Uygulamada “Araç Hasar Tazminatı “, “Bakiye Hasar Tazminatı”, “Hasar Fark Bedeli” “Hasar Farkı Tazminatı”, “Hasar Fark Bedeli Tazminatı”, “Eksik Hasar Bedeli” “Eksik Hasar Tazminatı” olarak tanımlanan hasar tazminatları Sigorta Şirketlerinin “gerçek zarar” sorumluluğunun bir sonucu olarak doğmuştur.

“Araç Hasar Tazminatı Avukatı” ise çift taraflı trafik kazası sonucu gerçekleşen araç hasarlarında “gerçek zararın” tazmini için Sigorta Şirketlerine başvuran, davalar açan avukattır.

Bilindiği gibi maddi hasarlı trafik kazalarında kusurlu olmayan araç sürücüleri arabalarının hasar masraflarını karşı tarafın ZMMS’sinden temin etmektedir. Ancak onarım masraflarının karşılanması hasarlı araç sahibinin gerçek zararlarını telafi etmemektedir. Bu nedenle Sigorta Şirketleri onarım masrafları dışında orijinal parça farkı, KDV farkı, iskonto indirimi farkı gibi hasar tazminatlarından da sorumlu tutulmuştur.

Bakiye Hasar Nedir? / Hasar Farkı Nedir?

Yukarıda da belirtildiği gibi aracın onarımı gerçek zararın giderildiği, Sigorta Şirketinin hasara yönelik sorumluluğunun sonladığı anlamına gelmemektedir. Evvela onarım sırasında orijinal parça kullanılması sorumluluğu bulunmaktadır. Onarım sırasında parça değişimi gerekebilmektedir. Bu parçanın orijinal olması, orijinal ürün kullanılması Sigorta Şirketinin sorumluluğundadır.

Orijinal parça yerine yan sanayi ürünlerin kullanılması durumunda; parçanın orijinal fiyatından yan sanayi fiyatı çıkartılarak aradaki fark, hasar farkı, bakiye hasar, orijinal parça fark bedeli ve benzeri isimlendirmeler ile Sigorta Şirketlerinden talep edilmektedir.

Bakiye hasar, hasar farkı adı altında sadece orijinal parça farkı değil Şirketlerin ödemedikleri KDV farkı, iskonto farkı da talep edilmektedir. Detaylı açıklamalar aşağıdadır.

Bakiye Hasar Bedeli Nedir?

Sigorta Şirketleri gerçek zarar ilkesi gereği hasar gören aracın tamirini yaptırırken orijinal parçalar kullandırmak zorundadır. Ayrıca mezkur ilke gereği yüksek oranlı iskontolar yaptırmaması ( piyasanın çok üzerinde yapılan iskontolar aracın tam ve doğru onarılmadığına dair akla soru işaretleri getirmektedir), işçilik ve parçalar için KDV ödemesi de gerekmektedir.

Ancak uygulamaya bakıldığında Sigorta Şirketlerinin gerçek zararı karışlamak yerine daha ekonomik yollar seçtiğini, sigortalıların zararlarını tam olarak karşılamadığı görülmektedir. Velhasılıkelam hasar farkı bedeli Sigorta Şirketinin gerçekte ödemesi gereken tutarlar yerine daha az, daha ekonomik ödemeler yapması sonucu ortaya çıkan bir tazminat kalemidir.

Bakiye Hasar Farkı Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Sigorta Şirketinin gerçek zarar ilkesi gereği ödemesi gerek bedel ile onarım için ödemiş olduğu bedel birbirinden çıkarılarak bakiye hasar bedeli / hasar fark bedeli bulunmaktadır.

Hasar Fark Bedeli = Sigorta Şirketinin gerçek zarar ilkesi ödemesi gereken tazminat miktarı –  onarım için ödediği miktar

Gerçek Zarar İlkesi Nedir?

Gerçek zarar ilkesi maddi tazminat davalarına ilişkin Yargıtay Kararlarında oldukça sık vurgulanan bir ilkedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.12.2010 tarihli, Esas: 2010 / 7-530 Karar: 2010 / 636 sayılı ilamında da “haksız fiile dayalı maddi tazminat hesabında zarar görenin gerçek zararının esas alınması gerekir.”(1) denmiş ve gerçek zarar kavramı Türk Hukukuna hakim olan temel ilkelerden biri haline gelmiştir.

Mezkur kararda; gerçek zarar ilkesinin tazminat hukukun temel bir ilkesi olduğu, tazminat sorumlusunun zarar görenin tüm zararlarını karşılaması gerektiği, hakimin zarar görenin tüm zararlarını etraflıca değerlendirmesi gerektiği açıklanmıştır.

