Saat geldi, kapının önündesin ama çocuğun sana teslim edilmiyor. Telefonu açan olmuyor, mesajlar cevapsız kalıyor, hafta sonu görüşü bir kez daha suya düşüyor. Bu noktada çoğu ebeveyn aynı soruyu soruyor: bu bir suç mu, yoksa yalnızca “aramızda hallederiz” denilen bir aile meselesi mi? Kısa cevap şu: velayet veya kişisel ilişki kararına rağmen çocuğu sürekli göstermemek, hem idari bir yaptırıma hem de belirli koşullarda çocuğu göstermeme suçu kapsamında cezai sonuca bağlanabilen ciddi bir ihlaldir. Bu yazıda, 2022’den bu yana artık icra dairesi değil Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü (ADM) üzerinden yürüyen güncel süreci, başvuru adımlarını, cezai yaptırımı ve velayet üzerindeki etkisini uygulamadaki hâliyle anlatıyoruz.

Çocuğunu Göremeyen Ebeveyn Ne Yapabilir? (Hızlı Yol Haritası)

Elinizde kesinleşmiş bir velayet ilamı veya kişisel ilişki tedbiri varsa, ilk adımınız mahkemeye gitmek değil, bulunduğunuz yerdeki ADM birimine başvurmaktır. ADM, çocuğun fiilen teslimini ve düzenli kişisel ilişkiyi sağlamakla görevli; sürecin merkezinde bu kurum var.

1. Elinizdeki mahkeme kararının kesinleşmiş veya yürürlükte olan bir tedbir kararı olduğunu doğrulayın.
2. ADM’ye (yoksa yetkili hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne) yazılı başvuru yapın.
3. Müdürlüğün karşı tarafla kurduğu iletişimi ve tebligat sürecini takip edin.
4. Teslim gerçekleşmezse şikayet hakkınızı süresinde kullanın.
5. Engelleme sürekli hale geliyorsa velayet değişikliği ihtimalini avukatınızla değerlendirin.

Her adımın ayrıntısı — gereken belge, kaçırılmaması gereken süre ve başvurulacak mercii — ilerleyen bölümlerde. Durumunuza uyan başlıktan başlayabilirsiniz.

Çocuğu Göstermeme (Teslim Etmeme) Suçu Nedir?

Çocuğu göstermeme suçu, velayet kendisinde olmayan veya kişisel ilişki tesis edilmiş ebeveynin, mahkeme kararına rağmen çocuğu belirlenen gün ve saatte diğer tarafa teslim etmemesi ya da görüşe çıkarmamasıdır. Burada söz konusu olan klasik anlamda bir “ceza kanunu suçu” değil, çocuk teslimine ilişkin özel usul kurallarıyla düzenlenmiş, kendine özgü bir yaptırım sistemidir.

Bir davranışın bu kapsama girmesi için ortada geçerli bir mahkeme kararı olmalı; bu karar velayeti düzenleyen kesin bir hüküm olabileceği gibi, dava sürerken verilen bir kişisel ilişki tedbiri de olabilir. Karar yokken “çocuğumu görmek istiyorum ama eşim vermiyor” durumu, hukuken farklı bir zemine (velayet veya kişisel ilişki davası açma zorunluluğuna) oturur.

Pratikte üç görünüm öne çıkıyor: teslim gününde çocuğu vermemek, kararlaştırılan kişisel ilişkiyi sistematik biçimde engellemek ve çocuğu psikolojik baskıyla diğer ebeveynden soğutmak. İlk ikisi doğrudan ADM sürecine, üçüncüsü ise çoğu zaman velayet değişikliği talebine konu olur.

Çocuk Teslimi Artık Nasıl Yapılıyor? (İcra Değil, ADM Sistemi)

2021 yılına kadar çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulması icra dairelerinin işiydi; bugün bu görev tamamen farklı bir kurumda. 7343 sayılı Kanun’la (30 Kasım 2021) ve onu izleyen 4 Ağustos 2022 tarihli yönetmelikle çocuk teslimi işlemleri icra dairelerinden alınarak Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri‘ne (ADM) devredildi. ADM birimi bulunmayan adliyelerde bu görevi belirlenen hukuk mahkemesinin yazı işleri müdürlüğü yürütüyor.

Değişikliğin gerekçesi basit: çocuk teslimi bir para borcu tahsili değil, çocuğun psikolojik güvenliğini de kapsayan bir süreç. Bu yüzden icra memuru yerine psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı ve rehber öğretmenlerin görev yaptığı ADM birimleri devreye sokuldu. Sistemi tanımak için Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri sayfasına bakabilirsiniz; başvuru koşulları ve il bazlı iletişim bilgileri burada güncel tutuluyor.

