Sağlık Raporundan Elenenler: İtiraz Süresi ve Dava Yolu

Sağlık raporundan elenenler için izlenecek yol, adayın hangi kuruma başvurduğuna göre değişir. Polis okulu adayına yönetmelik hiçbir idari itiraz süresi tanımaz; uzman erbaş ve sözleşmeli er adayının ise rapor tebliğinden itibaren yalnızca üç iş günü vardır. Bu farkı bilmeden yapılan başvurular çoğu zaman süresi geçtikten sonra sonuçsuz kalır.

Ortak nokta ise şudur: her iki grupta da elenme kararı bir idari işlemdir ve işlemin yazılı bildiriminden itibaren altmış gün içinde iptal davasına konu edilebilir. İdareye yapılan itiraz bu altmış günlük süreyi kendiliğinden durdurmaz. Aşağıda iki rejimin hükümleri, hangi hastaneden hangi raporun alınacağı ve mahkemenin dosyayı hangi ölçütle denetlediği ayrı ayrı ele alınıyor.

Sağlık Raporundan Elenenler Ne Yapabilir?

İlk yapılması gereken, elenmenin hangi metne dayandığını tespit etmektir. Polis okulu ve Emniyet Teşkilatı kadroları için ölçüt Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’dir. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesindeki uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve er adayları için ise ayrı bir sağlık yeteneği yönetmeliği uygulanır.

İkinci adım, elinizdeki belgenin niteliğini ayırt etmektir. Hastanenin düzenlediği sağlık kurulu raporu tek başına icrai bir idari işlem değildir; kişinin hukuki durumunda değişiklik yaratan işlem, bu rapora dayanılarak tesis edilen ilişik kesme, “öğrenci olamaz” ya da sözleşme yapmama kararıdır. Dava da bu işleme karşı açılır, rapor işlemin sebep unsuru olarak denetlenir.

Üçüncü adım süre hesabıdır. İdari itiraz süreleri ile dava açma süresi birbirinden bağımsız işler ve biri diğerini otomatik olarak uzatmaz. Aşağıdaki tablo iki rejimi karşılaştırır.

Konu	Polis okulu adayı	Uzman erbaş / sözleşmeli er adayı
Uygulanan metin	Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği	TSK, J.Gn.K. ve S.G.K. Sağlık Yeteneği Yönetmeliği
İdari itiraz süresi	Yönetmelikte öngörülmemiş	Tebliğden itibaren 3 iş günü
Görevdeki personel için itiraz	—	Tebliğden itibaren 30 gün
Çelişki giderme yolu	Sağlık komisyonu sevki, danışman hastane görüşü	Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği usulü
Sevke uyma süresi	İl içi 1 mesai günü, il dışı 3 iş günü	Alım duyurusuna göre
İptal davası süresi	İşlemin bildiriminden 60 gün	İşlemin bildiriminden 60 gün

Polislik Genel Sağlık Elenme Sebepleri Nelerdir?

Polis okulu adayları için ölçüt tek cümlede özetlenir: aday, yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca A dilimi sağlık şartlarına uymak zorundadır. B, C, D veya E diliminde geçen bir hastalığı bulunan ya da 21. madde uyarınca yapılan değerlendirmede hastalığı bu dilimlere uyduğuna karar verilen aday öğrenci olamaz.

Bu ölçüt, adayın hangi giriş yolundan başvurduğuna göre değişmez; polis meslek yüksekokulu, polis meslek eğitim merkezi ve fakülte adaylarının tamamı aynı sağlık rejimine tabidir. Üç giriş yolunun kendi şartları için polis olma şartları yazımıza bakılabilir.

Hangi hastalığın hangi dilime girdiği, yönetmeliğin EK-3 sayılı “Hastalık Branşlarının Sınıflandırılması” ekinde on iki branş başlığı altında düzenlenir: dahiliye ve enfeksiyon, romatoloji, kardiyoloji ve kalp-damar cerrahisi, genel cerrahi, göğüs hastalıkları, kulak-burun-boğaz ve ağız-diş, göz, üroloji ve kadın hastalıkları, ortopedi ve travmatoloji, sinir sistemi ve beyin cerrahisi, ruh sağlığı ve cilt hastalıkları.

