Yasal Faiz Hesaplama

31 Temmuz 2026'da Değişen Nedir?

Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 7589 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; 10 uncu maddesi 3095 sayılı Kanunun 1 inci maddesini bütünüyle değiştirdi ve 26 ncı madde uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Yeni metin oranı şöyle belirliyor: faiz ödenmesi gereken hâllerde miktar sözleşme ile tespit edilmemişse ödeme yıllık, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden yapılır. 31 Aralık 2025 reeskont oranı %38,75 olduğuna göre bugünkü kanuni faiz %38,75 × 0,80 = %31'dir. Bu oran, 30 Temmuz 2026'ya kadar uygulanan %24'ün üzerindedir: oran düşmedi, yükseldi. Değişikliği "faiz indirimi" olarak aktaran içerikler yanlıştır.

Kanunda 3095 sayılı Kanun bakımından ayrı bir geçiş hükmü bulunmuyor. Bu durumda 3095 sayılı Kanunun kendi Geçici 1 inci maddesi işler: bu Kanunun yürürlüğünden önceki ilişkilerden doğan faiz alacakları hakkında da yürürlük tarihinden itibaren bu Kanun hükümleri uygulanır. Pratik sonucu şudur: eski tarihli bir alacakta 30 Temmuz 2026'ya kadar %24, 31 Temmuz 2026'dan itibaren %31 işler. Hesap bu yüzden dilimlidir.

Yasal Faiz Nasıl Hesaplanır?

Faiz hesabının çekirdeği tek bir çarpımdır: anapara × yıllık oran × gün sayısı ÷ 365. Yıl, artık yıllarda dahi 365 gün kabul edilir; icra dairelerinin ve bilirkişi raporlarının yerleşik uygulaması budur. Gün sayımında başlangıç günü hesaba katılmaz, bitiş günü dâhil edilir. Örnek: 200.000 TL için 1 Ağustos – 31 Aralık 2026 arası 152 gündür ve tamamı yeni rejime düşer; 200.000 × %31 × 152 ÷ 365 = 25.819,18 TL, anaparayla birlikte 225.819,18 TL.

Hesabın üç değişkeni

Anapara faiz dışındaki asıl alacaktır; işlemiş faiz buraya eklenmez. Oran alacağın türüne göre değişir: adi işte kanuni faiz, ticari işte temerrüt faizi, sözleşmede oran varsa sözleşme oranı uygulanır ve bu üçü birbirinin yerine geçmez. Süre ise faizin başladığı günden hesap tarihine kadar olan gün sayısıdır; başlangıç tarihi çoğu dosyada tartışmanın kendisidir ve aşağıda ayrıca ele alınmıştır.

Kanuni Faiz Oranı Dönem Dönem Kaç Oldu?

Kanuni faiz oranı 2006'dan bu yana üç kez değişti. Aşağıdaki tablo, faiz döneminiz geçmişe uzanıyorsa hangi günlere hangi oranın uygulanacağını gösterir.

On sekiz yıl boyunca %9'da sabit kalan oran, iki yıl içinde önce %24'e sonra %31'e çıktı. Geçmiş tarihli alacaklarda hesabın neden dilimlendiği de buradan anlaşılır: 2020'den bugüne uzanan bir alacakta günlerin büyük bölümü hâlâ %9'a tabidir.

Araç 1 Ocak 2006 ve sonrası dönemleri hesaplar. Daha eski tarihlerde oran birkaç kez değişmişti (%60, %55, %50, %43, %12); o dönemlere sarkan alacaklarda dilim tablosu dosyaya göre ayrıca kurulmalıdır ve araç böyle bir tarihte rakam üretmek yerine uyarı verir.

Reeskont Oranı ile Avans Oranı Aynı Şey Değildir

Faiz hesabında en sık karıştırılan iki kavram bunlardır. Merkez Bankası iki ayrı oran ilan eder ve 3095 sayılı Kanun bunları iki ayrı maddede, iki ayrı iş için kullanır. Reeskont oranı kısa vadeli kredi işlemlerinde uygulanır ve kanuni faizin dayanağıdır (m.1); avans oranı teminat karşılığı verilen avanslara uygulanır ve ticari temerrüt faizinin dayanağıdır (m.2/2). Avans oranı her zaman reeskontun bir puan üzerindedir, üstelik kanuni faizde reeskont ayrıca 0,80 ile çarpılır; iki oran arasında bugün 8,75 puanlık fark vardır.

Son satır bugünkü hesabın kaynağıdır: 31 Aralık 2025 günü reeskont %38,75, avans %39,75. Kanuni faiz reeskonttan türetilerek %31, ticari temerrüt faizi ise doğrudan avans oranı olarak %39,75 uygulanır.

