Gazi Hakları Nelerdir ve Gazi Maaşı Ne Kadar
Gazi hakları tek bir kanunda toplanmaz; aylık, ek ödeme, sağlık, konut, eğitim, istihdam, ulaşım ve vergi başlıklarına dağılmış hâlde ondan fazla ayrı mevzuatta yer alır. Ödemenin tutarını belirleyen de tek bir rakam değil, birbirinin üstüne binen dört kalemdir: vazife veya harp malullüğü aylığı, harp malullüğü zammı, 2330 sayılı Kanun kapsamındaki artırım ve her yıl ayrıca ödenen ek ödeme. Bu kalemlerin hangisinin doğduğu, yaralanmanın hangi görev sırasında ve hangi sebeple meydana geldiğine bağlıdır.
Kanun hiçbir kalem için sabit bir lira tutarı yazmaz; gösterge koyar ve tutarı memur aylık katsayısı belirler. Bu yazıdaki tutarlar, 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde geçerli memur aylık katsayısı olan 1,575512 ile hesaplanmıştır; katsayı Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 3/7/2026 tarihli ve 27998389-010.06.02-4870801 sayılı Genelgesiyle (Sıra No: 5) belirlenmiştir. Katsayı altı ayda bir yenilendiği için tutarlar da o dönemde kendiliğinden değişir.
18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7594 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Resmî Gazete: 18.08.2026, Sayı: 33344) bu tabloyu birkaç noktadan değiştirdi: gösterge tablosu yükseldi, bakıma muhtaç malule ödenen tutar artırıldı ve malul sayılmadığı için bugüne kadar hiçbir aylık alamayanlar için süreli bir başvuru penceresi açıldı.
Özet
Gazilik bir engellilik oranı değil, yaralanmanın sebebine bağlı bir statüdür; haklar bu statüye göre şekillenir ve aylıktan ibaret değildir.
- İki tür gazilik, iki ayrı aylık: Muharip gaziye 1005 s.K. uyarınca otuz günlük net asgari ücret tutarında şeref aylığı (2026’da 28.075,50 TL) bağlanır; malul gaziye ise gösterge esaslı vazife veya harp malullüğü aylığı — 2847 s.K. mükerrer m.1.
- Aylık: Prim gün sayısı 10.800’den azsa 10.800 gün üzerinden hesaplanır; malullük derecesine göre %2 ilâ %30 zam eklenir. Harp malullerine ayrıca aylık 630,20 – 1.733,06 TL arası harp malullüğü zammı ödenir.
- Yıllık ek ödeme: 5434 ek m.79 uyarınca derecesine göre 30.533,16 – 55.514,84 TL her yıl ayrıca ödenir; çocuklara eğitim yardımı yükseköğretimde 47.265,36 TL olup 1 Eylül – 31 Aralık arasında toptan verilir.
- Aylık dışındaki haklar: Kamuda sınavsız istihdam (3713 ek m.1), gazi ve anne-babası dâhil yakınlarına ücretsiz seyahat (4736 m.1), 200 m²’ye kadar tek meskende emlak vergisi sıfır oranı, MTV ve ÖTV istisnası, silah ruhsatında harç muafiyeti ve intibakla gelen hususi (yeşil) pasaport.
- 2026 değişikliği: 7594 s.K. sekiz noktada iyileştirme getirdi; bakıma muhtaç malule ödeme 70.188,75 TL/ay‘a çıktı ve malul sayılmayan yaralılar için 17.135 gösterge (26.996,40 TL) üzerinden yeni bir aylık doğdu — başvuru 18 Ağustos 2027’ye kadar.
Gazi Hakları Nelerdir?
Gazi hakları, parasal ödemeler ve ayni-sosyal haklar olmak üzere iki kümede toplanır. Parasal tarafta vazife veya harp malullüğü aylığı, harp malullüğü zammı, emekli ikramiyesi, yıllık ek ödeme ve bakıma muhtaç olanlara yapılan ilave ödeme yer alır. Ayni tarafta ise tedavi ve protez giderlerinin karşılanması, gerektiğinde yurt dışında tedavi, kamu konutundan yararlanma veya kira yardımı, çocuklara eğitim ve öğretim yardımı ile bakım ve barınma hizmetleri bulunur.
Bu hakların hepsi her gaziye aynı anda doğmaz. Belirleyici olan üç ölçüt vardır: yaralanma hangi görev sırasında meydana geldi, sebebi neydi ve sonucunda hangi malullük derecesi tespit edildi. Terörle mücadelede yaralanan bir personel ile tatbikat sırasında yaralanan bir personel farklı kanunlara tabidir ve farklı kalemlerden yararlanır.
| Hak / ödeme | Dayanak | Merci |
|---|---|---|
| Vazife / harp malullüğü aylığı | 5510 s.K. m.47 · 5434 s.K. m.56 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
| Harp malullüğü zammı | 5510 s.K. m.47 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
| Nakdi tazminat (bir defalık) | 2330 s.K. m.3 | MSB / İçişleri Bakanlığı |
| Yıllık ek ödeme | 5434 s.K. ek m.79 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
| Eğitim ve öğretim yardımı | 5434 s.K. ek m.79 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
| Bakıma muhtaç olana ilave ödeme | 5434 s.K. ek m.77 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
| Tedavi, protez, yurt dışı tedavi | 5434 s.K. m.65 · 3713 s.K. m.21/e-f | SGK ve ilgili bakanlık |
| Kamu konutu / kira yardımı | 3713 s.K. m.21/b | İlgili kurum |
| Aylık derecesinin yükseltilmesi (intibak) | 5434 s.K. ek m.77 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
| Muharip gaziye şeref aylığı | 1005 s.K. m.1 | Sosyal Güvenlik Kurumu |
| Kamuda istihdam (iş) hakkı | 3713 s.K. ek m.1 | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı |
| Ücretsiz seyahat | 4736 s.K. m.1/2 | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı · belediyeler |
| Emlak vergisi indirimli (sıfır) oran | 1319 s.K. m.8/2 | İlgili belediye |
| MTV ve ÖTV istisnası | 197 s.K. m.4/c · 4760 s.K. m.7/2 | Vergi dairesi |
| Silah ruhsatında harç muafiyeti | 6136 s.K. m.7 | İl emniyet müdürlüğü / jandarma |
| Hususi (yeşil) damgalı pasaport | 5434 s.K. ek m.77 · 5682 s.K. m.14/A | İl nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü |
Kimler Gazi Sayılır? Muharip Gazi ve Malul Gazi Ayrımı
Gazilik, engellilik oranına değil yaralanmanın sebebine bağlanmış bir statüdür. Tanımlar 2847 sayılı Kanun’un mükerrer 1’inci maddesinde yer alır ve iki türlüdür.
Muharip gazi: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarından harbe fiilen katılanları ifade eder. Bu tanımda yaralanma veya engellilik şartı aranmaz; belirleyici olan harbe fiilen katılmış olmaktır.
Malul gazi: Aynı kurumların mensuplarından; Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak göreviyle harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede, her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle ya da harp bölgesindeki harekât ve hizmetler sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği raporla kesinleşenleri ifade eder.
Bu tanımın pratik sonucu şudur: her vazife malulü gazi değildir. Kışladaki bir iş kazasında, tatbikat sırasında ya da hizmete bağlı bir trafik kazasında ağır biçimde engelli hâle gelen bir personel vazife malulü sayılır, aylık bağlanır, tedavi ve protez hakları doğar; ancak 2847 sayılı Kanun anlamında malul gazi tanımına girmeyebilir. Bu ayrımın yapılmaması, gazilik beklentisiyle yürütülen dosyalarda beklenmedik ret kararlarına yol açar. Askerlik hizmeti sırasındaki yaralanmalarda hangi rejimin uygulanacağı konusunda askerde yaralanan askerin hakları yazımız ayrıntılı bir çerçeve sunar.
Statünün kurumsal karşılığı da aynı Kanun’dadır: harp ve vazife malulü olanlar Türkiye Harp Malulü Gazileri, Şehit Dul ve Yetimleri Derneği’ni; savaşa katılanlar ise Türkiye Muharip Gaziler Derneği’ni kurar. Bu ayrım, hangi statünün hangi tanıma girdiğini gösteren ikinci bir ipucudur.
Muharip Gaziye Bağlanan Şeref Aylığı Ne Kadar?
Muharip gazinin aylığı, malul gazininkinden tamamen ayrı bir kanuna dayanır ve gösterge sistemiyle değil doğrudan asgari ücretle bağlantılıdır. Dayanak 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun‘un 1’inci maddesidir. Bu yüzden “gazi maaşı ne kadar” sorusunun tek bir cevabı yoktur: hangi gazilik türünden söz edildiğine göre hesap tamamen değişir.
Kimlere bağlanır? Madde üç grup sayar: Millî Mücadeleye iştirak ettiği için kendisine İstiklal Madalyası verilmiş Türk vatandaşları; Kore’de Türk Tugayı’nın ayak bastığı 1950 yılı Ekim ayından 1953 Pan-Munjon Ateşkes Anlaşması’na kadar fiilen savaşa katılmış olanlar; ve 1974 yılında Temmuz 1’inci ve Ağustos 2’nci Barış Harekâtına Kıbrıs’ta fiilen görev alarak katılmış olanlar.
Tutar: Hak sahiplerine, hayatta bulundukları sürece vatani hizmet tertibinden otuz günlük net asgari ücret tutarında aylık bağlanır. 2026 yılı için net asgari ücret 28.075,50 TL olduğundan şeref aylığı da aylık 28.075,50 TL‘dir. Asgari ücret her yıl yeniden belirlendiği için bu aylık da kendiliğinden güncellenir — memur aylık katsayısına bağlı olan malul gazi aylığından farklı işleyen yön budur.
Hak sahibinin ölümü hâlinde bu aylık dul eşe %75 oranında bağlanır; 2026 tutarıyla 21.056,63 TL eder. Ancak dul eşin yeniden evlenmesi hâlinde aylık kesilir. Vatani hizmet tertibinden bağlanan aylıklar hiçbir suretle haczedilemez.
Sık karıştırılan nokta budur: 1005 sayılı Kanun şeref aylığını yalnızca hak sahibinin kendisine, ölümü hâlinde ise yalnızca dul eşine tanır. Çocuğa veya toruna geçen bir şeref aylığı yoktur. “Muharip gazi torunu hakları” ya da “muharip gazi çocuğu maaşı” başlıklarıyla dolaşan bilgilerin çoğu bu noktada yanlıştır; çocukların ve torunların yararlanabileceği haklar varsa bunlar şeref aylığından değil, aşağıda ele alınan istihdam, eğitim ve ulaşım gibi ayrı düzenlemelerden doğar.
