Çocuğun Suçundan Ailenin Sorumluluğu: Anne Baba Ceza Alır mı?

Çocuğun suçundan ailenin sorumluluğu, Türk hukukunda tek bir kurala değil birbirinden ayrı iki rejime dayanır: anne babanın kendi fiili nedeniyle doğan cezai sorumluluk ve çocuğun verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluk. Bu ayrım 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile daha da belirgin hâle geldi; kanun ailenin cezai sorumluluğunu üç ayrı noktada ağırlaştırdı ve daha önce yaptırımsız kalan bir alana tazyik hapsi getirdi.

Cezai sorumluluğun hangi hâllerde doğduğu, çocuğun verdiği maddi zarardan anne babanın ne zaman tazminatla yükümlü tutulacağı ve savunmada hangi ispat imkânlarının bulunduğu bu yazının konusudur. Her başlıkta dayanak, kanun metnindeki lafzıyla verilmiştir.

Çocuğun Suçundan Ailenin Sorumluluğu Hangi Hâllerde Doğar?

Türk ceza hukukunun temel ilkesi cezaların şahsiliğidir: kimse başkasının fiilinden dolayı cezalandırılamaz. Bu ilke Anayasa’nın 38’inci maddesinde açıkça yer alır. Dolayısıyla bir çocuğun hırsızlık, yaralama veya uyuşturucu suçu işlemiş olması, anne babasının o suçtan ceza alması sonucunu doğurmaz.

Buna karşılık anne baba, kendi ihmali veya fiili bağımsız bir suç oluşturuyorsa sorumlu tutulur. Çocuğun suçundan ailenin sorumluluğu denilen şey işte budur: cezalandırılan çocuğun suçu değil, ailenin yükümlülüğünü ihlal eden davranışıdır. Aynı şekilde hukuki sorumlulukta da anne baba, çocuğun fiilinden değil, gözetim yükümlülüğünü yerine getirmemesinden ötürü tazminatla yükümlü olur.

Sorumluluk doğuran hâlleri iki başlıkta toplamak mümkündür:

Sorumluluk türü	Dayanak	Sonuç
Aile yükümlülüğünün ihlali	TCK m.233	3 ay – 3 yıl arası hapis; ağır suçlarda artırım
Silahın özensiz muhafazası	6136 m.13/A	1 – 3 yıl hapis
Tedbir kararına aykırılık	5395 m.45/5	3 – 10 gün tazyik hapsi
Çocuğa bıçak satma veya taşımasına göz yumma	5326 m.43/C	5.000 – 10.000 TL idari para cezası
Çocuğun verdiği zarar	TMK m.369	Tazminat (kurtuluş kanıtı mümkün)
Ayırt etme gücü olmayan çocuğun zararı	TBK m.65	Hakkaniyet tazminatı

Anne Baba Çocuğun İşlediği Suçtan Doğrudan Ceza Alır mı?

Hayır. Çocuk bir suç işlediğinde soruşturma ve kovuşturma çocuk hakkında yürütülür; anne baba bu dosyada sanık sıfatını almaz. Anne babanın konumu, çocuğun kanuni temsilcisi olarak duruşmalara katılmak, çocuğun savunmasına destek olmak ve sosyal inceleme sürecine bilgi vermekle sınırlıdır.

Ancak somut olayda anne babanın kendi davranışı ayrı bir suç oluşturuyorsa, bu fiil için ayrı bir soruşturma başlatılır. Uygulamada en sık karşılaşılan hâller şunlardır: çocuğun okula gönderilmemesi ve temel bakımının sağlanmaması, çocuğun suç işleyen kişilerin yanına bırakılması, evde ruhsatlı silahın erişilebilir yerde tutulması, çocuk hakkında verilen tedbir kararının gereğinin yerine getirilmemesi. Bu fiillerin her biri kanunda ayrı bir yaptırıma bağlanmıştır.