Türk Ticaret Kanununun “Sigorta Kapsamı” başlıklı 1409. Maddesi de; “(1) Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur. (2) Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.”(2) Hükmünü içermekte ve sigortanın gerçek zararı kapsadığını düzenlemektedir.

Sigorta Şirketinin Aynen Tazmin Sorumluluğu Nedir?

Uygulamada Sigorta Şirketleri onarım görmesi gereken araçlar için uygun bir miktar tazminat ödemek yerine söz konusu araçların anlaşmalı yerlerde tamir edilmesini, araçtaki hasar giderildikten sonra zarar görene teslim edilmesini sağlamaktadır. Sıklıkla karşılaştığımız bu durum “aynen tazmin” olarak ifade edilmektedir.

T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Sigorta Denetleme Kurulu, 2013 tarihli Hasar Ve Tazminat İşlemleri Denetim Rehberinde Sigorta Şirketlerinin aynen tazmin sorumluluğuna dair detaylı açıklamalar yapılmıştır.

“5.1.2. Yenileme ve Tamirat (Aynen Tazmin)

Poliçede, tazminat ödeme şekli olarak, sigorta konusu eşyanın hasardan önceki haline getirilmesi (aynen tazmin) belirlenebilmektedir. 6102 sayılı TTK’nın 1427’nci maddesinde, aynen tazmine ilişkin sözleşme yoksa sigorta tazminatının nakden ödeneceği belirtilmiştir. Dolayısıyla sözleşmede aynen tazmine ilişkin hüküm varsa tazminatın öncelikle ayni olarak karşılanması gerekmektedir. Aynen tazmin yöntemi, yaygın olmamakla birlikte yangın sigortaları ile motorlu araçlarla ilgili sigortalarda uygulanmaktadır. Örneğin, yıkılan sigorta konusu bir duvarın inşa edilerek tekrar eski haline getirilmesi aynen tazmindir.”(3)

“Sigortaya konu olan eşyanın kazadan önceki hale gelmesi” ise bu aracın orijinal parçalarla onarılmasını, olağanüstü miktarlarda iskonto yapılmamasını, işçilik ve parçaların KDV ‘sinin ödenmesini gerektirmektedir.  Ayrıca yine değer kaybı da bu kapsamında değerlendirilmektedir.

Bakiye Hasar Bedeli Hangi Durumlarda Talep Edilir?

• Aracın onarımı esnasında orijinal parçalar kullanmak yerine yan sanayi, çakma denilen parçaların kullanılması durumunda,
• İşçiliği ve parça kalitesini etkileyecek oranda (piyasanın üstünde) iskonto uygulanması,
• İşçilik ve parçalar için ödenmesi gereken KDV’nin ödenmemiş olması durumlarında talep edilmektedir.
• Ayrıca eksperin belirlediği işçilik ve parça bedelinin altında bir ödeme yapılması halinde bakiye hasar bedeli talep edilmektedir.

Orijinal Parça Fark Bedeli

Sigorta Şirketlerinin aynen tazmin sorumluluğu ve gerçek zararı telafi etmelerine yönelik zorunluluklar kendilerine birtakım yükümlülükler de yüklemektedir. Onarımın orijinal parçalarla yapılması da bu yükümlülüklerden biridir. Sigorta Şirketleri aracın onarımını sağlarken değişen parçalar yerine orijinal parçalar kullandırmak zorundadır. Ancak onarım maliyetini azaltmak adına orijinal parça yerine yan sanayi, çakma denen parçalar kullanılabilmektedir. Burada zarar görenin orijinal parça fark bedeli talep etme hakkı mevcuttur. Orijinal parça fark bedeli, değişmesi gereken parçanın orijinal bedelinden yan sanayi ürünün bedeli çıkartılarak bulunmaktadır:

Orijinal Parça Fark Bedeli = Parçanın Orijinal Bedeli – Yan Sanayi Parça bedeli

KDV Farkı Bedeli

Sigorta Şirketleri zarar görene ait aracın tamirini, onarımını sağdıktan sonra anlaşmalı servislere ödeme yapmaktadır. Ancak yapılan bu ödemelere KDV eklenmemektedir. Sigorta Şirketleri KDV ‘den muaf oldukları gerekçesi ile hem onarımı yapan servise hem zarar görene KDV ödememektedir. Ancak Yerleşik Yargıtay Kararlarına göre Sigorta Şirketinin KDV ödemesi gerekmektedir.