Ayrım gözden kaçtığında hata büyür. Yeni oranı "%7" olarak veren içerikler, Merkez Bankasının 2016–2018 dönemine ait %8,75'lik eski reeskont oranını yüzde sekseniyle çarpmıştır; kanuni faizi %39,75 veren hesaplar ise m.1 yerine m.2/2'nin oranını kullanmıştır.

Ticari İşlerde Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır?

Alacak bir ticari işten doğuyorsa taraflar arasında sözleşme olmasa bile temerrüt faizi avans oranı üzerinden istenebilir. Dayanak 3095 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasıdır ve bu madde 2026 değişikliğinde değişmemiştir.

Maddenin sık atlanan bir inceliği vardır: avans oranı kanuni faizden fazla ise uygulanabilir. Avans oranının kanuni faizin altında kaldığı bir dönemde ticari işte de kanuni faiz geçerli olur. Bugün böyle bir durum yoktur (%39,75 > %31), ancak kanuni faiz artık reeskonta bağlı olduğu için iki oran arasındaki makasın daralması mümkündür.

Koyu yazılan hücreler, yılın ikinci yarısında oranın beş puan kuralı nedeniyle değiştiği dönemlerdir. Ticari alacaklarda yılı ikiye bölmeden yapılan her hesap bu üç yılda yanlış sonuç verir.

Beş Puan Kuralı: Yılın İkinci Yarısında Oran Neden Değişir?

Hem kanuni faizde hem ticari temerrüt faizinde aynı mekanizma vardır. Kural şudur: 30 Haziran günü geçerli oran, önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan orandan beş puan veya daha çok farklıysa, yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oran geçerli olur.

İki ayrıntı önemlidir. Fark beş puan veya daha çok olmalıdır; tam beş puanlık fark kuralı işletir, dışarıda bırakmaz. Kanuni faizde fark ayrıca ham reeskont oranları arasında ölçülür — yüzde sekseni alınmış hâlleri arasında değil; kanun metni "söz konusu reeskont oranı ... beş puan veya daha çok farklı ise" der.

2025 satırı kuralın sınırını gösterir: fark tam beş puandır ve kural işler; bir puan daha az olsaydı yılın tamamına %49,25 uygulanacaktı. 2026 satırı tersini gösterir — Merkez Bankası yıl içinde oranı değiştirmediği için yılın tamamı tek orana tabidir.

Kanuni faizin yeni rejiminde bu kural ilk kez 2027'de anlam kazanacak: madde 2026'da zaten yılın ikinci yarısında yürürlüğe girdi ve 31 Aralık 2025 ile 30 Haziran 2026 reeskont oranları aynı olduğu için (%38,75) fark sıfırdır.

Yasal Faiz, Temerrüt Faizi ve Akdî Faiz Arasındaki Fark

Üç kavram günlük dilde birbirinin yerine kullanılır, hukuken ayrıdır. Ayrım hem oranı hem faizin işlemeye başladığı anı değiştirir.

Adi işlerde kanuni faiz ile temerrüt faizinin oranı aynıdır, çünkü 3095 m.2/1 temerrüt faizini birinci maddedeki orana bağlar. Fark oranda değil, faizin hangi olguya bağlandığındadır. Akdî faiz ile temerrüt faizi arasında ise şu bağ vardır: akdî faiz kararlaştırılmış ama temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa ve akdî oran kanuni orandan yüksekse, temerrüt faizi de akdî oran üzerinden işler (TBK m.120/3; aynı yönde 3095 m.2/3).

Faiz Ne Zaman İşlemeye Başlar?

Hesabın en çok tartışılan değişkeni orandan çok başlangıç tarihidir. Bir yıllık gecikme, bugünkü oranlarla anaparanın yaklaşık üçte birine denk gelir; başlangıcın bir yıl geriye çekilmesi talebi o kadar büyütür.

Son satır kritik bir usul kuralına dayanır: hâkim taleple bağlıdır (HMK m.26). Dilekçede faiz istenmemişse mahkeme kendiliğinden hükmedemez; faizin türü ve başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır. Unutulan talep ancak ıslahla düzeltilebilir ve ıslah hakkı bir kez kullanılabilir (HMK m.176).

Oran Değiştiğinde Alacağın Tamamına Hangi Oran Uygulanır?

Hiçbiri. Oran değiştiyse alacağın tamamına tek oran uygulanmaz; dönem oranın değiştiği günlerden bölünür ve her dilim kendi oranıyla hesaplanıp toplanır. İnternetteki araçların çoğunun yaptığı hata, bugünkü oranı geçmişin tamamına uygulamaktır.