Çocuğun kendi ceza sorumluluğunun yaşa göre nasıl belirlendiği ve 7593 sayılı Kanun ile değişen ceza sınırları için suça sürüklenen çocuk SSÇ nedir başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

TCK 233: Aile Hukukundan Doğan Yükümlülüğün İhlali

Türk Ceza Kanunu’nun 233’üncü maddesi, aile bireylerine karşı yükümlülüklerin ihlalini üç ayrı fıkrada suç olarak düzenler. 7593 sayılı Kanun’un üçüncü maddesiyle bu fıkralardaki cezalar yükseltilmiş ve maddeye dördüncü bir fıkra eklenmiştir.

Bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi

Maddenin birinci fıkrasına göre, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi şikâyet üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Önceki düzenlemede ceza “bir yıla kadar hapis” olarak belirlenmişti; yani hem alt sınır getirilmiş hem üst sınır iki katına çıkarılmıştır.

Yükümlülük yalnızca nafaka ödemekten ibaret değildir. Çocuğun eğitimine devam etmesini sağlamak, sağlık ihtiyaçlarını karşılamak ve gözetim altında bulundurmak da bu kapsamdadır. Fıkranın uygulanması için yükümlülüğün aile hukukundan doğması gerekir; sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlali bu suçu oluşturmaz.

Hamile eşi veya birlikte yaşadığı kadını çaresiz durumda terk

İkinci fıkra, hamile olduğunu bildiği eşini veya sürekli birlikte yaşadığı ve kendisinden gebe kalmış bulunduğunu bildiği evli olmayan bir kadını çaresiz durumda terk eden kimseyi cezalandırır. Ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir; 7593 öncesinde bu ceza üç aydan bir yıla kadar hapisti.

Çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokma

Üçüncü fıkra, uygulamada çocuk ceza dosyalarıyla en çok kesişen hükümdür. Velayet hakları kaldırılmış olsa dahi; itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılması ya da onur kırıcı tavır ve hareketlerin sonucu maddi ve manevi özen noksanlığı nedeniyle çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan ana veya baba, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Önceki ceza üç aydan bir yıla kadar hapisti; yeni düzenlemede alt sınır bir yıla, üst sınır üç yıla çıkarılmıştır.

Sık yapılan bir hata: Maddenin tamamının şikâyete bağlı olduğu sanılır. Oysa kanun metninde “şikâyet üzerine” ibaresi yalnızca birinci fıkrada yer alır. İkinci ve üçüncü fıkralarda böyle bir kayıt bulunmadığından bu fiiller resen soruşturulur. Ayrıca üçüncü fıkra, velayetin kaldırılmış olmasını sorumluluğu ortadan kaldıran bir sebep saymaz; hüküm bunu açıkça belirtir.

Çocuk Adam Öldürürse Anne Babanın Cezası Artar mı?

Evet. 7593 sayılı Kanun ile TCK m.233’e eklenen dördüncü fıkra, ailenin sorumluluğunda en sert değişikliği getirmiştir. Fıkraya göre, birinci ve üçüncü fıkralarda tanımlanan fiiller nedeniyle çocuğun kasten öldürme (TCK m.81, 82) veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m.87/2 ve 87/4) suçunu işlemesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, faile bu madde uyarınca verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Bu düzenlemenin iki ayrı sonucu vardır. Birincisi, normalde şikâyete bağlı olan birinci fıkra suçu, çocuk bu iki suçtan birini işlediğinde şikâyet olmaksızın soruşturulur hâle gelir. İkincisi, ceza doğrudan artırılır. Artırım oranının alt sınırı yarı, üst sınırı iki kattır; hangi oranın uygulanacağını hâkim somut olayın özelliklerine göre belirler.

Hâl	Temel ceza	Çocuk m.81/82 veya m.87/2-4 suçunu işlerse
TCK m.233/1 (bakım-eğitim yükümlülüğü)	3 ay – 2 yıl hapis, şikâyete bağlı	Şikâyet aranmaz, ceza 4,5 ay – 4 yıl aralığına kadar artırılabilir
TCK m.233/3 (ahlak-güvenlik-sağlığı tehlikeye sokma)	1 – 3 yıl hapis, resen	Şikâyet aranmaz, ceza 1,5 – 6 yıl aralığına kadar artırılabilir

