Yabancı Çalışma İzni İçin Gerekli Evraklar ve Başvuru Süreci

Yabancı çalışma izni başvurusunda istenen evrakların listesi kanunda değil, Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü’nün belirlediği ve resmî internet sayfasında yayımladığı listede yer alır. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 15. maddesi bunu açıkça söyler: başvuru esnasında sisteme girilmesi gereken bilgiler ile yüklenmesi gereken belgeler Genel Müdürlükçe belirlenir. Bu yüzden evrak listesi dönemsel olarak değişebilir; değişmeyen şey, belgelerin hangi mantıkla istendiğidir.

Başvurunun kaderini belirleyen asıl noktalar ise mevzuatta sabittir: başvurunun nereden yapılacağı, ikamet izni şartının bulunup bulunmadığı, sürelerin nasıl işlediği, hangi mesleklerin yabancılara kapalı olduğu ve izinsiz çalışmanın yaptırımı. Aşağıda bunların her biri kanun ve yönetmelik metinlerine dayanılarak ele alınıyor.

Yabancı Çalışma İzni İçin Gerekli Evraklar Nelerdir?

Yabancı çalışma izni için gerekli evraklar iki tarafa dağılır: yabancıdan istenenler ve işverenden istenenler. Yönetmelik’in 15. maddesi listenin Genel Müdürlükçe belirlenip yayımlanacağını düzenlediği için burada yer alan kalemler, sistemin işleyişinden ve mevzuatın zorunlu kıldığı belgelerden çıkarılmıştır.

Yabancı tarafında tipik olarak şunlar aranır: pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin geçerli bir örneği, biyometrik fotoğraf, yurt içinden başvuruda geçerli ikamet izni, mesleki yeterliliği kanıtlayan diploma ve sertifikalar ile bunların Türkçe tercümeleri, ön izne tabi mesleklerde ilgili bakanlıktan alınacak ön izin ve varsa denklik belgesi. İşveren tarafında ise başvuru dilekçesi, iş sözleşmesi, ticaret sicil kayıtları, vergi ve sigorta kayıtları ile şirketin mali durumunu gösteren belgeler istenir.

Belgelerin biçimi de düzenlenmiştir. Yönetmelik’in 15. maddesi, Genel Müdürlüğün belgelerin kâğıt ortamında aslının ibrazını ya da Türk dış temsilciliği, yabancının uyruğunda bulunduğu ülkenin Türkiye’deki temsilciliği, ilgili kurumlar veya noter tarafından tasdik edilmiş bir örneğinin ibrazını isteyebileceğini; ayrıca belgeleri yeniden tercüme ettirebileceğini yazar. Sisteme onaylanarak tamamlanan başvurular için ayrıca kâğıt ortamında belge gönderilmez.

Çalışma İznini Hangi Kurum Verir?

Çalışma iznini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verir. 6735 sayılı Kanun’un 6. maddesi bunu açıkça düzenler; işlemler Bakanlık bünyesindeki Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. Türkiye İş Kurumu’nun ya da Göç İdaresi Başkanlığı’nın çalışma izninde karar yetkisi yoktur.

Aynı maddenin ikinci fıkrası temel yasağı koyar: bu Kanun kapsamındaki yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır. Yönetmelik’in 12. maddesi de yükümlülüğün zamanını belirler; yabancının çalışmaya başlamadan önce izni alması zorunludur. İzin başvurusunun yapılmış olması, çalışmaya başlamak için yeterli değildir.

Kanunlarda veya Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalarda çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar bu yasağın dışındadır. Ancak bu kişiler için de bir bildirim yükümlülüğü vardır: çalışmaya başlamaları en geç bir gün önce, çalışmalarının sona ermesi ise bu tarihten itibaren en geç on beş gün içinde Bakanlığa bildirilir. Mavi Kart sahipleri de bu gruptadır; Yönetmelik’in 14. maddesi onların çalışma izni almadan çalışabileceğini düzenler.

Başvuru Nereden Yapılır: Yurt İçi ve Yurt Dışı Ayrımı

İki ayrı kanal vardır ve hangisinin kullanılacağı yabancının nerede bulunduğuna göre belirlenir. Yurt dışından yapılacak başvurular, yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine yapılır; temsilcilik bilgi ve belgeleri, varsa görüş ve değerlendirmeleriyle birlikte Bakanlığa iletir.

