İddianamenin İadesi: Sebepleri, On Beş Günlük Süre ve İtiraz

İddianamenin iadesi, mahkemenin savcılıkça düzenlenen iddianameyi kabul etmeyip eksik ve hatalı noktalarını göstererek Cumhuriyet başsavcılığına geri göndermesidir. Ceza Muhakemesi Kanunu m.174 bu incelemeyi on beş günlük bir süreye bağlamıştır; süre dolduğu hâlde iade edilmeyen iddianame kendiliğinden kabul edilmiş sayılır ve kamu davası açılır.

İade sebepleri kanunda sayma yoluyla belirlenmiştir ve bu liste 8 Ağustos 2026 tarihli düzenlemeyle beşinci bir bent kazanmıştır. Yürürlükteki metni dört sebeple anlatan kaynaklar bu değişikliğin öncesine aittir. Aşağıda sebeplerin tamamı, sürenin nasıl hesaplandığı, iade kararına kimin itiraz edebileceği ve iadenin mümkün olmadığı hâller kanun metni üzerinden ele alınmaktadır.

İddianamenin İadesi Nedir?

İddianamenin iadesi, kovuşturma evresine geçilmeden önce yapılan bir ön denetimin sonucudur. Cumhuriyet savcısı soruşturma sonunda yeterli şüpheye ulaşırsa iddianame düzenler ve dosyayı görevli mahkemeye gönderir; mahkeme ise davayı görmeye başlamadan önce bu belgeyi ve soruşturma evrakını inceler. İnceleme sonunda belge kanunun aradığı nitelikte değilse mahkeme onu geri gönderir.

Denetimin konusu iddianın doğru olup olmadığı değildir. Mahkeme bu aşamada delilleri tartışmaz, sanığın suçlu olup olmadığını değerlendirmez; yalnızca soruşturmanın eksiksiz yürütülüp yürütülmediğine ve belgenin kanuni unsurları taşıyıp taşımadığına bakar. Bu nedenle iade kararı bir beraat ya da takipsizlik kararı anlamına gelmez.

Kurumun amacı, hazırlıksız açılan davaların mahkeme aşamasında yıllarca sürüncemede kalmasını önlemektir. Eksik delille açılan bir dava, duruşma aşamasında toplanacak deliller beklenirken uzar; kanun koyucu bu eksikliğin soruşturma evresinde giderilmesini tercih etmiştir.

İddianamenin İadesi Süresi Kaç Gündür ve Ne Zaman Başlar?

Süre on beş gündür. CMK m.174/1 bu süreyi “iddianamenin ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren” işletir. Başlangıç anı savcının iddianameyi imzaladığı gün değil, dosyanın mahkeme kalemine ulaştığı gündür; bu ayrım özellikle iddianamenin düzenlenmesi ile mahkemeye ulaşması arasında zaman geçen dosyalarda önem taşır.

Kanun sürenin ne şekilde kullanılacağını da belirlemiştir: mahkeme “soruşturma evresine ilişkin bütün belgeler incelendikten sonra” karar verir. Yani on beş gün, dosyanın tamamının okunmasına ayrılmış bir inceleme süresidir; bu sürede yalnızca iddianameye bakılıp karar verilmesi öngörülmemiştir.

Sürenin en önemli özelliği hak düşürücü nitelikte olmasıdır. On beşinci günün sonunda mahkemenin iade yetkisi sona erer; gecikmiş bir iade kararı hukuken sonuç doğurmaz. Bu sonuç m.174/3’te açıkça düzenlenmiştir ve aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.

İddianamenin İadesi Sebepleri Nelerdir?

Sebepler CMK m.174/1’de beş bent hâlinde sayılmıştır ve liste sınırlıdır. Mahkeme, kanunda yazmayan bir gerekçeyle iddianameyi iade edemez; iade kararında hangi bende dayanıldığının ve eksikliğin ne olduğunun gösterilmesi gerekir.

