılır |
| Sürücü olay yerinden ayrılmış | Kolluk çağrılır, plaka ve tanık bilgileri bildirilir |
Anlaşmalı tutanağın eksiksiz doldurulması ayrıca önem taşır. Kroki bölümünün boş bırakılması, çarpışma yönünün gösterilmemesi ya da tarafların beyan alanının imzasız kalması, ilerleyen aşamada kusur değerlendirmesini güçleştirir. Tutanakta yer alan bilgiler ile hasar fotoğraflarının birbirini desteklemesi, dosyanın en güçlü yönlerinden biridir.
Maddi Hasarlı Kazada Talep Edilebilecek Zarar Kalemleri
Maddi hasarlı kaza dosyalarında en sık karşılaşılan kayıp, zararın yalnızca onarım bedelinden ibaret sanılmasıdır. Oysa aynı kazadan doğan ve birbirinden bağımsız olarak talep edilebilen birden fazla kalem bulunur.
| Kalem | Neyi karşılar? | Kimden istenir? | Temel belge |
|---|---|---|---|
| Onarım bedeli | Aracın kaza öncesi hâline getirilme maliyeti | Karşı tarafın trafik sigortası; limit aşımında işleten/sürücü | Ekspertiz raporu, onarım faturası |
| Araç değer kaybı | Onarıma rağmen ikinci el piyasa değerindeki düşüş | Karşı tarafın trafik sigortası | Ekspertiz raporu, hasar kaydı, servis kayıtları |
| Araç mahrumiyet bedeli | Araç onarımdayken ondan yararlanamama | Kural olarak kusurlu işleten/sürücü | Onarım süresi, kiralama sözleşmesi veya emsal ücret |
| Hasar farkı tazminatı | Sigortanın ödediği tutar ile gerçek onarım maliyeti arasındaki fark | Kusurlu işleten/sürücü | Ödeme dekontu, fatura, karşılaştırmalı hesap |
| Pert / rayiç bedel farkı | Aracın onarımının ekonomik olmadığı hâllerde rayiç bedel ile sovtaj farkı | Trafik sigortası ve gerektiğinde işleten | Pert kaydı, rayiç değer araştırması |
| Çekici, otopark, ekspertiz gideri | Kazadan doğan zorunlu yan giderler | Trafik sigortası kapsamında değerlendirilir | Makbuz ve faturalar |
| Kazanç kaybı | Ticari araçlarda çalışılamayan sürenin geliri | Kusurlu işleten/sürücü | Gelir kayıtları, sefer/çalışma belgeleri |
| Taşınan yük ve eşya zararı | Araçta taşınan malın zarar görmesi | Trafik sigortası ve/veya işleten | İrsaliye, fatura, hasar tespiti |
Tablodan çıkan sonuç şudur: aynı kaza için hem sigorta şirketine hem de kusurlu tarafa yönelmek gerekebilir. Zorunlu trafik sigortası, işletenin sorumluluğunu poliçe limitleri ve teminat kapsamı ölçüsünde karşılar. Kapsam dışında kalan ya da limiti aşan zarar için muhatap, kusurlu sürücü veya araç işletenidir.
Bir diğer yaygın yanlış, kusurlu tarafın hiçbir talepte bulunamayacağı düşüncesidir. Tam kusurlu olmayan sürücü de zararının kusuru dışında kalan bölümünü isteyebilir. Örneğin yüzde yirmi kusurlu bulunan bir araç sahibinin zararı, kusur oranı düşülerek karşılanır. Kusurun paylaştırıldığı dosyalarda talepten tümüyle vazgeçmek, çoğu zaman gereksiz bir kayıptır.
Kazadan sonra ne kadar zararınız olduğunu biliyor musunuz?
Onarım bedeli, çoğu dosyada zararın yalnızca bir bölümüdür. Ekspertiz raporunuz, onarım kaydınız ve tutanağınız birlikte incelendiğinde hangi kalemleri talep edebileceğiniz netleşir.
Zorunlu Trafik Sigortasına Başvuru ve Sekiz İş Günü Kuralı
Maddi hasarlı kazalarda ilk muhatap, kural olarak kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır. Başvuru, kazanın ardından zarar gören tarafından doğrudan karşı tarafın sigorta şirketine yapılır. Kendi kasko poliçesinden yararlanmak da mümkündür; ancak kasko ödemesi, hasar kaydının oluşmasını ve kaskodan doğan ayrı sonuçları beraberinde getirir.
