Ticari Kazanç Kaybı Tazminatı Avukatı
Ticari bir araç kazaya karıştığında zarar, onarım faturasıyla bitmez. Taksi, servis, minibüs, kamyon veya moto kurye gibi gelir getiren bir araç tamirde beklediği her gün sahibine kazanç kaybettirir. Bu kayıp, hukukumuzda ticari kazanç kaybı (uygulamadaki adıyla ticari gün kaybı) olarak talep edilebilen bağımsız bir zarar kalemidir.
Bu talebin iki ayırt edici özelliği vardır. Birincisi muhataptır: kazanç kaybı, doğrudan zarar sayılmadığı için zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır ve kusurlu sürücü ile araç işletenine yöneltilir. İkincisi dava türüdür: tutar, onarım süresi ile günlük kazancın çarpımına bağlı olduğundan ve bu iki değişken bilirkişi incelemesiyle netleştiğinden dava uygulamada çoğunlukla belirsiz alacak davası olarak açılır.
Süreç icra takibiyle de başlatılabilir; ancak ilamsız takip borçlunun itirazıyla durur. Bu nedenle itiraz gelme ihtimali ve itiraz karşısında izlenecek yol, daha ilk adımda hesaba katılmalıdır.
Aşağıda kazanç kaybının hangi araçlarda doğduğunu, kimden isteneceğini, kusur oranının talebe etkisini, nasıl hesaplandığını, belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki farkı, icra takibi ve itiraz sürecini, görevli mahkemeyi ve zamanaşımını ele alıyoruz. Dava dilekçesi, icra takibine itiraz dilekçesi ve davaya cevap dilekçesi örnekleri de ilgili bölümlerde yer alıyor.
- Ticari kazanç kaybı, gelir getiren bir aracın kaza nedeniyle çalışamadığı süredeki gelir kaybıdır; her araçta değil, kazanç sağlayan araçlarda doğar.
- Talep sigorta şirketine değil, kusurlu sürücü ile araç işletenine yöneltilir; dolaylı zarar olduğundan zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır.
- Poliçe kapsamı dışında olduğu için Sigorta Tahkim Komisyonu bu talep için doğru merci değildir.
- Hesap: makul onarım süresi × aracın günlük net kazancı; karşı tarafın kusur oranıyla sınırlanır.
- Günlük kazanç, araç sahibinin beyanıyla değil yasal kayıtlarla (ticari defter, vergi levhası, meslek odası verileri) belirlenir.
- İki değişken de bilirkişiyle netleştiğinden dava uygulamada çoğunlukla belirsiz alacak davası olarak açılır.
- İlamsız icra takibi hızlıdır ama 7 gün içinde yapılan itirazla durur; bu ihtimal baştan planlanmalıdır.
- Görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir; iş mahkemesi değildir.
Ticari Kazanç Kaybı Nedir?
Ticari kazanç kaybı, gelir getiren bir aracın haksız fiil nedeniyle kullanılamadığı süre boyunca sahibinin elde edemediği gelirdir. Zararın konusu aracın onarımı değil, aracın çalışamamasıdır. Bu nedenle onarım bedeli eksiksiz ödenmiş olsa bile kazanç kaybı ayrıca doğar.
Dayanak, haksız fiil sorumluluğudur. Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Ticari aracın çalışamaması, sahibinin malvarlığında ölçülebilir bir eksilme yaratır; bu eksilme tazmin edilmesi gereken zarardır.
Uygulamadaki Diğer Adları
- Ticari gün kaybı — aracın çalışamadığı her günün ayrı zarar sayılmasından gelen kullanım.
- Ticari kazanç kaybı bedeli / tazminatı — dilekçelerde en yaygın karşılık.
- Gelir kaybı — zararın niteliğini doğrudan anlatan ifade.
- Ticari araç kazanç kaybı — talebin yalnızca ticari araçlarda doğduğunu vurgulayan kullanım.
Araç Mahrumiyet Bedelinden Farkı
Bu iki kalem uygulamada sürekli karıştırılır. Ayrım nettir:
| Ölçüt | Ticari kazanç kaybı | Araç mahrumiyet bedeli |
|---|---|---|
| Neyi karşılar? | Elde edilemeyen gelir | Aracın kullanım değerinden yoksunluk |
| Hangi araçta doğar? | Yalnızca gelir getiren araçta | Her araçta (özel kullanım dâhil) |
| Nasıl ispatlanır? | Ticari defter, vergi levhası, hasılat kayıtları | Emsal günlük ikame (kiralama) rayici |
| Muhatabı | Kusurlu sürücü ve işleten | Kusurlu sürücü ve işleten |
İkisi aynı olaydan doğabilir; ancak aynı gün için hem gelir kaybı hem kullanım kaybı istenmesi mükerrer talep sayılır. Ticari araçlarda kural olarak kazanç kaybı öne çıkar, çünkü zarar somut gelir üzerinden hesaplanabilir. Özel kullanımdaki araçlarda ise araç mahrumiyet bedeli gündeme gelir.
Hangi Araçlar Kapsamda?
Talebin ön koşulu, aracın fiilen gelir getiren bir faaliyette kullanılıyor olmasıdır. Aracın ruhsatında "ticari" yazması tek başına yeterli değildir; aracın kazadan önce gerçekten çalışıyor olması ve bunun kayıtlarla ortaya konulabilmesi gerekir.
| Araç türü | Gelir nasıl ispatlanır? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Ticari taksi | Vergi levhası, taksi durağı/oda kayıtları, günlük hasılat defteri | Plaka kiraya verilmişse gelir kira geliridir |
| Servis ve minibüs | Taşıma sözleşmesi, aylık hakediş, güzergâh belgesi | Sözleşme devam ediyorsa gelir kesintisi belgelenmeli |
| Kamyon, tır, çekici | Nakliye faturaları, taşıma irsaliyeleri, sefer kayıtları | Sefer başına gelir düzensizse ortalama alınır |
| Moto kurye | Platform/işveren ödeme dökümleri, hakediş kayıtları | Kurye aracın sahibi değilse talep hakkı değişir |
| Kiralık araç filosu | Kira sözleşmeleri, rezervasyon ve fatura kayıtları | Yedek araç tahsis edilmişse zarar azalır |
| İş makinesi ve özel donanımlı araç | Hakediş, kira sözleşmesi, şantiye kayıtları | Faaliyetin durduğu ayrıca ortaya konulmalı |
Ticari Taksi ve Plaka Kirası
Ticari taksilerde en sık karşılaşılan tartışma, aracı fiilen kimin çalıştırdığıdır. Plaka sahibi aracı kendisi çalıştırıyorsa gelir kaybı doğrudan kendisinde doğar. Plaka veya araç kiraya verilmişse, kaza nedeniyle kesilen gelir kira geliri olur ve zarar buna göre hesaplanır. Kiracı şoför ise kendi kazanç kaybını ayrıca ileri sürebilir.