Bent	İade sebebi	Dayanak
(a)	İddianamenin CMK m.170’e aykırı düzenlenmesi (zorunlu unsurların eksikliği)	5353 s.K. ile gelen asıl metin
(b)	Suçun sübutuna doğrudan etki edecek mevcut bir delil toplanmadan düzenlenmesi	Değişik: 7188 s.K., 2019
(c)	Önödeme, uzlaştırma veya seri muhakeme usulüne tabi olduğu dosyadan açıkça anlaşılan işlerde bu usuller uygulanmadan düzenlenmesi	Değişik: 7188 s.K., 2019
(d)	Soruşturma veya kovuşturması izne ya da talebe bağlı suçlarda izin veya talep olmaksızın düzenlenmesi	Ek: 7188 s.K., 2019
(e)	On beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmaksızın düzenlenmesi	Ek: 7593 s.K., 8/8/2026

(b) bendindeki ölçüt dikkatle okunmalıdır: kanun “toplanabilecek” değil “mevcut” delilden söz eder ve bu delilin suçun sübutuna doğrudan etki etmesini arar. Dolayısıyla her eksik araştırma iade sebebi değildir; elde edilebilir durumda olan ve sonucu belirleyecek bir delilin toplanmamış olması gerekir.

(c) bendi ise alternatif çözüm yollarını korur. Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta uzlaştırma işletilmeden, önödemelik bir suçta önödeme önerilmeden ya da seri muhakeme usulüne uygun bir işte bu usul uygulanmadan iddianame düzenlenmişse dosya geri döner. Uzlaştırma sürecinin atlanması uygulamada en sık karşılaşılan iade sebeplerindendir.

On Beş Yaşını Doldurmamış Çocuklarda Sosyal İnceleme: 2026’da Eklenen İade Sebebi

Beşinci bent, 8/8/2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenmiştir. Hükme göre, on beş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmaksızın düzenlenen iddianamenin iadesine karar verilir. Bu, iade sebepleri listesine 2019’dan sonra yapılan ilk eklemedir.

Değişikliğin dayanağı aynı kanunun Çocuk Koruma Kanunu’nda yaptığı düzenlemedir. 5395 sayılı Kanun m.35/3, yine 7593 sayılı Kanun’la değiştirilerek şu hâle getirilmiştir: on beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunludur. Aynı fıkra, on beş yaşını doldurmuş çocuklar bakımından farklı bir kural koyar; bu çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması hâlinde gerekçesinin iddianamede veya kararda gösterilmesi gerekir.

İki hüküm birlikte okunduğunda yaş sınırı belirleyici hâle gelir. On beş yaşından küçük bir çocuk hakkında sosyal inceleme raporu alınmadan düzenlenen iddianame doğrudan iade edilir; on beş yaşını doldurmuş çocukta ise rapor alınmaması tek başına iade sebebi değildir, ancak gerekçe gösterilmemişse (a) bendi üzerinden değerlendirme gündeme gelebilir.

Bu bent, çocuk dosyalarında sosyal inceleme raporunu bir usul güvencesine dönüştürmüştür. Rapor, çocuğun bireysel özelliklerini ve sosyal çevresini gösterir; kanun bu belgeye, çocuğun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğinin takdirinde göz önünde bulundurulacak bir işlev yüklemiştir. Değişiklik yeni olduğu için birçok kaynak hâlâ dört sebepli listeyle çalışmaktadır.

Suçun Hukuki Nitelendirilmesi Sebebiyle İddianame İade Edilebilir mi?

Edilemez. CMK m.174/2 tek cümleyle bunu yasaklar: “Suçun hukukî nitelendirilmesi sebebiyle iddianame iade edilemez.” Savcının fiili hangi suç tipine soktuğu, iddianamenin geri gönderilmesi için gerekçe oluşturmaz.

Bu yasağın sebebi, nitelendirmenin zaten mahkemeye ait bir yetki olmasıdır. Kanun m.225/2’de “Mahkeme, fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir” der. Mahkeme yargılama sonunda fiili başka bir suç olarak nitelendirebileceğine göre, aynı sebeple dosyayı geri göndermesi için bir neden yoktur.

