Askerlik Borçlanması Hesaplama

2026'da Oran Neden %45 Oldu?

Hizmet borçlanmasının tutarı, 5510 sayılı Kanun'un 41. maddesinde tek bir cümleyle kurulmuştur: sigortalı, prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında bir kazanç seçer ve bu kazancın belirli bir yüzdesi üzerinden prim öder. Değişen şey formül değil, o yüzdedir.

Maddenin eski hâlinde tek oran vardı: sayılan bütün süreler için %32. 4 Aralık 2025 tarihli ve 7566 sayılı Kanun'un 21. maddesi bu ibareyi ikiye ayırdı. Yeni metinde oran, "(a) bendinde bulunanlar için %32'si diğerleri için %45'i" biçimindedir. Askerlik, maddenin (b) bendinde sayıldığı için "diğerleri" grubuna girer ve %45 uygulanır.

İki değişikliğin de yürürlük tarihi 1 Ocak 2026'dır (7566 s.K. m.38). Kanun 19 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Buradaki asıl karışıklık, %45 oranının uzun süredir yurt dışı borçlanmasına özgü bir oran olarak bilinmesinden kaynaklanıyor. 2026 değişikliğinden sonra bu ayrım ortadan kalktı: artık askerlik borçlanması da aynı yüzdeyle hesaplanıyor. Bir kaynakta askerlik için %45 gördüğünüzde bunun yurt dışı borçlanmasıyla karıştırılmış olduğunu düşünmeyin; 2026 için doğru olan orandır.

Eski oranla hesap yapan bir araca güvenip 190 bin lira ayıran kişi, Kurum'dan gelen tebligatta 267 bin lira görür ve ödemesi gereken bir aylık sürenin içinde 77 bin lirayı bulmak zorunda kalır. Bu sürenin kaçırılmasının sonucu, yazının ilerleyen bölümünde ayrıca ele alınıyor.

Tutar Nasıl Bulunur: Üç Değişkenli Bir Çarpım

Askerlik borçlanması hesaplama işleminin tamamı üç değerin çarpımına dayanır: gün sayısı × seçilen günlük kazanç × oran. Bunlardan yalnızca oran sabittir; diğer ikisini kişi kendisi belirler.

Günlük kazanç serbestçe seçilmez, bir aralığın içinde seçilir. Bu aralığın alt ucu günlük brüt asgari ücret, üst ucu ise bunun dokuz katıdır (m.82/1). Sigortalı ikisi arasında istediği tutarı belirleyebilir.

Aradaki fark dokuz kat olduğu için, aynı süre için ödenecek tutar da dokuz kata kadar değişir. Alt sınırdan borçlanma en yaygın tercihtir; üst sınıra yaklaşan bir kazanç seçmenin tek anlamı, borçlanılan sürenin emekli aylığı hesabına daha yüksek bir kazançla girmesidir. Bunun aylığa yansıması kişinin toplam prim gün sayısına ve diğer yıllardaki kazançlarına bağlı olduğundan, yüksek kazançtan borçlanmanın kendini amorti edip etmeyeceği ancak somut dosyada hesaplanabilir.

Tablodaki tutarlar 2026 yılı asgari ücretine dayanır. Asgari ücret her yıl değiştiği için borçlanma maliyeti de her yıl başında yükselir; bu nedenle başvurunun hangi yıla denk geldiği tutarı doğrudan etkiler.

Yüksek kazanç seçmenin emekli aylığına nasıl yansıyacağı ise borçlanılan sürenin hangi döneme ait olduğuna göre değişir. 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008'den sonraki sürelerin borçlanılmasında kanun ayrı bir kural getirir: borçlanılan gün sayısı ilgili aylara dağıtılır ve seçilen kazanç doğrudan taşınmaz. Seçilen prime esas kazanç, borcun ödendiği tarihteki asgari kazanca oranlanır; bulunan oran, borçlanılan ayın kendi asgari kazancıyla çarpılır ve o ayın prime esas kazancı böyle belirlenir. Hesaplanan kazanç, hiçbir hâlde o ayın azami kazancını aşamaz (m.41/5).