Günlük kazancın belirlenmesinde beyan değil kayıt esas alındığından, taksi dosyalarında oda kayıtları, vergi levhası ve varsa günlük hasılat defteri belirleyici olur. Kayıt dışı gelir iddiaları uygulamada büyük ölçüde ispatsız kalır.
Kiralık Araçlarda Durum
Kiralama şirketine ait bir araç kaza yaptığında, aracın kiraya verilememesinden doğan gelir kaybı şirketin zararıdır. Burada zararın ispatı, aracın kaza öncesindeki kiralama sıklığı ve mevcut rezervasyon kayıtları üzerinden yapılır. Filo içinde yedek araç tahsis edilerek müşteri kaybı önlenmişse, zararın azaldığı savunması gündeme gelir.
Ön koşulu atlamayın: Aracın gelir getirdiği ispatlanamıyorsa kazanç kaybı talebi sonuç vermez. Böyle dosyalarda talep, araç mahrumiyet bedeli olarak kurulabilir; mahrumiyet bedelinde gelir değil kullanım kaybı esas alındığından ispat yükü daha hafiftir.
Kimden Talep Edilir? Sigorta Öder mi?
Sigorta şirketi kural olarak ödemez. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, sigortalının üçüncü kişilere verdiği doğrudan zararları karşılar: araçtaki maddi hasar, değer kaybı ve bedeni zararlar bu kapsamdadır. Ticari kazanç kaybı ise aracın hasarlanması nedeniyle sonradan ortaya çıkan dolaylı zarar niteliğindedir ve yerleşik uygulamada poliçe teminatı dışında kabul edilir.
Bunun iki pratik sonucu vardır. Birincisi, talep kusurlu sürücü ve araç işletenine yöneltilir. İkincisi — ve daha az bilineni — poliçe kapsamı dışındaki bir talep için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak doğru yol değildir. Tahkim, sigorta sözleşmesinden veya poliçeden doğan uyuşmazlıklar için öngörülmüştür; kapsam dışı bir kalem bakımından başvuru sonuçsuz kalır ve zaman kaybettirir.
Sürücü, İşleten ve Malik
| Sıfat | Kim sayılır? | Kazanç kaybından sorumluluğu |
|---|---|---|
| Sürücü | Kaza anında aracı fiilen kullanan kişi | Kusuru oranında kişisel olarak sorumludur |
| İşleten | Araç sahibi veya sicilde kayıtlı görünen; uzun süreli kiralama, ariyet ya da rehin hâllerinde kiracı, ariyet veya rehin alan kişi | Sürücüyle birlikte sorumlu tutulabilir |
| Fiilî işleten | Aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ispatlanan kişi | İşleten sıfatı bu kişiye geçer |
| Sigorta şirketi | ZMSS poliçesini düzenleyen şirket | Dolaylı zarar niteliği nedeniyle kural olarak sorumlu değildir |
Sürücü ile işleten farklı kişilerse davanın her ikisine birden yöneltilmesi tahsil kabiliyeti açısından önem taşır. Şirket araçlarında ise sürücünün işçi sıfatıyla hareket etmesi hâlinde işverenin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Müvekkil onayı gereken nokta: Kazanç kaybı talebi, sigorta şirketine değil gerçek kişilere yöneltilir. Bazı hak sahipleri yalnızca sigortaya başvurulmasını, karşı sürücüye dava açılmamasını tercih eder. Bu tercih, dosyanın kapsamını doğrudan belirlediğinden başvuru öncesinde netleştirilmelidir.
Kusur Oranı ve Kusura İtiraz
Kazanç kaybı bir haksız fiil tazminatı olduğundan, talebin doğması için karşı tarafın kusurlu olması şarttır. Kusur oranı yalnızca "davayı kazanıp kazanmama" sorusunu değil, hükmedilecek tutarı da doğrudan belirler: karşı taraf %70 kusurluysa hesaplanan zararın %70'i talep edilebilir.
%100 Kusurluysam Talep Edebilir miyim?
Hayır. Türk hukukuna hâkim olan "kimse kendi kusurundan yararlanamaz" ilkesi gereği, kazanın oluşumunda tam kusurlu olan kişinin hiç kusuru bulunmayan taraftan tazminat istemesi mümkün değildir. Kusur tamamen kendisinde olan ticari araç sahibi, aracının çalışamamasından doğan gelir kaybını da üstlenir.
Buna karşılık kusurun paylaşıldığı hâllerde talep tamamen ortadan kalkmaz; kendi kusur oranınız düşülerek kalan kısım istenebilir. Bu nedenle "az da olsa kusurluyum" düşüncesiyle talepten vazgeçmek, çoğu dosyada gereksiz bir hak kaybıdır.
Kusur Oranına İtiraz, Kazanç Kaybını Nasıl Etkiler?
Kusur oranı tutarı doğrudan çarpan olarak etkilediğinden, orana yapılacak itiraz kazanç kaybı dosyasının en yüksek getirili adımlarından biridir. Kusur değerlendirmesi maddi hasarlı kazalarda tutanak ve eklerine dayanır; hatalı doldurulmuş bir tutanak tüm kalemleri birden düşürür.
Etkili itirazın koşulu somut delildir. Fotoğraf, kamera kaydı, tanık beyanı veya krokiyle çelişen tespitler olmadan yapılan itirazlar uygulamada sonuç vermez. Kamera kayıtları kısa sürede silindiğinden, kusura itiraz edilecek dosyalarda kayıt talebi ilk günlerde yapılmalıdır.
Sıralamayı doğru kurun: Kusur oranı netleşmeden kazanç kaybı tutarını talep etmek, sonradan tutarın kusur oranıyla çarpılarak düşmesine yol açar. Kusura itiraz edilecekse bu adım, kazanç kaybı talebiyle aynı anda planlanmalıdır; ayrı ayrı yürütülen süreçler birbirinin sonucunu bekletir.