7594 sayılı Kanun bu alana da dokundu: 3713 sayılı Kanun’un ek 3’üncü maddesi kapsamında aylık bağlananlardan 7082 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi kapsamında bulunmayanlar, aylık bağlanmasına ilişkin hükümler hariç olmak üzere, 1005 sayılı Kanun kapsamındakiler için ilgili mevzuatında sağlanan diğer haklardan da yararlanır hâle geldi. Yani bu grup için şeref aylığı doğmaz, ancak 1005’e bağlanmış ulaşım ve harç muafiyeti gibi haklar açılır.
Vazife Malullüğü Nedir? Şartları Nelerdir?
Gazi aylığının hukuki dayanağı vazife malullüğüdür; gazilik statüsü bu zemin üzerine kurulur. 5510 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi vazife malullüğünü, sigortalının vazifesini yaptığı sırada, idarece görevlendirildiği başka bir işi yaparken, kurumunun menfaatini korumak amacıyla bir iş yaparken, idarece sağlanan taşıtla işe gidiş-dönüş sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğan malullük olarak tanımlar.
Vazife malullüğünün şartları üç başlıkta toplanır: malullüğe yol açan olayın görevle bağlantılı olması, malullüğün sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi ve olayın kanundaki istisnalara girmemesi. Asgari prim gün sayısı şartı aranmaz — bu, vazife malullüğünü normal malullük aylığından ayıran en önemli farktır.
Kanun, malullük görevle bağlantılı olsa bile beş durumda vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmayacağını söyler: keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan; mevzuat ve emir dışında hareket etmiş olmaktan; yasak fiilleri yapmaktan; intihara teşebbüsten; her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlama ya da zarar verme amacından doğan malullükler kapsam dışındadır. Bu istisnalar uygulamada ret gerekçesi olarak sıkça kullanılır.
Harp malullüğü ise vazife malullüğünün daha ağır sonuçlar bağlanan özel bir türüdür: her harp malulü aynı zamanda vazife malulüdür, ama her vazife malulü harp malulü değildir. Kanun harp malullüğünü altı bent hâlinde sayar — harpte fiilen ateş altında; harp bölgelerindeki harekât ve hizmetler sırasında bunların sebep ve etkileriyle; harpte veya harbe hazırlık devresinde düşman silahlarının etkisiyle; askerî harekâtı gerektiren iç tedip ve sınır hareketleri sırasında; emirle uçuş veya dalış görevlerinin sebepleriyle; Anayasa m.92 uyarınca yurt dışına gönderilme hâllerinde vazife malulü olanlar harp malulü sayılır.
Bu bentlerin kimler için işlediği ayrıca önemlidir ve çoğu kaynakta atlanır. Maddenin ilgili fıkrası harp malullüğünü subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er ile Türk Silahlı Kuvvetlerince görevlendirilen 5510 m.4/1-(c) kapsamındaki sigortalılar bakımından düzenler. Yükümlü erbaş ve erler bu sayımın içinde yer almaz; onların terörle mücadelede yaralanması hâlinde uygulanacak rejim 3713 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (h) bendidir. Askerlik görevini yapan bir kişinin dosyasında hangi maddenin işleyeceği bu ayrımla belirlenir.
Malul Gazi Maaşı Ne Kadar? Nasıl Hesaplanır?
Kanun sabit bir lira tutarı vermez; hesap iki adımdan oluşur ve sonuç, ilgili dönemde geçerli memur aylık katsayısına göre her yıl kendiliğinden değişir. Bu nedenle internette dolaşan sabit rakamlar kısa sürede geçersiz hâle gelir; doğru olan, formülü ve göstergeyi bilmektir.
Birinci adım — prim gün sayısı. 5510 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi, prim ödeme gün sayısı toplamı 10.800 güne kadar olanlara 10.800 gün üzerinden, fazla olanlara toplam gün sayısı üzerinden aylık bağlanacağını düzenler. Yani kısa süre çalışmış ya da hiç prim ödememiş bir kişi bile otuz yıla yakın bir hizmet varmış gibi hesaplanan bir tabandan yararlanır. Vazife malullüğünde asgari prim gün sayısı şartı aranmaz. Bu, vazife malullüğünü sıradan hizmet hesabından ayıran noktadır; askerlik süresinin emeklilik hesabına katılması için başvurulan askerlik borçlanması yolundan tamamen farklı işler.
İkinci adım — malullük derecesine göre zam. Hesaplanan aylığa, malullük derecesine göre kanunda sabit oranlarda zam yapılır. Bu oranlar kurumun takdirine bırakılmamıştır:
| Malullük derecesi | Aylığa zam (5510 m.47) | Harp malullüğü zammı göstergesi | Zammın aylık tutarı |
|---|---|---|---|
| 1. derece | %30 | 1.100 | 1.733,06 TL |
| 2. derece | %23 | 950 | 1.496,74 TL |
| 3. derece | %15 | 800 | 1.260,41 TL |
| 4. derece | %7 | 600 | 945,31 TL |
| 5. derece | %3 | 500 | 787,76 TL |
| 6. derece | %2 | 400 | 630,20 TL |
Son sütundaki tutarlar, göstergelerin 1 Temmuz – 31 Aralık 2026 döneminde geçerli memur aylık katsayısı (1,575512) ile çarpılmasıyla bulunmuştur. Katsayı, Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 3/7/2026 tarihli ve 27998389-010.06.02-4870801 sayılı Genelgesi (Sıra No: 5) ile belirlenmiştir. Katsayı her altı ayda bir yeniden belirlendiği için tutarlar da o dönemde kendiliğinden değişir; değişmeyen şey göstergedir. Bu, gazi aylığına ilişkin tutarların neden sabit bir rakamla anlatılamayacağının da cevabıdır: kanun gösterge koyar, tutarı katsayı belirler.
Harp malullerine iki ilave daha uygulanır. Birincisi, bir üst rütbe veya kademe karşılığı prime esas kazanç üzerinden aylık bağlanmasıdır. İkincisi, tablodaki göstergelerin memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunan tutarın “harp malullüğü zammı” olarak aylığa eklenmesidir.
Birinci ilavenin ne kadar olduğu rütbeye göre değişir ve kanun bunu tek tek sayar. Subay gazi maaşı ile sözleşmeli er gazi maaşının farklı çıkmasının sebebi budur:
| Statü | Aylığa esas alınan derece/rütbe |
|---|---|
| Uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er | Bulunduğu kademenin üç ilerisindeki kademe |
| Uzman jandarma | Bir üst rütbenin aynı kademesi |
| Astsubaylar ve yarbay rütbesine kadar (yarbay hariç) subaylar | Bir üst rütbenin aynı kademesi |
| Yarbay | Albay |
| Albay | Kıdemli albay |
| Kıdemli albay ile general ve amiraller | Bir üst rütbe |
| 5510 m.4/1-(c) kapsamındaki sigortalı (sivil personel) | Bir üst derece veya kademe |
Kanun bir de tavan durumunu düzenler: bulunduğu derecenin bir üst derecesi olmayanlar için o derecenin üç ilerisindeki kademe göstergesi, o da yoksa o derecenin son kademe göstergesinin prime esas kazancı esas alınır. Böylece rütbe tavanına gelmiş bir personelin aylığı da bir basamak yukarıdan hesaplanmış olur.
Kanun bir de takdire dayalı artış öngörür: bir harekâtın başarıyla sonuçlanmasını şahsen sağladığı ve örnek tutulacak cesaret ve fedakârlık gösterdiği sıralarda malul olduğu sıralı üstlerince saptananlara, Genelkurmay Başkanlığının uygun görmesi ve ilgili bakanın onayıyla harp malullüğü zammı %25 fazlasıyla bağlanır.
Son olarak 2330 sayılı Kanun kapsamına giren olaylarda, aynı Kanun’un 4’üncü maddesi gereği bağlanan aylıklar ayrıca %25 artırılarak ödenir. Terör olaylarında ise 3713 m.21/a, malullere ve hak sahiplerine bağlanacak aylığın görevdeki emsallerinin aldığı aylıktan az olamayacağı güvencesini ekler.
Gazi maaşı hesaplama nasıl yapılır?
Hesap sırayla şu adımlardan geçer ve her adım kanunda tanımlıdır:
- Prim gün sayısı belirlenir; 10.800 günden azsa 10.800 gün esas alınır.
- En son prime esas kazanç üzerinden 5510 m.29’a göre aylık hesaplanır.
- Malullük derecesine göre %2 ilâ %30 arası zam eklenir.
- Harp malulüyse bir üst rütbe/kademe karşılığı kazanç esas alınır ve harp malullüğü zammı (400-1.100 gösterge × memur aylık katsayısı) eklenir.
- Olay 2330 kapsamındaysa bulunan tutar %25 artırılır.
- Terör kaynaklıysa sonuç, görevdeki emsalin aylığından az olamaz; 3713 m.21 yeni fıkrası kapsamındakilerde ayrıca 35.398 gösterge tabanı (2026 ikinci yarı katsayısıyla 55.769,97 TL) uygulanır.
Sonuç her yıl memur aylık katsayısının değişmesiyle kendiliğinden güncellenir. Bu nedenle güncel tutarı hesaplarken yürürlükteki katsayının esas alınması gerekir; sabit bir lira rakamı vermek kısa sürede yanıltıcı hâle gelir.
En Yüksek Gazi Maaşı Hangi Şartlarda Bağlanır?
En yüksek aylık, tek bir kalemden değil beş kalemin üst üste binmesinden doğar. Aynı kişide bu şartların hepsi birden gerçekleştiğinde aylık tavana yaklaşır:
- Malullük derecesi 1’dir. Aylığa yapılan zam en yüksek orandadır: %30.
- Kişi harp malulüdür. Aylık bir üst rütbe veya kademe karşılığı kazanç üzerinden hesaplanır ve ayrıca 1.100 gösterge karşılığı harp malullüğü zammı eklenir.
- Cesaret ve fedakârlık kaydı vardır. Bir harekâtın başarıyla sonuçlanmasını şahsen sağladığı sıralı üstlerince saptanan ve Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülen hâllerde harp malullüğü zammı %25 fazlasıyla bağlanır.
- Olay 2330 sayılı Kanun kapsamındadır. Bu kanuna göre bağlanan aylıklar aynı Kanun’un 4’üncü maddesi gereği %25 artırılarak ödenir.
- Olay terör kaynaklıdır. 3713 m.21/(a) uyarınca aylığın toplam tutarı görevdeki emsalinin aldığı aylıktan az olamaz; ayrıca yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardımına muhtaç olacak derecede malul olanlara en yüksek Devlet memuru aylığı üzerinden, otuz yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir.
Bunların üstüne, 3713 m.21’in (h), (i) ve (j) bentleri kapsamındakiler için 7594 sayılı Kanun’la getirilen 35.398 gösterge mutlak tabanı gelir; bu taban 2026 ikinci yarı katsayısıyla aylık 55.769,97 TL eder ve bağlanacak aylık bu tutarın altında kalamaz. Hak sahiplerinde ise taban, hisseleri oranında uygulanır.