Tablodaki aralıklar, kanundaki “yarısından iki katına kadar” ifadesinin temel cezaya uygulanmasıyla ortaya çıkan sınırları gösterir. Somut cezanın hangi noktada belirleneceği, hâkimin TCK m.61’e göre yapacağı değerlendirmeye bağlıdır. Fıkranın uygulanabilmesi için, anne babanın fiili ile çocuğun işlediği suç arasında bir bağlantı bulunması ve birinci veya üçüncü fıkradaki fiilin unsurlarının ayrıca gerçekleşmiş olması gerekir. Verilen hapis cezasının ne kadarının infaz kurumunda geçirileceği ise ayrı bir hesaptır; ayrıntı için hapis cezası alan ne kadar yatar yazımıza bakabilirsiniz.

Silahını Saklamayan Kişiye Ne Ceza Verilir?

7593 sayılı Kanun’un birinci maddesiyle 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’a 13/A maddesi eklenmiştir. Yeni hükme göre, ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi suretiyle çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Maddenin dikkat çeken üç özelliği vardır:

• Fail yalnızca anne baba değildir. Hüküm “kişi” demektedir; silahın maliki, zilyedi veya fiilen muhafazasından sorumlu olan herkes bu maddeden sorumlu tutulabilir.
• Silahın ruhsatlı olması sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Madde ruhsat durumuna göre bir ayrım yapmaz; ölçüt, muhafazanın dikkat ve özen yükümlülüğüne uygun olup olmadığıdır.
• Çocuğun silahı kullanmış olması aranmaz. Suçun oluşması için çocuğun silahı ele geçirmesi yeterlidir; ateş edilmesi veya bir zarar doğması şart değildir.

Madde metnindeki “fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde” ibaresi, hükmün tali nitelikte olduğunu gösterir. Çocuğun ele geçirdiği silahla bir kişiyi yaralaması veya öldürmesi hâlinde, silahı özensiz saklayan kişinin taksirle işlenen suçlardan sorumluluğu ayrıca değerlendirilir ve daha ağır cezayı gerektiren hüküm uygulanır.

Tedbir Kararına Uymayan Anne Babaya Tazyik Hapsi Verilir mi?

Evet ve bu, 7593 sayılı Kanun’un en yeni yaptırımıdır. 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 45’inci maddesine eklenen beşinci fıkraya göre, çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, fiil suç teşkil etse dahi, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre çocuk hâkimi kararıyla üç günden on güne kadar tazyik hapsi ile cezalandırılır.

Önceki dönemde tedbir kararına uyulmaması hâlinde uygulanacak bir yaptırım öngörülmemişti; karar çoğu zaman kâğıt üzerinde kalıyordu. Örneğin çocuk hakkında eğitim tedbirine hükmedilmesine rağmen çocuğun okula gönderilmemesi ya da sağlık tedbiri kararına rağmen tedaviye götürülmemesi hâlinde başvurulacak somut bir zorlama aracı bulunmuyordu. Yeni fıkra bu boşluğu doldurmaktadır.

Fıkranın usulüne ilişkin üç nokta önemlidir. Kararı çocuk hâkimi verir. Karara karşı 5395 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi uyarınca itiraz yoluna gidilebilir. Tazyik hapsine ilişkin kararlar, kesinleşmesini müteakip Cumhuriyet başsavcılığı tarafından yerine getirilir ve karar çocuk hâkimi tarafından ilgili kuruma bildirilir. Hangi tedbir türlerinin bulunduğu ve her birinin süresi konusunda yönlendirme tedbirleri nedir yazımız ayrıntı verir.

Tazyik Hapsi Nedir? Adli Sicile İşler mi?

Tazyik hapsi bir ceza değil, zorlama hapsidir. Amacı geçmişteki bir fiili cezalandırmak değil, kişiyi yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlamaktır. Bu niteliği nedeniyle tazyik hapsi adli sicil kaydına işlenmez ve tekerrüre esas alınmaz. İnfaz edilse dahi “sabıka” doğurmaz.