T.C. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Esas:2015-14700 Karar:2016-4229 Karar Tarihi: 04.04.2016

“3065 sayılı KDV Kanunu’nun 1. maddesine göre Türkiye’de yapılan sınai, ticari, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler katma değer vergisine tabidir. Davacının aracına verilen zararı gidermek için gerekli onarım, parça ve işçilik hizmeti de anılan yasa gereğince KDV’ye tabidir. Bu nedenle davacı lehine KDV dahil edilerek hasar tazminatına hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.”(4)

Yargıtay 17. Hukuk Dairesince verilen iş bu karar ve benzeri kararlar sonucunda zarar görene onarım için ödeme yapılırken KDV eklenmesi gerektiği yerleşik içtihat haline gelmektedir. Ancak Sigorta Tahkim Komisyonu bu hususta çelişkili kararlar vermeye devam etmektedir.

KDV Fark Bedeli = İşçilik ve Parçaların KDV Dahil Bedeli – İşçilik ve Parçaların KDV siz Bedeli

İskonto Farkı Bedeli

Sigorta Şirketleri şirket politikaları gereği zarar görenlere ödeme yaparken en ekonomik yolları seçmektedir. İskonto uygulaması da bunlardan biridir. Sigorta Şirketleri anlaşmalı servislerle iskonto üzerinde anlaşmaktadır. Genellikle yüzde on civarında olan bu iskontolar bazı zamanlar çok daha fazla olabilmektedir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi söz konusu iskontoların gerçek zarar ilkesine ters olduğunu, zarar görene bu iskontonun yansıtılmaması gerektiğine karar vermiştir.

T.C. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Esas:2015-14700 Karar:2016-4229 Karar Tarihi: 04.04.2016

6762 sayılı TTK’nın 1283. maddesi hükmü uyarınca, sigortacı, sigorta ettiren veya sigortadan yararlananın uğradığı gerçek zararı tazminle yükümlü olup mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, hasar bedeli tespit edilirken davalı … şirketiyle servis arasında yapılan anlaşma gereği olduğu belirtilen %10 iskonto esas alınarak yedek parça ve işçilik bedellerinin rayiç değerinde indirim uygulanması doğru değildir.(4)

Ancak Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarına bakıldığında yüzde on civarındaki bir iskontonun olağan olduğu, bu iskontoyu zarar görenin de bizzat sağlayabileceğine yönelik değerlendirmeler bulunduğu görülecektir.

İskonto Fark Bedeli = İskonto Uygulanmamış Hasar Bedeli – İskonto Uygulanmış Hasar Bedeli

Eşdeğer Parça Nedir?

Aracın orijinal parçalarla tamir edilmesi gerektiği, aksi halde orijinal parça fark bedeli istenebileceği yukarıda açıklanmıştır. Ancak söz konusu aracın eski olması halinde orijinal parçaların bulunması mümkün olmayabilmektedir. Bu durumda orijinal parça yerine eşdeğer parça kullanılması mümkündür. Eşdeğer parça, orijinal parça ile aynı işlevi gören, aynı performansa sahip olan parçalardır. Ve zarar görenin zararını en uygun şekilde telafi edilmesine yöneliktir. Bu sebeplerle kullanımına izin verilmiştir. Ve kullanım durumunda orijinal parça fark bedeli ödenmemektedir.

Bakiye Hasar Bedeli Başvurusu Nasıl Yapılır?

Zarar gören kendi adına yahut usulüne uygun bir vekaletname ile yetkilendirdiği avukatı vasıtası ile hasar fark bedeli / bakiye hasar başvurusu yapabilmektedir. Başvuru yapılırken kazaya dair detaylar verilerek, poliçe numarası ve diğer bilgiler doğru yazılarak bir dilekçe hazırlanmalıdır. Dilekçeye kazaya dair fotoğraflar, araç ruhsatı, kaza tutanağı, ehliyet fotokopileri, poliçe bilgileri eklenmelidir. Avukat aracılığı ile yapılan başvurularda ekte vekaletname sureti de bulunmalıdır.

Araç Hasar Farkı Tazminatı Avukatının Görevleri

Araç hasar tazminatı avukatı kendisine başvuran hak sahiplerini alabilecekleri tüm tazminat kalemleri yönünden bilgilendirmelidir. Zira yukarıda bahsedilen tüm tazminat kalemleri ancak taleple ve dava ile elde edilebilmektedir. Bu konularda bilgi sahibi olunması harekete geçmek ve talepte bulunmak için ilk koşuldur.