Aylığın yanında ayrıca ödenen kalemler de tabloyu değiştirir: bakıma muhtaç olanlara net asgari ücretin iki buçuk katı her ay ilave edilir, birinci derece için yılda bir kez 40.000 gösterge karşılığı ek ödeme yapılır ve çocuklar öğrenim görüyorsa eğitim ve öğretim yardımı işler. Dolayısıyla en yüksek gazi maaşı tek bir rakamla ifade edilemez; belirleyici olan aynı kişide kaç kalemin birleştiğidir.
Gaziye Ödenen Nakdi Tazminat Ne Kadar?
Nakdi tazminat aylıktan ayrı, bir defaya mahsus ödenen bir kalemdir ve dayanağı 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun’un 3’üncü maddesidir. Tutar, olayın sonucuna göre en yüksek Devlet memuru brüt aylığının katları olarak belirlenir:
| Durum | Nakdi tazminat |
|---|---|
| Ölüm | En yüksek Devlet memuru brüt aylığının 100 katı |
| Yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak ve başkasının yardımına muhtaç olacak derecede malullük | 200 katı |
| Diğer engellilik hâlleri | Ölüm tazminatının derecesine göre %25 ilâ %75’i |
| Engellilik doğurmayan yaralanma | Ölüm tazminatının %20’sini geçmemek üzere |
Hesapta karar tarihinde geçerli olan aylık esas alınır; olay tarihindeki değil. Kesin sağlık kurulu raporunun gecikmesi hâlinde aynı maddenin (d) bendi uyarınca avans ödenmesi mümkündür, dolayısıyla rapor süreci uzadığı için ödemenin tamamen beklemesi gerekmez. Nakdi tazminat, vazife malullüğü aylığından bağımsız doğar: aylık bağlanması nakdi tazminata engel değildir, nakdi tazminat alınmış olması da aylığı düşürmez.
Gazi Maaşı Nasıl Bağlanır? Başvuru Nereye Yapılır?
Aylık bağlanmasının başlangıcı, olayın kuruma bildirilmesidir. 5510 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi, vazife malullüğüne sebep olan olayın kamu idaresince en geç on beş iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesini zorunlu tutar; aynı süre içinde bildirimi sigortalının kendisi veya hak sahipleri de yapabilir.
Süre kaçırılmışsa hak kaybolmaz. Aynı madde, süresinde bildirilmeyen hâllerde sonradan yapılacak bildirim üzerine, vazife malullüğünün belgelenmesi ve şartların bulunması kaydıyla, Kanun’un zamanaşımı hükümleri dikkate alınarak aylık bağlanacağını veya bağlanmış aylığın düzeltileceğini öngörür. Bu durumda geçmişe dönük aylık farkları, Kurumca bildirimi geciktiren kamu idaresinden tahsil edilir.
Malullük derecesi ise 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname‘ye ekli cetvele göre belirlenir. Bu kadar eski tarihli bir metnin bugün hâlâ uygulanıyor olması şaşırtıcı gelebilir; dayanağı Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinin altıncı fıkrasıdır: vazife malullüğü hâlinde maluliyet derecelerine, anılan Nizamname hükümleri esas alınarak Kurum Sağlık Kurulunca karar verilir. Nizamname’nin yürürlükte olduğunun en yeni kanıtı ise 2026 tarihli bir kanundur: 7594 sayılı Kanun’la eklenen 3713 Geçici 20’nci madde, kapsamı belirlerken “13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileriyle Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılmayan” ifadesini kullanarak doğrudan bu metne atıf yapar. Cetvel, hangi tür kayıpların hangi dereceye girdiğini tek tek sayar; cetvelde karşılığı bulunmayan durumların derecesini kurumun sağlık kurulu tayin eder. Derece, hekimin raporundaki ifadeden değil bu mevzuattaki eşleştirmeden çıkar — bu nedenle rapordaki bulguların cetveldeki karşılığıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Sağlık kurulu raporunun nasıl alındığı ve süreçte nelere dikkat edilmesi gerektiği konusunda heyet raporu nasıl alınır yazımız adım adım bilgi verir.
Maluliyet kararı verilirken personelin bağlı olduğu kendi sağlık mevzuatı da gözetilir. Aynı Yönetmeliğin 5’inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki askerî ve sivil personel ile askerlik görevi yükümlüleri için Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği; Emniyet Genel Müdürlüğü personeli için Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hükümleri esas alınır. Bir itiraz dosyasında hangi yönetmeliğin uygulandığını bilmek, raporun hangi ölçüte göre yazıldığını anlamanın ilk adımıdır.
Gazi maaşı ne zaman yatar?
Vazife ve harp malullüğü aylığı, diğer SGK aylıkları gibi her ay düzenli olarak ödenir; ödeme günü kişinin Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının son rakamına göre belirlenen takvime bağlıdır ve bu takvim Kurumca ilan edilir. Aylığın başlangıcı ise 5510 sayılı Kanun’un 47’nci maddesindeki bildirim ve tespit sürecinin tamamlanmasına bağlıdır; aylık, bağlanmasına esas olan tarihten geçerli olmak üzere hesaplanır, dolayısıyla süreç uzasa bile geçmişe dönük hak kaybolmaz.
Aylıktan ayrı ödenen kalemlerin takvimi ise farklıdır ve karıştırılmaması gerekir:
| Ödeme | Sıklığı | Ne zaman |
|---|---|---|
| Vazife / harp malullüğü aylığı | Her ay | Kurumun ilan ettiği ödeme takvimine göre |
| Bakıma muhtaç olana ilave ödeme | Her ay | Aylıkla birlikte |
| Yıllık ek ödeme (5434 ek m.79) | Yılda bir | Müracaat tarihini izleyen yılın en geç ilk üç ayı içinde ve izleyen her yıl |
| Eğitim ve öğretim yardımı | Yılda bir | 1 Eylül – 31 Aralık arasında toptan |
| Nakdi tazminat (2330 s.K.) | Bir defa | Karar üzerine; kesin rapor gecikirse avans mümkün |
Gaziye Her Yıl Ödenen Ek Ödeme Nedir?
Aylıktan ayrı, yılda bir kez yapılan ve uygulamada en çok gözden kaçan kalem budur. 5434 sayılı Kanun’un ek 79’uncu maddesi, harp veya vazife malullüğü aylığı bağlananlara ek ödeme yapılmasını düzenler. Ödeme, aylık bağlanmasına esas olan tarihten geçerli olmak üzere, müracaat tarihini izleyen yılın en geç ilk üç ayı içinde yapılır; ay farkları yıllık miktarın on ikiye bölünmesiyle hesaplanır.
Her yıl ödenecek miktar, malullük derecesine göre belirlenen göstergenin, ödemenin yapılması gereken yılın ilk dönemindeki memur aylık katsayısıyla çarpımıdır:
| Malullük derecesi | Yıllık ek ödeme göstergesi (5434 ek m.79) | 2026 yılında ödenen tutar |
|---|---|---|
| 1. derece | 40.000 | 55.514,84 TL |
| 2. derece | 36.000 | 49.963,36 TL |
| 3. derece | 31.000 | 43.024,00 TL |
| 4. derece | 28.000 | 38.860,39 TL |
| 5. derece | 25.000 | 34.696,78 TL |
| 6. derece | 22.000 | 30.533,16 TL |
Bu kalemde katsayı seçimi diğerlerinden farklıdır ve karıştırılmaya çok müsaittir. Kanun, göstergelerin “ödemenin yapılması gereken yılın ilk dönemindeki” memur aylık katsayısıyla çarpılacağını söyler. Ödeme zaten yılın ilk üç ayı içinde yapıldığından, esas alınacak katsayı o yılın birinci yarısına ait olandır. Bu nedenle tablodaki tutarlar, 1 Ocak – 30 Haziran 2026 döneminde geçerli katsayı olan 1,387871 ile hesaplanmıştır; bu katsayı Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün 6/1/2026 tarihli genelgesiyle belirlenmiştir. Yılın ikinci yarısında katsayı yükselse bile o yıl ödenen ek ödeme değişmez; artış bir sonraki yılın ödemesine yansır. Aylığa eklenen harp malullüğü zammı ise böyle bir kayıt taşımaz, cari katsayıyla hesaplanır.
Ek ödeme hak sahiplerine de geçer. Hayatını kaybedenlerin dul ve yetimleri birinci derece malullere uygulanan gösterge üzerinden; malullük aylığı almakta iken ölenlerin dul ve yetimleri ise malulün hayattayken yararlandığı derece üzerinden, dul ve yetim aylığı aldıkları süreyle sınırlı olarak bu ödemeden yararlanır. Hak sahibi birden fazlaysa ek ödeme aralarında eşit olarak paylaştırılır.
Gazi çocuklarına eğitim ve öğretim yardımı yapılır mı?
Yapılır ve tutarı öğrenim seviyesine göre değişir. Aynı madde uyarınca malullük aylığı almakta olanların ve hayatını kaybedenlerin çocuklarına her ay için; ilköğretimleri sırasında 1.250, ortaöğretimleri sırasında 1.875, yükseköğretimleri sırasında 2.500 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı tutarında eğitim ve öğretim yardımı yapılır. “Her ay için” ifadesi kritiktir: ödeme tek seferde yapılsa da hesap on iki ay üzerinden kurulur.
| Öğrenim seviyesi | Aylık gösterge | Bir aylık karşılığı | Yıllık toptan ödeme |
|---|---|---|---|
| İlköğretim | 1.250 | 1.969,39 TL | 23.632,68 TL |
| Ortaöğretim | 1.875 | 2.954,09 TL | 35.449,02 TL |
| Yükseköğretim | 2.500 | 3.938,78 TL | 47.265,36 TL |
Tablodaki tutarlar 2026-2027 eğitim-öğretim yılı içindir: kanun hesaba “ilgili eğitim-öğretim yılının Eylül ayında geçerli olan” katsayının esas alınacağını yazdığı için, 1 Eylül – 31 Aralık 2026 arasında yapılacak ödemede 1,575512 katsayısı işler. Ödenen tutar son sütundur; ortadaki aylık karşılıklar kuruşa yuvarlanmış ara değerlerdir, on iki ile çarpıldığında birkaç kuruş sapma gösterebilir. Bir önceki öğretim yılında aynı kalemler daha düşük bir katsayıdan hesaplanmıştı; bu yüzden internette dolaşan geçen yılın rakamları bu yıl için geçerli değildir.
Ödemenin zamanlaması önemlidir: her eğitim-öğretim yılında bir kez olmak üzere, ilgili yılın Eylül ayında geçerli olan memur aylık katsayısı ve o yıldaki öğrenim seviyesi esas alınarak hesaplanır ve 1 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında toptan ödenir. Ödeme için ayrıca başvuru yapılması gerekmez; öğrenim durumu YÖK ve Millî Eğitim Bakanlığı kayıtlarından tespit edilir. Öğrenim durumu ve seviyesi bu kayıtlardan tespit edilemeyenler ise ilgili eğitim-öğretim yılı içinde e-Devlet üzerinden talepte bulunarak ödemenin yapılmasını isteyebilir. Bu nedenle çocuğun öğrenim durumundaki değişikliğin Kuruma zamanında bildirilmesi, ödemenin doğru seviyeden hesaplanması bakımından belirleyicidir.