Kazanç Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Hesabın çekirdeği tek bir çarpımdır:
Ticari kazanç kaybı = Makul onarım süresi (gün) × Aracın günlük net kazancı × Karşı tarafın kusur oranı
Sadeliğe rağmen uyuşmazlıkların tamamı bu formülün iki değişkeni üzerinde yaşanır: makul onarım süresi ve günlük kazanç. Her ikisi de araç sahibinin beyanıyla değil, kayıt ve teknik inceleme ile belirlenir.
Makul Onarım Süresi
Mahkemeler, aracın fiilen serviste kaldığı toplam gün sayısını değil, hasarın niteliğine göre teknik olarak gerekli görülen süreyi esas alır. Servisin yoğunluğu, parça temininin gecikmesi ya da araç sahibinden kaynaklanan beklemeler kural olarak karşı tarafa yüklenmez.
Sürenin belirlenmesinde makine mühendisi bilirkişinin değerlendirmesi öne çıkar: hasar fotoğrafları, ekspertiz raporu ve iş emri incelenerek aracın kaç günde onarılabileceği tespit edilir. Servisin yazdığı süre bu tespitin yerine geçmez.
Günlük Kazanç Nasıl Belirlenir?
Günlük kazanç, aracın gelirinden giderleri düşülerek bulunan net tutardır. Brüt hasılat üzerinden yapılan hesaplamalar, yakıt ve işletme giderleri düşülmediği için kabul görmez.
| Kaynak | Ne gösterir? | Ağırlığı |
|---|---|---|
| Ticari defterler ve gelir tablosu | Kaza öncesi dönem hasılatı ve gideri | En güçlü delil |
| Vergi levhası ve beyannameler | Beyan edilen yıllık kazanç | Güçlü; ancak dönemsel dalgalanmayı göstermez |
| Meslek odası / durak kayıtları | Emsal günlük kazanç verisi | Kayıt yetersizse başvurulur |
| Taşıma sözleşmesi ve hakediş | Sözleşmeye bağlı düzenli gelir | Servis ve nakliyede belirleyici |
| Bilirkişi araştırması | Kayıtların yetersizliği hâlinde emsal hesabı | Tamamlayıcı |
| Araç sahibinin beyanı | — | Tek başına esas alınmaz |
Hesap Adımları
- Hasarın niteliği ve değişen parçalar teknik olarak tespit edilir.
- Bu veriye göre makul onarım süresi belirlenir.
- Kaza öncesi dönem kayıtlarından aracın günlük net kazancı hesaplanır.
- İki değer çarpılarak taban tutar bulunur.
- Karşı tarafın kusur oranı uygulanır.
- Aracın çalışmadığı dönemde yapılmayan giderler (yakıt gibi) hesaba yansıtılır.
Örnek (temsilidir, bağlayıcı değildir): Hasarın niteliğine göre makul onarım süresi 12 gün, kayıtlardan belirlenen günlük net kazanç dosyaya özgü bir tutar ve karşı tarafın kusuru %100 ise, kazanç kaybı bu iki değerin çarpımıdır. Karşı taraf %50 kusurlu bulunmuşsa hükmedilecek tutar bu tabanın yarısı üzerinden hesaplanır. Gerçek tutar her hâlde bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Belirsiz Alacak Davası Olarak Açılabilir mi?
Evet ve uygulamada yaygın tercih budur. Sebebi teknik bir zorunluluktur: kazanç kaybı tutarı, makul onarım süresi ile günlük net kazancın çarpımına bağlıdır. Bu iki değişkenin ikisi de davacının kontrolünde değildir — süreyi bilirkişi belirler, günlük kazancı ise mahkeme yasal kayıtlar üzerinden tespit ettirir.
Davacı dava açarken zararın tam miktarını objektif olarak belirleyemediğinden, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107. maddesindeki belirsiz alacak davası şartları gerçekleşir. Dilekçede "şimdilik" ibaresiyle bir miktar gösterilir; bilirkişi raporuyla tutar netleştiğinde talep artırılır.
Belirsiz Alacak Davası ile Kısmi Dava Farkı
| Kriter | Belirsiz alacak davası | Kısmi dava |
|---|---|---|
| Zarar miktarı | Dava açılırken objektif olarak belirlenemez | Dava açılırken bilinmektedir |
| Talep | "Şimdilik" bir miktar; rapor sonrası artırılır | Zararın bilinçli olarak yalnızca bir kısmı |
| Harç | Başlangıçta gösterilen miktar üzerinden | Talep edilen kısım üzerinden |
| Kazanç kaybında | Süre ve günlük kazanç bilirkişiyle netleştiğinden yaygın tercih | Tutar zaten netse tercih edilebilir |
| Risk | Şartları yoksa dava şartı yokluğu değerlendirmesi | Dava dışı kalan kısım için ayrıca dava gerekir |
Neden Belirsiz Alacak Şartları Gerçekleşir?
Belirsiz alacak davasının kabul edilmesi için alacağın miktarının davacı tarafından objektif olarak belirlenememesi gerekir. Kazanç kaybında bu şartın gerçekleştiği kabul edilir; çünkü:
- Onarım süresi, servisin verdiği süre değil bilirkişinin belirleyeceği "makul süre"dir.
- Günlük kazanç, davacının beyanı değil yasal kayıtlar ve bilirkişi incelemesi ile tespit edilir.
- Kusur oranı bilirkişi raporuyla netleşir ve tutarı doğrudan etkiler.
Bu üç değişkenin hiçbiri dava açılırken kesin olarak bilinemediğinden, davanın belirsiz alacak davası olarak açılması hukuki dayanağını bulur. Buna karşılık her dosyada durum aynı değildir: onarım süresi ve günlük kazanç tartışmasız şekilde belliyse kısmi dava da tercih edilebilir.
Kazanç kaybı dosyanız için ön değerlendirme
Talep edeceğiniz tutarı belirleyen üç değişken de tartışmaya açıktır: makul onarım süresi, günlük net kazanç ve kusur oranı. Servis evrakınız, ticari kayıtlarınız ve kaza tutanağınız birlikte incelenmeden hangi yolun (icra takibi mi, dava mı) seçileceği belirlenemez. Zamanaşımı süreleri işlemeye devam ettiğinden dosyanızı erken aşamada değerlendirmek önem taşır.
İcra Takibi Yolu
Kazanç kaybı, dava açılmadan ilamsız icra takibine de konu edilebilir. Bu yol daha hızlıdır ve harç maliyeti düşüktür; ancak takip bir mahkeme kararına dayanmadığından borçlunun itirazıyla kendiliğinden durur.