Nitelendirme değişikliğinin güvencesi ise ek savunma kurumudur. CMK m.226/1 uyarınca sanık, suçun hukuki niteliğinin değişmesinden önce haber verilip savunmasını yapabilecek hâlde bulundurulmadıkça, iddianamede gösterilen kanun hükmünden başkasıyla mahkûm edilemez. Cezanın artırılmasını gerektiren hâller duruşmada ilk defa ortaya çıkarsa da aynı kural işler ve istem üzerine sanığa ek savunma hazırlaması için süre verilir.

Bu noktada yaygın bir yanlış bilgi dolaşmaktadır: bazı kaynaklar “suçun hukuki nitelendirmesinde hata olması”nı iade sebepleri arasında sayar. Bu, kanun metninin tam tersidir ve dosyada iade beklentisi doğurduğu için pratik zarar üretir.

İddianamenin İadesi Kararını Kim Verir?

Kararı, iddianamenin gönderildiği görevli ve yetkili mahkeme verir. CMK m.174/1 “Mahkeme tarafından” ifadesiyle yetkiyi doğrudan mahkemeye bağlamıştır; savcılığın kendi iddianamesini geri çekmesi biçiminde bir yol kanunda düzenlenmemiştir.

Karar, duruşma açılmadan ve dosya üzerinden verilir. Bu aşamada henüz sanık sıfatı doğmamış, kovuşturma evresi başlamamıştır; taraflar dinlenmez, tanık çağrılmaz. İade kararının muhatabı da sanık değil, Cumhuriyet başsavcılığıdır.

Mahkemenin iade kararında eksik veya hatalı noktaları belirtmesi zorunludur. Kanun metni bu zorunluluğu “eksik veya hatalı noktalar belirtilmek suretiyle” ifadesiyle koymuştur; gerekçesiz ya da hangi bende dayandığı anlaşılmayan bir iade kararı, savcının itiraz hakkını da kullanılamaz hâle getirir.

İddianamenin İadesi Talebi: Şüpheli veya Müşteki İsteyebilir mi?

Kanunda şüpheli, müşteki veya vekillerine tanınmış bir iade talebi hakkı bulunmaz. CMK m.174, incelemeyi mahkemenin kendiliğinden yapacağı bir denetim olarak kurgulamıştır; başvuru üzerine işleyen bir usul öngörülmemiştir.

Bu, ilgililerin dosyaya hiçbir şey sunamayacağı anlamına gelmez. Uygulamada müdafi veya vekil, on beş günlük süre içinde mahkemeye dilekçe verip iade sebebi oluşturduğunu düşündüğü eksikliği bildirebilir. Ancak bu dilekçe mahkemeyi bağlamaz ve reddi hâlinde ayrıca bir kanun yoluna konu olmaz; dilekçe yalnızca mahkemenin dikkatini çekmeye yarayan bir bildirimdir.

Sürenin kısalığı bu bildirimi pratikte zorlaştırır. On beş gün, dosyanın mahkemeye ulaşmasıyla işlemeye başladığı için ilgililerin çoğu zaman haberi bile olmaz; iddianamenin varlığı sanığa genellikle kabul kararından sonra, çağrı kâğıdıyla birlikte tebliğ edildiğinde ulaşır.

İddianamenin İadesine İtiraz: Kim, Nereye ve Ne Kadar Sürede?

İade kararına yalnızca Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir. CMK m.174/5 bunu açıkça düzenler ve itiraz hakkını başka kimseye tanımaz. Şüphelinin veya müştekinin iade kararına karşı başvurabileceği bir kanun yolu bulunmaz.

Madde itirazın usulünü ayrıca düzenlemediği için genel hükümler işler. CMK m.268/1 uyarınca itiraz, ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie verilecek bir dilekçeyle veya tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır. Dilekçenin doğrudan üst mercie gönderilmesi usule uygun değildir.

İtirazı alan mahkeme önce kendi kararını gözden geçirir. CMK m.268/2’ye göre kararına itiraz edilen merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir. İade kararını asliye ceza mahkemesi vermişse itirazı ağır ceza mahkemesi inceler.

İade Edilen İddianameden Sonra Ne Olur? İkinci Kez İade Mümkün mü?