Kanun kapsamı bir noktada daha geniştir: 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında faaliyet gösteren özel eğitim okullarında eğitim alan çocuklar da fıkranın kendi durumlarına uygun hükümlerinden yararlanır. Ağır engelli çocuğu özel eğitim okuluna devam eden aileler bakımından doğrudan sonuç doğuran bir kayıttır ve çoğu kaynakta yer almaz.
Gazi Ölünce Maaşı Kime Kalır?
Aylık sona ermez, hak sahiplerine intikal eder. 5510 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi, vazife malullüğü aylığı almakta iken veya vazife malullüğü aylığı bağlanması gerekirken ölenlerin hak sahiplerine, şartların bulunması hâlinde harp malullüğü zammı da dâhil olmak üzere prim ödeme gün sayısına bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanacağını düzenler.
Terör eylemi nedeniyle yaralanıp malul sayılmadığı için 3713 ek 3’üncü madde kapsamında aylık bağlananlarda kural daha da geniştir: bu aylıklar vefat hâlinde, anne ve baba için herhangi bir şart aranmaksızın, 5510 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesi esas alınarak hak sahiplerine ölüm aylığı olarak intikal ettirilir.
Ana ve babalar bakımından ayrı bir taban daha vardır ve 2026’da genişletilmiştir. 5434 sayılı Kanun’un 72’nci maddesinin dördüncü fıkrası, ana ve babalara bağlanan aylığın toplamının 16 yaşından büyükler için tespit edilen bir aylık asgari ücretin net tutarından az olamayacağını hükme bağlar. 7594 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinden önce bu güvence yalnızca erbaş, er ve yedek subay öğrencilerinin ana babasına tanınmıştı; bugün vazife malullüğü kapsamında hayatını kaybeden herkesin ana ve babası bu tabandan yararlanır. Ölüm hâlindeki tüm hak kalemleri için askerde ölen askerin ailesinin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Paylaşımda özel bir kural işler: babaya bağlanan aylık, dul ve yetimlerin bulunması hâli de dâhil olmak üzere ana ve babaya eşit olarak paylaştırılarak ödenir. Dul ve yetimlerle beraber baba veya anaya aylık bağlanması hâlinde, eş ve çocukların aylıkları, baba veya ananın bulunmadığı durumda bağlanacak aylıktan az olamaz. Ayrıca bu fıkra kapsamında ana ve babalara bağlanacak aylıklar, asgari ücret tabanına yükseltme için ilave edilen kısım hariç olmak üzere, Cumhurbaşkanı kararı ile %200’üne kadar yükseltilebilir.
Gazi Maaşı Alırken Çalışılabilir mi?
Çalışmak her hâlde aylığın kesilmesi sonucunu doğurmaz; belirleyici olan aylığın hangi kanuna göre bağlandığıdır. 5510 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi, harp malulleri ile 2330 sayılı Kanuna veya 2330 hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre ya da 5434 m.56 uygulanarak vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıklarının kesilmeyeceğini açıkça düzenler.
Bu kişiler için hangi sigorta kollarının uygulanacağı çalışılan statüye göre değişir: kamu görevlisi olarak çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, hizmet akdiyle veya bağımsız çalışanlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri işletilir. İkinci gruptakiler talep ederlerse, bildirimi izleyen ay başından itibaren uzun vadeli sigorta kollarına da tabi olabilirler.
Bu istisnanın dışında kalan, yani genel hükümlere göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış olanlar 5510 m.4/1-(c) kapsamında çalışmaya başlarsa aylıkları kesilir ve haklarında uzun vadeli sigorta kolları uygulanır. Çalışmaya başlamadan önce aylığın hangi kanuna göre bağlandığının kontrol edilmesi, sonradan doğacak borç bildirimlerini önler.
Gaziye Tanınan Sağlık, Konut ve Bakım Hakları
Terör kaynaklı malullükte 3713 sayılı Kanun’un 21’inci maddesi, aylığın yanında bir dizi ayni hak tanır. Bunlar tazminat değildir; sürekli ve talep edilmesi gereken haklardır.
- Sağlık (m.21/e): Maluller, kendilerine verilen tanıtım kartını ibraz ettiklerinde kamu kurum ve kuruluşlarına ait bütün hastanelerde muayene ve tedavi edilir. Tedavi giderleri duruma göre çalıştıkları kurum, bağlı bulundukları sosyal güvenlik kurumu ya da Millî Savunma veya İçişleri Bakanlığınca karşılanır.
- Protez: Eksilen vücut organları, yurt içinde veya yurt dışında en son teknik usullere göre yapılması mümkün suni organlarla tamamlattırılır; gerekirse tamir ettirilir veya yenisi yaptırılır.
- Yurt dışında tedavi (m.21/f): Yurt içinde tedavileri mümkün olmayanlar, yetkili sağlık kuruluşlarının raporlarına istinaden yurt dışında tedavi ettirilir.
- Konut ve kira (m.21/b): Kamu konutundan yararlanmakta iken malul olanlar, özel tahsisli konutlar hariç olmak üzere kira bedeli alınmaksızın on yıl süreyle kamu konutlarından yararlanmaya devam edebilir. Konuttan çıkacaklar ile kamu konutundan yararlanmayanların ikametgâh olarak kullanacakları taşınmazın kira bedeli on yıl süreyle Devletçe karşılanır; kamu konutundan kira ödemeksizin yararlanılan süre bu süreden düşülür.
- Bakım ve barınma (m.21/g): Yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktan aciz olanlar ile kimsesizler, kamu kurum ve kuruluşlarına ait, bunlar bulunmadığı takdirde özel rehabilitasyon ve bakım merkezleri, yurtlar ve huzurevlerinde parasız olarak veya masrafları Devletçe karşılanmak üzere barındırılır ve baktırılır.
- Vergi istisnası: Aylık alan maluller ile hayatını kaybedenlerin dul ve yetimlerine yapılan gayrimenkul hibeleri veraset ve intikal vergisinden, devir işlemleri harçlarından, döner sermaye ücretlerinden ve bu işlemler için tahakkuk edecek damga vergisinden müstesnadır.
Bakıma muhtaç maluller için ayrı bir ödeme kalemi daha vardır ve 7594 sayılı Kanun’un 2’nci maddesiyle artırılmıştır: 5434 ek 77’nci madde uyarınca, başkasının yardım ve desteği olmadan yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olanlara, 16 yaşından büyük işçiler için tespit edilmiş otuz günlük asgari ücretin net tutarının iki buçuk katı aylıklarıyla birlikte ayrıca ödenir. Önceki oran iki kattı. Bu ödeme malullük derecesine değil, bakıma muhtaç olma durumuna bağlıdır ve raporda ayrıca tespit edilmelidir.
Değişikliğin somut karşılığı şudur: 2026 yılında net asgari ücret 28.075,50 TL olduğuna göre bu ödeme ayda 70.188,75 TL‘dir. 18 Ağustos 2026’dan önceki iki kat oranıyla aynı kişi 56.151,00 TL alıyordu; yani tek bir kanun maddesi bakıma muhtaç bir gazinin aylık gelirine 14.037,75 TL eklemiş oldu. Bu tutar aylığın kendisinden ayrıdır ve aylıkla birlikte ödenir. Kamu kurumlarının yayımladığı bazı bilgilendirme sayfaları hâlâ eski “iki katı” oranını taşıdığı için, ödemenin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı kontrol edilmelidir.
Gazi ve Yakınlarının Kamuda İstihdam Hakkı
Gazilik statüsünün en somut sonuçlarından biri, kamu kurumlarında sınav şartı aranmaksızın istihdam hakkıdır. Dayanak 3713 sayılı Kanun’un ek 1’inci maddesidir ve maddenin dili bir imkân değil yükümlülük kurar: 5018 sayılı Kanun’a ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile özel kanunla kurulan diğer kamu kurumları; hak sahibi olduğu belirlenip kura sonucu atama teklifi yapılanları atamak zorundadır.
Kaç kişi yararlanır? Bu, hakkın en çok merak edilen ve en çok yanlış bilinen yönüdür. Kanun kişi sayısını olayın sonucuna göre ayırır:
| Durum | Hakkı kullanabilecekler | Toplam |
|---|---|---|
| Harp veya vazife malulü olanlar (2330 kapsamı ve 5510 m.47 askerî/emniyet personeli) | Malulün kendisi veya eş ya da çocuklarından biri; eşi ve çocuğu yoksa kendisi ya da kardeşlerinden biri | 1 kişi |
| Aynı kapsamda hayatını kaybedenler | Eş veya çocuklardan biri ile ana, baba veya kardeşlerden biri; bu kişilerin bulunmaması veya hakkı kullanmaması hâlinde kanunun saydığı sırayla diğerleri | 2 kişi |
| Diğer vazife malulleri | Kendisi veya eş ve çocuklarından biri; eşi veya çocuğu yoksa kendisi ya da kardeşlerinden biri | 1 kişi |
Sınav yoktur, ama nitelik şartı vardır. Madde açıkça “atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur” der. Yani KPSS veya kurum sınavı aranmaz; buna karşılık kadronun öğrenim, sağlık ve benzeri şartları aranır. Atanılacak kadro öğrenim durumuna göre belirlenir: ilkokul, ortaokul ve ilköğretim mezunları hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları ise öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvana atanır.
Kimler yararlanamaz? Kanun üç grubu kapsam dışında bırakır: başkasının bakımına muhtaç olacak derecede engelli olanlar; terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut irtibatı ilgili valilerce tespit edilenler; ve maddede sayılan kurumlarda hâlihazırda görev yapanlar ile istihdam hakkını doğuran olayın meydana geldiği tarihten sonra bu kurumlarda görev yapmakta iken görevinden ayrılmış olanlar. Bu durumdakiler, kaç kişinin yararlanacağı hesabında da dikkate alınmaz.
Süreç nasıl işler? Hak sahipliği Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca belirlenir, ardından kura ile atama teklifi yapılır ve kurum atamayı gerçekleştirir. Kanun metninde geçen “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı” ve “Devlet Personel Başkanlığı” ifadeleri teşkilat değişiklikleri nedeniyle bugünkü karşılıklarıyla uygulanır; başvurunun muhatabı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığıdır.
Ücretsiz Seyahat Hakkı Kimleri Kapsar?
Ücretsiz seyahat hakkı, gazinin yalnız kendisine değil ailesinin geniş bir kesimine tanınmıştır ve bu yönüyle diğer haklardan ayrılır. Dayanak 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinin ikinci fıkrasıdır.