Yurt içinden yapılan başvurular ise doğrudan sistem üzerinden Bakanlığa yapılır. Bir işverene bağlı çalışacak yabancı adına başvuruda belgelerin sisteme yüklenmesi ve işverenin başvuruyu onaylamasıyla; işverenin bulunmadığı başvurularda ise yabancının belgeleri yükleyip onaylamasıyla başvuru tamamlanır. Başvurular yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.

Bir kısıtlama, hangi kanalın kullanılacağını kanun koyucunun belirlediği hâllere işaret eder. Yönetmelik’in 15. maddesinin altıncı fıkrasına göre, insan ticaretine konu olan veya olabilecek alanlarda çalışan ya da çalışacak yabancılar adına süre uzatma dâhil yurt içinden başvuru yapılamaz; bu başvurular yalnızca dış temsilcilik aracılığıyla yapılır.

Yurt İçinden Başvuruda Altı Aylık İkamet İzni Şartı

Yurt içinden başvuru yapabilmek kural olarak geçerli bir ikamet iznine bağlıdır. Yönetmelik’in 15. maddesinin dördüncü fıkrası şartı sayıyla belirtir: yurt içinden yapılacak çalışma izni başvurularında yabancıya ait en az altı ay süreli geçerli bir ikamet izninin bulunması gerekir.

Bu şartın bir istisnası vardır ve istisnayı belirleme yetkisi Genel Müdürlüğe aittir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, Genel Müdürlükçe belirlenecek yabancılardan Türkiye’de yasal olarak bulunanların geçerli bir ikamet izni olmaksızın sistem üzerinden başvuru yapabileceğini düzenler. Bu kapsamda özel şartlar belirlenirken kurul kararları, yabancının nitelikleri, işverenin ve işyerinin nitelikleri ile başvurunun uluslararası işgücü politikasına uygunluğu dikkate alınır ve şartlar altı aylık dönemler hâlinde güncellenerek yayımlanır.

Bir başka sınır işveren değişikliğine ilişkindir. Yönetmelik’in 15. maddesinin beşinci fıkrası, süre uzatımı yapılmış izinler hariç olmak üzere, bir işverene bağlı çalışan yabancılar bakımından iznin başlangıç tarihinden itibaren altı ay içinde başka bir işverene bağlı çalışmak üzere yurt içinden başvuru yapılmasına ilişkin usul ve esasların Genel Müdürlükçe belirleneceğini öngörür.

Yurt Dışından Başvuruda Çalışma Vizesi Basamağı

Yurt dışından yapılan başvurularda sıralama tersine döner ve ilk adımı yabancı atar. Yönetmelik’in 17. maddesine göre, bir işverene bağlı çalışacak yabancının ilk olarak Türk dış temsilciliğine çalışma vizesi başvurusu yapması zorunludur. Bu başvurunun ardından işveren, temsilcilik tarafından verilen referans numarası ile istenen bilgi ve belgeleri sisteme yükleyerek başvuruyu onaylar.

Bu iki adım arasında bir süre sınırı vardır ve kaçırılması başvuruyu bitirir. Aynı maddenin ikinci fıkrası, işverenin başvuruyu çalışma vizesi başvurusundan itibaren otuz gün içinde sistem üzerinden onaylayarak tamamlamasını zorunlu kılar. Bu süre içinde tamamlanmayan başvurular, Yönetmelik’in 23. maddesi uyarınca reddedilir.

İzin alındıktan sonra da bir süre işler. 6735 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre, yurt dışından yapılan başvuruya istinaden çalışma izni verilen yabancı, iznin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmek zorundadır; gelmeyenin izni iptal edilir. Ayrıca konsolosluktan ikamet ve çalışma izni alarak gelen yabancılar, 6458 sayılı Kanun’un 26. maddesi uyarınca giriş tarihinden itibaren en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kaydolmakla yükümlüdür.

Yabancı Çalışma İzni Başvurusu Ne Kadar Sürede Sonuçlanır?

Bu soruda mevzuat, vatandaşlık başvurularının aksine net bir süre verir. 6735 sayılı Kanun’un 7. maddesinin sekizinci fıkrası, usulüne uygun olarak yapılan başvuruların değerlendirilmesinin, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde tamamlanacağını düzenler.

Yönetmelik’in 21. maddesi sürenin başlangıcını da belirler: otuz günlük süre, başvurunun sistem üzerinden tamamlandığı veya ek bilgi ve belge talebi varsa talep edilenlerin sisteme yüklendiği tarihten itibaren başlar. Yani eksik belgeyle yapılan bir başvuruda süre, ilk başvuru tarihinden değil, eksikliğin giderildiği tarihten işler.