Savcı, iade kararında gösterilen eksiklikleri tamamlar ve hatalı noktaları düzeltir. CMK m.174/4 bu aşamada bir yol ayrımı da öngörür: eksiklikler giderildikten sonra kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesini gerektiren bir durum ortaya çıkmışsa savcı yeniden iddianame düzenlemez, takipsizlik kararı verir. Böyle bir durum yoksa yeni iddianame düzenleyip dosyayı mahkemeye gönderir.

İkinci kez iade konusunda kanun mahkemeyi sınırlar. Aynı fıkranın son cümlesi açıktır: “İlk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iddianamenin iadesi yoluna gidilemez.” Yani mahkeme, ilk iade kararında saymadığı bir eksikliği sonradan gerekçe yapamaz.

Bu kuralın pratik sonucu, ilk iade kararının kapsamlı olması zorunluluğudur. Mahkemenin dosyadaki bütün eksiklikleri ilk kararda göstermesi gerekir; aksi hâlde ikinci iddianameyi, gördüğü yeni bir eksikliğe rağmen kabul etmek zorunda kalır. Dosyanın mahkeme ile savcılık arasında sürekli gidip gelmesini önleyen düzenleme budur.

On Beş Günde İade Edilmeyen İddianame Kabul Edilmiş Sayılır

CMK m.174/3 bu sonucu doğrudan yazar: “En geç birinci fıkrada belirtilen süre sonunda iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır.” Kabul için mahkemenin ayrıca bir karar vermesi gerekmez; sürenin geçmesi tek başına sonucu doğurur.

Bu hükmün iki sonucu vardır. Birincisi, mahkeme on beş günü geçirdikten sonra artık iade edemez; süre sonrasında verilen iade kararı yetkisiz verilmiş bir karardır. İkincisi, dosyada bir kabul kararı görünmemesi kamu davasının açılmadığı anlamına gelmez; kabul kendiliğinden gerçekleşmiş olabilir.

Uygulamada mahkemeler çoğunlukla açık bir kabul kararı verir ve duruşma gününü belirler. Ancak kanun bakımından belirleyici olan bu karar değil, on beş günlük sürenin dolmasıdır. Kabul kararı yalnızca mevcut hukuki durumu tespit eder.

İddianamenin Değerlendirilmesi Sonrası Açılış Süreci Nasıl İşler?

Değerlendirme olumlu sonuçlanmışsa, yani iddianame kabul edilmişse, süreç doğrudan kovuşturma evresine geçer. CMK m.175/1 bunu tek cümleyle belirler: “İddianamenin kabulüyle, kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar.”

Bu an, ceza yargılamasında birkaç sıfatın birden değiştiği eşiktir. Şüpheli artık sanıktır, soruşturma dosyası dava dosyasına dönüşür ve dosyanın sahipliği savcılıktan mahkemeye geçer. Kamu davasının açılması için ayrıca bir dava dilekçesi verilmesi ya da harç yatırılması gerekmez; iddianamenin kabulü davayı kendiliğinden açar.

Kabulden sonra mahkeme duruşma hazırlığına başlar. CMK m.175/2 uyarınca mahkeme duruşma gününü belirler ve duruşmada hazır bulunması gereken kişileri çağırır. Bu aşamada tanık listesi oluşturulur, bilirkişi gerekiyorsa görevlendirme yapılır ve tutuklu dosyalarda öncelikli gün verilir.

İddianame ve Kamu Davası Açılış İşlemleri: Adım Adım

Soruşturmanın sona ermesinden ilk duruşmaya kadar geçen süreç birbirini izleyen belirli işlemlerden oluşur. Aşağıdaki sıra, dosyanın hangi aşamada olduğunu anlamak için kullanılabilir.

