Mala Zarar Verme Suçu Para Cezası Ne Kadar? Kamu Malı ve Özel Mal Ayrımı

Mala zarar verme suçu para cezası ne kadar olacağı, zarar verilen malın kime ait olduğuna göre değişir. Türk Ceza Kanunu m.151/1’e göre başkasının taşınır veya taşınmaz malını yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren ya da kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.

Zarar verilen mal kamuya aitse tablo tamamen değişir. TCK m.152/1-a uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis ya da eşya hakkında işlenen fiilde ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir ve maddede adli para cezası seçeneği yer almaz.

Mala Zarar Verme Suçu Para Cezası Ne Kadar?

Mala zarar verme suçu para cezası ne kadar sorusunun kanunda sabit bir rakamla karşılığı yoktur; çünkü adli para cezası bir çarpma işlemiyle bulunur. TCK m.52 uyarınca adli para cezası, belirlenen tam gün sayısının bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılmasıyla hesaplanır.

Gün sayısı, kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde beş günden az ve yedi yüz otuz günden fazla olamaz. Bir gün karşılığı miktar ise en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirasıdır ve kişinin ekonomik durumu ile diğer şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak takdir edilir. Kararda tam gün sayısı ile bir gün karşılığı miktarın ayrı ayrı gösterilmesi zorunludur.

Hâkim, kişinin ekonomik durumunu dikkate alarak hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yılı aşmamak üzere ödeme süresi verebilir ya da cezanın taksitle ödenmesine karar verebilir. Taksit süresi iki yılı geçemez, taksit sayısı dörtten az olamaz. Taksitlerden biri zamanında ödenmezse kalan kısmın tamamı tahsil edilir ve ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilir.

Durum	Kanun	Ceza	Şikâyet
Özel mala zarar verme	m.151/1	4 ay – 3 yıl hapis veya adli para cezası	Şikâyete bağlı
Kamu malı, kamu hizmetine tahsisli yer veya eşya	m.152/1-a	1-4 yıl hapis	Aranmaz
Dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu	m.152/1-c	1-4 yıl hapis	Aranmaz
Sulama ve içme suyu tesisleri	m.152/1-d	1-4 yıl hapis	Aranmaz
Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak	m.152/2-a	Ceza bir katına kadar artırılır	Aranmaz
Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu hizmetinin aksaması	m.152/3	Ceza yarısından iki katına kadar artırılır	Aranmaz
İbadethane ve mezarlıklara zarar verme	m.153/1	1-4 yıl hapis	Aranmaz

Kamu Malına Zarar Verme İdari Para Cezası

Kamu malına zarar verme idari para cezası aramak, uygulamada sık rastlanan bir yanılgıdır. Türk Ceza Kanunu’nda kamu malına zarar verme fiili için idari para cezası öngörülmemiştir. Fiil, m.152/1-a kapsamında bir suçtur ve karşılığı bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır.

Karışıklığın sebebi, idari para cezası ile adli para cezasının farklı kurumlar olmasıdır. İdari para cezası, kabahat niteliğindeki eylemler için idare tarafından kesilir ve sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Adli para cezası ise mahkemenin verdiği bir ceza yaptırımıdır, adli sicile işler ve ödenmezse hapse çevrilir.

Belediye zabıtası veya kolluk tarafından ayrıca bir idari yaptırım uygulanması, ceza soruşturmasını ortadan kaldırmaz. Örneğin çevre veya imar mevzuatına aykırılık nedeniyle kesilen idari para cezası, aynı fiilin TCK m.152 kapsamında ayrıca soruşturulmasına engel olmaz.

Kamu Mallarına Zarar Vermenin Hangi Sonuçları Olur?

Kamu mallarına zarar vermenin hangi sonuçları olur diye bakıldığında üç ayrı yaptırım katmanı görülür: ceza sorumluluğu, zararın tazmini ve nitelikli hâllerin devreye girmesiyle cezanın katlanması.