Eksiklik hâlinde tanınan süre de sınırlıdır. Yönetmelik’in 19. maddesine göre bilgi veya belge eksikliklerinin tamamlanması, mücbir bir sebebin resmî makamdan belgelendirildiği hâller dışında otuz günü aşamaz ve bu süre bilgi/belge talebinin yapıldığı tarihten başlar. Süre sonunda tamamlanmayan başvurular reddedilir. Gerekli görülmesi hâlinde yabancı veya işvereni Genel Müdürlüğe davet edilebilir.

Çalışma İzni Kaç Yıl İçin Verilir?

İlk başvuruda süre en çok bir yıldır. 6735 sayılı Kanun’un 10. maddesi, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla, belirli bir işyerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli izin verileceğini yazar.

Uzatmalarda süre kademeli olarak artar: aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma başvurusunda en çok iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç yıla kadar izin verilir. Ancak farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvurular, uzatma değil ilk başvuru sayılır ve yeniden bir yıllık sınıra tabi olur.

Bu kademelerin dışında kalan bir hâl, Türk vatandaşıyla evli yabancılara ilişkindir. Uygulama Yönetmeliği’nin 36. maddesi, bir Türk vatandaşı ile en az üç yıl süreyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayan yabancı adına yapılan başvuruda çalışma izninin, sözleşme süresini aşmamak üzere üç yıla kadar düzenlenebileceğini öngörür. Ayrıca izin, yabancının pasaportunun geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa süreli olarak düzenlenir; bu detay uygulamada sıkça gözden kaçar. Evlilik üzerinden ilerleyen dosyalarda evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı süreci de paralel işletilebilir.

Çalışma İzni Ayrıca İkamet İzni Yerine Geçer mi?

Geçer, ama tersi doğru değildir. 6735 sayılı Kanun’un 12. maddesi iki cümlede iki ayrı kuralı yan yana koyar. Birincisi: bu Kanuna göre verilen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, 6458 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca ikamet izni yerine geçer. İkincisi: mülteci ya da ikincil koruma statüsü dışında, yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni olması ona çalışma hakkı vermez.

Bu ikili kural, uygulamadaki en yaygın kavram karışıklığını doğrudan çözer. Turistik, öğrenci, aile ya da kısa dönem ikamet izni sahibi olmak, çalışma yetkisi anlamına gelmez. Buna karşılık çalışma izni alan yabancının ayrıca ikamet izni başvurusu yapması gerekmez; belge ikisini birden karşılar.

Ayrım pratikte yaptırım tarafında da görünür. İkamet izni bulunan ancak çalışma izni olmayan bir yabancı çalışırken tespit edilirse, hakkında hem idari para cezası uygulanır hem de 6458 sayılı Kanun’un 54. maddesi uyarınca sınır dışı etme kararı alınabilir; ikamet izninin geçerli olması bu sonucu engellemez.

Süre Uzatma ve Doksan Günlük Çalışmaya Devam Hakkı

Uzatma başvurusunun zamanı kesindir. Hem Kanun’un 7. maddesi hem Yönetmelik’in 27. maddesi aynı formülü kullanır: başvuru, çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlükârda süre dolmadan yapılır. Süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir.

Zamanında başvurmuş olmanın somut bir karşılığı vardır ve rakip kaynaklarda neredeyse hiç anlatılmaz. Yönetmelik’in 27. maddesinin beşinci fıkrasına göre, uzatma başvurusu yapan yabancı, izin süresinin sona erdiği tarihten itibaren başvurunun değerlendirilmesi süresince ve her hâlükârda doksan günü geçmemek, yapılan iş ile çalışılan işyeri değişmemek kaydıyla çalışmaya devam edebilir. Bu süre boyunca tarafların hak ve yükümlülükleri aynen sürer.

Bu durumu belgelemek de mümkündür: talep hâlinde sistem üzerinden, herhangi bir harç ya da ücrete tabi olmayan bir çalışma izni süre uzatma müracaat belgesi verilir. Uzatma olumlu sonuçlanırsa yeni izin, önceki sürenin sona erdiği günü takip eden gün itibarıyla başlatılır; arada boşluk oluşmaz. Bu dönemdeki sigorta bildirimleri için SGK bildirim yükümlülükleri ayrıca takip edilmelidir.