Sağlık, adayın elendiği tek başlık değildir; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucu da ayrı bir elenme sebebidir ve tamamen farklı bir rejime tabidir. Bu ikinci başlığın ölçütleri güvenlik soruşturmasında nelere bakılır yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Sağlık başlığında ise uygulamada en sık karşılaşılan gerekçeler boy ve beden kitle indeksi, görme kusuru ve renk körlüğü, işitme kaybı, eşgal belirleyici nitelikteki dövme ve lezyonlar ile psikiyatrik geçmiştir. Bunların bir kısmı adayın kendisinin de bilmediği bir kayıttan doğar; örneğin son iki yıl içinde alınmış bir psikotrop ilaç kaydı, epikriz raporuyla açıklanamadığında tek başına olumsuz karara dayanak olabilir.

Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ne Düzenler?

Yönetmelik 3 Ocak 2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 28. maddesiyle, 4 Ağustos 2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan önceki metni yürürlükten kaldırmıştır. Arama sonuçlarında hâlâ üst sıralarda görünen 2003 tarihli metin mülgadır; o metne göre yapılan değerlendirmeler bugün geçerli değildir.

Dayanağı üç ayrı hükümdür: 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 4. maddesi, 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu’nun 30. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesi. Kapsamı yalnızca okula girişle sınırlı değildir; ilk atamalar, memuriyete geri dönüşler, naklen atamalar, memuriyette hastalanma, malullük ve vazife malullüğü ile hizmet sınıfı değişiklikleri de bu metne tabidir.

Yönetmeliğin ekleri de düzenlemenin parçasıdır ve 29 Eylül 2019 tarihli değişiklikle yenilenmiştir. EK-1 giriş raporunun hangi branşları ve tetkikleri içereceğini, EK-2 sağlık bilgi formunu, EK-3 ise hastalık branşlarının dilimlere göre sınıflandırmasını gösterir. Boy ve beden kitle indeksi ölçütleri de gövde metninde değil, EK-3’ün dahiliye bölümündeki “endokrinolojik yönden” başlığı altındadır: erkek öğrencilerde en az 167 cm, kadın öğrencilerde en az 162 cm boy ve her iki grup için 18,00-27,00 aralığında beden kitle indeksi.

Sağlık Dilimleri Ne Anlama Gelir?

Dilim, bir hastalığın ağırlığını ve kişinin hangi görevleri yapabileceğini gösteren sınıflandırma birimidir. A dilimi “sağlam” karşılığıdır; sonraki harfler hastalığın derinliğine göre ilerler. Öğrenci adayı için eşik nettir: yalnızca A dilimi kabul edilir.

Bu katılığın tek istisnası yabancı uyruklu öğrencilerdir. Yönetmeliğin 6. maddesine göre lisans programına alınacak yabancı uyruklu öğrencilerde tüm branşlar için en az C dilimi, enfeksiyon hastalıkları açısından ise A dilimi şartı aranır. Aynı okulda okuyacak iki öğrenciye farklı sağlık eşiği uygulanması, düzenlemenin kendi içindeki dengesini gösterir.

Çarşı ve mahalle bekçisi adayları da yönetmeliğin 24. maddesi uyarınca A dilimi şartına tabidir. Ruh sağlığı branşında ise adaylar için özel bir kural vardır: bu branşta C diliminde geçen tanılar, öğrenci adayları ve öğrenciler bakımından D dilimi olarak kabul edilir. Yani daha hafif görünen bir sınıflandırma, aday açısından daha ağır sonuç doğurur.

Rapor Nereden Alınır? Tam Teşekküllü Hastane Ölçütü

Adaylar ve personel, giriş raporu ile son durum ve dilim belirtir sağlık kurulu raporunu almak üzere tam teşekküllü hastanelere sevk edilir. Sevk, öğrenim görülen okulun veya atanılan birimin düzenleyeceği resmî yazıyla yapılır; aday kendi başına gittiği hastaneden aldığı raporla süreci yürütemez.