Uygulamada bunun anlamı şudur: alt sınırdan borçlanan kişide oran bire eşit olduğu için borçlanılan aylar kendi dönemlerinin asgari kazancıyla kaydedilir. Üst sınıra yakın bir kazanç seçen kişide ise seçtiği kazancın asgari ücrete oranı geçmişe taşınır. Askerliğini 2008 öncesinde yapmış olanlarda bu kural işlemez; onlarda seçilen kazanç doğrudan esas alınır. Aradaki fark, yüksek kazançtan borçlanmanın hangi dosyalarda kendini amorti ettiğini belirleyen teknik noktadır.

Askerlik Dışında Hangi Süreler Borçlanılabilir?

Askerlik, 5510 sayılı Kanun'un 41. maddesinde sayılan on bir bentten yalnızca biridir. Aynı madde, sigortasız geçtiği için emeklilik hesabına girmeyen başka süreleri de borçlanmaya açar. 2026 değişikliğinden sonra bu bentlerin oranı da değiştiği için, hangi sürenin hangi bende girdiği doğrudan maliyeti belirler.

Kısmi süreli çalışma borçlanmasında ikinci bir oran daha vardır: bu sürelere ait genel sağlık sigortası primi ödenmişse borçlanma %39 üzerinden hesaplanır. Bu oran da 2026'da değişti; eskiden %20 idi.

Yurt dışında geçen çalışma ve ikamet sürelerinin borçlanılması ise bu maddenin dışındadır; ayrı bir kanuna (3201 sayılı Kanun) tabidir ve başvuru şartları, belgelendirme biçimi ve ödeme süresi bakımından farklı kurallar taşır. Yukarıdaki araç yalnızca 5510 sayılı Kanun m.41 kapsamındaki süreleri hesaplar.

Gün Hesabı: On Sekiz Ay Neden 540 Gündür?

Borçlanma gün üzerinden hesaplanır, ay üzerinden değil. Sosyal güvenlik mevzuatında bir ay otuz gün olarak değerlendirilir (m.3/1-14). Bu nedenle 18 aylık askerlik 540 gündür; takvimden gün sayılarak bulunacak 547 ya da 548 gün değil.

Borçlanılacak gün sayısı, fiilen silah altında geçen süreyi aşamaz. Ölçüt terhis belgesindeki hizmet süresidir; kişinin hatırladığı süre değil. Yedek subay veya yedek astsubay okulunda geçen süre de aynı bent kapsamındadır ve aynı oranla borçlanılır.

Bedelli askerlikte borçlanılabilecek süre, ödenen bedelin karşılığı değil, fiilen yapılan temel askerlik eğitiminin süresidir. 7179 sayılı Askeralma Kanunu m.9 bedelli askerliği "bedeli ödemek ve bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlamak" şartına bağlar. Dolayısıyla bedelli askerlik yapan kişi, ödediği bedeli değil, eğitimde geçen bir aylık süreyi borçlanabilir.

Kim, Ne Zaman ve Hangi Belgeyle Başvurur?

Borçlanma hakkı, 5510 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılanlara tanınmıştır. Talep, sigortalının kendisi tarafından yapılabileceği gibi, sigortalının ölümü hâlinde hak sahipleri tarafından da yapılabilir. Her iki hâlde de talebin yazılı olması gerekir.

Başvuru için bir üst yaş ya da son tarih öngörülmemiştir; askerliğin üzerinden kaç yıl geçmiş olursa olsun borçlanma talebinde bulunulabilir. Ancak sürenin geçmesi maliyeti artırır, çünkü hesap askerliğin yapıldığı yılın değil başvurunun yapıldığı yılın değerleri üzerinden yapılır. 1990'da askerliğini yapan bir kişi 2026'da başvuruyorsa, 2026 asgari ücreti ve 2026 oranı uygulanır.

Bu kural aynı zamanda beklemenin bedelini de gösterir. Askerlik borçlanmasını 2025 yılında yapan bir kişi 540 gün için 149.790,60 TL öderken, aynı işlemi 2026'da yapan 267.543,00 TL öder. Fark hem asgari ücret artışından hem oran değişikliğinden doğar.