Süresiz Çalışma İzni ve Turkuaz Kart

Süresiz çalışma izni için iki alternatif şarttan biri aranır. Kanun’un 10. maddesine göre Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar süresiz çalışma iznine başvurabilir. Ancak aynı fıkra, başvuru şartlarını taşımanın yabancıya mutlak hak sağlamadığını da ekler.

Süresiz izin sahibinin konumu güçlüdür: uzun dönem ikamet izninin sağladığı tüm haklardan yararlanır ve özel kanunlardaki düzenlemeler hariç, sosyal güvenliğe ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak üzere Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır. Buna karşılık seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı ile askerlik hizmeti yapma yükümlülüğü yoktur.

Turkuaz Kart ise nitelikli yabancılar için ayrı bir kapıdır. Kanun’un 11. maddesine göre kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir; geçiş süresi içinde iptal edilmeyen kartta yer alan geçiş süresi kaydı, yabancının başvurusu hâlinde kaldırılır ve süresiz Turkuaz Kart verilir. Bu başvurunun geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren ve her hâlükârda süre dolmadan yapılması gerekir; geciken başvuru reddedilir ve kart geçersiz hâle gelir.

Şirket Ortağı Yabancı Çalışma İzni Almadan Çalışabilir mi?

Hayır; şirket kurmak veya ortak olmak tek başına çalışma hakkı doğurmaz. Kanun’un 10. maddesinin beşinci fıkrası, limited şirketlerin şirket ortağı olan müdürü, anonim şirketlerin şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin yönetici olan komandite ortağı olan yabancıların çalışma izni alarak çalışabileceğini yazar.

Muafiyet ise yönetim ve temsil bağı bulunmayan hâllerde gündeme gelir. Kanun’un 13. maddesi ile Yönetmelik’in 48. maddesi, anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyeleri ve diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortakları ile bu şirketlerde ortak olmayıp en üst seviyede temsil ve ilzama yetkili olanları belirli sürelerle muafiyet kapsamında değerlendirir.

Sınırötesi hizmet sunucuları için de benzer bir eşik vardır: Türkiye’de gerçekleştirdiği faaliyetleri yüz seksen gün içinde doksan günü geçmeyen sınırötesi hizmet sunucusu, çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilir. Muafiyetle geçirilen süreler, kanuni çalışma izni veya ikamet izni sürelerinin hesabında dikkate alınmaz.

Çalışma İzninden Muaf Tutulan Yabancılar

Yönetmelik’in 48. maddesi, muafiyet kapsamındaki yabancıları süre eşikleriyle birlikte sayar. Muafiyet, çalışma izninin hiç aranmadığı anlamına gelmez; bu kişiler çalışma izni muafiyeti belgesi alarak çalışır ve muafiyet süreye bağlıdır.

Yabancı grubu	Muafiyet süresi
Bilimsel, kültürel ve sanatsal faaliyetler kapsamında çalışacaklar	Bir aya kadar
Makine ve teçhizat montajı, bakım-onarım, kullanım eğitimi için gelenler	Toplam üç aya kadar
Sınırötesi hizmet sunucuları	Üç aya kadar
Türk soylu olduğu İçişleri veya Dışişleri Bakanlığınca bildirilenler	Üç aya kadar
Sportif faaliyetler kapsamında çalışacaklar	Dört aya kadar
Mevsimlik tarım ve hayvancılık işlerinde çalışacaklar	Altı aya kadar
Tur operatörü temsilcisi olarak çalışacaklar	Sekiz aya kadar
Uluslararası stajyer değişim programları kapsamında staj yapacaklar	On iki aya kadar
Tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi alan yabancılar	Eğitimleri süresince

Tablodaki son satır, aşağıda ele alınan diş hekimliği tartışması bakımından ayrıca önemlidir: uzmanlık eğitimi alan yabancılar için muafiyet tanınmış olması, mesleğin serbestçe icra edilebileceği anlamına gelmez. Muafiyet çalışma iznine ilişkindir; mesleğe kabul rejimi ayrıdır.

Başvuru Hangi Gerekçelerle Reddedilir?