Birinci katman ceza yargılamasıdır. Suç şikâyete bağlı olmadığı için savcılık resen soruşturma başlatır; ilgili kurumun şikâyetçi olmaması ya da şikâyetten vazgeçmesi dosyayı kapatmaz. Ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir ve adli sicile işler. Burada mala zarar verme suçu para cezası ne kadar sorusunun kamu malı bakımından karşılığı yoktur; kanun doğrudan hapis cezası öngörmüştür.

İkinci katman tazminattır. Kamu kurumu, uğradığı zararı genel hükümlere göre talep eder; bu talep ceza davasından bağımsızdır. Zararın giderilmesi cezayı ortadan kaldırmaz, ancak etkin pişmanlık hükmü uyarınca önemli bir indirim sağlar. Üçüncü katman ise nitelikli hâllerdir: fiil yakılarak işlenmişse ya da kamu hizmetinin aksamasına yol açmışsa ceza katlanır.

Kamu Malına Zarar Verme Cezası 18 Yaş Altı

Kamu malına zarar verme cezası 18 yaş altı failler bakımından TCK m.31’deki yaş rejimine göre belirlenir. On iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; haklarında ceza kovuşturması yapılamaz, yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.

On iki yaşını doldurmuş, on beş yaşını doldurmamış çocuklarda önce algılama yeteneği araştırılır. Çocuk fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa ceza sorumluluğu yoktur. Algılama yeteneği varsa cezanın yarısı indirilir ve her fiil için verilecek hapis cezası dokuz yılı geçemez. On beş-on sekiz yaş grubunda ise cezanın üçte biri indirilir ve üst sınır on beş yıldır.

Çocuklar bakımından uzlaştırma imkânı da genişler. CMK m.253/1-c uyarınca mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, suça sürüklenen çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarda uzlaştırma yoluna gidilir. Kamu malına zarar vermede mağdur kamu kurumu olduğu için bu hüküm uygulanmaz; özel mala zarar vermede ise uygulanabilir.

Cezayı Artıran Yedi Nitelikli Hâl

TCK m.152/1, mala zarar verme suçunun cezasını bir yıldan dört yıla çıkaran yedi hâl sayar. Bunlar malın kime ait olduğu veya hangi amaca tahsis edildiği ölçütüne dayanır.

Bu hâllerden birinin varlığı hâlinde suç, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma gibi diğer nitelikli suçlarda olduğu üzere şikâyete bağlı olmaktan çıkar. Sayılan hâller şunlardır: kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya eşya; yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya veya tesis; devlet ormanı statüsündeki yerler hariç olmak üzere nerede olursa olsun her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu; sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler.

Liste, grev veya lokavt hâllerinde işverenlerin ya da işçilerin veya bunların sendikalarının malik olduğu veya kullanımındaki bina, tesis ve eşya; siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının malı; sona ermiş olsa bile görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına işlenen fiillerle tamamlanır.

Yakarak veya Patlayıcıyla İşlenmesi

TCK m.152/2, fiilin işleniş biçimine göre ikinci bir artırım katmanı getirir. Suçun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak; toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle ya da radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir katına kadar artırılır.

Bu artırım, birinci fıkradaki nitelikli hâllerin üzerine eklenir. Yani kamu binasına yakılarak zarar verilmesi hâlinde önce m.152/1-a’daki bir-dört yıl aralığından ceza belirlenir, sonra bu ceza bir katına kadar artırılır.

Yakma fiilinin genel güvenliği tehlikeye sokması hâlinde ayrıca TCK’nın genel tehlike yaratan suçlara ilişkin hükümleri de gündeme gelebilir. Bu durumda fiilin tek bir suç mu yoksa birden fazla suç mu oluşturduğu, somut olaydaki tehlikenin kapsamına göre değerlendirilir.

Kamu Hizmetinin Aksaması Halinde Ceza

18 Haziran 2014 tarihli 6545 sayılı Kanun’la eklenen m.152/3, sonuca bağlı bir artırım öngörür: mala zarar verme suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Hükmün en dikkat çekici yanı “geçici de olsa” ifadesidir. Hizmetin kalıcı olarak durması aranmaz; kısa süreli bir kesinti de artırım için yeterlidir. Bu nedenle elektrik kablosu, telekomünikasyon altyapısı veya demiryolu ekipmanına verilen zararlarda ceza hızla yükselir.