Tam teşekküllü hastane tanımı sınırlayıcıdır: giriş raporundaki branşlarda uzman hekimi bulunan ve Sağlık Bakanlığınca sağlık kurulu raporu düzenleme yetkisi verilmiş devlet hastaneleri, devlet eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastaneleri bu kapsamdadır. Özel hastaneler ile özel ve vakıf üniversitelerine bağlı hastaneler kapsam dışıdır.

Raporun içeriği de serbest bırakılmamıştır. Yönetmelik, muayene bulguları, laboratuvar sonuçları, radyolojik inceleme sonuçları ile organ ve sistem fonksiyonlarının açıkça belirtilmesini; hastalık varsa EK-3’e göre hangi dilimde olduğunun yazılmasını zorunlu tutar. Teşhis ve karar haneleri boş bırakılamaz.

“Hakem Hastane” Emniyet Mevzuatında Yok: Danışman Hastane Nedir?

Adaylar arasında yaygın olan “hakem hastaneye başvururum” beklentisinin Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nde karşılığı yoktur. Yönetmeliğin ilgili bölüm başlığı “Hastaneler ve Danışman Hastane”dir ve 19. maddede düzenlenen kurum danışman hastanedir. İkisi aynı şey değildir ve karıştırılması adayı yanlış yola sokar.

Danışman hastanenin üç belirleyici özelliği vardır. Birincisi, sevk kararı adayın talebine değil, sağlık komisyonunun takdirine bağlıdır; madde “gerektiğinde” ifadesini kullanır. İkincisi, kişinin daha önce rapor almış olduğu hastane danışman hastane olarak belirlenemez. Üçüncüsü, özel hastaneler ile özel ve vakıf üniversitesi hastaneleri danışman hastane olamaz.

Dolayısıyla polis adayının, olumsuz raporun ardından “hakem hastaneye gitme hakkı” gibi kendiliğinden işleyen bir yolu bulunmaz. Aday cephesinden bakıldığında bu, idari aşamada elinde bir başvuru aracı olmadığı anlamına gelir; bu yüzden dava süresinin baştan hesaplanması önem kazanır.

Sağlık Komisyonu Kararı Nasıl Oluşur, Çelişki Nasıl Giderilir?

Nihai kararı hastane değil, Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki sağlık komisyonu verir. Komisyon, Daire Başkanına bağlı olarak görev yapar; Daire Başkanının teklifi ve Genel Müdürün onayıyla kurulur, hekimlerden ve diş hekimlerinden oluşur. En az üç üyeden oluşması ve en fazla iki diş hekimi katılması kuraldır.

Rapor ile yönetmelik arasında çelişki görülürse komisyonun üç seçeneği bulunur: raporu aynı hastaneye iade etmek, adayı başka bir tam teşekküllü hastaneye sevk etmek veya çelişki sürüyorsa danışman hastane görüşüne başvurmak. Bu döngü, netlik oluşana kadar tekrarlanabilir.

Raporun iç tutarlılığına ilişkin iki hüküm, iptal davasında en çok işe yarayan dayanaklardır. Birincisi, laboratuvar ve test sonuçları ile muayene bulguları arasında, teşhis, dilim ve karar bakımından çelişki olamayacağı kuralıdır. İkincisi, sağlık kurulundaki hekimlerin birbirlerinin yerine karar veremeyeceği hükmüdür; raporun onay kısmında ilgili branş uzmanının imzası yoksa usul sakatlığı gündeme gelir.

Uzman Çavuş Sağlık Raporundan Elenenler İtiraz Süresi Kaç Gündür?

Uzman çavuş sağlık raporundan elenenler itiraz süresini kaçırmamak zorundadır; çünkü bu süre genel kanının aksine otuz gün değildir. Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin 81. maddesi ikili bir ayrım yapar: sağlık kurulu raporu vermeye yetkili kuruluşlarca verilen raporlara tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilirken, temin sürecinde bulunan adaylara ilişkin raporlara itiraz süresi üç iş günüdür.

Otuz günlük süre görevdeki personele ve yükümlülere aittir. Uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er adayı gibi henüz temin aşamasında olan kişiler için geçerli olan süre üç iş günüdür. Bu ayrımı görmeyen kaynaklara güvenerek otuz gün bekleyen aday, idari itiraz yolunu kendi elinden kaçırmış olur.