Buna karşılık tazyik hapsi kişi özgürlüğünü doğrudan kısıtlayan bir tedbirdir. Bu nedenle savunma bakımından şu noktalar belirleyici olur:

1. Tedbir kararının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği. Kişi kararın içeriğini bilmiyorsa aykırı hareket ettiğinden söz edilemez.
2. Aykırılığın kime yüklenebileceği. Tedbirin yerine getirilememesi çocuğun kendi davranışından veya kurumun uygulamamasından kaynaklanıyorsa, ana babaya isnat edilemez.
3. Aykırılığın ağırlığı. Kanun süreyi “üç günden on güne kadar” olarak belirlemiş ve hâkimi ihlal edilen tedbirin niteliğine göre değerlendirme yapmakla yükümlü tutmuştur; her aykırılık üst sınırdan cezalandırılmaz.

Çocuğa Bıçak Satan veya Taşımasına Göz Yuman Kişiye Ne Olur?

7593 sayılı Kanun, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’na “amaç dışı bıçak taşıma” başlıklı 43/C maddesini eklemiştir. Madde, 6136 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan her tür bıçak ile diğer kesici, delici veya bereleyici aletler bakımından on sekiz yaşından küçük çocuklara satılmasını, çocuklar tarafından satın alınmasını veya taşınmasını yasaklar. Bu yasak 18 Ağustos 2026’dan itibaren yürürlüktedir.

Yasağa uymayan kişiye beş bin Türk lirası, kabahate konu bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması hâlinde on bin Türk lirası idari para cezası verilir. Kabahatin işlendiğini öğrendiği hâlde yetkili makamlara bildirimde bulunmayan işletici veya sorumluya ayrıca beş bin Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca kabahatin konusunu oluşturan eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir. Hükümler internet satışları ve mesafeli satışlar için de geçerlidir.

Çocuğun kendisi bakımından ise özel bir kural getirilmiştir: kabahati işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında idari para cezası uygulanmaz. Bunun yerine çocuğun üstün yararı gözetilerek, 5395 sayılı Kanun uyarınca koruyucu, destekleyici ve yönlendirme tedbirlerine karar verilmesi amacıyla mülki amir tarafından çocuk hâkiminden tedbir talebinde bulunulur. Ruhsatsız yerlerde bıçak satışı ve sergilenmesi yasağı ise 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Çocuğun Verdiği Maddi Zarardan Anne Baba Sorumlu mu?

Bu soru cezai değil, hukuki sorumluluk alanına girer ve dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 369’uncu maddesidir. Maddeye göre ev başkanı, ev halkından olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur.

Rakip kaynakların çoğunun atladığı ayrım burada. Bu sorumluluk velayete değil, ev başkanlığına bağlıdır. TMK m.367’ye göre evi yönetme yetkisi kan veya kayın hısımlığı, işçilik, çıraklık veya benzeri sebeplerle ya da koruma ve gözetme ilişkisi içinde ev halkı olarak bir arada yaşayanların hepsini kapsar. Dolayısıyla boşanma sonrasında çocuk fiilen kimin evinde yaşıyorsa, ev başkanı sıfatı ona aittir; velayet hakkının diğer eşte olması bu kişiyi sorumluluktan kurtarmaz. Aynı şekilde çocuğun yanında kaldığı büyükanne veya büyükbaba da ev başkanı sıfatıyla sorumlu tutulabilir.

Sorumluluğun niteliği kusursuz sorumluluktur; zarar görenin ev başkanının kusurunu ispat etmesi gerekmez. Buna karşılık sorumluluk mutlak değildir. Ev başkanı iki yoldan biriyle kurtulabilir: gerekli gözetimi gösterdiğini ispat etmek ya da gereken dikkat ve özen gösterilseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ortaya koymak. İspat yükü ev başkanının üzerindedir.

Ayırt Etme Gücü Olmayan Çocuğun Verdiği Zarar Kim Öder?

Çocuğun kendi kusur sorumluluğu, ayırt etme gücüne sahip olup olmamasına göre değişir. Ayırt etme gücü bulunan çocuk, verdiği zarardan haksız fiil hükümlerine göre kendisi de sorumludur; bu durumda zarar gören hem çocuğa hem ev başkanına başvurabilir. Çocuğun mağdurunun da çocuk olduğu dosyalarda, örneğin çocuğun çocuğa cinsel istismarı gibi hâllerde, tazminat talebi ceza dosyasından bağımsız olarak açılabilir.