Kriter	Eski Sistem (2021 Öncesi)	Güncel Sistem (ADM)
Yürüten kurum	İcra dairesi, icra müdürü	Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü
Teslim ortamı	İcra dairesi koridoru, adliye önü	Kamera kayıtlı çocuk görüşme merkezi
Uzman desteği	Yok veya sınırlı	Psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı, rehber öğretmen
Uymamanın yaptırımı	Tazyik hapsi (uygulamada 3 aya kadar)	Şikayet üzerine 3-10 gün disiplin hapsi
Ücret	Harç ve masraf kalemleri	Ücretsiz (avukatlık ücreti hariç)

Bu tabloyu bilmek önemli çünkü internette hâlâ “icra dairesine başvurun” diyen eski tarihli içerikler dolaşıyor. Yanlış kapıya başvurmak, sürecinizi haftalarca uzatabilir.

ADM’ye Nasıl Başvurulur? (Adım Adım)

Başvuru, hak sahibi ebeveynin bizzat veya avukatı aracılığıyla ADM’ye yazılı dilekçe vermesiyle başlar. Süreç kağıt üzerinde kısa görünse de her adımın doğru belgeyle desteklenmesi teslimi hızlandırır.

1. Karar kontrolü: Elinizdeki velayet ilamının kesinleştiğinden veya kişisel ilişki tedbirinin yürürlükte olduğundan emin olun. Kesin hükümlerde kesinleşme şerhi aranırken, dava içi tedbir kararlarında bu şart aranmıyor.
2. Dilekçe hazırlığı: Talebinizi, teslim edilecek çocuğun bilgilerini ve karar tarihini içeren bir başvuru dilekçesi yazın.
3. ADM’ye başvuru: Dilekçeyi karar veren mahkemenin bulunduğu adliyedeki ADM birimine (yoksa görevli yazı işleri müdürlüğüne) teslim edin.
4. Karşı tarafla iletişim: Müdürlük, yükümlü ebeveynle iletişime geçerek gönüllü teslimi teklif eder.
5. Teslim emri: Rıza gösterilmezse yükümlüye resmi bir teslim emri tebliğ edilir.
6. Randevu ve teslim: Çocuk görüşme merkezinde, uzman eşliğinde teslim günü belirlenir.

Kişisel ilişki taleplerinde önemli bir ayrıntı var: teslim emri tek seferlik değil, sürekli niteliktedir. Yani her hafta sonu görüşü için yeniden başvuru yapmanıza gerek kalmıyor; ilk emir, kararda öngörülen tüm görüş günlerini kapsayacak şekilde işler.

Çocuk Teslimi Nerede Yapılır? (Çocuk Görüşme Merkezi)

Teslim işlemi, adliye bünyesindeki çocuk görüşme merkezlerinde gerçekleşir; bu mekanlar kamera kaydı yapılan, çocuğun yaşına uygun donanıma sahip özel odalardır. Amaç, teslimin soğuk bir koridor devrinden çıkıp çocuk için güvenli bir ortama taşınması.

Süreç boyunca psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı veya rehber öğretmenlerden oluşan bir uzman ekip odada bulunur. Taraflar arasında koruma tedbiri, uzaklaştırma kararı veya benzeri bir gizlilik/güvenlik ihtiyacı varsa, anne ve baba fiziksel olarak yüz yüze getirilmez; teslim uzman aracılığıyla, taraflar farklı zamanlarda merkeze alınarak yapılır.

Çocuk Teslimi Ücretli mi?

Hayır, ADM üzerinden yürütülen çocuk teslimi ve kişisel ilişki hizmeti ücretsizdir. Sistemin devlet bütçesinden finanse edilmesi, eski icra usulündeki harç ve masraf kalemlerini ortadan kaldırdı.

Tek istisna avukatlık ücretidir; süreci bir avukat aracılığıyla yürütüyorsanız bu ücret taraflar arasındaki vekalet ilişkisinden doğar, ADM’nin uyguladığı bir masraf değildir. Dilekçe ve tebligat giderleri de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanıyor.

Yükümlü Çocuğu Yine Getirmezse Ne Olur? (Teslim Emri ve Zorla Teslim)

Teslim emrine rağmen çocuk yine getirilmezse, ADM elindeki yetkiyle zorla teslim sürecini başlatır. Bu aşamada uzman ekip, gerekirse kolluk kuvveti desteğiyle, çocuğu bulunduğu adresten alarak hak sahibine teslim eder.