İtirazın usulü de aynı maddede kurulmuştur: rapor kararlarına yapılacak itirazlar ile ihbar ve kontrol muayenelerine ilişkin işlemler, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülür. 2024 yılında eklenen fıkraya göre, aile hekimi veya tek hekim tarafından verilen raporlara itiraz edilirse kişi yetkili sağlık hizmet sunucusuna sevk edilir ve bu kuruluşun verdiği rapor ilk rapor kabul edilir.

Uzman Erbaş ve Sözleşmeli Er Adaylarında Hangi Yönetmelik Uygulanır?

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 3. maddesi, adaylarda “Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşımak” şartını arar. Ancak bu adla anılan yönetmelik yürürlükte değildir: yerini Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği almıştır. Kanun metnindeki atıf eski adı taşımaya devam etmektedir.

Uzman erbaşlar bakımından dayanak 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile buna bağlı Uzman Erbaş Yönetmeliği’dir. Yönetmelik, sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunun aynı sağlık yeteneği yönetmeliğine uygun biçimde tam teşekküllü bir hastaneden alınacak raporla kanıtlanmasını arar. Jandarma personeli için ayrı ve müstakil bir sağlık yönetmeliği bulunmaz; jandarma da aynı metne tabidir.

Aday için aranan maddi şartlar da bu yönetmeliğin 23. maddesindedir: kronikleşebilecek ya da zamanla artabilecek nitelikte bir hastalık ve renk körlüğü bulunmaması, görmelerin her iki gözde ayrı ayrı tashihli veya tashihsiz tam olması ve ruh sağlığı bakımından tam sağlam olunması. Boy ve ağırlık ise tek bir sabit rakama bağlanmamıştır; ölçüt yönetmeliğin eki olan tablodur ve alım yapan komutanlık bu tablonun sınırları içinde kendi alt ve üst sınırını belirleyip duyurusunda yayımlayabilir.

Uzman Erbaş Sağlık Raporu Elenme Nedenleri Nelerdir?

Uzman erbaş sağlık raporu elenme nedenleri iki ayrı aşamada doğar ve hukuki sonuçları farklıdır. Birinci aşama adaylıktır: sevk edilen hastaneden alınan raporun yönetmelikteki niteliklere uymaması hâlinde aday temin sürecinden çıkarılır. İkinci aşama görev dönemidir; burada söz konusu olan eleme değil, sözleşmenin uzatılmamasıdır.

Görev dönemine ilişkin ölçütü 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu koyar. Kanuna göre müteakip sözleşmeler, istihdam edildikleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık nitelikleri uygun olanlar bakımından bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak üzere ve azami 5434 sayılı Kanun’un 40. maddesindeki yaş haddine kadar uzatılabilir. Yani sağlık niteliğinin kaybı, doğrudan bir disiplin işlemi olmaksızın sözleşmenin sona ermesine yol açabilir.

Kanun bu kuralın önemli bir istisnasını da düzenler. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olanlardan istekli olanların sözleşmeleri; bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla, mensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca uygun görülmesi ve istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşımaları hâlinde uzatılabilir.

Adaylık aşamasındaki elemede ise kararın dayanağı yalnızca rapor değildir. Temin duyurusunda ilan edilen yaş şartı da bu aşamada işler: 3269 sayılı Kanun, muvazzaflık hizmetini yapmakta olan veya terhis olanlar için müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmi yedi yaşını, sözleşmeli erbaş ve erlerden en az üç yıl görev yapmış olanlar için yirmi dokuz yaşını bitirmemiş olma şartını arar. İkinci grup için ayrıca sıralı üç disiplin amiri tarafından “uzman erbaş olur” kararlı nitelik belgesi düzenlenmiş olması gerekir.

Bu ayrım, itiraz ve dava stratejisini doğrudan belirler. Rapora dayalı elemede uyuşmazlık raporun içeriğine ve sevk usulüne; sözleşmenin uzatılmamasına dayalı işlemde ise kadronun sağlık niteliklerinin somut olarak hangi ölçüte göre değerlendirildiğine yoğunlaşır. Nitelik belgesine dayanan işlemlerde ise belgenin dayandığı olgular incelenir.