Artırım oranı geniş bir aralıkta belirlenir: yarısından iki katına kadar. Mahkeme, aksamanın süresini, etkilenen kişi sayısını ve hizmetin niteliğini dikkate alarak oranı takdir eder.

Etkin Pişmanlık: Zararı Gidermek Cezayı Ne Kadar İndirir?

Mala zarar verme, TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükmünün uygulandığı suçlar arasında sayılır. Suç tamamlandıktan sonra fakat kovuşturma başlamadan önce failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi hâlinde verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

Etkin pişmanlık kovuşturma başladıktan sonra ama hüküm verilmeden önce gösterilirse indirim oranı yarıya kadar düşer. Zamanlama bu nedenle doğrudan sonuca etki eder; ödeme ne kadar erken yapılırsa indirim o kadar yüksek olur.

Zararın kısmen giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için ayrıca mağdurun rızası aranır. Bu nedenle kısmi ödemelerde mağdurun kabul beyanının dosyaya girmesi gerekir; aksi hâlde indirim uygulanmaz.

Akrabalar Arasında Mala Zarar Verme: Ceza Verilmeyen Haller

TCK m.167, malvarlığına karşı suçlarda akrabalık ilişkisine dayalı bir şahsi cezasızlık sebebi getirir. Yağma ve nitelikli yağma hariç olmak üzere bu bölümdeki suçlar, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyunun ya da bu derecede kayın hısımlarından birinin, evlat edinen veya evlatlığın, aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin zararına işlenirse ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

İkinci fıkra daha uzak ilişkiler için indirim öngörür. Haklarında ayrılık kararı verilmiş eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımlarının zararına işlenen fiillerde ilgili akraba hakkında şikâyet üzerine verilecek ceza yarısı oranında indirilir.

Bu hüküm boşanma sürecindeki uyuşmazlıklarda önem taşır. Eşler arasında henüz ayrılık kararı verilmemişse, eşin malına verilen zarar bakımından ceza verilmez; ayrılık kararı varsa ceza yarı oranında indirilir. Hükmün uygulanması için akrabalık bağının fiil tarihinde mevcut olması gerekir.

Hayvana Zarar Verme Artık Bu Maddeye Girmiyor

TCK m.151’in ikinci fıkrası, 9 Temmuz 2021 tarihli 7332 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu fıkra, sahipli hayvanlara yönelik fiilleri mala zarar verme suçu kapsamında düzenliyordu.

Aynı kanun, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na “Adli cezalar” başlıklı 28/A maddesini ekledi. Ev ve evcil hayvanlara yönelik kasten öldürme, işkence, zalimce muamele gibi fiiller bu maddeye taşındı; söz konusu fiiller artık kabahat değil suç olarak düzenlenmiştir.

Uygulamada bu değişikliğin gözden kaçtığı görülür. Mülga fıkraya dayanılarak yapılan şikâyetler ya da eski metne göre hazırlanmış dilekçeler, doğru kanuni dayanağı göstermediği için süreç kaybına yol açar. Sahipli veya sahipsiz hayvanlara yönelik fiillerde dayanağın hayvan koruma mevzuatından kurulması gerekir.

Kanun metinlerine 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden ulaşılabilir; madde altındaki mülga kaydı değişikliğin tarihini gösterir.

İbadethanelere ve Mezarlıklara Zarar Verme

TCK m.153, ibadethanelere, bunların eklentilerine, buralardaki eşyaya, mezarlara, üzerlerindeki yapılara ve mezarlık tesislerine yıkmak, bozmak veya kırmak suretiyle zarar verilmesini ayrı bir suç olarak düzenler. Ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir.

Aynı yerlerin kirletilmesi hâlinde ceza daha hafiftir: üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası. Bu ayrım, fiilin fiziksel tahribat mı yoksa kirletme mi olduğuna göre yapılır.

Maddenin üçüncü fıkrası saike bağlı bir artırım içerir: fiillerin ilgili dini inanışı benimseyen toplum kesimini tahkir maksadıyla işlenmesi hâlinde verilecek ceza üçte biri oranında artırılır.