Başvuruda dosyanın eksiksiz olması sürecin hızını doğrudan belirler. Karayolları Trafik Kanunu m.99 uyarınca sigortacı, hak sahibinin kaza ve zarara ilişkin belgeleri kendisine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır. Bu süre, belgelerin tamamlandığı andan itibaren işlemeye başlar; eksik belge, sürenin başlamamasının en sık sebebidir.
Dikkat: Sigorta şirketinin süresinde ödeme yapmaması hâlinde temerrüt söz konusu olabilir ve talep, faiz yönünden de değerlendirilir. Bu nedenle başvurunun tarihi, iletilen belgelerin listesi ve şirketin verdiği yanıt yazılı olarak kayıt altına alınmalıdır.
Başvuru sonucunda üç durumla karşılaşılır: ödeme yapılır, başvuru reddedilir ya da gerçek zararın altında bir tutar teklif edilir. Üçüncü ihtimal uygulamada en sık görülenidir ve ödemenin kabul edilmesi, aradaki farkın istenemeyeceği anlamına gelmez. Kısmi ödeme alınması, kalan zarar için başvuru ve dava haklarını kural olarak ortadan kaldırmaz; belirleyici olan yine imzalanan ibra metninin kapsamıdır.
Kusur Oranı Nasıl Belirlenir, İtiraz Nasıl Edilir?
Maddi hasarlı kaza dosyalarında ödenecek tutarı belirleyen tek değişken zararın büyüklüğü değildir; zarar, kusur oranıyla çarpılarak sonuca ulaşılır. Bu nedenle kusurun yanlış belirlenmesi, doğru hesaplanmış bir zarar tablosunu bile anlamsız kılabilir.
Kusur değerlendirmesi ilk aşamada kaza tespit tutanağı ya da anlaşmalı tutanaktaki beyanlar üzerinden yapılır. Sigorta şirketleri, kendi hasar birimlerinin ve eksperlerinin değerlendirmesini esas alır. Uyuşmazlık tahkime veya mahkemeye taşındığında ise kusur, teknik bilirkişi incelemesiyle yeniden ele alınır.
Tutanakta yer alan kusur değerlendirmesinin kesin ve değiştirilemez olduğu düşüncesi doğru değildir. Tutanak bir delildir; aksi, başka delillerle ortaya konulabilir. Kamera görüntüleri, fren izleri, hasar bölgelerinin uyumu ve tanık beyanları, ilk değerlendirmenin değişmesini sağlayabilir.
İtirazın gücü, gerekçenin somutluğuyla doğru orantılıdır. "Kusurlu değilim" beyanı tek başına sonuç doğurmaz; hangi kuralın kimin tarafından ihlal edildiğinin, çarpışma dinamiğinin ve delillerin bu değerlendirmeyi nasıl desteklediğinin ortaya konulması gerekir. Kusurun paylaştırıldığı dosyalarda ise oranın birkaç puan değişmesi bile talep edilen tutarı doğrudan etkiler.
Sigorta Eksik Ödeme Yaparsa: Tahkim mi, Dava mı?
Sigorta şirketi başvuruyu reddettiğinde ya da gerçek zararın altında ödeme yaptığında iki hukuki yol bulunur: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak veya görevli mahkemede dava açmak.
Tahkim yoluna başvurabilmek için önce sigorta şirketine başvurulmuş ve talebin kısmen ya da tamamen reddedilmiş olması gerekir. Şirketin başvuruya onbeş iş günü içinde yazılı yanıt vermemesi de ret sayılır. Ayrıca sigorta kuruluşunun Komisyona üye olması aranır.