Karşılığı Bulunmayan Hastalıklarda Karar Neden Kesindir?

Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, hastalıklar listesinde birebir karşılığı bulunmayan vakalar için ayrı bir mekanizma kurar. Bu vakalarda nihai kararı vermek üzere, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilen eğitim ve araştırma hastaneleri bünyesinde komisyonlar oluşturulur ve dosya eğitim-araştırma hastanesinden sevk edilerek buraya taşınır.

Bu komisyonların verdiği kararlar için yönetmelik açık bir hüküm koyar: kararlar kesindir ve bunlar hakkında Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin ilgili maddesi uygulanmaz. Yani listede karşılığı bulunan hastalıklarda işleyen olağan itiraz zinciri, bu vakalarda devreye girmez.

Sonuç şudur: “her karara hakem hastanede itiraz edilir” biçimindeki genelleme yanlıştır. Hangi usulün uygulanacağı, hastalığın listede yer alıp almamasına göre değişir. Kararın idari aşamada kesin olması ise yargı yolunu kapatmaz; kesinlik, idare içindeki başvuru yollarının tükendiğini gösterir.

Sevke Uymamanın Sonucu Nedir?

Emniyet mevzuatında adaya tanınmış bir itiraz süresi bulunmasa da, ona yüklenen bir süre vardır. Sağlık kurulu raporu aldırılmak üzere sevk edilenler, tebliğ tarihinden itibaren aynı ilde sevk edilmişse en geç bir sonraki mesai günü bitimine kadar, il dışına sevk edilmişse en geç üç iş günü içerisinde sevk edildikleri hastaneye başvurmak zorundadır.

İdarece kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın buna direnen veya işlemi geciktiren adaylar hakkında işlem yapılır; okul yönetimi aday hakkındaki süreci sonlandırabilir. Bu, esasa girilmeden kaybedilen bir haktır ve sonradan telafisi güçtür.

Buradaki asıl risk, adayın süreyi rapor hazırlığı için harcamasıdır. Sevk yazısı elinize geçtiğinde randevu almak, belge toplamak veya ikinci bir hekim görüşü aramak yerine öncelikle sevk edilen hastaneye başvurmak gerekir; belgeler süreç içinde tamamlanabilir.

İdareye İtiraz Dava Süresini Durdurur mu?

Bu soru, süresi kaçırılan dosyaların büyük kısmının kaynağıdır. Sağlık mevzuatındaki idari itiraz, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi anlamında bir üst makam başvurusu değildir. Dolayısıyla üç iş günü veya otuz gün içinde yapılan bu itiraz, altmış günlük dava açma süresini kendiliğinden durdurmaz.

İYUK’un 11. maddesi kapsamındaki başvuru, dava açma süresi içinde üst makama, yoksa işlemi yapan makama yapılan başvurudur ve işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istenir. Bu başvuru süreyi durdurur; ancak sıfırlamaz. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır, süre yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

Pratikte bu şu demektir: elenme yazısını aldıktan kırk gün sonra idareye başvuran bir aday, olumsuz cevabın ardından altmış gün değil, yalnızca kalan yirmi gün içinde dava açabilir. Sürenin nasıl işlediğini ve yürütmenin durdurulması talebinin nasıl kurulacağını anlatan yürütmenin durdurulması şartları ve itiraz dilekçesi yazımız bu aşamada yol gösterir.

İptal Davası: Hangi İşleme, Hangi Sürede, Hangi Mahkemede?

Dava, sağlık kurulu raporuna karşı değil, rapora dayanılarak tesis edilen ilişik kesme veya aday olamaz kararına karşı açılır. Süre, İYUK’un 7. maddesi uyarınca altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Tatil günleri süreye dahildir; sürenin son günü tatile rastlarsa süre, tatili izleyen iş gününün bitimine uzar. Sürenin adli ara vermeye rastlaması hâlinde yedi gün uzama söz konusudur.