Ret sebepleri Kanun’un 9. maddesinde ve Yönetmelik’in 23. maddesinde sayılmıştır. Başlıcaları şunlardır: uluslararası işgücü politikasına uygun olmayan başvurular, sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgeyle yapılanlar, yabancı istihdamının gerekçesi yeterli görülmeyenler, gerekli nitelik ve uzmanlığı taşımadığı anlaşılanlar, değerlendirme kriterlerini karşılamayanlar ile kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından sakınca görülenler.

Bu listede kümenin en kritik bendi ayrı durur: özel kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için yapılan başvurular reddedilir. Bu bent, çalışma izni rejiminin meslek kanunlarına açılan kapısıdır ve aşağıdaki diş hekimliği örneğinin dayanağını oluşturur.

Bir ret sebebi de tamamen usule ilişkindir ve kolayca gözden kaçar. Yönetmelik’in 23. maddesine göre, çalışma izni harcı ve değerli kâğıt bedelinin yatırılması bildiriminden itibaren otuz gün içinde ödeme yapılmayan başvurular reddedilir. Değerlendirme olumlu sonuçlanmış olsa bile ödeme yapılmazsa süreç bu noktada kapanır. Buna karşılık Yönetmelik’in 22. maddesi bazı yabancıları değerlendirme kriterlerinden muaf tutabilir: anne, baba veya çocuğu Türk vatandaşı olanlar, insani ikamet izni verilenler, insan ticareti mağduru olarak ikamet izni verilenler, Vatansız Kişi Kimlik Belgesi sahipleri ve nitelikli yatırımcı olduğu bildirilenler.

Yabancı Uyruklu Diş Hekimi Çalışma İzni Alabilir mi?

Yabancı uyruklu diş hekimi çalışma izni konusunda mevzuat, hekimlikten farklı bir tablo ortaya koyar ve bu fark tek bir maddeden doğar. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun’un 30. maddesi bugün de şu lafzı taşır: “Türkiye Cumhuriyeti dahilinde dişçilik sanatını icra ve diş tabibi unvanını taşıyabilmek için Türk olmak ve Türkiye Darülfünunu Dişçi Mektebinden diploma almak lazımdır.”

Tabipler bakımından aynı şart 2011 yılında kaldırılmıştır. Aynı Kanun’un 1. maddesi, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilerek “tababet icra ve her hangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için tıp fakültesinden diploma sahibi olmak şarttır” hâline getirilmiş, vatandaşlık şartı metinden çıkarılmıştır. Diş hekimlerine ilişkin 30. madde ise bu değişiklik dalgasının dışında kalmış ve mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde herhangi bir iptal ya da değişiklik dipnotu taşımamaktadır.

Bu tablonun çalışma izni tarafındaki karşılığı, yukarıda anılan ret bendidir: özel kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen meslekler için yapılan başvurular reddedilir. Dolayısıyla yabancı uyruklu bir diş hekiminin klinik olarak diş hekimliği yapmak üzere çalışma izni alması, 1219 sayılı Kanun’un 30. maddesindeki şart karşılanmadıkça mümkün görünmemektedir. Buna karşılık uzmanlık eğitimi, akademik görevler ve mesleğin icrası sayılmayan klinik dışı pozisyonlar ayrı değerlendirilir; bu tür bir istihdamda sözleşme ve görev tanımının hasta üzerinde mesleki müdahale içermemesi belirleyicidir.

Sağlık ve Eğitim Alanında Ön İzin Şartı

Sağlık ve eğitim alanında başvuru tek aşamalı değildir. Kanun’un 8. maddesi, mesleki yeterlilik gerektiren sağlık ve eğitim hizmetlerinde çalışacak yabancıların çalışma izni başvurularının değerlendirilmesinde ön izin alınmasını zorunlu kılar. Ön izin vermeye yetkili merci, sağlık hizmetlerinde Sağlık Bakanlığı, eğitim hizmetlerinde Millî Eğitim Bakanlığı, yükseköğretimde ise Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’dır.

Ön izin talebi başvuru sahibi tarafından ayrıca yapılmaz. Yönetmelik’in 20. maddesine göre ön izin talebi, Genel Müdürlükçe ilgili mercie sistem üzerinden iletilir. Süre uzatma başvuruları da ön izne tabidir; yani ilk izinde alınan ön izin, sonraki yıllar için kendiliğinden geçerli olmaz.

Ön iznin bir kolaylığı vardır: ön izin verilen yabancı adına yapılan başvurunun değerlendirilmesinde, yabancının yapacağı meslek veya görev için gerekli nitelik ve uzmanlığa sahip olup olmadığına ilişkin ayrıca değerlendirme yapılmaz. Genel Müdürlük ayrıca, Kanun’un 8. maddesi kapsamı dışında da ön izin alınması gereken meslekleri belirlemeye yetkilidir ve bu meslekler resmî internet sayfasında duyurulur.