1. Soruşturmanın tamamlanması: savcı delilleri değerlendirir ve yeterli şüphe bulunup bulunmadığına karar verir.
2. Karar anı: yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Şartları varsa kamu davasının açılmasının ertelenmesi yoluna da gidilebilir.
3. İddianamenin düzenlenmesi: belge görevli ve yetkili mahkemeye hitaben yazılır, m.170/3’teki unsurları taşır.
4. Mahkemeye gönderme: iddianame ve soruşturma evrakı mahkemeye verilir; on beş günlük süre bu tarihte başlar.
5. İnceleme: mahkeme bütün belgeleri inceler, iade sebebi varsa dosyayı geri gönderir.
6. Kabul: iade edilmezse kamu davası açılır ve kovuşturma evresi başlar.
7. Duruşma hazırlığı: duruşma günü belirlenir, iddianame çağrı kâğıdıyla birlikte sanığa tebliğ edilir.

Bu zincirde savcının takdir alanı yalnızca ikinci adımdadır. Yeterli şüphe bulunduğunda iddianame düzenlemek kural olarak zorunludur; kanun, kamu davası açma görevini m.170/1’de doğrudan Cumhuriyet savcısına vermiştir ve “kamu yararı yoksa dava açılmaz” biçiminde genel bir takdir yetkisi tanımamıştır. Takdirin işlediği hâller etkin pişmanlık ve şahsi cezasızlık sebepleriyle sınırlıdır.

İddianame Ne Kadar Sürede Hazırlanır? Kanunda Bir Süre Var mı?

Ceza Muhakemesi Kanunu, savcının iddianameyi hangi süre içinde düzenlemesi gerektiğine dair bir üst sınır koymamıştır. Soruşturmanın tamamlanması için gün veya ay olarak belirlenmiş genel bir süre bulunmaz; belirleyici olan delillerin toplanmasının tamamlanmasıdır. Bu nedenle “soruşturma en geç şu kadar ayda bitmelidir” biçimindeki beklentilerin kanuni bir dayanağı yoktur.

Buna karşılık idari düzeyde bir ölçüm sistemi kurulmuştur. Soruşturma, Kovuşturma veya Yargılama Hedef Sürelerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, dosya türlerine göre hedef süreler belirlenmesini öngörür; bu süreler Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca saptanır ve Bakanlık internet sitesinde ilan edilir. Ölçüm, soruşturma işlemlerinde suç şüphesinin yetkili mercilerce öğrenildiği tarihten itibaren yapılır.

Yönetmeliğin tanım maddesi bu sürelerin hukuki değerini de açıkça belirler: hedef süre, ilgilileri için hak doğurmayan, yargısal süreçleri iyileştirmeyi amaçlayan bir süredir. Yani hedef sürenin aşılması dosya sahibine bir talep hakkı vermez, soruşturmanın düşmesine yol açmaz; sistem yargı performansının ölçülmesine yöneliktir. Süreye bağlanan tek gerçek sınır, tutuklu dosyalarda tutukluluk sürelerinin işlemesidir.

İddianamede Bulunması Zorunlu Unsurlar Nelerdir?

CMK m.170/3, görevli ve yetkili mahkemeye hitaben düzenlenen iddianamede gösterilmesi gereken hususları on bir bent hâlinde sayar. Bu unsurlardan birinin eksikliği, m.174/1-(a) bendi üzerinden iade sebebi oluşturabilir.

Unsur grubu	İçeriği
Kişiler	Şüphelinin kimliği, müdafii, maktul/mağdur veya suçtan zarar görenin kimliği, bunların vekili veya kanuni temsilcisi
İhbar ve şikâyet	Açıklanmasında sakınca yoksa ihbarda bulunanın kimliği, şikâyetçinin kimliği, şikâyetin yapıldığı tarih
Fiil	Yüklenen suç ve uygulanması gereken kanun maddeleri, suçun işlendiği yer, tarih ve zaman dilimi
Deliller	Suçun delilleri
Tutukluluk	Şüphelinin tutuklu olup olmadığı; tutuklanmışsa gözaltına alma ve tutuklama tarihleri ile süreleri

Maddenin devamı içeriğe ilişkin üç kural daha koyar. m.170/4 uyarınca yüklenen suçu oluşturan olaylar mevcut delillerle ilişkilendirilerek açıklanır ve suçla ilgisi bulunmayan bilgilere yer verilmez. m.170/5, sonuç kısmında yalnızca aleyhe değil lehe hususların da ileri sürülmesini zorunlu kılar. m.170/6 ise istenen ceza ve güvenlik tedbirlerinin, suç tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmişse tüzel kişi hakkında uygulanabilecek güvenlik tedbirinin açıkça belirtilmesini arar.