Görevli mahkeme idare mahkemesidir. Yetki bakımından ölçüt, adayın oturduğu il değil, işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdir; yetki kuralları kamu düzenindendir ve mahkemece resen gözetilir. Polis okulu adaylarına ilişkin işlemler Polis Akademisi Başkanlığınca tesis edildiği için uygulamada yetkili mahkeme çoğunlukla Ankara’da çıkar, ancak bunun sebebi sabit bir “Ankara kuralı” değil, işlemi kuran mercidir.

Davanın kapsamı da genişletilebilir. İYUK’un 7. maddesi, düzenleyici işlem ile ona dayanılarak tesis edilen uygulama işlemine karşı birlikte dava açılabileceğini ve düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel oluşturmayacağını söyler. Aday, hem yönetmelik hükmüne hem elenme işlemine karşı aynı dilekçeyle dava açabilir.

Dava dilekçesiyle birlikte yürütmenin durdurulması istenmesi, eğitim döneminin kaçırılmaması bakımından belirleyicidir. Talebin ne kadar sürede karara bağlandığına ilişkin pratik çerçeve yürütmeyi durdurma kararı kaç günde çıkar yazımızda ele alınmıştır. Güvenlik soruşturması gerekçesiyle verilen olumsuz kararlara karşı açılan davaların seyri için de güvenlik soruşturması neden olumsuz gelir yazısına bakılabilir.

Danıştay Ne Diyor? Aynı Konuda İki Farklı Sonuç

Bu dosyalar Danıştay’ın Sekizinci Dairesi önünde görülür. İki karar, sonucun neye bağlı olduğunu birlikte gösterir. İlkinde 25. Dönem POMEM Kadın Özel Harekat sınavını kazanan adayın işitme kaybı nedeniyle ilişiği kesilmiştir; ilk hastane raporu “sağ 91 dB, sol 6 dB” bulgusuyla KBB yönünden D dilimi kararı vermiş ve aday elenmiştir.

Mahkeme adayı iki ayrı hastaneye daha sevk etmiş, her iki hastane de “POMEM öğrencisi olur” kararı vermiştir. Danıştay Sekizinci Dairesi, 15 Şubat 2022 tarihli ve E. 2021/7066, K. 2022/846 sayılı kararıyla ilk derece mahkemesinin iptal kararını onamıştır. Gerekçede, mahkemece hakem hastane olarak belirlenen hastanelerce düzenlenen raporlar uyarınca odyometri kayıtlarının yönetmelikteki sınır değerler içinde kaldığı vurgulanmıştır.

İkinci karar tersi yöndedir. POMEM’den ruh sağlığı branşındaki EK-3-11-A hükmüne uymadığı gerekçesiyle ilişiği kesilen adayın davasında mahkeme, davacıyı hakem hastane olarak belirlenen Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine sevk etmiş; rapor adayın öğrenci olamayacağı yönünde gelmiştir. Danıştay Sekizinci Dairesi 21 Ocak 2021 tarihli ve E. 2020/529, K. 2021/184 sayılı kararıyla davanın reddine ilişkin kararı onamıştır.

Hakem Hastane Kavramının Gerçek Yeri

Yukarıdaki iki karar birlikte okunduğunda, “hakem hastane” teriminin nerede yaşadığı görünür hale gelir. Bu kavram Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nde geçmez; ancak mahkeme kararlarının gerekçesinde kullanılmaktadır. Yargılama sırasında mahkemenin bilirkişi incelemesi için sevk ettiği hastane, kararlarda bu adla anılır.

Bunun pratik sonucu şudur: adayın hakem hastane raporuna ulaşma yolu idari başvuru değil, açılmış bir davadır. Dava açılmadan mahkeme sevki olmaz; mahkeme sevki olmadan bağımsız bir hastanenin yeniden değerlendirmesi gündeme gelmez. Bu nedenle idari aşamada beklemek, adayı asıl imkândan uzaklaştırır.

İkinci sonuç ise beklentiyi dengelemekle ilgilidir. Hakem hastane raporu her zaman adayın lehine gelmez; ikinci kararda görüldüğü gibi rapor olumsuz geldiğinde dava reddedilir ve bu ret Danıştay tarafından onanır. Yargı yolu bir garanti değil, tarafsız bir yeniden değerlendirme imkânıdır.