Kimler yararlanır? Fıkra şu grupları sayar:
- 5434 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesi ile mülga 45 ve 64’üncü maddelerine, 5510 sayılı Kanun’un 47’nci maddesine, 2330 sayılı Kanuna veya 2330 hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife malulü sayılarak aylık bağlananların kendileri, eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış çocukları, anne ve babaları
- Aynı kanunlara göre harp veya vazife malulü sayılanlardan sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenler
- Vazife malulü sayılarak aylık bağlananlardan, 5510 m.4 kapsamında çalışmaya başlamaları nedeniyle aylıkları kesilenlerin kendileri ile eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış çocukları, anne ve babaları
- Aynı kapsamda hayatını kaybedenlerin ya da aylık almaktayken hayatını kaybedenlerin eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış çocukları, anne ve babaları
- 1005 sayılı Kanun veya 3292 sayılı Kanun kapsamındaki hizmetleri sebebiyle vatani hizmet tertibinden aylık bağlananlar (muharip gaziler)
Hangi taşıtlarda geçerlidir? Kapsam iki başlıkta toplanır: demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatları ile belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetleri. Yani hem şehirlerarası tren ve vapur hem de belediye otobüsü ve metro bu kapsamdadır.
Hakkın kullanımı, ilgili mevzuatı uyarınca düzenlenen ücretsiz veya indirimli seyahat kartı ile sağlanır. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ayrıca e-Devlet üzerinden doğrulanabilen bir dijital kart uygulaması yürütmektedir; fiziki kartın yanında sunulan bu belge de aynı hakkın kullanımına hizmet eder.
Gaziye Tanınan Vergi ve Harç Muafiyetleri
Vergi tarafındaki haklar tek bir kanunda toplanmaz; her biri kendi vergi kanununda düzenlenmiştir. Bu alanda en sık yapılan hata, hepsini “gazi olmaya bağlı otomatik muafiyet” gibi anlatmaktır — oysa bir kısmı gazilik statüsüne, bir kısmı ise engellilik durumuna bağlıdır ve şartları farklıdır.
| Muafiyet | Dayanak | Şart |
|---|---|---|
| Bina (emlak) vergisi | 1319 s.K. m.8/2 | Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek mesken (intifa hakkı dâhil). Gazide gelir şartı aranmaz |
| Motorlu taşıtlar vergisi | 197 s.K. m.4/(c) | Engellilik oranı %90 ve daha fazla olanların adına kayıtlı taşıtlar; diğer malul ve engellilerde özel tertibatlı taşıt |
| Özel tüketim vergisi (araç alımı) | 4760 s.K. m.7/2 | Aşağıda ayrıca açıklanmıştır; on yılda bir defa |
| Veraset ve intikal vergisi, tapu harcı, damga vergisi | 3713 s.K. m.21/(b) | Aylık alan maluller ile hayatını kaybedenlerin dul ve yetimlerine yapılan gayrimenkul hibeleri |
| Silah ruhsatı harcı | 6136 s.K. m.7 | Aşağıda ayrı başlıkta ele alınmıştır |
Emlak vergisindeki ayrıntı özellikle önemlidir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesi, Cumhurbaşkanına; hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması hâlinde bu meskene ait vergi oranını sıfıra kadar indirme yetkisi verir. Maddede sayılan gruplar birbirinden bağımsızdır: “hiçbir geliri olmama” şartı listenin ilk grubuna aittir, gaziye değil. Bu ayrımı kaçıran kaynaklar gazilere gelir şartı aranıyormuş gibi yazmaktadır.
ÖTV istisnasında ise durum farklıdır ve doğru bilinmesi gerekir: 4760 sayılı Kanun’da gaziye özel bir bent yoktur. Hak, gazilik sıfatından değil malul ve engelli olma durumundan doğar. Maddenin ikinci fıkrası üç ayrı yol tanır: engellilik oranı %90 veya daha fazla olanlar için bedeli belirli tutarı aşmayan araçlar; %90 ve üzeri olup tekerlekli sandalye veya sedye ile seyahate uygun tertibat yaptıranlar için belirli araç türleri; ve bizzat kullanmak amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıranlar ile engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği yüzde 40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayanlar. Üçüncü bent, Anayasa Mahkemesinin 22/4/2025 tarihli ve E.2024/240, K.2025/100 sayılı kararıyla iptal edilmiş, 2/4/2026 tarihli 7577 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir; “sürücü belgesi alamayan ortopedik engelli” grubu kapsama bu düzenlemeyle girmiştir. İstisna her hâlde on yılda bir defaya mahsustur.
Hem ÖTV hem MTV istisnasında belirleyici belge engelli sağlık kurulu raporudur ve bu rapor vazife malullüğü derecesinden ayrı bir değerlendirmedir: vazife malullüğünde altı dereceli Nizamname cetveli, engelli sağlık kurulu raporunda ise yüzdelik engel oranı esas alınır. Raporun hangi sağlık kuruluşlarından alınabileceği ilde ilde değişir; Ankara için Ankara’da engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kuruluşları, Adana için Adana’daki yetkili kuruluşlar yazımızda listelenmiştir.
Malul Gaziye Silah Ruhsatında Tanınan Muafiyet
6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’un 7’nci maddesi, gaziler ve yakınları bakımından iki ayrı kolaylık tanır ve ikisi de çoğu kaynakta yer almaz.
Birincisi harç muafiyetidir. 1005 sayılı Kanuna ve 3713 sayılı Kanuna göre aylık bağlananlara ait silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. Aynı muafiyet; barışta veya olağanüstü hâllerde iç güvenlik ve asayişin sağlanmasına yönelik faaliyet, eğitim, tatbikat ve intikaller sırasında ya da bu harekât ve hizmetlerin sebep ve etkileriyle hayatını kaybedenlerin ve silah ruhsatı alamayacak derecede malul olanların ana, baba, eş ve çocuklarına bu kişilerden intikal eden ateşli silahlar için de geçerlidir. Kanun bir adım daha atar: yukarıdaki kanunlara göre aylık bağlanmamış olsa bile bu şekilde yaralananlara ait ateşli silahların belgeleri de muafiyet kapsamındadır.
İntikal edecek bir silah bulunmadığında hak boşa düşmez: bu durumda ana, baba, eş ve çocuklardan sadece birinin, bir ateşli silahla sınırlı olmak kaydıyla silah taşımasına veya bulundurmasına yetki veren belgeleri aynı şekilde her türlü vergi, resim ve harçtan muaf tutulur.
İkincisi süre kaydının aranmamasıdır. Maddede sayılan üst düzey görevlilerle birlikte gazilerin ve maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen şehitlerin ve gazilerin ana, baba, eş ve çocuklarına intikal eden ya da intikal eden yoksa edinecekleri ruhsatlarda süre kaydı aranmaz. Yani ruhsatın belirli aralıklarla yenilenmesi gereğinden muaf tutulurlar.
Gazi Kimlik Kartı ve Tanıtım Kartı Nasıl Alınır?
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı belge vardır; her biri farklı bir hakkın kullanımına hizmet eder ve farklı mercie başvurularak alınır.
| Belge | Dayanak | Ne işe yarar |
|---|---|---|
| Tanıtım kartı | 3713 s.K. m.21/(e) | Kamu kurum ve kuruluşlarına ait bütün hastanelerde muayene ve tedavi olma hakkının kullanılması |
| Ücretsiz veya indirimli seyahat kartı | 4736 s.K. m.1 ve ilgili yönetmelik | Demiryolu, denizyolu ve belediye toplu taşımasından ücretsiz yararlanma |
| Şehit Gazi Dijital Kart | Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı uygulaması | e-Devlet üzerinden doğrulanabilen, kare kodlu dijital kimlik belgesi |
Tanıtım kartı, aylığı bağlayan sosyal güvenlik kurumu tarafından verilir ve sağlık hakkının kullanımında ibraz edilir. Seyahat kartı başvuruları ilgili mevzuatı uyarınca değerlendirilir ve kart hak sahibinin adresine gönderilir. Dijital kart ise fiziki kartın yerine geçmek üzere değil, hakkın daha hızlı doğrulanmasını sağlamak üzere sunulmuştur; toplu taşımada ve resmî işlemlerde kare kod üzerinden teyit edilebilir.
Kartların hiçbiri nüfus cüzdanı veya kimlik kartı yerine geçmez; bunlar statüyü ve o statüye bağlı hakkı belgeleyen tanıtıcı belgelerdir. Kart kaybı, yenileme ve başvuru işlemleri için muhatap, kartı düzenleyen kurumdur: sağlık tanıtım kartında sosyal güvenlik kurumu, seyahat ve dijital kartta Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
Aylık Derecesi Kendiliğinden Yükselir mi? İntibak Kuralı
Yükselir ve bu, gazi aylığının zamanla artmasını sağlayan mekanizmadır. 5434 sayılı Kanun’un ek 77’nci maddesi, harp veya vazife malullüğü aylığı üzerinden aylık bağlananların aylıklarının yükseltilmesini düzenler: maluller ile bunların dul ve yetimlerine bağlanan aylıklar, kendisinden aylık bağlananların emsalleri esas alınarak her yıl kademe ilerlemesi, her üç yılda bir derece yükselmesi işlemine tabi tutulur.
Yükselmenin bir tavanı vardır. Subaylarda azami rütbe tavanı kıdemli albaydır; kıdemli albaylar ile general ve amirallere bir üst rütbenin aylığı bağlanır. Astsubaylar ve uzman jandarmalarda tavan, 926 sayılı Kanun’daki aylık gösterge tablosunda belirlenmiş en yüksek derece ve kademedir. Sivil iştirakçilerde ise tavan, öğrenim durumu ve hizmet sınıfı itibarıyla 657 sayılı Kanun’a göre yükselebilecekleri derece ve kademedir.
Bazı statüler için ayrı kurallar işler. Uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erlerin aylık yönünden yükseltilmeleri, genel intibak kuralına göre değil 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 16’ncı maddesinde belirtilen esaslara göre yapılır. Emniyet hizmetleri sınıfında azami rütbe tavanı, Polis Akademisi ve dört yıllık yüksekokul mezunu rütbeli personel için il emniyet müdürü, diğer personel için öğrenim durumuna bakılmaksızın üçüncü sınıf emniyet müdürüdür. Millî istihbarat hizmetleri sınıfında ise azami kadro unvanı, yönetim kademelerinde olanlar için Başkan, diğerleri için birinci sınıf uzman kadrosudur.
Gazi ve çocuğu yeşil pasaport alabilir mi?
İntibakın en çok gözden kaçan sonucu budur. 5434 sayılı Kanun’un ek 77’nci maddesi, “bu maddeye göre yükseltilenlerin dereceleri, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14’üncü maddesinin (A) bendindeki hükümlere göre de ayrıca dikkate alınır” der. Yani her üç yılda bir işleyen derece yükselmesi yalnız aylığı değil, hususi damgalı pasaport hakkını da etkiler.