Hangi Dosyada İcra Takibi Uygun?
İcra takibi, onarım süresi ve günlük kazancın tartışmasız şekilde belli olduğu, talep tutarının makul kaldığı dosyalarda tercih edilir. Borçlu, ödeme emrindeki tutarı makul buluyorsa itiraz etmeyebilir ve alacak dava açılmadan tahsil edilir.
Buna karşılık tutar tartışmalıysa veya karşı taraf kusura itiraz edecekse, takip büyük olasılıkla itirazla duracak ve süreç itirazın iptali davasıyla devam edecektir. Bu ihtimalde doğrudan dava açmak zaman kazandırabilir.
İtirazla Karşılaşırsanız
Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz ederse takip durur. Alacaklı bu durumda itirazın iptali davası açarak alacağını yeniden takip edilebilir hâle getirir. İtirazın haksız olduğunun anlaşılması hâlinde, şartları varsa icra inkâr tazminatı da gündeme gelebilir.
Tahsil Aşaması
İtiraz edilmez veya itirazın iptali davası kazanılırsa alacak icra yoluyla tahsil edilir. Doğrudan dava açılan dosyalarda ise karar kesinleştikten sonra ilamlı icra takibi başlatılır; ilamlı takip mahkeme kararına dayandığından itirazla durmaz.
İtiraz Süreci ve Dilekçe Örnekleri
Kazanç kaybı dosyalarında itiraz iki yönlü olabilir: alacaklı olarak size gelen itirazla karşılaşabilir ya da hakkınızda başlatılan bir takibe kendiniz itiraz edebilirsiniz. İkisinde de süre kısadır ve kaçırıldığında telafisi güçtür.
| Durum | Süre | Sonuç |
|---|---|---|
| İlamsız icra takibine itiraz | Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün | Takip durur; alacaklı itirazın iptali davası açar |
| Dava dilekçesine cevap | Tebliğden itibaren 2 hafta | Süre geçerse savunma ve deliller bakımından hak kaybı |
| Bilirkişi raporuna itiraz | Mahkemenin verdiği kesin süre içinde | İtiraz edilmezse rapor hükme esas alınır |
İtirazın en kritik yanı, tebligatın size bizzat yapılmış olmasının şart olmamasıdır. Usulüne uygun olarak konutta bulunan bir yakınınıza yapılan veya mevzuata uygun şekilde bırakılan tebligatla da süre işlemeye başlar. Bu nedenle adrese gelen icra evrakında ilk kontrol edilecek şey tebliğ tarihidir.
İcra Takibine İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki taslaklar yol göstermek amacıyla verilmiştir; her dosyanın koşulları farklı olduğundan somut olaya uyarlanmaları gerekir. Merci adı, dosya numarası, taraf bilgileri ve tebliğ tarihi hatasız yazılmalıdır.
… İCRA DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜNE
DOSYA NO: …/… E.
İTİRAZ EDEN BORÇLU: Ad Soyad (T.C.: …) — Adres
ALACAKLI: Ad Soyad (T.C.: …) — Adres
KONU: Hakkımda başlatılan takibe; borca, borcun ferilerine, faize ve faiz oranına itirazlarımı içerir dilekçedir.
TEBLİĞ TARİHİ: …/…/20…
AÇIKLAMALAR: … esas sayılı takip dosyasına ilişkin ödeme emri …/…/20… tarihinde tarafıma tebliğ edilmiştir. Yasal süresi içinde itirazlarımı sunuyorum.
1. Alacaklıya herhangi bir borcum bulunmamaktadır; borcun tamamına itiraz ediyorum.
2. Kazanın oluşumunda kusur durumu alacaklının iddia ettiğinden farklıdır; kusura ve kusur oranına itiraz ediyorum.
3. Takibe konu edilen onarım süresi makul süreyi aşmaktadır; aracın hasarının niteliğine göre teknik olarak gerekli süre çok daha kısadır.
4. Aracın günlük kazancı olarak gösterilen tutar dayanaksızdır; yasal kayıtlarla desteklenmemiştir.
5. Ayrıca borcun ferilerine, faizine, faiz oranına, faiz başlangıç tarihine ve zamanaşımına itiraz ediyorum.
NETİCE VE TALEP: Açıklanan nedenlerle itirazım neticesinde takibin durdurulmasını arz ve talep ederim. …/…/20…
Borçlu — Ad Soyad (imza)
Davaya Cevap Dilekçesi Örneği
… ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DOSYA NO: …/… E.
CEVAP VEREN DAVALI: Ad Soyad (T.C.: …) — Adres
DAVACI: Ad Soyad (T.C.: …) — Adres
KONU: …/…/20… tarihinde tebliğ edilen dava dilekçesine karşı beyan ve itirazlarımı içerir dilekçedir.
AÇIKLAMALAR:
1. Öncelikle görev ve yetki itirazlarımı sunuyorum. Ayrıca kaza …/…/20… tarihinde gerçekleşmiş olup dava zamanaşımına uğramıştır.
2. Kusur oranı davacının belirttiğinden farklıdır. Kusur durumuna itiraz ediyor, bu yönde bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ediyorum.
3. Davacı, aracının ticari faaliyette kullanıldığını ve kaza tarihinde fiilen gelir getirdiğini yasal kayıtlarla ispatlamak zorundadır. Salt ruhsat kaydı bu hususu ispatlamaya yeterli değildir.
4. Dava dilekçesinde belirtilen onarım süresi, aracın fiilen serviste kaldığı süredir. Hasarın niteliğine göre teknik olarak gerekli makul onarım süresinin bilirkişi marifetiyle tespitini talep ederim.
5. Günlük kazanç olarak belirtilen tutar brüt hasılat üzerinden hesaplanmıştır; yakıt ve işletme giderleri düşülerek net kazancın belirlenmesi gerekir.
NETİCE VE TALEP: Açıklanan ve mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim. …/…/20…
Davalı — Ad Soyad (imza)
Dava Yolu: Nasıl Açılır?
Dava açılmadan önce üç husus netleştirilmelidir: kusur durumu, aracın gelir getirdiğini gösteren kayıtlar ve talebin yöneltileceği kişiler. Bu üçü hazır değilse dava açmak, süreci hızlandırmak yerine uzatır.
Dava Öncesi Hazırlık
- Kaza tespit tutanağı ve varsa kusur bilirkişi raporu temin edilir.