Lehe hususların gösterilmesi yükümlülüğü, savcının taraf değil kamu adına hareket eden bir makam olmasından doğar. Uygulamada bu bendin ihmal edildiği iddianameler, m.174/1-(a) bendi kapsamında değerlendirilebilir. Kanun metinleri için 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu resmî kaynaktan doğrulanabilir.

İddianame Sanığa Nasıl Tebliğ Edilir?

İddianame, çağrı kâğıdı ile birlikte sanığa tebliğ olunur. CMK m.176/1 bu kuralı koyar; sanık iddianamenin içeriğini bu tebligatla öğrenir ve savunmasını buna göre hazırlar.

Maddeye 8/7/2021 tarihinde eklenen cümle, bildirime elektronik bir kanal daha açmıştır. İletişim bilgileri dosyada bulunuyorsa iddianameye ilişkin bilgiler ve duruşma tarihi telefon, telgraf, faks veya elektronik posta gibi araçlarla da bildirilir. Ancak kanun burada önemli bir sınır koyar: çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu durumda uygulanmaz. Yani e-posta ile yapılan bildirim, usulüne uygun tebligatın yerine geçmez ve zorla getirme gibi sonuçlara dayanak olmaz.

Tutuklu ve tutuksuz sanıklar için usul farklıdır. Tutuklu olmayan sanığa tebliğ olunacak çağrı kâğıdına, mazereti olmaksızın gelmediğinde zorla getirileceği yazılır (m.176/2). Tutuklu sanığın çağrılması ise duruşma gününün tebliğ edilmesi suretiyle yapılır (m.176/3).

Sanık İddianameye İtiraz Edebilir mi?

İddianamenin kendisine karşı sanığa tanınmış bir itiraz yolu yoktur. İddianame bir mahkeme kararı değil, savcılık işlemidir; kanun yolları ise kural olarak hâkim ve mahkeme kararlarına karşı işler. Sanığın iddianameye karşı yapacağı şey, kovuşturma evresinde savunmasını sunmaktır.

Kabul kararına karşı da ayrı bir başvuru yolu düzenlenmemiştir. İade kararına itiraz hakkı yalnızca savcıya tanınmış olduğuna göre, kabul yönündeki sonuca karşı sanığın itirazı da söz konusu olmaz. Sanığın hukuki koruması, yargılama içinde ve hüküm sonrası kanun yollarında sağlanır.

Savunma tarafının bu aşamada yapabileceği, iddianamenin unsurlarını ve dosyadaki eksiklikleri erkenden tespit etmektir. Örneğin uzlaştırma işletilmemişse veya izne tabi bir suçta izin alınmamışsa, bu eksiklik duruşma aşamasında da ileri sürülebilir ve mahkemenin dosyayı değerlendirmesini gerektirir.

İddianamesi Hazırlanan Dosyada Ne Yapılmalı?

Dosyanın hangi aşamada olduğunun tespiti ilk adımdır. İddianame düzenlenmiş ancak mahkemeye henüz ulaşmamışsa on beş günlük süre başlamamıştır; ulaşmışsa süre işlemektedir ve iade ihtimali bu pencerede değerlendirilir.

İkinci adım, iddianamenin içeriğinin kanuni unsurlar bakımından okunmasıdır. Suçun işlendiği yer ve zaman diliminin gösterilip gösterilmediği, delillerin olaylarla ilişkilendirilip ilişkilendirilmediği, uzlaştırma veya izin gibi bir ön şartın atlanıp atlanmadığı bu okumada ortaya çıkar. Şikâyet aşamasından itibaren dosyaya sunulan belgelerin iddianameye yansıyıp yansımadığı da ayrıca kontrol edilir.

Süreler kısa ve hak düşürücü olduğundan, iddianamenin tebliğ edildiği tarihin kaydedilmesi ve savunma hazırlığının duruşma gününü beklemeden başlatılması yerinde olur. Dosyanızdaki iddianamenin unsurları ve izlenecek yol konusunda bir ceza avukatıyla çalışmak, duruşma öncesi hazırlık için zaman kazandırır.