Elenme Kararınızın Dayanağının İncelenmesi

Bu dosyalarda sonucu belirleyen şey çoğu zaman hastalığın kendisi değil, raporun yönetmelikteki dilim tanımına oturup oturmadığıdır. Bulgular ile karar arasındaki uyumsuzluk, eksik branş onayı ya da sınır vakalarda yapılan dilim tercihi, kararın hukuka aykırılığını gösterebilecek noktalardır.

Bu değerlendirme yapılırken elde yalnızca tek satırlık elenme yazısı bulunması olağandır. Raporun tam metni, ölçüm değerleri ve komisyon kararı dosya kapsamında istenebilir; asıl inceleme bu belgeler geldikten sonra anlam kazanır. Ceza mahkûmiyeti veya disiplin süreçlerinin memuriyete etkisi ayrı bir başlıktır ve devlet memurluğundan çıkarma cezasını kim verir yazımızda ele alınmıştır.

Altmış günlük sürenin hak düşürücü niteliği, bu dosyalarda hızlı hareket etmeyi zorunlu kılar. Sağlık gerekçesiyle verilmiş bir elenme kararının değerlendirilmesi için büromuzun iletişim sayfasındaki bilgilerden yararlanabilirsiniz.

Yönetmeliğin dayanağını oluşturan kanun metni için 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Uzman çavuş sağlık raporundan elenenler nereye itiraz eder?

İtiraz, raporu düzenleyen sağlık kuruluşuna yöneltilir ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği usulüne göre yürütülür. Temin sürecindeki adaylar için süre tebliğden itibaren üç iş günüdür; görevdeki personel ve yükümlüler için otuz gündür.

Polislik genel sağlık elenme sebepleri nelerdir?

Aday, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin 5. maddesi uyarınca A dilimi şartlarını taşımak zorundadır. B, C, D ve E dilimlerinde geçen hastalıklar öğrenciliğe engeldir. En sık karşılaşılan başlıklar boy ve beden kitle indeksi, görme kusuru ve renk körlüğü, işitme kaybı, eşgal belirleyici dövme veya lezyonlar ile psikiyatrik geçmiştir.

Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği hangi tarihte yürürlüğe girdi?

Yönetmelik 3 Ocak 2018 tarihli ve 30290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 28. maddesiyle 4 Ağustos 2003 tarihli ve 25189 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır.

Sağlık raporuna itiraz edilince dava süresi durur mu?

Sağlık mevzuatındaki idari itiraz, İYUK’un 11. maddesi anlamında bir üst makam başvurusu değildir ve altmış günlük dava açma süresini kendiliğinden durdurmaz. İYUK m.11 kapsamındaki başvuru bile süreyi durdurur, sıfırlamaz; başvuruya kadar geçen süre hesaba katılır.

Hakem hastane kararı olumsuz gelirse ne olur?

Yargılama sırasında mahkemenin sevk ettiği hastanenin raporu olumsuz gelirse dava reddedilir. Danıştay Sekizinci Dairesi’nin 21 Ocak 2021 tarihli ve E. 2020/529, K. 2021/184 sayılı kararında bu yönde verilmiş ret kararı onanmıştır.

Özel hastaneden alınan rapor geçerli midir?

Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği’nin tam teşekküllü hastane tanımı özel hastaneler ile özel ve vakıf üniversitelerine bağlı hastaneleri kapsam dışında bırakır. Bu kuruluşlardan alınan rapor süreçte esas alınmaz; ayrıca özel hastaneler danışman hastane olarak da belirlenemez.

Boy ve kilo şartı hangi metinde yazılıdır?

Rakamlar yönetmeliğin gövdesinde değil, EK-3 sayılı hastalık branşları sınıflandırmasının dahiliye bölümündeki endokrinolojik başlığı altındadır: erkek öğrencilerde en az 167 cm, kadın öğrencilerde en az 162 cm boy ve her iki grup için 18,00-27,00 aralığında beden kitle indeksi.