- Aracın servise giriş ve çıkış tarihlerini gösteren belgeler (iş emri, teslim tutanağı, fatura) toplanır.
- Ticari defterler, vergi levhası ve kaza öncesi dönem hasılat kayıtları hazırlanır.
- Karşı tarafın sürücü ve işleten sıfatları ayrıştırılır; ruhsat kaydı ile fiilî kullanım karşılaştırılır.
- Zamanaşımı süresinin ne kadarının geçtiği hesaplanır.
Dilekçede Bulunması Gerekenler
Dava dilekçesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 119. maddesinde sayılan unsurları taşımalıdır: mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, dava konusu ve değeri, iddianın dayanağı vakıalar, hukuki sebepler, deliller ve açık bir talep sonucu. Kazanç kaybı davasına özgü olarak ayrıca şunlar açıkça belirtilmelidir:
- Aracın ticari faaliyette kullanıldığı ve kaza tarihinde fiilen gelir getirdiği.
- Onarım süresi ile makul onarım süresinin bilirkişice tespiti talebi.
- Günlük net kazancın yasal kayıtlar üzerinden belirlenmesi talebi.
- Davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı ve talebin artırılabileceği.
- Servis kayıtlarının müzekkere ile getirtilmesi talebi.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi.
Aracın onarıldığı servis dosyada yoksa, mahkemeden servise müzekkere yazılmasını istemek gerekir. Servis kayıtları hem onarım süresini hem hasarın niteliğini gösterdiğinden, bilirkişi incelemesinin temelini oluşturur.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Bu başlıkta internette yaygın bir yanlış bilgi dolaşmaktadır: kazanç kaybı davasının iş mahkemesinde açılacağı. Bu doğru değildir. Ticari kazanç kaybı, bir iş sözleşmesinden değil haksız fiilden doğar; taraflar işçi ve işveren değil, zarar gören ile zarar verendir.
| Durum | Görevli mahkeme | Ön şart |
|---|---|---|
| Karşı taraf gerçek kişi sürücü / işleten | Asliye hukuk mahkemesi | Kural olarak dava şartı arabuluculuk aranmaz |
| Uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili | Asliye ticaret mahkemesi | Dava şartı arabuluculuk |
| Karşı taraf sigorta şirketi | — | Kazanç kaybı poliçe kapsamı dışında olduğundan bu yol kural olarak işletilmez |
Yetki bakımından birden fazla mahkeme seçimlik olarak yetkilidir: davalının yerleşim yeri mahkemesi, haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi, zararın meydana geldiği yer mahkemesi ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi. Tercih davacıya aittir; uygulamada çoğu zaman zarar görenin kendi yerleşim yeri tercih edilir.
Yanlış mahkemede açılan dava esastan incelenmez; görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilir ve süreç uzar. Bu nedenle görev ve yetki belirlemesi, dava dilekçesi hazırlanmadan önce yapılmalıdır.
Zamanaşımı Süresi
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesi bu süreleri açıkça düzenler.
Aynı maddenin ikinci fıkrası önemli bir istisna getirir: dava cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Bu nedenle iki yılı geçmiş dosyalarda doğrudan "süre doldu" sonucuna varılmamalı, kazanın ceza boyutu ayrıca değerlendirilmelidir.
| Durum | Süre | Başlangıç |
|---|---|---|
| Genel kural | 2 yıl | Zararın ve sorumlunun öğrenilmesi |
| Azami süre | 10 yıl | Kaza tarihi |
| Kaza suç oluşturuyorsa | İlgili ceza zamanaşımı süresi | Ceza hükmüne göre |
| Trafik kazası dışı haksız fiil (araca kasten zarar verme) | Haksız fiil zamanaşımı; suç varsa uzamış ceza zamanaşımı | Fiilin öğrenilmesi / işlenmesi |
Zamanaşımı süresi dolmuşsa talep hakkı kendiliğinden sona ermez; ancak karşı taraf zamanaşımı def'ini ileri sürerse talep reddedilir. Dava açılması, icra takibi başlatılması gibi işlemler süreyi kesebilir.
Belgeler ve Deliller
Kazanç kaybı dosyalarında iki ayrı ispat yükü vardır: kazanın ve kusurun ispatı ile aracın gelir getirdiğinin ispatı. İkincisi çoğu dosyada eksik kalır ve talebin reddine yol açar.
| Belge | Neyi ispatlar? | Nereden alınır? |
|---|---|---|
| Kaza tespit tutanağı | Kazanın oluşu ve kusur durumu | Kolluk veya taraf tutanağı |
| Ekspertiz raporu ve tramer kaydı | Hasarın niteliği ve kapsamı | Sigorta eksperi / SBM |
| Servis kabul formu, iş emri, teslim belgesi | Aracın serviste kaldığı süre | Onarımı yapan servis |
| Onarım faturası | Yapılan işlemlerin kapsamı | Servis |
| Ruhsat ve tarafların kimlik bilgileri | Malik, sürücü ve işleten sıfatları | Araç sahibi / tutanak |
| Ticari defterler ve gelir tablosu | Kaza öncesi dönem net kazancı | Mali müşavir |
| Vergi levhası ve beyannameler | Beyan edilen kazanç | Araç sahibi / vergi dairesi |
| Taşıma sözleşmesi ve hakediş | Sözleşmeye bağlı düzenli gelir | Karşı akit / işveren |
| Meslek odası / durak kaydı | Emsal günlük kazanç | İlgili oda |
| Kaza fotoğrafları, kamera kaydı, tanık bilgisi | Kusura itiraz edilecekse belirleyici | Olay yeri / çevre işletmeler |
Bu belgelerin bir kısmı zamanla temin edilemez hâle gelir: kamera kayıtları kısa sürede silinir, servis kayıtları arşive kaldırılır. Talebin ilk aşamasında delil düzeninin kurulması, sonraki tüm aşamaları belirler.