2026 Çalışma İzni Harcı ve Değerli Kâğıt Bedeli

Çalışma izni hem harca hem değerli kâğıt bedeline tabidir. Yönetmelik’in 58. maddesi bu ikiliği kurar: harç 492 sayılı Harçlar Kanunu, belge bedeli ise 210 sayılı Değerli Kâğıtlar Kanunu uyarınca alınır. 2026 yılı tutarları, 31 Aralık 2025 tarihli 33124 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği ile belirlenmiştir.

İzin süresi	Harç (2026)	Değerli kâğıt bedeli
1 yıla kadar	12.574,90 TL	964,00 TL
2 yıl	25.149,80 TL	964,00 TL
3 yıl	37.724,70 TL	964,00 TL
Süresiz çalışma izni	125.802,20 TL	964,00 TL
Bağımsız çalışma izni	125.802,20 TL	964,00 TL

Ödeme rejiminin ayrıntıları da yönetmeliktedir. Süre uzatılması hâlinde harç ve değerli kâğıt bedelinin tamamı yeniden alınır. Kaybolma nedeniyle yenilemede harcın yarısı ile değerli kâğıt bedelinin tamamı alınır. İdarenin kusuru nedeniyle hatalı düzenlenen belgenin yenilenmesinde ise hiçbir bedel alınmaz. Muafiyet geçerlilik süresi üç aydan kısa talep edilen başvurular için harç alınmaz.

Harcı kimin ödeyeceği de tartışmaya açık bırakılmamıştır: Yönetmelik’in 58. maddesine göre çalışma izni ve muafiyet harçlarını, harca mevzu olan işlemin yapılmasını isteyen kişiler ödemekle mükelleftir. Ödeme bildiriminden itibaren otuz gün içinde yatırılmayan harç, başvurunun reddi sonucunu doğurur.

Kaçak Kalan Yabancılara Yeni Af Var mı?

Kaçak kalan yabancılara yeni af sorusunun mevzuattaki karşılığı yoktur: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda genel bir af düzenlemesi bulunmamaktadır. Buna karşılık kanunun tanıdığı ve çoğu zaman “af” diye anlatılan somut bir imkân vardır; ancak bunun şartları ve sonucu tamamen farklıdır.

Söz konusu imkân, Kanun’un 9. maddesinin dördüncü fıkrasındadır. Buna göre vize veya ikamet izni süresi sona eren ve bu durumları yetkili makamlarca tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak için valiliklere başvuran ve haklarında sınır dışı etme kararı alınan yabancılara; idari para cezalarını ödemiş olmaları ve Bakanlıkça belirlenen ihlal sürelerini aşmamaları kaydıyla Türkiye’ye giriş yasağı kararı alınmayabilir. Aynı maddenin beşinci fıkrası, Türkiye’yi terke davet edilenlerden süresi içinde ülkeyi terk edenler için de aynı imkânı tanır.

Bu düzenleme af değildir; ceza ödenerek ve gönüllü çıkış yapılarak giriş yasağının önlenmesidir. Üç kavram ayrı ayrı durur: af (cezanın ortadan kalkması), ceza ödenerek düzene girme ve giriş yasağının kaldırılması. Giriş yasağının süresi Kanun’un 9. maddesine göre en fazla beş yıldır; kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre en fazla on yıl daha artırılabilir. Genel Müdürlük, giriş yasağını kaldırabilir veya yasak saklı kalmak kaydıyla belirli bir süre için girişe izin verebilir.

Sınır dışı etme kararı alınanlara Türkiye’yi terk etmeleri için tanınan süre de kanunda yazılıdır: Kanun’un 56. maddesine göre kararda belirtilmek kaydıyla on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınır. Kaçma ve kaybolma riski bulunanlara, yasal giriş veya çıkış kurallarını ihlal edenlere, sahte belge kullananlara ve kamu düzeni bakımından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz. Süre tanınanlara verilen Çıkış İzin Belgesi hiçbir harca tabi değildir. Kanunun 102. maddesindeki idari para cezaları ise her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenmekte olup güncel tutarlar için valilik veya İl Göç İdaresi Müdürlüğü’ne başvurulması gerekir.