Zincirin ikinci halkası 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14/(A) maddesidir: hususi damgalı pasaport, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunanlara verilir. Dolayısıyla intibak işlemiyle üçüncü dereceye ulaşan bir malul gazi bu hakkı kazanır.
Üçüncü halka aileyi kapsar. Aynı madde uyarınca hususi damgalı pasaport alabilecek durumda bulunanların eşlerine de aynı nevi pasaport verilir. Çocuklar bakımından ise şart daha ayrıntılıdır: ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan, iş sahibi olmayan ve öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar; ayrıca ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan, iş sahibi olmayan ve bedensel, zihinsel veya ruhsal engellerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen çocuklarına yaş sınırı olmaksızın verilir. Hakkı bulunduğu sırada vefat edenlerin başkasıyla evlenmemiş dul eşine de aynı neviden pasaport verilmesi mümkündür.
İntibak işlemlerinde 1 Eylül tarihi esas alınır. Görevdeyken yapılan son terfi işleminin üzerinden bir tam yıl geçmemiş olanlar hakkında ise izleyen yılın 1 Eylül tarihi itibarıyla intibak yapılır. Derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi, kendisinden aylık bağlananın rütbe, kıdem ve unvanında herhangi bir değişiklik gerektirmez — yalnızca aylığın hesabına etki eder.
7594 Sayılı Kanun Gazi Haklarında Ne Değiştirdi?
18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7594 sayılı Kanun, 5434, 3713, 5510 ve 7082 sayılı kanunlarda değişiklik yaparak sekiz noktada iyileştirme getirdi. Değişikliklerin bir kısmı yayımı takip eden ödeme döneminden geçerlidir; 3713 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 20’nci madde ise 1 Eylül 2026’dan itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
| Konu | Önceki rejim | 18.08.2026’dan itibaren |
|---|---|---|
| Ana ve babaya asgari ücret güvencesi | Yalnız erbaş, er ve yedek subay öğrencilerinin ana babası | Vazife malullüğü kapsamındaki tüm ölümlerde ana ve baba |
| Bakıma muhtaç malule ilave ödeme | Net asgari ücretin 2 katı | Net asgari ücretin 2,5 katı |
| 3713 m.21/h-i-j taban derece kuralı | Yalnız (h) bendi; ek gösterge ve mutlak taban yok | (h), (i), (j) bentleri; ek gösterge 2.100/2.200/3.000/3.600 ve 35.398 gösterge tabanı |
| 3713 ek m.3 gösterge tablosu | 22.382 – 14.616 arası | 27.288 – 17.820 arası |
| 3713 ek m.3 kapsamındakilerin sosyal hakları | Yalnız aylık | 7082 m.14 kapsamında bulunmayanlar, aylık bağlanması hükümleri hariç olmak üzere 1005 sayılı Kanun kapsamındakiler için sağlanan diğer haklardan da yararlanır |
| Malul sayılmayan yaralıya aylık | Yalnız derece tespiti yapılanlara | Derece tespiti yapılmayanlara da 17.135 gösterge (3713 Geçici m.20) |
| 15 Temmuz kapsamında malul sayılmayanlar | Aylık yok | 17.135 gösterge üzerinden aylık (7082 m.14/2) |
| Er ve erbaşta yeniden muayene hakkı | Askerlik çağı dışına çıkana kadar (41 yaş) | 55 yaşını dolduruncaya kadar |
Tablodaki üçüncü satır, kimleri kapsadığı bilinmeden anlaşılmaz. 3713 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (h), (i) ve (j) bentleri şu grupları düzenler:
- (h) bendi: Erbaş ve erler ile geçici veya gönüllü köy korucularından, terörle mücadele görevi ifa ederken yaralanarak veya engelli hâle gelerek malullük aylığı bağlanması koşullarının oluştuğu tespit olunanlar.
- (i) bendi: Yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencileri, harp okulları ve astsubay meslek yüksekokulları öğrencileri, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi öğrencileri, bu kurumlar ile Emniyet Genel Müdürlüğü veya Millî İstihbarat Teşkilatı nam ve hesabına öğrenim görenler ve temel/intibak eğitimine tabi tutulanlardan terör eylemlerinde hedef alınanlar.
- (j) bendi: Terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinde yardımcı ve faydalı olan siviller; bu kişilerin durumu ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanır.
7594 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesiyle eklenen fıkra bu üç grup için bir taban derece kuralı getirdi: bağlanacak aylıklar, en az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olanlarda sekizinci derecenin birinci kademesinde, diğerlerinde eğitim durumuna bakılmaksızın onuncu derecenin birinci kademesinde bulunanların emekli keseneğine esas aylıkları üzerinden hesaplanacak vazife malullüğü aylığından düşük olamaz. Bu kişiler için intibakta aynı derece başlangıç kabul edilir ve derece yükselmelerinde yükseköğrenim mezunu gibi işlem yapılır; dördüncü dereceye yükselenler için 2.100, üçüncü dereceye 2.200, ikinci dereceye 3.000, birinci dereceye yükselenler için 3.600 ek gösterge rakamı esas alınır. Aylığın toplamı ise 35.398 gösterge karşılığından az olamaz; hak sahiplerinde bu tutar hisseleri oranında uygulanır.
Malul Sayılmayan Yaralıya Aylık Bağlanır mı? 18 Ağustos 2027 Süresi
Bağlanır ve bu, 7594 sayılı Kanun’un en somut sonuç doğuran hükmüdür. 3713 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 20’nci madde, terörle mücadele görevlerinin ifası sırasında yaralanan ancak malul sayılmayan veya derece tespiti yapılmayan kişilere aylık bağlanmasını öngörür. Kapsama Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının erbaş ve erler dâhil askerî personeli, MİT mensupları, Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup personel ve güvenlik korucuları girer.
Kapsanan yaralanmalar iki gruptur: mermi çekirdeği, şarapnel veya benzeri mühimmatın penetran yaralanması, EYP, mayın, havan, roket, el bombası veya bunların blast ve termal etkisi sonucu meydana gelenler; bir de terör örgütü mensuplarının kesici, delici, ezici yakın muharebe saldırıları sonucu meydana gelenler. Her iki hâlde de yaralanmanın olay tarihinde hafif nitelikte olmadığı ve olayla arasında illiyet bağı bulunduğu, en az bir adli tıp uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir.
Sürenin işlemesi kritiktir ve burada sık yapılan bir hata vardır. Kanun’un yürürlük maddesi, Geçici 20’nci maddeyi getiren hükmün “1/9/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde” yürürlüğe gireceğini söyler. Bu iki ayrı tarihtir: yürürlük tarihi 18 Ağustos 2026 (yayım günü), geçerlilik tarihi 1 Eylül 2026‘dır. Bazı haber metinleri ikincisini yürürlük tarihi sanarak aktarmaktadır. Başvuru süresi ise açıkça “bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl” olarak yazıldığı için süre 18 Ağustos 2026’da başlar ve 18 Ağustos 2027’de dolar. 1 Eylül tarihi süreyi değil, bağlanacak aylığın geçerli olacağı dönemi belirler.
Başvurular olay tarihinde mensup olunan kuruma yapılır. Madde yalnızca yürürlük tarihinden önce meydana gelen olaylar hakkında ve bir defaya mahsus uygulanır; sonraki olaylar için bu madde kapsamında yeni başvuru yapılamaz.
Aylık tek başına gelmez. Maddenin son fıkrası, bu kapsamda aylık bağlananların aylık bağlanmasına ilişkin hükümler hariç olmak üzere 1005 sayılı Kanun kapsamındakiler için ilgili mevzuatında sağlanan diğer haklardan da yararlanacağını düzenler. Yani malul sayılmamış olsa bile bu yoldan aylık bağlanan kişi, yukarıda anlatılan ücretsiz seyahat ve silah ruhsatında harç muafiyeti gibi hakların kapsamına girer. Hükmün pratikteki değeri aylığın kendisinden az değildir ve çoğu kaynakta hiç yer almaz.
Sürenin dolmasından sonra ne olacağı da baştan bilinmelidir: 18 Ağustos 2027’den sonra bu madde kapsamında yeni başvuru kabul edilmez. O tarihten sonra aynı olaylar için izlenebilecek yol, genel hükümlere göre vazife malullüğü talebinde bulunmak ve reddi hâlinde dava yoluna gitmektir; ancak Geçici 20’nci maddenin sağladığı iki kolaylık — malul sayılmamış olmanın engel oluşturmaması ve raporun mevcut tıbbi kayıtlar esas alınarak ücretsiz düzenlenmesi — bu yolda bulunmaz. Bu nedenle kapsama girme ihtimali bulunan dosyalarda başvurunun süre içinde yapılması, sonradan telafisi olmayan bir farktır.
Bağlanacak aylığın tutarı da nettir: başvuru tarihini takip eden ay başından geçerli olmak üzere 17.135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı kadar aylık bağlanır. 2026 ikinci yarı katsayısıyla bu, aylık 26.996,40 TL eder. Kişi sonradan malul sayılırsa bu aylık kesilir ve 3713 m.21/1 veya ek m.3 kapsamındaki aylığa geçilir; yani hüküm, daha yüksek bir hakkın önünü kapatmaz.
Başvurudan sonra kurum, yaralanmanın kapsamda olabileceğini değerlendirirse kişiyi Sağlık Bakanlığınca belirlenen hastanelere sevk eder. Hastane, mevcut tıbbi kayıtlar ve diğer sağlık belgeleri esas alınarak sağlık kurulu raporu düzenler ve bu raporlardan ücret alınmaz. Raporun eski kayıtlara dayanabilmesi, yıllar önce meydana gelmiş olaylarda başvuruyu mümkün kılan asıl unsurdur; bu nedenle dönemin hastane kayıtlarının, ameliyat notlarının ve epikrizlerin temini hazırlığın ilk adımıdır. Ayrıntılı çerçeve için askerde yaralanan askerin hakları yazımıza bakabilirsiniz.
Gazilik veya Aylık Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?
Ret gerekçesi, izlenecek yolu belirler. Üç tipik gerekçe ve bunlara karşı izlenecek yol şöyledir:
- Nedensellik bağının kurulamadığı gerekçesi. Bu retlerde birlik veya birim kayıtları, görevlendirme belgeleri, olay tutanakları ve tanık beyanları toplanır. İdari tahkikat raporundaki nitelendirme kesin delil değildir; aksinin ortaya konması mümkündür.
- Derecenin düşük tespit edildiği hâller. Daha kapsamlı sağlık kurulu raporu ve uzman görüşüyle itiraz edilir. Er ve erbaşlar bakımından 5510 geçici m.18/3’teki yeniden muayene isteme hakkı 7594 ile 55 yaşına kadar uzatılmıştır; bu, dava açmadan önce tüketilebilecek idari bir imkândır.