Dava veya tahkim aşamasından önceki başvuru ve evrak toplama süreçlerini doğru yönetmek de araç hasar tazminatı avukatının en önemli görevlerindendir. Araç hasar tazminatı avukatı tüm alacak kalemleri yönünden tek tek açıklama yapmak, taleplerini Yargıtay Kararları ile desteklemek, davasını usule uygun şekilde açıp takip etmekle yükümlüdür.

Araç Hasar Farkı Tazminatı Avukat Ücretleri / Bakiye Hasar Bedeli Avukat Ücretleri

Hasar fark bedeli davasında avukatlık ücreti olarak genellikle alacağın belli bir yüzdesi üzerinde anlaşılmaktadır. Bakiye hasar bedeli davaları ile, genel olarak tazminat davaları ile ilgilenen avukatlar davanın başında ücret almamakta, hatta dava masraflarını ilk etapta kendileri karşılamaktadır.

Davanın sonunda belirlenecek olan tazminat miktarını öngören avukatlar buna uygun tazminat yüzdesi belirlemektedir. Genellikle bu oran yüksek getirili tazminat davalarında yüzde on civarındadır. Hasar fark bedeli davalarında hasar bedeli, belli olduğundan avukatlar buna uygun oranda vekalet ücreti talep etmektedir. Bu oran genellikle yüzde yirmidir. Zira hasar fark bedeli davalarında çıkan tazminat miktarları genel olarak diğer tazminat kalemlerine göre daha düşüktür.

Araç Hasar Farkı Tazminatı Avukatı Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bakiye hasar bedeli / hasar farkı tazminatı yahut herhangi bir tazminat kalemi yönünden avukat desteği almak davaların salahiyeti yönünden oldukça hayatidir. Ancak destek ve yardımlarından faydanılacak olan avukatın tazminat hukuku alanında tecrübeli olmasına dikkat edilmelidir.

Tecrübeli bir araç hasar tazminatı avukatı tazminat alanındaki tüm detaylara hâkim olup başvurucuların aklına dahi gelmeyen birçok tazminat konusunda müvekkillerini bilgilendirmekte ve bu alanda daha faza tazminat elde etmektedir. Bilgi, tecrübe avukatlık mesleği gibi alanlarda yadsınamayacak önemdedir. Bilgili ve tecrübeli bir araç hasar tazminatı avukatı da hasar bedelini tahsil etmek yanında Sigorta Şirketlerinin kesinti yaptığı tüm hakları iade almakta, alınabilecek en yüksek tazminatlarla davalarını sonuçlandırmaktadır.

Bakiye Hasar Fark Bedeli Tespitinde Deliller

Bakiye hasar fark bedeli davalarındaki en önemli delil Sigorta Şirketlerinin düzenlettirdiği eksper raporudur. Bu raporda Sigorta Şirketinin yaptığı ödemeler ve iskontolar, KDV kesintileri, kullanılan parçaların fiyatı ve özellikleri yer almaktadır. Bunun dışında kaza tutanağı, kaza fotoğrafları, tramer kaydı, SBM sorguları, tarafların ehliyet ve ruhsatları dava dilekçesi ekinde sunulması gereken delillerdir. Özellikle kusura itiraz edilecekse tanık ve kamera kaydı gibi deliller de büyük önem arz etmektedir.

Sigorta Şirketi Araç Hasar Bedelini Nasıl Belirler

Yukarıda da belirtildiği gibi Sigorta Şirketleri onarım görmesi gereken araçlar için uygun bir miktar tazminat ödemek yerine söz konusu araçların anlaşmalı yerlerde tamir edilmesini, araçtaki hasar giderildikten sonra zarar görene teslim edilmesini sağlamaktadır. Sigorta Şirketleri hasarlı araçların anlaşmalı servislerde, mümkün olan en az bedel karşılığında tamir ettirmektedir. Bunun içinde bir sigorta eksperi atayarak süreci yakından takip etmektedir. Sigorta Şirketi, hasar bedelini belirleyecek olan sigorta eksperin tespitleri doğrultusunda  ödeme yapmaktadır.

Kaynak

1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.12.2010 tarihli, Esas: 2010 / 7-530 Karar: 2010 / 636 sayılı ilamı
2. Türk Ticaret Kanununun “Sigorta Kapsamı” başlıklı 1409. Maddesi
3. C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Sigorta Denetleme Kurulu, 2013 tarihli Hasar Ve Tazminat İşlemleri Denetim Rehberi
4. C. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Esas:2015-14700 Karar:2016-4229 Karar Tarihi: 04.04.2016