İzinsiz Çalışmanın Yaptırımları: Yabancı ve İşveren

Yaptırım iki tarafa da uygulanır ve tutarlar 6735 sayılı Kanun’un 23. maddesine dayanır. Kanun metnindeki rakamlar 2016 yılına aittir; cezalar Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranıyla artırılır. 2026 yılı için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca yayımlanan tutarlar aşağıdaki gibidir.

Fiil	2026 idari para cezası
Bildirim yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeme (her yabancı için)	6.805 TL
Çalışma izni olmaksızın bir işverene bağlı çalışan yabancı	40.977 TL
Çalışma izni olmaksızın bağımsız çalışan yabancı	82.010 TL
Yabancı çalıştıran işveren veya işveren vekili (her yabancı için)	102.503 TL

Fiilin tekrarı hâlinde cezalar bir kat artırılarak uygulanır. Cezalar, çalışma ve iş kurumu il müdürünce uygulanır ve tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezası, yaptırımın yalnızca bir ayağıdır: çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar, sınır dışı edilmek üzere il göç idaresi müdürlüğüne bildirilir.

İşveren tarafındaki sorumluluk para cezasıyla da bitmez. Kanun’un 23. maddesi ile Yönetmelik’in 65. maddesi, işveren veya işveren vekilinin, çalışma izni bulunmayan yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorunda olduğunu düzenler. Bu tutarlar Göç İdaresi Başkanlığı bütçesinden karşılanmışsa, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca işverenden tahsil edilir.

Çalışma İzni Hangi Hâllerde İptal Edilir?

İptal sebepleri Kanun’un 15. maddesinde sayılmıştır. Bunların bir kısmı başvuruya, bir kısmı ise iznin kullanımına ilişkindir: iznin geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelinmemesi, pasaportun geçerlilik süresinin uzatılmaması, kanuna aykırı çalışıldığının tespiti, çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi ve başvurunun sahte veya yanıltıcı belgelerle yapıldığının sonradan anlaşılması.

En sık gözden kaçan iptal sebebi yurt dışında geçirilen süredir. Aynı maddeye göre, sağlık sebepleri veya zorunlu kamu hizmeti gibi mücbir sebepler dışında, süreli çalışma izinlerinde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz çalışma izinlerinde ise aralıksız bir yıldan uzun süre Türkiye dışında kalınması iznin iptalini gerektirir. Turkuaz Kart sahiplerinde ise yurt dışında kalış süresinin Bakanlıkça belirlenen süreyi aşması iptal sebebidir.

Bildirim yükümlülükleri de bu çerçevede önemlidir. Kanun’un 22. maddesi, yabancı çalıştıran işverenler ile süresiz veya bağımsız çalışma izni bulunan yabancıların; çalışmanın başlaması ve sona ermesi ile iptali gerektirecek hâlleri on beş gün içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlü olduğunu düzenler. Bu bildirimin yapılmaması ayrı bir idari para cezası doğurur.

Ret ve İptal Kararına Karşı Otuz Günlük İtiraz Yolu

Çalışma izni uyuşmazlıklarında doğrudan dava açmadan önce özel bir idari itiraz yolu vardır ve bu yol rakip kaynaklarda genellikle atlanır. Kanun’un 21. maddesi ile Yönetmelik’in 66. maddesi aynı düzeni kurar: Bakanlığın verdiği kararlara karşı ilgililer, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edebilir.

İtirazın biçimi de belirlenmiştir: itirazlar sistem üzerinden yapılır ve itiraza ilişkin bilgi ve belgeler başvuruya eklenir. İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir. Ret ve iptal kararları, işverene ya da bağımsız/süresiz çalışma izni veya Turkuaz Kart sahibi yabancıya Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.

Dava aşamasına geçildiğinde, iptal davası açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmelidir. Talebin şartları için yürütmenin durdurulması ölçütleri belirleyicidir. Vatandaşlık başvurusu reddine ilişkin altmış günlük dava süresi ile buradaki otuz günlük idari itiraz süresi birbirinden ayrıdır; ayrıntılı karşılaştırma için vatandaşlık başvurusu ve karar aşaması yazısına bakılabilir.

Kanun metninin tamamı için: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu

İşveren Tarafında Sık Yapılan Hatalar

İşveren tarafında en pahalı hatalar üç başlıkta toplanır: uzatma başvurusunun altmış günlük pencerede yapılmaması, harç bildirimi sonrası otuz günlük ödeme süresinin kaçırılması ve çalışmanın sona ermesinin on beş gün içinde bildirilmemesi. Üçü de idari para cezası veya başvurunun reddiyle sonuçlanır.