Renk körlüğü polis olmaya engel midir?

EK-3’ün göz bölümünde kısmi veya total diskromatopsi B dilimi olarak sınıflandırılmıştır. Öğrenci adayı A dilimi şartına tabi olduğundan, B diliminde yer alan bu tanı öğrenciliğe engel oluşturur. Uzman erbaş ve sözleşmeli er adaylarında da diskromatopsi bulunmaması aranır.

Dövme polis olmaya engel mi?

Ölçüt dövmenin büyüklüğü değil, görünürlüğüdür. EK-3’ün cilt hastalıkları bölümünde, yazlık üniforma giyildiğinde vücudun kapalı bölgelerinde kalan dövme ve benzeri kalıcı uygulamalar sağlam kabul edilir. Beş metreden bakıldığında eşgal belirleyici olan lezyonlar ile yüz veya boyun bölgesindeki eşgal belirleyici izler ise B dilimindedir.

Psikiyatrik geçmiş sağlık raporunu nasıl etkiler?

Ruh sağlığı bölümünde adayın geçmişinde ve hâlen ruhsal hastalık, intihar girişimi ve kişilik bozukluğu bulunmaması aranır; son iki yılın belirtisiz ve tedavisiz geçirilmiş olması sağlam kabul edilme ölçütüdür. Son iki yıl içinde psikiyatrik muayene veya psikotrop ilaç kaydı görülürse epikriz raporu istenir.

Hastalığım yönetmelikteki dilimlerden hiçbirine uymuyorsa ne olur?

Emniyet mevzuatında bu durum 21. maddede düzenlenir: sınır vakalarda, hastalığın seyri ve derinliği dikkate alınarak en yakın dilime muayeneyi yapan hastanenin ilgili uzmanı ve sağlık kurulu doktorları karar verir. Sağlık kurulu bu kararı, kişinin hizmet sınıfını ve yapacağı görevi bilerek ve değerlendirerek verir.

Sevk edildiğim hastaneye ne kadar sürede başvurmam gerekir?

Aynı ilde sevk edilmişseniz tebliğ tarihinden itibaren en geç bir sonraki mesai günü bitimine kadar, il dışına sevk edilmişseniz en geç üç iş günü içinde başvurmanız gerekir. Kabul edilebilir bir mazeret olmaksızın geciktirenler hakkında işlem yapılır.

Elenme kararına karşı dava süresi ne zaman başlar?

Altmış günlük süre, elenme işleminin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Raporun düzenlendiği veya adayın durumu öğrendiği tarih değil, işlemin tebliğ tarihi esas alınır.

Davayı hangi mahkemede açmam gerekir?

Görevli mahkeme idare mahkemesidir. Yetkili mahkeme, özel kanunda başka bir düzenleme yoksa işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir ve yetki kuralı kamu düzenindendir. Polis Akademisi Başkanlığınca tesis edilen işlemlerde bu ölçüt uygulamada Ankara idare mahkemelerine götürür.

Yönetmelik hükmüne de dava açabilir miyim?

İYUK’un 7. maddesi, düzenleyici işlem ile uygulama işlemine karşı birlikte dava açılmasına imkân tanır ve düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının, ona dayalı işlemin iptaline engel olmayacağını belirtir. Aday bu yolla hem yönetmelik hükmünü hem elenme işlemini birlikte dava konusu yapabilir.

Uzman erbaş adaylarında boy ve kilo sınırı kaçtır?

Sabit tek bir rakam verilemez. Sağlık Yeteneği Yönetmeliği boy ve ağırlığı ekindeki tabloya bağlar ve alım yapan komutanlığın bu tablonun sınırları içinde kendi alt ve üst sınırını belirleyip duyurusunda yayımlayabileceğini düzenler. Bu nedenle geçerli rakam, başvurulan alımın duyurusunda aranmalıdır.

Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir; her dosyanın sonucu rapordaki bulgulara, uygulanan dilime ve işlemin tebliğ tarihine göre değişir. Sağlık mevzuatı sık aralıklarla değiştiğinden, işlem yapmadan önce güncel metni kontrol etmek ve bir avukatla görüşmek gerekir. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.