Ayırt etme gücü bulunmayan çocuk bakımından ise Türk Borçlar Kanunu’nun 65’inci maddesi devreye girer: hakkaniyet gerektiriyorsa hâkim, ayırt etme gücü bulunmayan kişinin verdiği zararın tamamen veya kısmen giderilmesine karar verir. Bu, kusura dayanmayan bir hakkaniyet sorumluluğudur; hâkim tarafların ekonomik durumunu, zararın büyüklüğünü ve olayın koşullarını birlikte değerlendirir.

Uygulamada bu iki hüküm birlikte işletilir: zarar gören öncelikle ev başkanına yönelir, ev başkanı kurtuluş kanıtı getirirse ve çocuğun da ayırt etme gücü yoksa TBK m.65 kapsamında hakkaniyet tazminatı gündeme gelir. Böylece zararın tümüyle karşılıksız kalması önlenmiş olur.

Velayet Kaldırılmışsa Ailenin Sorumluluğu Devam Eder mi?

Cezai sorumluluk bakımından devam eder. TCK m.233/3, hükmün uygulanmasını “velayet hakları kaldırılmış olsa da” ifadesiyle açıkça velayetten bağımsız tutmuştur. Buna göre velayeti kaldırılmış bir ana veya baba da, itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu madde kullanımı ya da onur kırıcı tavır ve hareketler sonucu çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokması hâlinde bu maddeden cezalandırılır.

Hukuki sorumluluk bakımından ölçüt yine ev başkanlığıdır. Velayeti kaldırılan ve çocukla birlikte yaşamayan ana babanın TMK m.369 kapsamında sorumlu tutulması beklenmez; çünkü gözetim imkânı fiilen ortadan kalkmıştır. Buna karşılık çocuğun bakımı ve eğitimi için gerekli giderleri karşılama yükümlülüğü TMK m.327 uyarınca ana babada kalmaya devam eder.

Velayetin kime verileceği, değiştirilmesi ve kaldırılması ayrı bir yargılamanın konusudur. Bu konudaki ölçütler için çocuğun velayeti babaya nasıl verilir yazımız ayrıntı sunar.

Cezai Sorumluluk ile Tazminat Sorumluluğu Arasındaki Fark Nedir?

İki rejim birbirinden bağımsız işler. Anne baba hakkında ceza soruşturması açılmamış olması, tazminat davasında sorumlu tutulmasına engel değildir; aynı şekilde ceza davasından beraat, tazminat sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aşağıdaki tablo iki rejimin temel farklarını gösterir:

Ölçüt	Cezai sorumluluk	Hukuki (tazminat) sorumluluk
Dayanak	TCK m.233, 6136 m.13/A, 5395 m.45/5	TMK m.369, TBK m.65
Sorumluluğun temeli	Ana babanın kendi kusurlu fiili	Gözetim yükümlülüğü (kusursuz sorumluluk)
İspat yükü	İddia makamında	Ev başkanında (kurtuluş kanıtı)
Sonuç	Hapis veya idari para cezası	Maddi ve manevi tazminat
Velayetin etkisi	TCK m.233/3 velayetten bağımsız uygulanır	Ölçüt ev başkanlığıdır, velayet değil
Görevli mercii	Ceza mahkemeleri, çocuk hâkimi	Asliye hukuk mahkemesi

Çocuğun Suçundan Ailenin Sorumluluğunda Savunma Noktaları

Savunmanın kurulacağı zemin, hangi rejimin gündemde olduğuna göre değişir. Cezai sorumlulukta tartışma suçun unsurları üzerinde yürür; hukuki sorumlulukta ise ispat yükünün nasıl dağıldığı belirleyicidir.