Uygulamada zor kullanımı son çare olarak görülür; önce yeniden görüşme, ikna ve randevu denenir. Ancak yükümlü ısrarla direniyorsa, kolluk yardımıyla teslim gerçekleştirilir ve tüm süreç tutanağa bağlanır. Bu tutanaklar, ileride açılacak ceza şikayeti veya velayet davasında en güçlü delillerden biri olur.

Çocuğu Göstermemenin Cezası Nedir? (Disiplin Hapsi)

Teslim emrine uymayan ebeveyn, şikayet üzerine 3 ilâ 10 gün arasında disiplin hapsi ile cezalandırılabilir. Bu, güncel mevzuattaki yaptırımın adı ve süresi; eski sistemde uygulanan ve uygulamada üç aya kadar çıkabilen “tazyik hapsi” artık yürürlükte değil, bu farkı bilmemek yanlış beklentiye yol açabiliyor.

İlk aykırılıkta mahkeme, doğrudan hapis cezasına gitmek yerine yükümlü hakkında danışmanlık tedbiri de isteyebilir; amaç cezalandırmadan önce davranışı düzeltmek. Tekrarlanan ihlallerde ise disiplin hapsi devreye girer. Önemle belirtelim: bu bölümdeki süreler yürürlükteki mevzuat ve resmi ADM düzenlemesine göre verilmiştir; somut dosyanızda uygulanacak yaptırımı avukatınızla teyit etmeniz gerekir.

Şikayet Nereye ve Ne Kadar Sürede Yapılır?

ADM işlemlerine ve teslim emrine uyulmamasına karşı şikayet, öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren 1 hafta içinde yetkili aile mahkemesine yapılır. Bu süre kısa olduğu için teslim gerçekleşmediği gün derhal harekete geçmek gerekiyor.

Şikayet dilekçesinde teslim edilmeyen tarih, ADM tarafından tutulan tutanak ve varsa önceki ihlallerin dökümü yer almalı. Bu bir haftalık süreyi kaçırırsanız o ihlal için şikayet hakkınız düşer; ancak yeni bir ihlal oluştuğunda süre yeniden işlemeye başlar.

Çocuğu Göstermeyen Ebeveyn Velayeti Kaybeder mi?

Evet, kişisel ilişkiyi sürekli ve kasıtlı biçimde engelleyen ebeveyn, velayet değişikliği davasıyla velayeti kaybedebilir. Mahkeme burada tek bir gecikmeye değil, tekrarlanan ve süreklilik gösteren bir engelleme deseninize bakıyor.

Kararın temelinde çocuğun üstün yararı ilkesi yatıyor: diğer ebeveynle sağlıklı bağ kurmasını sistematik biçimde engelleyen bir velayet düzeni, çocuğun psikolojik gelişimine zarar verdiği kabul edildiği için değiştirilebiliyor. Bu davanın nasıl açıldığını ve hangi delillerin gerektiğini çocuğun velayeti babaya nasıl verilir başlıklı yazımızda ayrıntılı anlattık; babanın velayeti alması da genellikle tam olarak bu tür sürekli engelleme vakalarında gündeme geliyor.

Hangi Delilleri Toplamalısınız? (Belgeleme)

Bu tür dosyalarda kazanan taraf genellikle daha iyi belgeleyen taraf oluyor. Her ihlali, tarihini ve o günkü iletişimi kayıt altına almak hem şikayet hem de ileride açılacak velayet değişikliği davası için temel teşkil ediyor.

Delil Türü	Neden Önemli
ADM tutanakları	Resmi kurum kaydı olduğu için en güçlü delil
WhatsApp/SMS yazışmaları	Teslim talebinin yapıldığını ve reddedildiğini gösterir
Tanık beyanları	Teslim gününde yaşananları doğrular
Fotoğraf/video (varsa)	Buluşma noktasında yaşanan somut olayı belgeler
Önceki şikayet dosyaları	İhlalin süreklilik arz ettiğini kanıtlar
Okul/sağlık kayıtları	Çocuğun etkilendiği durumları destekler

Tanık delili özellikle velayet değişikliği davalarında belirleyici olabiliyor; kimlerin tanık olarak dinlenebileceğini ve ifadelerin nasıl güçlü hale getirileceğini boşanma davasında tanık yazımızda ele aldık.

Çocuk Gitmek İstemiyorsa Ne Olur?