Kiracının veya Komşunun Verdiği Zarar Bu Suça Girer mi?

Kira ilişkisinden veya komşuluktan doğan zararlarda mala zarar verme suçu para cezası ne kadar sorusundan önce cevaplanması gereken şey, fiilin kasten işlenip işlenmediğidir. TCK m.151 yalnızca kasten işlenen fiilleri cezalandırır; taksirle, yani dikkatsizlik ve özensizlik sonucu verilen zararlar bu maddeye girmez.

Kiracının olağan kullanımdan doğan yıpranması, su tesisatının patlaması gibi olaylar kasıt unsuru taşımadığı için ceza değil, tazminat sorunudur. Bu tür zararların hangi yolla tahsil edileceği ayrı bir konudur ve kiracının verdiği zarar nasıl tahsil edilir yazımızda ele alınmıştır.

Buna karşılık kiracının taşınma sırasında kapıyı bilerek kırması, duvarları kasten tahrip etmesi ya da komşunun aracını bilerek çizmesi kasten işlenen fiillerdir ve m.151/1 kapsamına girer. Kasıt ile taksir arasındaki ayrım, olay yeri tespiti ve tanık beyanlarıyla ortaya konur.

Şikâyet Süresi, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Özel mala zarar verme şikâyete bağlıdır. TCK m.73 uyarınca şikâyet süresi, fiili ve failin kim olduğunun öğrenildiği günden itibaren altı aydır. Bu süre içinde şikâyet edilmezse soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Şikâyete bağlı olduğu için m.151/1 kapsamındaki fiiller CMK m.253/1-a uyarınca uzlaştırmaya tabidir; taraflar uzlaşırsa dosya kapanır. Buna karşılık kamu malına zarar verme şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında sayılmamıştır; kurum zararı karşılasa bile yargılama sürer.

Dava zamanaşımı TCK m.66’ya göre cezanın üst sınırına bakılarak belirlenir. Üst sınırı beş yılı geçmeyen suçlarda süre sekiz yıldır; nitelikli hâllerin varlığı üst sınırı yükselttiğinde zamanaşımı da uzar. Suçtan doğan tazminat talepleri ise ayrı sürelere tabidir.

Hırsızlıkla Mala Zarar Verme Nasıl Ayrılır?

İki suç aynı bölümde düzenlenir ancak korudukları menfaat farklıdır. Hırsızlıkta fail, malı zilyedinin rızası olmaksızın bulunduğu yerden alarak kendisine mal edinir; mala zarar vermede ise malı almaz, üzerinde bulunduğu yerde tahrip eder, bozar veya kullanılamaz hâle getirir.

Ayrım pratik sonuçlar doğurur. Aracın camını kırıp içindeki eşyayı almak iki ayrı fiilin birleşimidir: cam kırma mala zarar verme, eşyanın alınması hırsızlıktır. Yargılamada her iki suçtan ayrı ayrı hüküm kurulup kurulmayacağı, fiillerin tek bir amaca yönelik olup olmadığına göre değerlendirilir.

Bir başka ayrım şikâyet rejiminde görülür. Özel mala zarar verme şikâyete bağlıdır; hırsızlık ise kural olarak resen soruşturulur. Bu nedenle aynı olayda mala zarar verme bakımından şikâyetten vazgeçilse bile hırsızlık soruşturması sürer.

Kasıt unsuru bakımından da fark vardır: mala zarar vermede failin malı yok etme veya bozma iradesi aranırken, hırsızlıkta malı kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla alma iradesi aranır. Failin olay sonrası davranışı bu iradenin tespitinde belirleyici olur.

Zararın Tazmini ve Delillerin Toplanması

Mala zarar verme dosyalarında zararın miktarı iki ayrı süreçte önem taşır: etkin pişmanlık indiriminin hesabında ve tazminat talebinde. Bu nedenle zararın tespiti erken aşamada, tercihen bilirkişi ya da eksper raporuyla yapılmalıdır.