• TCK m.233/1 bakımından: Yükümlülüğün aile hukukundan doğup doğmadığı, ihlalin gerçekleşip gerçekleşmediği ve şikâyet süresine uyulup uyulmadığı tartışılır.
• TCK m.233/3 bakımından: Kanun “ağır şekilde tehlikeye sokma” ölçütünü aramaktadır; her ihmal bu eşiği aşmaz. Ayrıca maddede sayılan sebeplerden (itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu kullanımı, onur kırıcı tavır ve hareketler) en az birinin bulunması gerekir.
• TCK m.233/4 bakımından: Artırım hükmünün uygulanabilmesi için birinci veya üçüncü fıkradaki fiilin bağımsız olarak gerçekleşmiş olması ve çocuğun işlediği suçun tam olarak m.81, 82 veya m.87/2-4 kapsamında bulunması gerekir. Kastı aşan yaralamanın hangi fıkraya girdiği bu noktada belirleyicidir.
• 6136 m.13/A bakımından: Silahın muhafaza biçiminin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olup olmadığı somut olarak değerlendirilir; kilitli çelik kasada tutulan bir silahın çocuk tarafından ele geçirilmesi ile açıkta bırakılan bir silah aynı sonucu doğurmaz.
• TMK m.369 bakımından: Kurtuluş kanıtı iki yoldan getirilebilir; olağan gözetimin gösterildiğinin ispatı ya da gereken özen gösterilseydi dahi zararın önlenemeyeceğinin ortaya konması. Çocuğun yaşı, alışkanlıkları ve olayın gerçekleştiği ortam bu değerlendirmede rol oynar.

Çocuk hakkında yürüyen dosyada alınan sosyal inceleme raporu, ailenin sorumluluğu tartışmasında da kullanılan bir delildir. Raporun olumsuz gelmesi hâlinde izlenecek yol için sosyal inceleme raporu olumsuz gelirse ne olur yazımıza bakabilirsiniz. Ceza dosyanızdaki adımları konuşmak isterseniz Ankara ceza avukatı sayfamızda iletişim bilgilerimiz yer alıyor.

On beş yaşın altındaki çocukların sosyal ağ hesabı açmasına getirilen kısıtlamanın kapsamı, yürürlük tarihi ve yaptırımı için 15 yaş altı sosyal medya yasağı yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğum suç işlerse ben de ceza alır mıyım?

Kural olarak hayır. Cezaların şahsiliği ilkesi gereği kimse başkasının fiilinden sorumlu tutulamaz. Ancak kendi ihmaliniz ayrı bir suç oluşturuyorsa, örneğin bakım ve eğitim yükümlülüğünüzü yerine getirmediyseniz veya silahınızı özensiz sakladıysanız, bu fiil için ayrı bir soruşturma açılır.

TCK 233 suçu şikâyete bağlı mıdır?

Yalnızca birinci fıkra şikâyete bağlıdır. İkinci ve üçüncü fıkralarda şikâyet kaydı yer almadığından bu fiiller resen soruşturulur. Ayrıca dördüncü fıkra kapsamına giren hâllerde birinci fıkra bakımından da şikâyet aranmaz.

Çocuğun suçundan ailenin sorumluluğu 2026’da nasıl değişti?

7593 sayılı Kanun 18 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi. TCK m.233’teki cezalar yükseltildi, maddeye artırım fıkrası eklendi, silahın özensiz muhafazası ayrı suç hâline getirildi ve tedbir kararına aykırı davranan ana baba için tazyik hapsi öngörüldü.

Tazyik hapsi kaç gündür?

Çocuk hakkındaki tedbir kararına aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kimse için üç günden on güne kadar tazyik hapsi öngörülmüştür. Süreyi çocuk hâkimi, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre belirler.

Tazyik hapsi adli sicile işler mi?

Hayır. Tazyik hapsi bir ceza değil, yükümlülüğü yerine getirmeye zorlayan bir tedbirdir. Adli sicil kaydına işlenmez ve tekerrüre esas alınmaz.

Çocuğumun kırdığı camı ben mi ödemek zorundayım?

TMK m.369 uyarınca ev başkanı, ev halkından olan küçüğün verdiği zarardan sorumludur. Ancak bu sorumluluk mutlak değildir; olağan gözetimi gösterdiğinizi veya gereken özen gösterilseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ispat ederseniz sorumluluktan kurtulursunuz.

Boşandım, velayet bende değil; yine de sorumlu olur muyum?