Farkın büyüklüğü somut bir dosyada görülür. 150.000 TL tutarındaki bir ticari alacakta 1 Mart 2024 – 4 Ağustos 2026 dönemi 886 gündür ve bu süre içinde ticari temerrüt faizi oranı beş kez değişmiştir.

Aynı alacağa bugünkü oran (%39,75) tek başına uygulansaydı sonuç 144.733,56 TL çıkardı; aradaki 21.799,32 TL'lik fark tamamen alacaklının aleyhinedir. Beş dilimin ikisi beş puan kuralından, üçü Merkez Bankasının yıl sonu kararlarından doğmuştur.

Kanuni faizde de aynı mantık işler: 500.000 TL'lik bir alacakta 10 Eylül 2023 – 4 Ağustos 2026 dönemi üçe ayrılır — 265 gün %9 (32.671,23 TL), 790 gün %24 (259.726,03 TL), 4 gün %31 (1.698,63 TL); toplam 294.095,89 TL.

Sözleşmeyle Kararlaştırılan Faizde Üst Sınır Var mı?

Adi işlerde vardır, ticari işlerde yoktur. Bu ayrım, sözleşmedeki faiz hükmünün geçerliliğini doğrudan belirler.

Adi işlerde iki ayrı tavan vardır: sözleşmesel akdî faiz kanuni faizin yüzde elli fazlasını (TBK m.88/2), sözleşmesel temerrüt faizi ise yüzde yüz fazlasını (m.120/2) aşamaz. Tavan, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan orana göre belirlenir.

Ticari işlerde bu sınırlar uygulanmaz: TTK m.8/1 uyarınca ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenir. Tavan, tacir olmayanı koruyan bir hükümdür.

Tavanın aşılması sözleşmeyi bütünüyle geçersiz kılmaz; hüküm aşan kısım yönünden geçersiz sayılır ve faiz tavandan hesaplanır. Araç da böyle davranır: adi işte tavanı aşan bir oran girildiğinde hesabı tavandan yapar ve nedenini gösterir.

Bileşik Faiz (Mürekkep Faiz) Yasağı

3095 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi açıktır: kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez. İşlemiş faiz anaparaya eklenip toplam üzerinden yeniden faiz hesaplanamaz. Türk Ticaret Kanununun cari hesap ve ödünç işlemlerine ilişkin hükümleri saklıdır.

Yasak, dilimli hesapla birlikte şu anlama gelir: dönem beş dilime bölündüğünde her dilim aynı anapara üzerinden hesaplanır, birinci dilimin faizi ikinci dilimin anaparasına eklenmez. Kolay bir kontrol yöntemi vardır — aynı oranlı bir dönemi ikiye bölüp ayrı ayrı hesaplayın; iki sonucun toplamı, dönemin tamamı için tek seferde yapılan hesaba eşit çıkmalıdır. Eşit çıkmıyorsa hesaba bileşik faiz karışmıştır.

Yasak en sık, birden fazla takip bulunan dosyalarda ihlal edilir: önceki takipte hesaplanan faizin yeni takipte anaparaya dâhil edilmesi bileşik faiz sonucu doğurur ve itiraz konusudur.

Değişikliğin Gerçek Sebebi: Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı

Değişikliğin arkasında bir Anayasa Mahkemesi kararı vardır ve bu bağlantı haber içeriklerinde neredeyse hiç kurulmadı.

Anayasa Mahkemesi, 22 Temmuz 2025 tarihli kararıyla 3095 sayılı Kanunun 1 inci maddesini sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri yönünden iptal etti. Karar 1 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı ve iptalin 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girmesine hükmedildi; mahkemeye göre yüksek enflasyon ortamında sabit ve düşük bir kanuni faiz, alacaklının mülkiyet hakkına ölçüsüz müdahaleydi.

Kanun 31 Temmuz 2026'da yayımlandı — iptalin doğuracağı boşluğa bir gün kala. Oranın Cumhurbaşkanı takdirinden çıkarılıp Merkez Bankası verisine bağlanması da bu gerekçeyle açıklanabilir: iptal kararının işaret ettiği sorun oranın düşüklüğü değil, piyasa gerçeğinden kopabilmesiydi.

Tazminat Davalarında Faiz: TBK m.55'e Eklenen Yeni Kural

Aynı kanun, faiz bakımından ikinci bir değişiklik daha yaptı. 7589 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle Türk Borçlar Kanununun 55 inci maddesine iki fıkra eklendi ve çalışma gücü kaybı ile destekten yoksun kalma tazminatında faizin başlangıcı düzenlendi.

Yeni kurala göre zarar görenin kazancının bilindiği dönem için haksız fiil tarihinden, bilinemediği dönem için karar tarihinden itibaren kanuni faiz işler; tahkikat başlayana kadar ödenen bedel ise ödeme tarihine göre oransal mahsup edilir.