Çocuk teslime karşı çıkarsa, ADM ekibi onu zorla götürmez; bu durumda uzman çocukla ayrı bir görüşme yapar ve reddin gerçek nedenini anlamaya çalışır. Bazen bu ret, gerçek bir isteksizlikten değil, taraflardan birinin bilinçli veya bilinçsiz etkisinden kaynaklanır.

Böyle durumlarda müdürlük en fazla 15 günlük bir mesleki müdahale planı uygulayabilir; bu süreçte çocukla kademeli görüşmeler yapılarak teslime hazırlık sağlanır. Yaşanan her aşama tutanağa geçirilir ve bu tutanaklar, ihtimalen açılacak bir velayet davasında mahkemeye sunulur.

Evlilik Sürerken (Boşanmadan) Çocuğu Göstermeme

Boşanma davası açılmadan, evlilik hâlâ sürerken bir eşin çocuğu diğerinden uzak tutması durumunda önce ihtiyati tedbir yoluna gidilir. Bu senaryoda henüz kesinleşmiş bir velayet kararı olmadığından, aile mahkemesinden kişisel ilişki tedbiri talep edilir.

Mahkemenin verdiği tedbir kararı da, tıpkı kesin hükümler gibi ADM üzerinden uygulanır; kesinleşme şartı aranmadığı için süreç genellikle daha hızlı işler. Boşanma davası açmadan önce bu tür bir tedbir almak, hem çocukla bağınızı korumak hem de ileride açılacak velayet davasında güçlü bir konum edinmek açısından önemlidir.

Çocuğun Başka Şehre veya Yurt Dışına Kaçırılması

Çocuğun rızanız dışında başka bir şehre götürülmesi, ADM sürecini değiştirmez; teslim talebi yine bulunduğunuz veya kararın verildiği yer ADM’sine yöneltilir, gerekirse dosya çocuğun bulunduğu yerdeki adliyeye aktarılır. Yurt içinde adres değişikliği süreci geciktirse de hukuki dayanağı ortadan kaldırmaz.

Yurt dışına kaçırma ise farklı bir hukuki zemine oturuyor. Türk mahkemesinin verdiği karar yurt dışında doğrudan uygulanamayacağı gibi, yabancı bir mahkemenin verdiği karar da Türkiye’de ancak tanıma-tenfiz davası sonuçlanmadan icra edilemez. Bu tür vakalarda genellikle Lahey Sözleşmesi kapsamında uluslararası iade mekanizmaları da devreye girer; sürecin karmaşıklığı nedeniyle vakit kaybetmeden bir avukatla temasa geçilmesi kritik önemde.

Örnek ADM Başvuru Dilekçesi

Aşağıdaki şablon genel bir çerçeve sunar; dosyanızın özelliklerine göre avukatınızla birlikte uyarlamanızı öneririz.

[İL] ADLİ DESTEK VE MAĞDUR HİZMETLERİ MÜDÜRLÜĞÜ’NE

• Başvurucu: [Ad Soyad], TC: [TC Kimlik No], Adres: [Adres]
• Yükümlü (karşı taraf): [Ad Soyad], Adres: [Adres]
• Çocuk/çocuklar: [Ad Soyad, doğum tarihi]
• Dayanak karar: [Mahkeme Adı], [Esas No] / [Karar No], tarih: [Karar Tarihi]

Konu: Yukarıda belirtilen mahkeme kararı gereğince tarafıma teslim edilmesi/kişisel ilişki kurulması gereken [çocuğun adı], [tarih] tarihinde belirlenen saatte yükümlü tarafından tarafıma teslim edilmemiştir/görüşe çıkarılmamıştır.

Açıklamalar: [Yaşanan olayın kısa özeti, önceki ihlaller varsa tarihleriyle birlikte belirtilir.]

Talep sonucu: Yukarıda açıklanan nedenlerle, mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi, çocuğumun/çocuklarımın tarafıma teslimi ve gerekli işlemlerin başlatılması için müdürlüğünüze başvurmuş bulunmaktayım. Gereğinin yapılmasını saygılarımla arz ederim.

[Tarih]     [Ad Soyad]     [İmza]

Ekler: [Mahkeme kararı örneği], [Kesinleşme şerhi (varsa)], [Kimlik fotokopisi]

Çocuğu Göstermeme Konusunda Yargıtay’ın Yaklaşımı

Yargıtay’ın yerleşik içtihadı, çocuğun üstün yararını her uyuşmazlığın merkezine koyar; kişisel ilişkiyi sistematik biçimde engelleyen ebeveynin bu tutumu, velayet düzenlemesinin yeniden gözden geçirilmesi için tek başına yeterli bir gerekçe olarak değerlendirilebilir. Yüksek mahkeme kararlarında, bir defalık aksaklıkla süreklilik arz eden engelleme arasındaki fark net biçimde ayrılıyor.