Yabancı istihdamının iş hukuku boyutu da ayrıca kurulmalıdır; izin süreci ile iş sözleşmesi, ücret ve sigorta yükümlülükleri birbirini tamamlar. Bu alandaki uyuşmazlıklar için iş hukuku alanındaki çalışma başlıklarımız incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çalışma izni başvurusunu kim yapar, yabancı mı işveren mi?

Bir işverene bağlı çalışacak yabancı adına başvuruyu işveren sisteme yükleyip onaylar. İşverenin bulunmadığı hâllerde başvuruyu yabancı kendisi tamamlar.

Oturma izni olmadan çalışma izni alınabilir mi?

Yurt içinden başvuruda kural olarak en az altı ay süreli geçerli ikamet izni aranır. Genel Müdürlükçe belirlenen yabancılar bu şarttan muaf tutulabilir.

İkamet iznim var, çalışabilir miyim?

Çalışamazsınız. Mülteci ve ikincil koruma statüsü dışında, herhangi bir nedenle ikamet izni olması yabancıya çalışma hakkı vermez.

Çalışma izni başvurusu kaç günde sonuçlanır?

Bilgi ve belgeler tamsa değerlendirme otuz gün içinde tamamlanır. Süre, başvurunun sistem üzerinden tamamlandığı tarihten itibaren işler.

Çalışma izni ilk kez kaç yıllığına verilir?

İlk başvuruda en çok bir yıl verilir. İlk uzatmada en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıla kadar izin düzenlenir.

İşveren değiştirirsem izin devam eder mi?

Etmez. Farklı bir işveren yanında çalışmak üzere yapılan başvuru, uzatma değil ilk başvuru usul ve esaslarına tabi tutulur.

İznim biterken başvuru yaptım, çalışmaya devam edebilir miyim?

Süre uzatma başvurusu yapılmışsa, iş ve işyeri değişmemek kaydıyla doksan günü geçmemek üzere çalışmaya devam edilebilir. Talep hâlinde harçsız müracaat belgesi verilir.

Süresiz çalışma izni için kaç yıl gerekir?

Uzun dönem ikamet izni ya da en az sekiz yıl kanuni çalışma izni bulunanlar başvurabilir. Şartları taşımak mutlak hak sağlamaz.

Şirket kurarsam çalışma izni almam gerekir mi?

Limited şirket ortağı müdür ile anonim şirket ortağı yönetim kurulu üyesi çalışma izni alarak çalışabilir. Ortaklık tek başına çalışma hakkı doğurmaz.

Yabancı uyruklu diş hekimi Türkiye’de muayenehane açabilir mi?

1219 sayılı Kanun’un 30. maddesi diş hekimliği icrası için Türk olma şartını aramaya devam etmektedir. Özel kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen mesleklerde çalışma izni başvurusu reddedilir.

Yabancı doktor için de aynı yasak geçerli mi?

Tabipler için vatandaşlık şartı 2011’de kaldırılmıştır. Sağlık alanında çalışacaklar için Sağlık Bakanlığından ön izin alınması ise zorunludur.

Çalışma izni harcını kim öder?

Harcı, işlemin yapılmasını isteyen kişi öder. Bildirimden itibaren otuz gün içinde yatırılmayan harç başvurunun reddine yol açar.

Kaçak çalışan yabancıya ve işverene ne ceza verilir?

2026 yılında bağımlı çalışan yabancıya 40.977 TL, işverene her yabancı için 102.503 TL idari para cezası uygulanır. Fiilin tekrarında cezalar bir kat artırılır.

Kaçak Kalan Yabancılara Yeni Af Varmı?

Kanunda genel bir af düzenlemesi bulunmamaktadır. Yakalanmadan önce valiliğe başvurup cezasını ödeyerek çıkanlar hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir.

Ret kararına karşı doğrudan dava açılabilir mi?

Önce tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilir. İtirazın reddi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.

Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir, somut olaya ilişkin hukuki tavsiye sayılmaz. Harç tutarları, ceza miktarları ve başvuru belgeleri her yıl güncellendiğinden işlem öncesinde Bakanlığın yayımladığı güncel listelerin kontrol edilmesi ve bir avukata danışılması gerekir. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.