Fotoğraf ve video kayıtları, kamera görüntüleri, onarım faturaları ve tanık beyanları hem suçun işlendiğini hem de zararın kapsamını ortaya koyar. Failin kim olduğunun belirlenemediği durumlarda çevre kameralarının kayıt süresi dolmadan talep edilmesi gerekir. Aynı olayda kişiye yönelik fiiller de varsa kasten yaralama hükümleri ayrıca uygulanır.

Soruşturma sonunda takipsizlik kararı verilirse itiraz yolu açıktır; bu sürecin işleyişi için takipsizlik kararına itiraz yazımıza bakılabilir. Dosyanızın durumunu değerlendirmek isterseniz Ankara ceza avukatı sayfamızdaki iletişim bilgilerinden ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mala zarar verme suçu para cezası ne kadar?

Sabit bir rakam yoktur. Adli para cezası, belirlenen tam gün sayısının bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılmasıyla bulunur; bir gün karşılığı miktar en az yüz, en fazla beş yüz Türk Lirasıdır.

Kamu malına zarar verme idari para cezası var mı?

Yoktur. Fiil TCK m.152/1-a kapsamında suçtur ve karşılığı bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıdır; maddede adli para cezası seçeneği dahi yer almaz.

Kamu mallarına zarar vermenin hangi sonuçları olur?

Üç sonuç doğar: bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası, kurumun tazminat talebi ve nitelikli hâllerin varlığında cezanın katlanması. Suç şikâyete bağlı olmadığı için resen soruşturulur.

Kamu malına zarar verme cezası 18 yaş altı için ne olur?

On iki yaşından küçüklerin ceza sorumluluğu yoktur. On iki-on beş yaş grubunda algılama yeteneği varsa ceza yarı oranında, on beş-on sekiz yaş grubunda ise üçte bir oranında indirilir.

Mala zarar verme şikâyete bağlı mıdır?

Özel mala zarar verme şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır. Kamu malına zarar verme ise şikâyete bağlı değildir, savcılık resen soruşturur.

Zararı ödersem ceza almaz mıyım?

Ceza tamamen kalkmaz ancak önemli ölçüde iner. Kovuşturma başlamadan zarar tamamen giderilirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadar indirilir.

Eşimin eşyasına zarar verirsem ceza alır mıyım?

Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler bakımından TCK m.167/1 uyarınca cezaya hükmolunmaz. Ayrılık kararı verilmişse ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir.

Araca zarar verme hangi maddeye girer?

Özel bir kişiye ait araca verilen zarar TCK m.151/1 kapsamındadır ve şikâyete bağlıdır. Araç kamu kurumuna aitse veya kamu hizmetine tahsis edilmişse m.152/1-a uygulanır.

Ağaç kesmek mala zarar verme sayılır mı?

TCK m.152/1-c uyarınca devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğuna zarar verilmesi nitelikli hâldir ve ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir.

Hayvana zarar verme mala zarar verme suçu mudur?

Artık değildir. TCK m.151/2, 9 Temmuz 2021 tarihli 7332 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmış; ev ve evcil hayvanlara yönelik fiiller 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun 28/A maddesine taşınmıştır.

Yakarak zarar verilirse ceza ne olur?

TCK m.152/2-a uyarınca verilecek ceza bir katına kadar artırılır. Bu artırım, birinci fıkradaki nitelikli hâllerden doğan cezanın üzerine eklenir.

Elektrik veya haberleşme kesintisine yol açarsam ne olur?

TCK m.152/3 uyarınca haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Mala zarar vermede uzlaştırma uygulanır mı?

Özel mala zarar verme şikâyete bağlı olduğu için CMK m.253/1-a uyarınca uzlaştırmaya tabidir. Kamu malına zarar verme şikâyete bağlı olmadığından ve kapsamda sayılmadığından uzlaştırma uygulanmaz.

Hangi mahkeme görevlidir?

Mala zarar verme suçlarında asliye ceza mahkemesi görevlidir. Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde infaza ilişkin kararlar ise infaz hâkimliğince verilir.

Bu metin genel nitelikte bilgilendirme amacı taşır; somut olayınıza ilişkin hukuki tavsiye yerine geçmez. Ceza mevzuatında değişiklik sık olduğundan adım atmadan önce bir avukatla görüşmeniz uygun olur. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.