Tabloda görülen artışın tamamı enflasyondan kaynaklanmaz. Asgari ücret artışı tek başına tutarı 190.252,80 TL'ye taşırdı; kalan 77.290,20 TL doğrudan oran değişikliğinin sonucudur. Bu nedenle 2025 yılına ait bir hesabı 2026 için güncellerken yalnızca asgari ücreti değiştirmek yeterli değildir.

Kanun, borçlanma talebi için bir hak düşürücü süre öngörmediğinden erteleme hukuken mümkündür; ancak maliyeti her yıl artan bir borç söz konusu olduğu için erteleme kararı, ödemenin bir yıl sonraki değeriyle karşılaştırılarak verilmelidir.

Sürenin ispatı terhis belgesiyle yapılır. Belgede askerliğin başlangıç ve bitiş tarihleri ile fiilen silah altında geçen süre yer alır. Belgenin nasıl temin edileceğini ve borçlanma sürelerinin ne şekilde belgeleneceğini belirleme yetkisi Kurum'a aittir (m.41/2).

Borçlanma Emekliliği Öne Çeker mi?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur ve yaygın olarak verilen "18 ay borçlanma emekliliği 18 ay öne çeker" cevabı eksiktir. Kanun, sigortalılık başlangıcının geriye götürülmesini tek bir şarta bağlar: borçlanılan sürenin, tespit edilen sigortalılık başlangıcından önceye düşmesi (m.41/3).

İkinci satır, borçlanmanın herkese aynı faydayı sağlamadığını gösterir. Sigorta girişi askerlikten önce olan bir kişide borçlanma yalnızca gün sayısını artırır; emeklilik yaşını belirleyen sigortalılık başlangıcı yerinde kalır. Bu kişi için borçlanma, ancak prim gün sayısı eksikse anlamlıdır.

Birinci satırdaki kişide ise başlangıç tarihi geriye giderek daha erken bir kademeye düşme ihtimali doğar. Kademeli emeklilik sisteminde birkaç aylık bir kayma bile uygulanacak yaş ve gün şartını değiştirebildiği için, borçlanmanın asıl değeri çoğunlukla buradadır. Yukarıdaki araca sigorta giriş ve terhis tarihini girerseniz, hangi durumda olduğunuzu ve başlangıcın hangi tarihe çekileceğini gösterir.

Borçlanma ile aylık bağlanmaya hak kazanılırsa aylık, borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren bağlanır (m.41/1). Ödemenin ayın hangi gününde yapıldığı aylığın başlangıcını değiştirmez.

Borçlanılan Süre Hangi Statüde Sayılır?

Borçlanılan sürenin hangi sigortalılık statüsünde değerlendirileceği, emeklilik şartlarını doğrudan etkileyen ama çoğu hesapta hiç ele alınmayan bir konudur. Kanun bunu da açıkça düzenlemiştir: askerlik borçlanmasında ölçüt, askerliğin yapıldığı tarih değil borçlanmanın yapıldığı tarihteki sigortalılık statüsüdür (m.41/4-a).

Bunun pratik sonucu şudur: aynı askerlik süresi, borçlanma sırasında bir işyerinde çalışan kişide 4/a, kendi işini kuran ve Bağ-Kur kapsamına geçen kişide 4/b olarak değerlendirilir. Emeklilik için aranan prim gün sayısı bu iki statüde farklı olduğundan, borçlanmanın zamanlaması tutar kadar önemli hâle gelir.

Statüsü belirsiz olan, örneğin borçlanma sırasında hiçbir kapsamda çalışmayan kişilerde hangi bendin esas alınacağı Kurum'un uygulamasına göre belirlenir. Böyle bir durumdaysanız, başvurudan önce hangi statüde değerlendirileceğinizi yazılı olarak sormanız sonraki itirazları önler.

Ödeme: Taksit Yok, Süre Bir Ay

Askerlik borçlanmasında en çok sorulan sorulardan biri taksitle ödeme imkânıdır. Kanun bu konuda açıktır: borç, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir (m.41/1). Taksitlendirme, yapılandırma veya vade uzatımı öngörülmemiştir.