Yargıtay'ın Yaklaşımı
Yerleşik uygulama, kazanç kaybı bakımından üç noktada birleşir: zarar gerçektir ve tazmin edilir; süre fiili bekleme değil makul onarım süresidir; günlük kazanç beyana değil kayda dayanır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/7477 E., 2017/1692 K. sayılı kararında, hükme esas alınan bilirkişi raporunda aracın hasarına ilişkin fatura tarihi esas alınarak otuz gün tamirde kaldığı kabul edilip kazanç kaybı hesaplanmasının doğru görülmediği; araçtaki hasarın durumu, fotoğraflar, fatura ve dosyadaki diğer belgeler birlikte değerlendirilerek aracın kaç günde tamir edilebileceğinin makine mühendisi bilirkişi tarafından belirlenmesi ve kazanç kaybı hesabının buna göre yapılması gerektiği belirtilmiştir.
| Unsur | Yerleşik yaklaşım |
|---|---|
| Süre esası | Fatura veya servis beyanı değil, teknik olarak gerekli makul onarım süresi |
| Süreyi kim belirler? | Makine mühendisi bilirkişi; hasar durumu ve belgeler üzerinden |
| Günlük kazanç | Araç sahibinin beyanı değil, yasal kayıtlar ve bilirkişi araştırması |
| Sigorta teminatı | Dolaylı zarar niteliği nedeniyle zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışında |
| Dava türü | Değişkenler bilirkişiyle netleştiğinden belirsiz alacak davası açılabilir |
Kararların dosyanıza nasıl uygulanacağı, hasarın niteliği ve kayıt düzenine göre değişir. Yargı uygulaması zaman içinde değişebileceğinden, karar örneklerine dayanan değerlendirmelerin güncel durum kontrol edilerek yapılması gerekir.
Örnek Dava Dilekçesi
Aşağıdaki taslak yol göstermek amacıyla verilmiştir. Her dosyanın vakıaları farklı olduğundan olduğu gibi kullanılması yerine somut olaya uyarlanması gerekir.
… NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DAVACI: Ad Soyad (T.C.: …) — Adres
VEKİLİ: Av. … — Adres
DAVALILAR: 1- Kusurlu sürücü (Ad Soyad, T.C.: …) — Adres · 2- Araç işleteni / maliki (Ad Soyad veya unvan) — Adres
KONU: Trafik kazası nedeniyle oluşan ticari kazanç kaybı tazminatı talebine ilişkindir.
DAVA DEĞERİ: Şimdilik … TL (HMK m.107 uyarınca belirsiz alacak davasıdır)
AÇIKLAMALAR:
1. …/…/20… tarihinde, tarafıma ait … plakalı araç ile davalı … yönetimindeki … plakalı aracın karıştığı maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Kaza tespit tutanağı ve ekleri uyarınca davalı taraf sürücüsü asli ve tam kusurludur.
2. … plakalı aracım ticari araç olup … işinde fiilen kullanılmaktadır. Ticari kayıtlar, vergi levhası ve kaza öncesi dönem hasılat belgeleri ekte sunulmuştur. Araç, kaza nedeniyle … gün onarımda kalmış ve bu süre boyunca kullanılamamıştır.
3. Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Davalı sürücü, kusurlu hareketiyle aracıma zarar vermiş ve aracın ticari faaliyette kullanılamamasına sebep olmuştur.
4. Aracım … servisinde onarım görmüştür. Servise müzekkere yazılarak onarıma ilişkin belgelerin ve onarım süresinin sorulmasını talep ederim.
5. Davam belirsiz alacak davası olarak açılmıştır. Aracın makul onarım süresi ile günlük net kazancı ancak bilirkişi incelemesiyle belirlenebileceğinden, dava açılırken alacağın miktarının tarafımca objektif olarak belirlenmesi mümkün değildir. Makul onarım süresinin makine mühendisi bilirkişi tarafından tespitini ve kazanç kaybının buna göre hesaplanmasını talep ederim.
HUKUKİ NEDENLER: Türk Borçlar Kanunu, Karayolları Trafik Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ve ilgili sair mevzuat.
DELİLLER: Kaza tespit tutanağı, kaza fotoğrafları, ekspertiz raporu ve tramer kayıtları, servis kabul formu, iş emri, onarım faturası ve teslim belgeleri, ticari defterler ve gelir kayıtları, vergi levhası, meslek odası kayıtları, tanık beyanları, keşif, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
NETİCE VE TALEP: Yukarıda açıklanan ve mahkemenizce resen gözetilecek nedenlerle, fazlaya ilişkin dava ve talep hakkım saklı kalmak kaydıyla; şimdilik … TL ticari kazanç kaybı bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim. …/…/20…
Davacı — Ad Soyad (imza)
En Sık Yapılan Hatalar
- Talebi sigorta şirketine yöneltip beklemek. Kazanç kaybı poliçe kapsamı dışındadır; bu sırada zamanaşımı işlemeye devam eder.
- Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmak. Poliçe kapsamı dışındaki bir kalem için tahkim doğru merci değildir.
- Aracın ticari olduğunu ruhsatla ispatlamaya çalışmak. Ruhsat kaydı yeterli değildir; aracın fiilen gelir getirdiği kayıtlarla ortaya konulmalıdır.
- Brüt hasılat üzerinden hesap yapmak. Yakıt ve işletme giderleri düşülmeden bulunan tutar kabul görmez.
- Fiili servis süresini talep etmek. Esas alınan süre teknik olarak gerekli makul onarım süresidir.
- Servis evrakını saklamamak. İş emri ve teslim belgesi olmadan süre tartışması bilirkişi takdirine kalır.
- Davayı yalnızca sürücüye yöneltmek. İşleten ayrı bir sorumluluk sıfatıdır; tahsil kabiliyeti açısından fark yaratır.
- Kusur oranına delilsiz itiraz etmek. Fotoğraf, kamera kaydı veya tanıkla desteklenmeyen itirazlar sonuç vermez.
- Görevli mahkemeyi iş mahkemesi sanmak. Talep haksız fiile dayanır; kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- İtiraz sürelerini kaçırmak. İcra takibinde 7 gün, davaya cevapta 2 hafta; süre tebligatın usulüne uygun yapılmasıyla işlemeye başlar.
Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?
Avukatlık ücreti, dosyanın kapsamına ve sunulacak hizmetin niteliğine göre taraflar arasında serbestçe kararlaştırılır. Bu serbestinin iki yasal sınırı vardır. Birincisi Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesidir: sözleşmeyle kararlaştırılan ücret, dava konusu değerin %25'ini aşamaz. Bu oran bir tavandır, uygulanması gereken sabit bir oran değildir.
İkinci sınır Avukatlık Asgari Ücret Tarifesidir; tarifede belirlenen tutarların altında ücret kararlaştırılamaz. Ayrıca yargılama sonunda karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti ile müvekkilin avukatına ödediği ücret farklı kalemlerdir.