- Kanundaki istisnalara girildiği gerekçesi. 5510 m.47, keyif verici madde kullanımı, mevzuat ve emir dışında hareket, yasak fiiller, intihara teşebbüs ve menfaat sağlama ya da zarar verme amacından doğan malullüklerde vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmayacağını söyler. Özellikle “mevzuat ve emir dışında hareket” bendi geniş yorumlanmaya açıktır ve olgusal olarak tartışılabilir. İntihar ve intihara teşebbüs hâlleri ise idarenin gözetim yükümlülüğüyle birlikte ayrı bir eksende değerlendirilir; bu tartışmayı askerde intihar tazminat davası yazımızda ele aldık.
İtirazın da reddi hâlinde dava yoluna gidilir.
Vazife malullüğü dava açma süresi ne kadar?
Tek bir süre yoktur; hangi işleme karşı dava açıldığına göre değişir. SGK’nın ret işlemine karşı açılacak davada süre, ret kararının niteliğine ve görevli yargı koluna göre belirlenir; iş mahkemesinde görülen uyuşmazlıklarda genel usul hükümleri, idari yargıda görülenlerde ise İYUK’un dava açma süreleri işler. İdari işlemin iptali isteniyorsa süre, işlemin tebliğinden itibaren altmış gündür.
İdarenin kusuruna dayanan tazminat isteminde ise iki aşamalı bir süre vardır. İYUK m.13 uyarınca önce idareye başvurulur: eylemi yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde. Başvurunun kısmen veya tamamen reddi hâlinde ret işleminin tebliğini izleyen günden itibaren, idare otuz gün içinde hiç cevap vermezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresi işler. Ön başvuru yapılmadan açılan dava, esasa girilmeden merci tecavüzü nedeniyle reddedilir.
Malullükte sürenin başlangıcı ayrı bir tartışma doğurur: tedavi devam ederken zararın kapsamı henüz belli olmadığından, uygulamada başlangıç anı çoğu zaman engellilik durumunun raporla kesinleştiği tarihe bağlanır. Yine de kesin rapor beklenirken bir yıllık sürenin geçirilmemesi, ihtiyaten başvuru yapılması yerinde olur.
Görevli yargı kolunu belirleyen ölçüt, kişinin 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanun’a tabi hizmetinin bulunup bulunmadığıdır: böyle bir hizmeti olmayanlarda uyuşmazlık 5510 m.101 uyarınca iş mahkemesinde, 2008 öncesinde 5434’e tabi hizmeti bulunanlarda ise idari yargıda görülür. İdarenin kusuruna dayanan maddi ve manevi tazminat istemi ise her hâlde idare mahkemesinde tam yargı davası olarak açılır ve öncesinde İYUK m.13 uyarınca idareye başvuru zorunludur. Dosyanızdaki adımları konuşmak isterseniz tazminat hukuku alanındaki çalışmalarımız sayfasında iletişim bilgilerimiz yer alıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Malul gazi maaşı ne kadar?
Kanun sabit bir lira tutarı vermez; aylık kişinin son prime esas kazancına göre hesaplanır. Prim gün sayısı 10.800’den azsa 10.800 gün üzerinden hesap yapılır ve malullük derecesine göre %2 ilâ %30 arasında zam eklenir. Harp malullerine ayrıca 400 ilâ 1.100 arası gösterge üzerinden harp malullüğü zammı ödenir; 2026 ikinci yarı katsayısıyla bu zam 1. derecede 1.733,06 TL, 6. derecede 630,20 TL’dir. Buna yılda bir kez ödenen ek ödeme (1. derecede 55.514,84 TL), varsa bakıma muhtaç ilave ödemesi (aylık 70.188,75 TL) ve çocuklar için eğitim yardımı eklenir.
Gazi hakları nelerdir?
Vazife veya harp malullüğü aylığı, harp malullüğü zammı, 2330 kapsamındaki %25 artırım, yıllık ek ödeme, çocuklara eğitim ve öğretim yardımı, bakıma muhtaç olana ilave ödeme, tedavi ve protez giderlerinin karşılanması, yurt dışında tedavi, on yıl süreyle kamu konutu veya kira yardımı ile bakım ve barınma hizmetleri.
Gazi maaşı eşe kalır mı?
Kalır. 5510 m.47, vazife malullüğü aylığı almakta iken ölenlerin hak sahiplerine harp malullüğü zammı da dâhil olmak üzere prim ödeme gün sayısına bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanacağını düzenler. 3713 ek m.3 kapsamındaki aylıklar da vefat hâlinde hak sahiplerine ölüm aylığı olarak intikal eder.
Gazi maaşı nasıl bağlanır?
Vazife malullüğüne sebep olan olay, kamu idaresince en geç on beş iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir; aynı süre içinde bildirimi sigortalı veya hak sahipleri de yapabilir. Süre kaçırılmışsa hak kaybolmaz; sonradan yapılacak bildirim üzerine zamanaşımı hükümleri dikkate alınarak aylık bağlanır ve geçmişe dönük farklar bildirimi geciktiren kamu idaresinden tahsil edilir.
Malul gazi 6. derece ne demek?
Vazife malullüğünde altı derece vardır ve 1’inci derece en ağır, 6’ncı derece en hafif malullüğü ifade eder. Dereceler Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname’ye ekli cetvelde tanımlanmıştır. 6’ncı derecede aylığa yapılan zam %2, harp malullüğü zammı göstergesi 400 (aylık 630,20 TL), yıllık ek ödeme göstergesi ise 22.000’dir (30.533,16 TL).
1. derece gazi maaşı ne kadar?
Birinci derece en ağır malullük derecesidir ve tüm kalemlerde en yüksek oranları taşır: aylığa yapılan zam %30, harp malullüğü zammı göstergesi 1.100 (cari katsayıyla aylık 1.733,06 TL), yıllık ek ödeme göstergesi 40.000 (2026’da ödenen tutar 55.514,84 TL). Aylığın kendisi kişinin prime esas kazancına göre değiştiği için tek bir rakamla ifade edilemez; sabit olan bu ek kalemlerdir. Aylığa eklenen zam cari katsayıyla, yılda bir ödenen ek ödeme ise ödeme yılının ilk dönem katsayısıyla hesaplanır.
2. derece gazi maaşı ne kadar?
İkinci derecede aylığa yapılan zam %23, harp malullüğü zammı göstergesi 950 (aylık 1.496,74 TL), yıllık ek ödeme göstergesi ise 36.000’dir ve 2026’da ödenen tutar 49.963,36 TL’dir.
3. derece gazi maaşı ne kadar?
Üçüncü derecede aylığa yapılan zam %15, harp malullüğü zammı göstergesi 800 (aylık 1.260,41 TL), yıllık ek ödeme göstergesi 31.000’dir (43.024,00 TL). Bu derece ayrıca hususi damgalı pasaport bakımından da eşiktir: intibakla üçüncü dereceye ulaşan malul gazi 5682 sayılı Kanun m.14/(A) kapsamına girer.
4. derece gazi maaşı ne kadar?
Dördüncü derecede aylığa yapılan zam %7, harp malullüğü zammı göstergesi 600 (aylık 945,31 TL), yıllık ek ödeme göstergesi ise 28.000’dir ve 2026’da ödenen tutar 38.860,39 TL’dir.
5. derece gazi maaşı ne kadar?
Beşinci derecede aylığa yapılan zam %3, harp malullüğü zammı göstergesi 500 (aylık 787,76 TL), yıllık ek ödeme göstergesi 25.000’dir (34.696,78 TL).
Subay gazi maaşı ne kadar, erden farklı mıdır?
Farklıdır, çünkü harp malullerinde aylık bir üst rütbe veya kademe karşılığı kazanç üzerinden bağlanır ve bu ilave rütbeye göre değişir. Uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erlerde bulunulan kademenin üç ilerisindeki kademe, uzman jandarma ile astsubay ve yarbaya kadar subaylarda bir üst rütbenin aynı kademesi, yarbayda albay, albayda kıdemli albay, kıdemli albay ile general ve amirallerde bir üst rütbe esas alınır. Sivil personelde ise bir üst derece veya kademe uygulanır. Malullük derecesine bağlı zam oranları ve harp malullüğü zammı göstergeleri ise rütbeden bağımsızdır.
Muharip gazi maaşı ne kadar?
Muharip gaziye 1005 sayılı Kanun uyarınca vatani hizmet tertibinden otuz günlük net asgari ücret tutarında şeref aylığı bağlanır; 2026 için bu aylık 28.075,50 TL’dir. Kapsama İstiklal Madalyası verilmiş olanlar, Kore’de 1950 Ekim ayından 1953 Pan-Munjon Ateşkes Anlaşması’na kadar fiilen savaşa katılanlar ve 1974 Kıbrıs Barış Harekâtına fiilen katılanlar girer. Hak sahibinin ölümü hâlinde aylık dul eşe %75 oranında bağlanır (21.056,63 TL) ve dul eş yeniden evlenirse kesilir.
Muharip gazi torunu hakları var mı?
Şeref aylığı bakımından yoktur. 1005 sayılı Kanun aylığı yalnızca hak sahibinin kendisine, ölümü hâlinde ise yalnızca dul eşine tanır; çocuğa veya toruna geçen bir şeref aylığı düzenlenmemiştir. Torunlar bakımından doğabilecek haklar varsa bunlar şeref aylığından değil, ayrı kanunlarda düzenlenmiş istihdam, eğitim veya ulaşım haklarından kaynaklanır ve her birinin kendi şartları vardır.
Gazi çocuğu kamuda atanabilir mi?
Atanabilir. 3713 sayılı Kanun’un ek 1’inci maddesi uyarınca kamu kurumları, hak sahibi olduğu belirlenip kura sonucu atama teklifi yapılanları atamak zorundadır ve bu atamada sınavlara ilişkin hükümler uygulanmaz. Harp veya vazife malulünün kendisi ya da eş veya çocuklarından biri olmak üzere toplam bir kişi; hayatını kaybedenlerde ise kanunun saydığı sırayla toplam iki kişi bu haktan yararlanır. Kadronun öğrenim ve diğer nitelik şartlarının taşınması gerekir.
Gazi emlak vergisi öder mi?
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’inci maddesi, gazilerin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması hâlinde (intifa hakkına sahip olunması dâhil) bu meskene ait bina vergisi oranını sıfıra kadar indirme yetkisini Cumhurbaşkanına vermiştir ve oran sıfır olarak uygulanmaktadır. Maddede sayılan “hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler” ayrı bir gruptur; gazi için gelir şartı aranmaz, aranan şartlar tek mesken ve 200 m² sınırıdır.
Gazi kimlik kartı nereden alınır?
Karıştırılan üç ayrı belge vardır. Sağlık hakkının kullanıldığı tanıtım kartı 3713 m.21/(e) uyarınca aylığı bağlayan sosyal güvenlik kurumunca verilir. Toplu taşımada kullanılan ücretsiz veya indirimli seyahat kartı 4736 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında düzenlenir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının e-Devlet üzerinden sunduğu Şehit Gazi Dijital Kart ise kare kodla doğrulanabilen dijital bir belgedir. Hiçbiri nüfus cüzdanı yerine geçmez; kayıp ve yenileme işlemlerinde muhatap, kartı düzenleyen kurumdur.