Hukuki sorumlulukta ölçüt velayet değil ev başkanlığıdır; çocuk fiilen kimin evinde yaşıyorsa TMK m.369 sorumluluğu ona aittir. Cezai sorumlulukta ise TCK m.233/3 açıkça “velayet hakları kaldırılmış olsa da” demektedir; velayetin bulunmaması bu suçtan sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Silahım ruhsatlıysa yine de ceza alır mıyım?

Evet, alabilirsiniz. 6136 m.13/A ruhsat durumuna göre ayrım yapmaz. Belirleyici olan, silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne uygun şekilde muhafaza edilip edilmediğidir. Çocuğun silahı ele geçirmesi suçun oluşması için yeterlidir.

Çocuğa bıçak satmanın cezası nedir?

Kabahatler Kanunu m.43/C uyarınca on sekiz yaşından küçüğe bıçak satan kişiye beş bin Türk lirası, sayı veya nitelik bakımından vahim hâllerde on bin Türk lirası idari para cezası verilir. Kabahati öğrendiği hâlde bildirmeyen işletici veya sorumluya ayrıca beş bin Türk lirası ceza uygulanır.

Ayırt etme gücü olmayan çocuğun verdiği zarar karşılıksız mı kalır?

Hayır. Ev başkanı kurtuluş kanıtı getirse dahi, hakkaniyet gerektiriyorsa hâkim TBK m.65 uyarınca ayırt etme gücü bulunmayan çocuğun verdiği zararın tamamen veya kısmen giderilmesine karar verebilir.

Ceza davasından beraat edersem tazminat ödemekten kurtulur muyum?

Zorunlu olarak kurtulmazsınız. Cezai ve hukuki sorumluluk ayrı rejimlerdir; farklı ispat ölçütlerine tabidir. Ceza dosyasındaki beraat kararı, tazminat davasında hâkimi delil değerlendirmesi bakımından etkileyebilir ancak sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Çocuğum hakkında tedbir kararı verildi, ne yapmam gerekiyor?

Kararın gereğini yerine getirmeniz gerekir. Eğitim tedbiri verildiyse çocuğun okula devamını, sağlık tedbiri verildiyse tedaviye erişimini sağlamak sizin yükümlülüğünüzdür. Aykırılık hâlinde çocuk hâkimi kararıyla üç günden on güne kadar tazyik hapsi uygulanabilir; karara karşı itiraz yolu açıktır.

Büyükanne veya büyükbaba sorumlu tutulabilir mi?

Evet. TMK m.367’ye göre ev başkanlığı kan veya kayın hısımlığı ya da koruma ve gözetme ilişkisi içinde bir arada yaşayanların hepsini kapsar. Çocuk büyükanne veya büyükbabasının evinde yaşıyorsa, ev başkanı sıfatıyla onlar sorumlu tutulabilir.

Sonuç

Çocuğun suçundan ailenin sorumluluğu otomatik değildir; anne baba çocuğunun fiilinden değil, kendi ihmalinden veya gözetim yükümlülüğünü yerine getirmemesinden sorumlu olur. 7593 sayılı Kanun bu sorumluluğu ağırlaştırmıştır: TCK m.233’teki cezalar yükselmiş, çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi hâlinde şikâyet şartı kalkmış ve ceza artırımı öngörülmüş, ateşli silahın özensiz muhafazası ayrı bir suç olarak düzenlenmiş, tedbir kararına aykırılık ise tazyik hapsiyle yaptırıma bağlanmıştır.

Hukuki sorumlulukta ise ölçüt velayet değil ev başkanlığıdır ve kurtuluş kanıtı getirme imkânı bulunmaktadır. Bu nedenle hem ceza hem tazminat boyutunda savunmanın somut delillere dayandırılması, gözetimin nasıl sağlandığının ortaya konması belirleyici olur. Fiilin hangi tarihte gerçekleştiği de uygulanacak ceza rejimini doğrudan etkiler.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirildiğinden somut durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir. Yazıda anılan değişikliklerin tam metni için 7593 sayılı Kanun’un Resmî Gazete’de yayımlanan metnine bakılabilir.