| Ölçüt | Sigorta Tahkim Komisyonu | Dava |
|---|---|---|
| Muhatap | Yalnızca sigorta kuruluşu | Sigorta kuruluşu, işleten ve sürücü birlikte |
| Ön şart | Sigortacıya başvuru ve ret (ya da yanıtsızlık) | Sigortacıya karşı davada başvuru şartı aranır |
| Süre | Uygulamada dava yoluna göre daha kısa | Delil durumuna göre daha uzun sürebilir |
| Kapsam | Poliçe teminatıyla sınırlı talepler | Poliçe dışı ve limiti aşan zararlar da istenebilir |
| Karara itiraz | Parasal sınırlara göre itiraz ve temyiz imkânı | İstinaf ve şartları varsa temyiz |
Seçim, dosyanın yapısına göre değişir. Talebin tamamı poliçe teminatı içinde kalıyorsa tahkim yolu genellikle daha hızlı sonuç verir. Buna karşılık mahrumiyet bedeli, hasar farkı veya kazanç kaybı gibi kusurlu tarafa yöneltilmesi gereken kalemler varsa, uyuşmazlığın mahkemede bütün olarak görülmesi çoğu zaman daha isabetli olur. İki yolun ayrı ayrı yürütülmesi ise dosyayı bölerek delil ve süre yönetimini zorlaştırabilir.
Arabuluculuk: Ticari nitelikteki bazı uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Muhatabın ticari şirket olduğu dosyalarda bu şartın gözden kaçırılması, davanın usulden reddine yol açabilir.
Karşı Tarafın Sigortası Yoksa veya Sürücü Kaçtıysa
Zorunlu trafik sigortası bulunmayan bir araçla kaza yapılması ya da çarpan sürücünün olay yerinden kaçması, talep hakkını ortadan kaldırmaz. Bu durumda iki yol gündeme gelir.
Birincisi, kusurlu sürücü ve araç işletenine doğrudan yönelmektir. Sigorta bulunmaması, işletenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; zarar, sorumluluk hukuku kuralları çerçevesinde bu kişilerden istenir.
İkincisi, kanunda öngörülen şartların varlığı hâlinde Güvence Hesabına başvurmaktır. Sigortasız araçların, çalınmış araçların veya tespit edilemeyen sürücülerin sebep olduğu zararlarda Güvence Hesabı, mevzuatta belirlenen kapsam ve sınırlar içinde devreye girer. Başvurunun kapsamı ile ödenecek kalemler, hesaba ilişkin düzenlemelerle sınırlıdır.
Sürücünün kaçtığı olaylarda dosyanın kaderini belirleyen unsur delillerdir. Plakanın kısmen bile tespit edilmesi, çevredeki kameraların vakit kaybetmeden talep edilmesi ve tanık beyanlarının alınması, aracın belirlenmesini sağlayabilir. Bu tür olaylarda kolluğa bildirim yapılması ayrıca önem taşır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Maddi hasarlı kazadan doğan tazminat davalarında görevli mahkeme, davanın kime karşı açıldığına göre değişir. Sigorta şirketine karşı açılan davalar, Türk Ticaret Kanunu uyarınca mutlak ticari dava niteliğinde olduğundan asliye ticaret mahkemesinde görülür. Yalnızca kusurlu sürücü veya araç işletenine karşı açılan haksız fiil kaynaklı davalarda ise asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
| Dava kime karşı açılıyor? | Görevli mahkeme |
|---|---|
| Yalnızca sigorta şirketine | Asliye ticaret mahkemesi |
| Sigorta şirketi ile birlikte işleten/sürücüye | Asliye ticaret mahkemesi |
| Yalnızca sürücü ve/veya işletene | Asliye hukuk mahkemesi |
Yetki bakımından Karayolları Trafik Kanunu m.110, zarar görene birden fazla seçenek tanır: dava, kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde, zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde ya da davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Bu seçim hakkı, özellikle kazanın başka bir ilde meydana geldiği dosyalarda süreç yönetimini kolaylaştırır.
Görev kurallarının kamu düzenine ilişkin olduğu unutulmamalıdır. Yanlış mahkemede açılan dava usulden reddedilmez ancak dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi zaman kaybına yol açar; bu gecikme, zamanaşımı sınırına yaklaşılmış dosyalarda ciddi risk doğurur.