İçtihatlarda ayrıca vurgulanan bir diğer ilke, velayet hakkının mutlak bir üstünlük değil, çocuğun sağlıklı gelişimini sağlama sorumluluğu olduğu. Bu nedenle mahkemeler, velayet sahibi ebeveynin diğer ebeveynle bağı kesme çabasını, velayetin kötüye kullanılması olarak yorumlayabiliyor ve değişiklik talebini bu çerçevede değerlendiriyor. Somut dosyanızda emsal kararların nasıl uygulanacağını görmek için bir aile hukuku avukatına danışmanız gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğu göstermeme suçu şikayete tabi mi, savcılık kendiliğinden mi harekete geçer?

Şikayete tabidir. ADM sürecinde teslim gerçekleşmezse hak sahibi ebeveyn, öğrenme tarihinden itibaren 1 hafta içinde aile mahkemesine şikayette bulunmalıdır; şikayet olmadan re’sen bir işlem başlamaz.

Çocuğu göstermeme davası hangi mahkemede açılır?

Teslim emrine aykırılık şikayeti aile mahkemesine yapılır. Velayet değişikliği talep ediyorsanız bu da ayrı bir dava olarak yine aile mahkemesinde görülür.

ADM’ye başvuru için avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır, başvuruyu bizzat da yapabilirsiniz. Ancak dilekçenin doğru hazırlanması, sürecin ve şikayet sürelerinin doğru takip edilmesi açısından avukat desteği süreci hızlandırır.

Kişisel ilişki tedbir kararıyla da ADM’ye başvurulabilir mi?

Evet. Kesin hükümlerde kesinleşme şerhi aranırken, dava içinde verilen kişisel ilişki tedbir kararlarında kesinleşme şartı aranmaz; tedbir kararıyla doğrudan başvuru yapılabilir.

Teslim emrine her ihlalde yeniden mi çıkarılır?

Hayır, kişisel ilişki taleplerinde teslim emri sürekli niteliktedir. Kararda öngörülen tüm görüş günleri için tek emir geçerli olur; her hafta yeni başvuru gerekmez.

Çocuğu göstermemenin cezası kaç gün hapis?

Şikayet üzerine 3 ilâ 10 gün arasında disiplin hapsi uygulanabilir. İlk ihlalde mahkeme, hapis yerine danışmanlık tedbiri de isteyebilir.

ADM süreci ücretli mi?

Hayır, hizmet ücretsizdir. Avukatlık ücreti dışında herhangi bir masraf çıkmaz; giderler Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

Çocuk teslime gitmek istemezse ne olur?

Çocuk zorla götürülmez. Uzman ekip çocukla ayrı görüşme yapar, gerekirse en fazla 15 günlük bir mesleki müdahale planı uygulanır ve süreç tutanağa geçirilir.

Sürekli çocuğu göstermeyen ebeveynin velayeti alınabilir mi?

Evet, süreklilik gösteren engelleme, çocuğun üstün yararı ilkesi gerekçesiyle velayet değişikliği davasına konu olabilir. Tek bir gecikme genellikle yeterli görülmez, tekrar eden bir örüntü aranır.

Boşanma davası sürerken çocuk gösterilmezse ne yapılır?

Aile mahkemesinden kişisel ilişki tedbiri talep edilir; bu tedbir kararı da ADM üzerinden uygulanır ve kesinleşme şartı aranmadan işleme konur.

Çocuk yurt dışına götürülürse Türk mahkeme kararı geçerli olur mu?

Doğrudan değil. Yabancı ülkede uygulama için genellikle tanıma-tenfiz süreci veya uluslararası iade mekanizmaları gerekir; bu vakalarda hızlı hukuki müdahale önemlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olayınıza özgü hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Çocuğu göstermeme suçu ve ADM süreciyle ilgili haklarınızı, dosyanızın özelliklerine göre bir aile hukuku avukatıyla birlikte değerlendirmeniz gerekir.

Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül

Çocuğunuzu göremediğiniz her gün geri getirilemez; ADM süreci doğru işletildiğinde teslim genellikle kısa sürede sağlanıyor, engelleme sürekli hale geldiğinde ise velayet değişikliği ciddi bir seçenek haline geliyor. Dosyanızı birlikte değerlendirmek için Ankara boşanma avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.