Sıkça Sorulan Sorular

İddianamenin iadesi nedir?

Mahkemenin, savcılıkça düzenlenen iddianameyi eksik veya hatalı noktalarını göstererek Cumhuriyet başsavcılığına geri göndermesidir. Davanın esasına ilişkin bir karar değildir.

İddianamenin iadesi süresi kaç gündür?

On beş gündür. Süre, iddianamenin ve soruşturma evrakının mahkemeye verildiği tarihten itibaren işler.

İddianamenin iadesi süresi ne zaman başlar?

Savcının iddianameyi imzaladığı tarihte değil, iddianame ile soruşturma evrakının mahkemeye verildiği tarihte başlar.

İddianamenin iadesi sebepleri nelerdir?

Beş sebep vardır: m.170’e aykırı düzenleme, sübuta doğrudan etkili mevcut delilin toplanmaması, önödeme-uzlaştırma-seri muhakeme usulünün uygulanmaması, izin veya talep alınmaması ve on beş yaşını doldurmamış çocukta sosyal inceleme yaptırılmaması.

İddianamenin iadesi kararını kim verir?

İddianamenin gönderildiği görevli ve yetkili mahkeme verir. Karar duruşma açılmadan, dosya üzerinden alınır.

İddianamenin iadesine itiraz edilebilir mi?

Edilebilir, ancak itiraz hakkı yalnızca Cumhuriyet savcısına tanınmıştır. Şüphelinin veya müştekinin iade kararına karşı başvuru yolu yoktur.

İddianamenin iadesine itiraz süresi ne kadardır?

CMK m.174/5 ayrı bir süre öngörmediği için genel hüküm işler: m.268/1 uyarınca kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta.

İddianamenin iadesine itiraz nereye yapılır?

Dilekçe, kararı veren mahkemeye verilir. Mahkeme itirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir.

İddianamenin iadesi talebi ne demek?

Kanunda düzenlenmiş bir talep hakkı değildir. Müdafi veya vekil eksikliği dilekçeyle bildirebilir, ancak bu dilekçe mahkemeyi bağlamaz ve reddi ayrı bir kanun yoluna konu olmaz.

Suçun hukuki nitelendirmesi yanlışsa iddianame iade edilir mi?

Edilmez. CMK m.174/2 bunu açıkça yasaklar; mahkeme zaten fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir ve gerekirse ek savunma vererek niteliği değiştirir.

İddianame 15 gün içinde iade edilmezse ne olur?

Kabul edilmiş sayılır. Ayrı bir kabul kararı gerekmez; sürenin dolmasıyla kamu davası açılmış ve kovuşturma evresi başlamış olur.

İddianame ikinci kez iade edilebilir mi?

Yalnızca ilk kararda gösterilen sebepler bakımından. Kanun, ilk kararda belirtilmeyen sebeplere dayanılarak yeniden iade yoluna gidilmesini yasaklar.

Çocuk dosyalarında sosyal inceleme raporu zorunlu mudur?

On beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında zorunludur. Rapor alınmadan düzenlenen iddianame 8/8/2026 tarihli değişiklikle iade sebebi hâline gelmiştir.

Sanık iddianameye itiraz edebilir mi?

Edemez. İddianame bir mahkeme kararı değil savcılık işlemidir; sanığın hukuki koruması yargılama içinde ve hüküm sonrası kanun yollarında sağlanır.

İddianame kabul edilince ne olur?

Kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar. Şüpheli sanık sıfatını alır, mahkeme duruşma gününü belirleyip çağrılacak kişileri tespit eder.

İddianame e-posta ile bildirilebilir mi?

İletişim bilgileri dosyada varsa duruşma tarihi ve iddianameye ilişkin bilgiler elektronik yolla da bildirilebilir; ancak çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar bu bildirime bağlanmaz.

Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan somut olayınıza doğrudan uygulanamaz. Kanun metinleri değişebildiği için güncel durumu bir avukatla görüşerek teyit etmeniz önerilir. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.