Zamanaşımı Süreleri
Karayolları Trafik Kanunu m.109 uyarınca motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Kural bu olmakla birlikte, kazanın aynı zamanda suç oluşturduğu hâllerde ceza kanununda öngörülen daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır. Maddi hasarlı kazalarda genellikle suç oluşmadığından, uygulamada iki yıllık süre esas alınır. Bu nedenle "nasıl olsa on yıl var" düşüncesiyle beklemek, maddi hasarlı dosyalarda en riskli tercihlerden biridir.
| Konu | Süre / kural |
|---|---|
| Tazminat talebi (kural) | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl (KTK m.109) |
| Kaza suç oluşturuyorsa | Ceza zamanaşımı süresi uygulanır |
| Sigortacının ödeme yükümlülüğü | Belgelerin tamamlanmasından itibaren 8 iş günü (KTK m.99) |
| Tahkim başvurusunun ön şartı | Sigortacıya başvuru ve ret; 15 iş günü yanıtsızlık da ret sayılır |
| Kamera kayıtları | Yasal bir süre değildir; sistemler kayıtları kısa sürede kendiliğinden siler |
Maddi Hasarlı Kazada Ceza Davası Açılır mı?
Bu başlık, hakkında en çok yanlış bilgi dolaşan konulardan biridir. Yalnızca maddi hasarın doğduğu bir kazada, kural olarak taksirle yaralama ya da taksirle öldürme suçu oluşmaz; dolayısıyla kaza nedeniyle ceza davası açılmaz. Sürücü hakkında kırmızı ışık ihlali, hatalı sollama ya da hız sınırının aşılması gibi trafik kurallarının ihlali sebebiyle idari para cezası uygulanabilir.
İdari para cezası ile tazminat sorumluluğu birbirinden bağımsızdır ve çoğu zaman karıştırılır. Trafik cezasının kesilmiş olması tek başına özel hukuktaki kusur oranını belirlemez; buna karşılık ceza yazılmamış olması da kusursuzluğun kanıtı değildir. Kusur, özel hukuk bakımından kazanın oluş şekli üzerinden ayrıca değerlendirilir.
Bununla birlikte maddi hasarlı kazanın ceza hukuku boyutu doğuran istisnaları vardır. Kasıtlı olarak araca çarpılması, alkollü araç kullanılması, ehliyetsiz sürüş, olay yerinden kaçılması ya da trafik güvenliğinin somut biçimde tehlikeye sokulması gibi hâllerde ayrı bir soruşturma gündeme gelebilir. Bu tür durumlarda tazminat süreci ile ceza süreci birbirini etkileyebileceğinden dosyanın bütüncül yürütülmesi gerekir.
Dosyayı Zayıflatan En Sık Yapılan Hatalar
- Fotoğraf çekmeden araçları kenara almak. Çarpışma anındaki konum, kusur değerlendirmesinin en güçlü delilidir.
- Anlaşmalı tutanağı eksik doldurmak. Krokinin boş bırakılması ya da beyan alanının imzasız kalması dosyayı zayıflatır.
- Ödeme sırasında imzalanan ibra metnini okumamak. Hak kaybı, çoğu dosyada tutanaktan değil bu metinden doğar.
- Onarımı belgelemeden yaptırmak. Değişen ve boyanan parçalar kayda geçmediğinde değer kaybı hesabı zorlaşır.
- Yalnızca onarım bedelini talep etmek. Değer kaybı, mahrumiyet bedeli ve hasar farkı ayrı kalemlerdir.
- Kusurlu olduğunu düşünüp hiç başvurmamak. Tam kusur yoksa zarar, kusur oranı düşülerek karşılanır.
- Kamera kaydını geç talep etmek. Görüntüler çoğu sistemde kısa sürede kendiliğinden silinir.
- Yanlış muhataba yönelmek. Poliçe dışı kalemleri sigorta şirketinden istemek, süre kaybına yol açar.
- İki yıllık süreyi gözden kaçırmak. Maddi hasarlı dosyalarda kural olarak on yıllık süre değil, iki yıllık süre belirleyicidir.
Maddi Hasarlı Trafik Kazası Avukatı Ücreti Nasıl Belirlenir?
Avukatlık ücreti, taraflar arasında yapılan avukatlık sözleşmesiyle belirlenir. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca sözleşmeyle kararlaştırılacak ücret, dava konusu değerin yüzde yirmi beşini aşamaz; bu oran bir tavan sınırıdır, bir hedef değildir. Alt sınır bakımından ise her yıl güncellenen Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınır.
Maddi hasarlı kaza dosyalarında ücretlendirme genellikle işin kapsamına göre ayrışır. Sigortaya başvuru ve süreç takibi ile uyuşmazlığın tahkime ya da mahkemeye taşınması, farklı emek ve süre gerektirdiğinden ayrı ayrı değerlendirilebilir.