Kazanç kaybı dosyalarında talep tutarı diğer tazminat kalemlerine göre daha sınırlı kalabildiğinden, ücretlendirmede işin kapsamı öne çıkar: yalnızca icra takibi başlatılması ile dava sürecinin bilirkişi aşaması dâhil baştan sona yürütülmesi farklı hizmetlerdir. Bu nedenle hizmetin sınırlarının görüşme sırasında netleştirilmesi ve yazılı avukatlık sözleşmesi düzenlenmesi önerilir.
Kazanç Kaybı Avukatı Ne Yapar?
Kazanç kaybı, hak sahibinin çoğu zaman kendiliğinden fark etmediği bir kalemdir. Trafik kazası sonrasında araç sahipleri ağırlıklı olarak değer kaybı için başvurur; ticari aracın çalışamamasından doğan gelir kaybı ise gündeme gelmeden dosya kapanır.
Bu süreçte avukatın yürüttüğü işler şunlardır:
- Olayın hangi tazminat kalemlerini doğurduğunun baştan belirlenmesi ve hak sahibinin bilgilendirilmesi.
- Talebin sigortaya değil gerçek kişilere yöneltileceğinin açıklanması ve bu konuda müvekkil onayının alınması.
- Aracın gelir getirdiğini ispatlayacak kayıt düzeninin kurulması.
- İcra takibi ile dava yolu arasındaki tercihin dosyanın niteliğine göre yapılması.
- Davanın belirsiz alacak davası olarak açılıp açılmayacağının değerlendirilmesi.
- Görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi.
- Bilirkişi raporuna makul süre ve günlük kazanç kalemleri bakımından belgeye dayalı itiraz hazırlanması.
- Kusur oranına itiraz edilecekse bu adımın kazanç kaybı talebiyle birlikte planlanması.
- Aynı kazadan doğan diğer kalemlerin (hasar farkı, değer kaybı, mahrumiyet bedeli) ayrıca değerlendirilmesi.
Kazadan doğan zararların tek bir kalemde toplanmadığı düşünüldüğünde, dosyanın bütün kalemleriyle birlikte ele alınması hak kaybını önler. Kaza sonrası sürecin tamamı trafik kazası avukatı, poliçe kapsamına ilişkin uyuşmazlıklar ise sigorta hukuku avukatı sayfamızda ele alınmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ticari kazanç kaybı nedir?
Gelir getiren bir aracın haksız fiil nedeniyle kullanılamadığı süre boyunca sahibinin elde edemediği gelirdir. Uygulamada ticari gün kaybı, ticari kazanç kaybı bedeli veya gelir kaybı olarak da anılır. Onarım bedelinden bağımsız, ayrı bir tazminat kalemidir.
Kazanç kaybı ile araç mahrumiyet bedeli aynı şey mi?
Hayır. Kazanç kaybı elde edilemeyen geliri karşılar ve yalnızca gelir getiren araçlarda doğar; araç mahrumiyet bedeli ise aracın kullanım değerinden yoksunluğu karşılar ve her araçta gündeme gelebilir. İkisi aynı olaydan doğabilir, ancak aynı gün için ikisinin birlikte istenmesi mükerrer talep sayılır.
Kazanç kaybını sigorta öder mi?
Kural olarak hayır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası doğrudan zararları karşılar; ticari kazanç kaybı ise aracın hasarlanması nedeniyle doğan dolaylı bir zarar sayıldığından yerleşik uygulamada poliçe teminatı dışında kabul edilir. Talep kusurlu sürücü ve araç işletenine yöneltilir.
Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir miyim?
Kazanç kaybı poliçe kapsamı dışında olduğundan tahkim bu talep için doğru merci değildir. Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta sözleşmesinden veya poliçeden doğan uyuşmazlıklar için öngörülmüştür. Kapsam dışı bir kalem bakımından yapılan başvuru sonuçsuz kalır ve zaman kaybettirir.
Kazanç kaybı kimden talep edilir?
Kazaya kusuruyla sebep olan sürücüden ve araç işleteninden talep edilir. İşleten, araç sahibi veya sicilde kayıtlı görünen kişidir; uzun süreli kiralama, ariyet ya da rehin hâllerinde kiracı, ariyet veya rehin alan kişi işleten sayılır. Sürücü ile işleten farklı kişilerse davanın her ikisine birden yöneltilmesi önem taşır.
Ticari kazanç kaybı nasıl hesaplanır?
Makul onarım süresi ile aracın günlük net kazancı çarpılır, bulunan tutar karşı tarafın kusur oranıyla sınırlandırılır. Aracın çalışmadığı dönemde yapılmayan yakıt gibi giderler de hesaba yansıtılır. Nihai tutar bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Günlük kazanç nasıl belirlenir?
Araç sahibinin beyanı tek başına esas alınmaz. Ticari defterler, gelir tablosu, vergi levhası ve beyannameler, taşıma sözleşmesi ile hakediş belgeleri ve meslek odası kayıtları üzerinden hesaplanır. Brüt hasılat değil, giderler düşüldükten sonraki net kazanç dikkate alınır.
Kazanç kaybı kaç gün üzerinden hesaplanır?
Aracın fiilen serviste kaldığı gün sayısı üzerinden değil, hasarın niteliğine göre teknik olarak gerekli görülen makul onarım süresi üzerinden hesaplanır. Bu süre, hasar durumu ve belgeler incelenerek makine mühendisi bilirkişi tarafından belirlenir; servisin yazdığı süre bu tespitin yerine geçmez.
Ticari kazanç kaybı belirsiz alacak davası olarak açılabilir mi?
Evet ve uygulamada yaygın tercih budur. Tutar, makul onarım süresi ile günlük net kazancın çarpımına bağlıdır; her ikisi de ancak bilirkişi incelemesiyle netleşir. Davacı dava açarken alacağın miktarını objektif olarak belirleyemediğinden belirsiz alacak davasının şartları gerçekleşir. Dilekçede "şimdilik" bir miktar gösterilir, rapor sonrası talep artırılır.
Belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki fark nedir?
Belirsiz alacak davasında zarar miktarı dava açılırken objektif olarak belirlenemez ve talep sonradan artırılabilir. Kısmi davada ise zarar zaten bilinmektedir; davacı bilinçli olarak yalnızca bir kısmını dava konusu yapar. Kazanç kaybında değişkenler bilirkişiyle netleştiğinden belirsiz alacak davası öne çıkar.
Ticari kazanç kaybı davası hangi mahkemede açılır?