Sürenin kaçırılmasının sonucu da maddede yazılıdır: bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar için yeni başvuru şartı aranır ve primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmaz (m.41/2).

Son satır, gecikmenin sadece bir gecikme olmadığını gösterir. Bir aylık süreyi Aralık ayında kaçıran kişi Ocak'ta yeniden başvurduğunda tutarı yeni yılın asgari ücreti üzerinden hesaplanır. 2025'ten 2026'ya geçişte bu artış, oran değişikliğiyle birlikte tutarı neredeyse iki katına çıkarmıştır.

Ödeme yapıldıktan sonra borçlanmadan vazgeçilmesi ve iade talebi ise ayrı bir konudur; Kurum'un iade koşulları ve bu konudaki uygulaması, ödemenin hangi aşamada olduğuna göre değişir. Vazgeçme ihtimaliniz varsa ödemeden önce yazılı bilgi almanız yerinde olur.

Maliyeti Düşürmenin Kanuna Uygun Tek Yolu

Taksit imkânı bulunmadığına göre, 267 bin liralık bir borcu bölmenin yolu var mıdır? Vardır, ama ödemeyi değil süreyi bölerek: sürenin tamamını borçlanma zorunluluğu yoktur. Kişi ihtiyacı kadar gün seçebilir.

Bu, emeklilik için eksik prim günü belirli olan kişilerde doğrudan maliyet tasarrufu demektir. 18 aylık askerliğin tamamını borçlanmak yerine, emeklilik şartını tamamlamaya yetecek gün sayısı seçilir.

Kısmi borçlanmanın iki sınırı vardır. Birincisi, seçilen gün sayısı emeklilik şartını gerçekten tamamlamıyorsa harcanan para beklenen sonucu vermez; bu nedenle önce eksik gün sayısının Kurum kaydından doğrulanması gerekir. İkincisi, kalan süre için sonradan başvurulduğunda o tarihteki asgari ücret ve oran uygulanır; bugün ucuz görünen bölme, birkaç yıl sonra tamamlandığında daha pahalıya gelebilir.

Sigortalılık başlangıcını geriye çekmek amacıyla borçlanma yapılıyorsa hesap tersine kurulur: burada belirleyici olan gün sayısı değil, başlangıcın hangi tarihe kadar çekilmesi gerektiğidir. Hedeflenen tarihe ulaşmaya yetecek gün seçilir, fazlası maliyet olarak kalır.

Hesapta Sık Yapılan Altı Hata

Bu altı hatanın beşi, hesabın sonucunu olduğundan düşük gösterir. Kişinin bütçesini eksik kurmasına yol açtığı için pratikte en pahalı hatalar bunlardır: tebligat geldiğinde eksik kalan tutarı bir ay içinde tamamlamak çoğu zaman mümkün olmaz ve başvuru düşer.

Talebin reddedilmesi hâlinde konu bir hesap sorunu olmaktan çıkar. Borçlanma başvurusunun reddine, borçlanılabilecek gün sayısının eksik belirlenmesine ya da sürenin hangi statüde değerlendirileceğine ilişkin uyuşmazlıklar sosyal güvenlik hukukuna girer ve iş mahkemelerinde görülür. Bu tür bir uyuşmazlıkta belirleyici olan çoğu zaman hesap değil belgedir: terhis belgesindeki hizmet süresi, Kurum kaydındaki gün sayısı ve sigortalılık başlangıcına esas alınan ilk bildirim. Üçü arasındaki tutarsızlık giderilmeden yapılan bir ödeme, beklenen sonucu doğurmayabilir.

Bir de hesabın dışında kalan ama sonucu belirleyen bir nokta vardır: borçlanmanın gerekli olup olmadığı. Prim gün sayısı zaten yeterli olan ve sigortalılık başlangıcı askerlikten önce başlayan bir kişide borçlanma, emeklilik tarihini değiştirmeden yalnızca ortalama kazancı etkiler. Başvurudan önce Kurum'dan alınacak hizmet dökümüyle eksik günün ve başlangıç tarihinin doğrulanması, gereksiz bir ödemeyi baştan önler.

Sıkça Sorulan Sorular