Ücretin dosya görülmeden net olarak belirlenmesi mümkün değildir. Talep kalemleri, kusur durumu ve izlenecek yol netleşmeden yapılan hesaplamalar yalnızca tahmindir. Yargılama gideri, bilirkişi ücreti ve harçlar ise avukatlık ücretinden ayrı kalemlerdir.
Davanın kazanılması hâlinde karşı taraf aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti ile müvekkil ile avukat arasındaki sözleşme ücretinin farklı şeyler olduğu da bilinmelidir. Karşı yan vekâlet ücreti tarifeye göre hesaplanır ve kural olarak avukata aittir.
Ankara'da Maddi Hasarlı Trafik Kazası Dosyalarının Takibi
Ankara, araç yoğunluğu nedeniyle maddi hasarlı kazaların en sık yaşandığı illerin başında gelir. Çevre yolu ve ana arterlerdeki arkadan çarpma ve şerit ihlali kazaları ile kavşak kazaları, bu dosyaların önemli bir bölümünü oluşturur.
Dosyanın Ankara'da takip edilmesi, hem yetkili mahkeme seçimi hem de sürecin fiilen yürütülmesi bakımından pratik kolaylık sağlar. Kaza başka bir ilde meydana gelmiş olsa dahi, Karayolları Trafik Kanunu m.110'daki yetki kuralları çerçevesinde zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde dava açılabilmesi mümkündür.
Bir Ankara maddi hasarlı trafik kazası avukatı ile çalışılırken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, dosyanın görülmeden sonuç vaat edilip edilmediğidir. Kaza tutanağı, ekspertiz raporu ve onarım kayıtları incelenmeden tazminat tutarı hakkında kesin rakam verilmesi sağlıklı bir yaklaşım değildir. Sürecin hangi aşamalardan oluşacağının, olası risklerin ve alternatif yolların açıkça anlatılması ise beklenmesi gereken asgari standarttır.
Trafik kazalarından doğan uyuşmazlıkların tamamına ilişkin genel çerçeve için trafik kazası avukatı sayfası, sigorta şirketiyle yaşanan uyuşmazlıkların poliçe boyutu için ise sigorta hukuku sayfası incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Maddi hasarlı trafik kazası avukatı ne yapar?
Maddi hasarlı trafik kazası avukatı; kazadan doğan zararın hangi kalemlerden oluştuğunu belirler, talebi doğru muhataba yöneltir, zorunlu trafik sigortasına başvuruyu hazırlar, kusur oranına ve eksper raporuna itiraz eder, gerektiğinde Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusunu yapar veya görevli mahkemede dava açarak süreci takip eder.
Maddi hasarlı kazada avukat tutmak zorunlu mudur?
Hayır. Sigortaya başvuru ve tazminat talebi araç sahibi tarafından da yapılabilir. Ancak zararın birden fazla kalemden oluştuğu, kusurun tartışmalı olduğu veya sigorta şirketinin eksik ödeme yaptığı dosyalarda hukuki destek alınması hak kaybı riskini azaltabilir.
Anlaşmalı tutanak doldurursam değer kaybı isteyebilir miyim?
Evet. Anlaşmalı kaza tespit tutanağı yalnızca kazanın oluşunu tespit eden bir belgedir ve tazminat haklarından vazgeçme anlamına gelmez. Hakkı sona erdiren şey, ödeme sırasında imzalanan ibra ve feragat kayıtlarıdır. Bu nedenle imzalanan metinlerin kapsamı dikkatle incelenmelidir.
Kusurlu taraf da tazminat talep edebilir mi?
Tam kusurlu olmamak şartıyla evet. Kusurun paylaştırıldığı kazalarda zarar, tarafın kendi kusur oranı düşülerek karşılanır. Örneğin kusuru bulunan bir araç sahibi, zararının kusuru dışında kalan bölümünü talep edebilir.
Sigorta şirketi ödemeyi kaç günde yapmak zorundadır?
Karayolları Trafik Kanunu m.99 uyarınca sigortacı, kaza ve zarara ilişkin belgelerin kendisine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır. Süre, belgelerin tamamlandığı andan itibaren işler; eksik belge sürenin başlamamasına yol açar.
Sigortanın ödediği tutar onarım masrafını karşılamazsa ne yapılır?