Talep haksız fiile dayandığından kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir; iş mahkemesi değildir. Uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi görevli olabilir. Yetki bakımından davalının yerleşim yeri, haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri seçimlik olarak yetkilidir.
Kazanç kaybı icra takibiyle istenebilir mi?
Evet. Onarım süresi ve günlük kazancın tartışmasız belli olduğu dosyalarda ilamsız icra takibi tercih edilebilir. Ancak takip mahkeme kararına dayanmadığından borçlunun süresinde itirazıyla durur; bu durumda alacaklı itirazın iptali davası açar.
İcra takibine kaç gün içinde itiraz edilir?
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmelidir. Tebligatın size bizzat yapılmış olması şart değildir; usulüne uygun tebliğ hâlinde süre işlemeye başlar. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
Ticari araç kazanç kaybı talebine nasıl itiraz edilir?
Etkili itiraz üç noktada kurulur: kusur oranının iddia edilenden farklı olduğu, talep edilen sürenin fiili servis süresi olup makul onarım süresini aştığı ve günlük kazancın brüt hasılat üzerinden hesaplandığı. Ayrıca aracın kaza tarihinde fiilen gelir getirdiğinin yasal kayıtlarla ispatlanması gerektiği ileri sürülür. Her üç noktada da bilirkişi incelemesi talep edilir.
%100 kusurluysam kazanç kaybı alabilir miyim?
Hayır. Kazanç kaybı bir haksız fiil tazminatıdır; talebin doğması için karşı tarafın kusurlu olması şarttır. "Kimse kendi kusurundan yararlanamaz" ilkesi gereği tam kusurlu kişinin, hiç kusuru bulunmayan taraftan tazminat istemesi mümkün değildir. Kusurun paylaşıldığı hâllerde ise talep tamamen ortadan kalkmaz; kendi kusur oranınız düşülerek kalan kısım istenebilir.
Kusur oranına itiraz kazanç kaybını etkiler mi?
Doğrudan etkiler. Kusur oranı hesaplanan tutara çarpan olarak uygulandığından, oranın değişmesi tazminatı aynı ölçüde değiştirir. İtirazın fotoğraf, kamera kaydı veya tanık beyanı gibi somut delillerle desteklenmesi gerekir. Kusura itiraz edilecekse bu adım kazanç kaybı talebiyle birlikte planlanmalıdır.
Ticari taksi kazanç kaybı nasıl hesaplanır?
Diğer ticari araçlarla aynı formül uygulanır: makul onarım süresi × günlük net kazanç × kusur oranı. Taksilerde günlük kazanç vergi levhası, oda ve durak kayıtları ile varsa günlük hasılat defteri üzerinden belirlenir. Araç veya plaka kiraya verilmişse zarar, kesilen kira geliri üzerinden hesaplanır.
Kiralık araçta kazanç kaybı kime ait?
Aracın kiraya verilememesinden doğan gelir kaybı, kiralayan şirketin zararıdır ve kiralama sıklığı ile rezervasyon kayıtları üzerinden ispatlanır. Aracı kiralayan kişi kendi ticari faaliyetinde kullanıyorsa, onun uğradığı gelir kaybı ayrıca değerlendirilir. Filo içinde yedek araç tahsis edilerek müşteri kaybı önlenmişse zararın azaldığı savunması gündeme gelir.
Kazanç kaybında zamanaşımı süresi nedir?
Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. Kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörüyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.
Ticari kazanç kaybı davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Talebin kime yöneltildiğine göre değişir. Kusurlu sürücü veya işletene karşı haksız fiil hükümlerine dayanılarak açılan davada uyuşmazlık kural olarak ticari nitelikte olmadığından dava şartı arabuluculuk gündeme gelmez. Uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgiliyse ticari dava sayılabilir ve arabuluculuk dava şartı olur. Bu değerlendirme dava açılmadan önce yapılmalıdır.
Kazanç kaybı davası ne kadar sürer?
Süre; mahkemenin iş yoğunluğuna, bilirkişi incelemesinin kapsamına, rapora yapılan itirazlara ve kanun yoluna başvurulup başvurulmadığına göre değişir. Ticari kayıtların eksiksiz sunulduğu ve servis evrakının hazır olduğu dosyalarda süreç daha az duraksamayla ilerler.
Kazanç kaybı avukatı ücreti nasıl belirlenir?
Ücret, dosyanın kapsamına ve sunulacak hizmetin niteliğine göre taraflarca serbestçe kararlaştırılır. Avukatlık Kanunu uyarınca sözleşmeyle kararlaştırılan ücret dava konusu değerin %25'ini aşamaz; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki tutarların altında da ücret belirlenemez. Yalnızca icra takibi başlatılması ile dava sürecinin baştan sona yürütülmesi farklı kapsamlardır.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49 — Haksız fiil sorumluluğu: kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar veren, zararı gidermekle yükümlüdür.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.3 — İşleten tanımı: araç sahibi, sicilde kayıtlı görünen kişi ile uzun süreli kiralama, ariyet ve rehin hâllerinde ilgili kişi.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.109 — Maddi zararların tazmininde zamanaşımı: 2 yıl / 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.107 — Belirsiz alacak davası; alacağın miktarının objektif olarak belirlenememesi hâli.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119 — Dava dilekçesinde bulunması gereken unsurlar.
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.164 — Avukatlık ücreti; sözleşmeyle kararlaştırılan ücretin dava değerinin %25'ini aşamayacağı.
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — ödeme emrine itiraz — İlamsız takipte tebliğden itibaren 7 günlük itiraz süresi, itirazın takibi durdurması ve itirazın iptali davası.
- Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2016/7477 E., 2017/1692 K. — Onarım süresinin fatura tarihine göre değil, hasar durumu ve belgeler değerlendirilerek makine mühendisi bilirkişi tarafından belirlenmesi gerektiği.
Ticari kazanç kaybı dosyanız için hukuki destek
Kaza tutanağınız, servis evrakınız ve ticari kayıtlarınız birlikte incelenmeden talep tutarı belirlenemez; icra takibi mi dava mı seçileceği de dosyanın niteliğine bağlıdır. Zamanaşımı süreleri onarım tamamlandıktan sonra da işlemeye devam ettiğinden dosyanızı görüşmek için iletişime geçebilirsiniz.
Yasal uyarı: Bu sayfada yer alan içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık somut olayın kendine özgü koşullarına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Mevzuat ve uygulama değişebileceğinden, işlem yapmadan önce güncel durumun bir avukata danışılarak teyit edilmesi önerilir.