Gazi çocuğu yeşil pasaport alabilir mi?
Alabilir, ancak şartlıdır. 5434 ek m.77 uyarınca intibakla yükseltilen dereceler 5682 sayılı Pasaport Kanunu m.14/(A) bakımından da dikkate alınır; birinci, ikinci veya üçüncü dereceye ulaşan malul gazi hususi damgalı pasaport hakkı kazanır. Eşine de aynı nevi pasaport verilir. Çocuklarına ise ergin olmamak ya da ergin olsa dahi yanında yaşamak, evli ve iş sahibi olmamak kaydıyla öğrenimi devam ederken 25 yaşının ikmaline kadar; sürekli bakıma muhtaç olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelenen çocuklara ise yaş sınırı olmaksızın verilir.
Gazi tazminatı ne kadar ödenir?
Nakdi tazminat, 2330 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesi uyarınca bir defaya mahsus ödenir ve en yüksek Devlet memuru brüt aylığının katları olarak hesaplanır: ölümde 100 katı, başkasının yardımına muhtaç olacak derecede malullükte 200 katı, diğer engellilik hâllerinde ölüm tazminatının derecesine göre %25 ilâ %75’i, engellilik doğurmayan yaralanmada ise %20’sini geçmemek üzere. Hesapta karar tarihindeki aylık esas alınır; kesin rapor gecikirse avans ödenmesi mümkündür.
Gazi ücretsiz seyahat edebilir mi?
Edebilir ve hak yalnız gaziyle sınırlı değildir. 4736 sayılı Kanun m.1/2 uyarınca vazife malulü sayılarak aylık bağlananların kendileri, eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış çocukları ile anne ve babaları; hayatını kaybedenlerin aynı yakınları; sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenler ve çalışmaya başladığı için aylığı kesilenler demiryolları ile denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından ve belediyelere ait şehir içi toplu taşımadan ücretsiz yararlanır. 1005 sayılı Kanun kapsamında vatani hizmet tertibinden aylık alanlar da bu kapsamdadır.
Her vazife malulü gazi sayılır mı?
Hayır. 2847 sayılı Kanun’un mükerrer 1’inci maddesindeki malul gazi tanımı, yaralanmanın harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı mücadelede, düşman ya da terörist silahlarının tesiriyle veya harp bölgesindeki harekât ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle meydana gelmesini arar. Kışla içindeki iş kazası gibi olaylarda vazife malullüğü doğabilir, ancak bu tanıma girmeyen hâllerde gazilik statüsü kurulmaz.
Muharip gazi ile malul gazi arasındaki fark nedir?
Muharip gazilik harbe fiilen katılmış olmaya dayanır ve yaralanma şartı aranmaz. Malul gazilik ise harpte veya terörle mücadelede yaralanıp tedavi sonucunda engelliliğin raporla kesinleşmesini gerektirir. İkisi ayrı derneklerde örgütlenir: harp ve vazife malulleri Türkiye Harp Malulü Gazileri, Şehit Dul ve Yetimleri Derneği’nde, savaşa katılanlar Türkiye Muharip Gaziler Derneği’nde.
Gaziye her yıl ödenen ek ödeme ne kadar?
5434 ek m.79 uyarınca malullük derecesine göre belirlenen gösterge, ödemenin yapılacağı yılın ilk dönemindeki memur aylık katsayısıyla çarpılır. Göstergeler 1. derecede 40.000, 2. derecede 36.000, 3. derecede 31.000, 4. derecede 28.000, 5. derecede 25.000 ve 6. derecede 22.000’dir. Ödeme, müracaat tarihini izleyen yılın en geç ilk üç ayı içinde yapılır.
Gazi çocuğuna eğitim yardımı ne zaman ödenir?
Her eğitim-öğretim yılında bir kez, 1 Eylül-31 Aralık tarihleri arasında toptan ödenir. Tutar, ilgili yılın Eylül ayında geçerli memur aylık katsayısı ile öğrenim seviyesine göre hesaplanır: her ay için ilköğretimde 1.250, ortaöğretimde 1.875, yükseköğretimde 2.500 gösterge.
Gazi maaşı alırken çalışmak aylığı keser mi?
Harp malulleri ile 2330 sayılı Kanun veya 5434 m.56 uygulanarak aylık bağlananların aylıkları, sigortalı çalışmaya başlamaları hâlinde kesilmez. Bu istisna dışında kalan vazife malullerinin aylıkları, 5510 m.4/1-(c) kapsamında kamu görevlisi olarak çalışmaya başladıklarında kesilir.
Gazi aylığının derecesi zamanla yükselir mi?
Yükselir. 5434 ek m.77 uyarınca aylıklar, emsalleri esas alınarak her yıl kademe ilerlemesi, her üç yılda bir derece yükselmesi işlemine tabi tutulur. İntibak işlemlerinde 1 Eylül tarihi esas alınır. Bu yükselme rütbe, kıdem veya unvanda değişiklik doğurmaz; yalnızca aylığın hesabına etki eder.
Bakıma muhtaç malule ne kadar ödenir?
Başkasının yardım ve desteği olmadan yaşamak için gereken hareketleri yapamayacak derecede malul olanlara, 16 yaşından büyük işçiler için tespit edilmiş otuz günlük asgari ücretin net tutarının iki buçuk katı, aylıklarıyla birlikte ayrıca ödenir. Bu oran 7594 sayılı Kanun’la iki kattan iki buçuk kata çıkarıldı.
Vazife malullüğü davası nerede açılır?
Kişinin 2008 öncesinde 5434 sayılı Kanun’a tabi hizmeti yoksa SGK’ya karşı açılacak dava 5510 m.101 uyarınca iş mahkemesinde görülür; böyle bir hizmeti bulunanlarda idari yargı görevlidir. İdarenin kusuruna dayanan tazminat istemi ise idare mahkemesinde tam yargı davası olarak açılır ve öncesinde İYUK m.13 uyarınca idareye başvuru zorunludur.
15 Temmuz’da yaralananlara aylık bağlandı mı?
7594 sayılı Kanun’un 7’nci maddesiyle 7082 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesine eklenen fıkra uyarınca, bu kapsama girenlerden malul sayılmayan veya derece tespiti yapılmayanlara, fıkranın yürürlüğünü takip eden ay başından itibaren 17.135 gösterge rakamı üzerinden aylık bağlanır. Bu aylıklar hakkında 5454 sayılı Kanun’un ek ödeme hükümleri uygulanır.
Vazife malullüğü maaşı ne kadar?
Tutar sabit değildir; en son prime esas kazanç, prim gün sayısı ve malullük derecesi birlikte belirler. Prim gün sayısı 10.800’den azsa 10.800 gün üzerinden hesaplanır ve dereceye göre %2 ilâ %30 arası zam eklenir. Olay 2330 sayılı Kanun kapsamındaysa bulunan tutar ayrıca %25 artırılır; terör kaynaklıysa aylık, görevdeki emsalin aldığı aylıktan az olamaz.
Gazi maaşı kimlere verilir?
Vazife veya harp malullüğü şartları oluşan kişinin kendisine; vefatı hâlinde ise hak sahiplerine. Hak sahipleri 5510 m.34’e göre belirlenir: dul eşe aylığın %50’si, aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan ve çalışmayan dul eşe %75’i, şartları taşıyan çocukların her birine %25’i, ana ve babaya ise artan hisse bulunması ve gelirinin net asgari ücretten az olması gibi şartlarla ödeme yapılır. Bu, ölüm aylığının genel paylaştırma kuralıdır. Vazife malullüğünden doğan ölümlerde ana ve baba bakımından 5434 m.72/4’teki asgari ücret tabanı ayrıca işler ve o tabanda gelir şartı aranmaz; iki kural birbirinin yerine geçmez, üst üste uygulanır.
Gazi maaşı dul kızına bağlanır mı?
Bağlanır. 5510 m.34/1-(b) uyarınca yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlara aylığın %25’i bağlanır. Şart, bu kişilerin Kanun kapsamında veya yabancı ülke mevzuatı kapsamında çalışmaması ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olmasıdır. Evlenme nedeniyle aylığı kesilenlere ise talepleri hâlinde iki yıllık tutar bir defada peşin ödenir.
Gazi maaşı için başvuru süresi var mı?
Vazife malullüğü aylığı için hak düşürücü bir başvuru süresi öngörülmemiştir; süresinde bildirilmeyen olaylarda sonradan yapılacak bildirim üzerine zamanaşımı hükümleri dikkate alınarak aylık bağlanır. Buna karşılık 3713 Geçici m.20 kapsamındaki yeni aylık için süre vardır ve 18 Ağustos 2027’de dolar.
Sonuç
Gazi hakları, tek bir aylıktan değil birbirinin üstüne binen kalemlerden oluşur ve hangisinin doğduğunu yaralanmanın sebebi ile tespit edilen malullük derecesi belirler. Aylığın kendisi kadar, çoğu zaman hatırlanmayan yıllık ek ödeme, çocuklara yapılan eğitim ve öğretim yardımı, bakıma muhtaç olana yapılan ilave ödeme ve her üç yılda bir işleyen intibak da toplam hakkın parçasıdır.
Parasal kalemlerin dışındaki haklar ise en çok gözden kaçanlardır ve çoğu zaman hiç talep edilmez: kamuda sınav şartı aranmadan istihdam, gazinin kendisiyle birlikte eşine, yirmi beş yaşını doldurmamış çocuklarına ve anne babasına tanınan ücretsiz seyahat, tek meskende emlak vergisi oranının sıfıra inmesi, motorlu taşıtlar ve özel tüketim vergisi istisnaları, silah ruhsatı belgelerinde harç muafiyeti ve intibakla üçüncü dereceye ulaşıldığında doğan hususi damgalı pasaport hakkı. Bunların her biri ayrı bir kanunda düzenlenmiştir ve her birinin şartları farklıdır; bir hakkın kullanılıyor olması diğerinin kendiliğinden verildiği anlamına gelmez.
7594 sayılı Kanun bu tabloyu 18 Ağustos 2026’da birkaç noktadan iyileştirdi. En somut sonucu, terörle mücadelede yaralandığı hâlde malul sayılmadığı için bugüne kadar hiçbir aylık alamayanlara tanınan başvuru hakkıdır; bu hak 18 Ağustos 2027’de sona eriyor ve yalnızca kanundan önceki olaylar için bir defaya mahsus kullanılabiliyor. Dosyada eski tıbbi kayıtların temini, başvurunun sonucunu belirleyen ilk adımdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her dosya kendi belgelerine göre değerlendirildiğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir. Değişikliklerin tam metni için 7594 sayılı Kanun’un Resmî Gazete’de yayımlanan metnine bakılabilir.