Aradaki fark hasar farkı tazminatı olarak talep edilebilir. Poliçe teminatı ve limitleri içinde kalan kısım için sigorta şirketine, kapsam dışında kalan veya limiti aşan kısım için kusurlu sürücü ve araç işletenine yönelinmesi gerekir.
Maddi hasarlı kazada ceza davası açılır mı?
Yalnızca maddi hasarın doğduğu kazalarda kural olarak taksirle yaralama veya öldürme suçu oluşmadığından ceza davası açılmaz. Trafik kuralı ihlali nedeniyle idari para cezası uygulanabilir. Alkollü veya ehliyetsiz sürüş, kaçma ya da kasıtlı çarpma gibi hâllerde ayrı bir soruşturma gündeme gelebilir.
Trafik cezası kesilen taraf otomatik olarak kusurlu sayılır mı?
Hayır. İdari para cezası ile özel hukuktaki kusur değerlendirmesi birbirinden bağımsızdır. Ceza kesilmiş olması kusuru tek başına ispatlamadığı gibi, ceza yazılmamış olması da kusursuzluk anlamına gelmez. Kusur, kazanın oluş şekli ve deliller üzerinden ayrıca belirlenir.
Maddi hasarlı kazada zamanaşımı süresi ne kadardır?
Karayolları Trafik Kanunu m.109 uyarınca talep, zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Kaza suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süre uygulanır.
Karşı tarafın trafik sigortası yoksa tazminat alınabilir mi?
Evet. Sigortanın bulunmaması işletenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; zarar kusurlu sürücü ve işletenden istenebilir. Ayrıca sigortasız, çalınmış ya da sürücüsü tespit edilemeyen araçların sebep olduğu zararlarda, mevzuatta öngörülen şartlar ve sınırlar çerçevesinde Güvence Hesabına başvurulması mümkündür.
Sigorta Tahkim Komisyonuna mı başvurmalı, dava mı açmalı?
Talebin tamamı poliçe teminatı içinde kalıyorsa tahkim yolu uygulamada daha kısa sürede sonuç verebilir. Mahrumiyet bedeli, hasar farkı veya kazanç kaybı gibi kusurlu tarafa yöneltilmesi gereken kalemler varsa uyuşmazlığın mahkemede bütün olarak görülmesi daha uygun olabilir. Seçim dosyanın yapısına göre yapılmalıdır.
Maddi hasarlı trafik kazası davası hangi mahkemede açılır?
Sigorta şirketine karşı açılan davalar asliye ticaret mahkemesinde, yalnızca sürücü veya işletene karşı açılan davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından kazanın olduğu yer, zarar görenin yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesi seçilebilir.
Maddi hasarlı trafik kazası avukatı ücreti ne kadardır?
Ücret, avukatlık sözleşmesiyle belirlenir. Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca sözleşme ücreti dava konusu değerin yüzde yirmi beşini aşamaz; alt sınırda ise Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınır. Tutar, dosyanın kapsamına ve izlenecek hukuki yola göre değişir.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu — Sigortacının sekiz iş günü içinde ödeme yükümlülüğü (m.99), zamanaşımı (m.109) ve yetkili mahkeme (m.110).
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu — Sigorta Tahkim Komisyonu, başvuru şartları ve işleyişi (m.30).
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu — Sigorta şirketine karşı açılan davaların mutlak ticari dava niteliği (m.4-5).
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu — Haksız fiil sorumluluğu, zarar, kusur ve illiyet bağı.
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu — Avukatlık ücreti ve sözleşme ücretinin üst sınırı (m.164).
Maddi hasarlı kaza dosyanızı birlikte değerlendirelim
Tutanağınız, ekspertiz raporunuz ve sigortanın yaptığı ödeme incelendiğinde hangi kalemlerin eksik kaldığı ve hangi hukuki yolun uygun olduğu netleşir. Dosyanızı görüşmek için iletişime geçebilirsiniz.
Yasal uyarı: Bu sayfadaki bilgiler genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık ya da avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Her kaza kendi koşulları içinde değerlendirilir ve buradaki açıklamalar somut dosyanız bakımından farklı sonuçlar doğurabilir. Mevzuat ile uygulama değişebileceğinden, herhangi bir işlem yapmadan önce güncel durumun bir avukata danışılarak teyit edilmesi önerilir.