Bu hüküm için kanunda geçiş kuralı vardır: Geçici 1 inci maddenin dokuzuncu fıkrası uyarınca yeni fıkralar yalnızca yürürlükten sonraki haksız fiillere uygulanır. 31 Temmuz 2026'dan önceki bir trafik ya da iş kazası dosyasında faiz başlangıcı eski içtihada göre belirlenmeye devam eder. 3095 bakımından geçiş hükmü bulunmamasıyla arasındaki fark budur; iki değişiklik karıştırılmamalıdır.

Temerrüt Faizi Zararı Karşılamıyorsa: Munzam Zarar

Temerrüt faizi, geciken ödemenin alacaklıda yarattığı zararı karşılamaya yetmeyebilir. Türk Borçlar Kanununun 122 nci maddesi bu ihtimali düzenler: alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramışsa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür.

Maddenin iki özelliği vardır. Birincisi ispat yükü borçludadır: alacaklının kusuru ispatlaması gerekmez, borçlunun kusursuzluğunu ispatlaması gerekir. İkincisi, aşan zarar görülmekte olan davada belirlenebiliyorsa hâkim davacının istemi üzerine esas kararla birlikte hükmeder; ayrı dava şartı yoktur.

Talep, kanuni faizin uzun süre %9'da kaldığı yıllarda pratik önem taşıyordu: alacaklıların uğradığı değer kaybı temerrüt faiziyle karşılanan tutarın çok üzerindeydi. Oranın reeskonta bağlanması bu makası daraltsa da kapatmaz; munzam zarar hâlâ ayrıca değerlendirilmelidir.

İcra Takibinde ve Dava Dilekçesinde Faiz Nasıl İstenir?

Faiz talebi iki kalemde yazılır: takip ya da dava tarihine kadar işlemiş faiz ve o tarihten sonrası için işleyecek faiz. İkisi ayrı ayrı gösterilmelidir; yalnızca "faiziyle birlikte" denildiğinde hangi tarihten ne oranda faiz istendiği belirsiz kalır ve itiraza açık hâle gelir. Faizin türü de belirtilmelidir: ticari bir alacakta yasal faiz istenmişse sonradan avans oranına geçilmesi talebin genişletilmesi sayılır.

Aracın ürettiği döküm bu kalemi yazarken taslak olarak kullanılabilir; her dilim ayrı satırda, oranı ve gün sayısıyla görünür. Sonucu kopyalayıp bilirkişi hesabıyla karşılaştırdığınızda, bilirkişinin hangi tarihi başlangıç aldığına ve dönemi bölüp bölmediğine bakmak farkın kaynağını çoğu zaman doğrudan gösterir.

Faiz Alacağında Zamanaşımı Beş Yıldır

Asıl alacak henüz zamanaşımına uğramamış olsa bile faiz alacağı ayrı bir süreye tabidir. Türk Borçlar Kanununun 147 nci maddesinin birinci bendi uyarınca faiz alacakları beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Pratik sonucu şudur: on yıl önce doğmuş, zamanaşımına uğramamış bir alacakta faizin tamamı istenemeyebilir; borçlu defi ileri sürerse geriye dönük beş yılı aşan faiz düşer. Zamanaşımı kendiliğinden dikkate alınmaz, ileri sürülmesi gerekir (TBK m.161). Araç, faiz dönemi beş yılı aştığında bu riski uyarı olarak gösterir.

Faiz Hesabında Sık Yapılan Dokuz Hata

1. Bugünkü oranı geçmişin tamamına uygulamak — en yaygın ve en pahalı hata.
2. Reeskont ile avans oranını karıştırmak. Kanuni faiz reeskonttan (%31), ticari temerrüt faizi avanstan (%39,75) türetilir.
3. Beş puan kuralını atlamak. 2009, 2018, 2023, 2024 ve 2025'te oran yılın ortasında değişti.
4. İşlemiş faizi anaparaya eklemek. Bileşik faiz yasaktır (3095 m.3).
5. Faiz başlangıcını dava tarihi saymak. Vadeye bağlı borçta vadenin geçmesiyle, haksız fiilde fiil tarihinden işler.
6. Ticari işte adi iş oranını kullanmak — aradaki fark bugün 8,75 puan.
7. Sözleşme tavanını ticari işe uygulamak. TBK m.88 ve m.120 tavanları ticari işte işlemez (TTK m.8/1).
8. Dilekçede faizin türünü ve başlangıcını yazmamak. Hâkim taleple bağlıdır.
9. Beş yıllık faiz zamanaşımını gözden kaçırmak. Asıl alacak ayakta olsa bile eski faiz düşebilir.

Sıkça Sorulan Sorular