Rütbe Terfi: Bekleme Süreleri, Sınavlar ve Kadrosuzluk

Rütbe terfi, Emniyet Teşkilatında zorunlu bekleme süresinin dolmasıyla kendiliğinden gerçekleşmez; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 55. maddesi bekleme süresinin yanına performans değerlendirmesi, belirli rütbeler için sınav ve yöneticilik eğitimi şartlarını da koyar. Kadro oranı dolmuşsa, bütün şartları taşıyan personel dahi terfi edemez.

Türk Silahlı Kuvvetleri ile Jandarma ve Sahil Güvenlik tarafında ise mesele yalnızca terfi değil, statü değişikliğidir: astsubaylıktan subaylığa geçiş ayrı bir kanun maddesine, ayrı kıdem ve sicil şartlarına, hatta subaylardan farklı yaş hadlerine tabidir. Aşağıda iki rejim ayrı ayrı, kanun metni esas alınarak açıklanıyor.

Rütbe Terfi Nasıl İşler? İki Ayrı Rejim

Emniyet Hizmetleri Sınıfında rütbe terfi, 3201 sayılı Kanun’un 55. maddesinde ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Madde hem rütbe sırasını, hem her rütbedeki zorunlu en az bekleme süresini, hem terfi için aranan liyakat şartlarını, hem de kadro oranlarını tek metinde toplar. Bu yönüyle terfi, idarenin serbestçe şekillendirebileceği bir alan değildir.

Silahlı Kuvvetler tarafında ise 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu geçerlidir. Bu kanunda subayların rütbe terfileri ayrı, astsubayların terfileri ayrı düzenlenir; astsubaylıktan subaylığa geçiş ise bir terfi değil, statü değişikliğidir ve 109. maddede kendine özgü şartlara bağlanmıştır.

Jandarma Genel Komutanlığı 2016’dan bu yana İçişleri Bakanlığına bağlı olmakla birlikte, astsubaylıktan subaylığa geçişte 926 sayılı Kanun’un 109. maddesi jandarma personeline de uygulanır. Maddenin kendi lafzı, teklifin bağlı olunan kuvvet komutanlığının, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının teklifi üzerine yapılacağını söyler.

Emniyette Rütbeler ve Zorunlu En Az Bekleme Süreleri

3201 sayılı Kanun’un 55. maddesine göre polis amirleri rütbe sırasıyla komiser yardımcısı, komiser, başkomiser, emniyet amiri, dördüncü sınıf emniyet müdürü, üçüncü sınıf emniyet müdürü, ikinci sınıf emniyet müdürü, birinci sınıf emniyet müdürü ve sınıf üstü emniyet müdürüdür. Amir olmayan rütbeler ise 13. maddedeki cetvelde polis memuru, başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru olarak sayılır.

Her rütbenin bir meslek derecesi ve bir zorunlu en az bekleme süresi vardır. Bu süreler kanunun kendisinde tablo hâlinde gösterilmiştir ve idarenin takdiriyle kısaltılamaz.

Rütbe	Meslek derecesi	En az bekleme süresi
Komiser Yardımcısı	9	4 yıl
Komiser	8	4 yıl
Başkomiser	7	3 yıl
Emniyet Amiri	6	3 yıl
Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü	5	2 yıl
Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü	4	2 yıl
İkinci Sınıf Emniyet Müdürü	3	2 yıl
Birinci Sınıf Emniyet Müdürü	2	2 yıl
Birinci Sınıf Emniyet Müdürü	1	Yaş haddi
Sınıf Üstü Emniyet Müdürü	Derece üstü	Yaş haddi

Tabloda dikkat çeken nokta, bekleme süresinin rütbe yükseldikçe kısalmasıdır: giriş rütbelerinde dört yıl olan süre, müdür rütbelerinde iki yıla iner. Buna karşılık üst rütbelerde kadro oranı sınırlaması ve kadrosuzluk kuralı devreye girdiği için, sürenin kısalması terfinin kolaylaştığı anlamına gelmez.

Astsubay Rütbe Bekleme Süreleri Ne Kadardır?

Yukarıdaki tablo emniyet teşkilatına aittir. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı astsubaylarının rütbe bekleme süreleri ise 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun 78. maddesinde ayrı bir cetvel hâlinde gösterilmiştir. İki rejim birbirine karıştırılmamalıdır: emniyette bekleme süresi rütbe yükseldikçe kısalırken, astsubaylıkta ilk rütbelerden sonra sabitlenir.

Astsubay rütbesi	Normal bekleme süresi
Astsubay Astçavuş	8 ay
Astsubay Çavuş	3 yıl
Kıdemli Çavuş	3 yıl
Üstçavuş	6 yıl
Kıdemli Üstçavuş	6 yıl
Başçavuş	6 yıl
Kıdemli Başçavuş	6 yıl

Bu süreler “normal” bekleme süreleridir; kanun en az ve en çok bekleme sürelerini ayrıca düzenler. 79. maddeye göre savaşta ve milletlerarası taahhütler gereği savaşlara katılanlar için normal bekleme süreleri Cumhurbaşkanı kararıyla yarısına kadar indirilebilir ve bu indirimde bir yıldan artan miktarlar tam yıla çıkarılır.

Aynı madde bir kıdem avantajı da tanır: üstün başarı kıdemi alan üstçavuş ve kıdemli üstçavuşlar ile başçavuşların normal bekleme süreleri bir yıl eksiktir. Kendi nam ve hesabına fakülte, yüksekokul veya meslek yüksekokulu bitirdikten sonra muvazzaf astsubay olanların, astsubay meslek yüksekokullarından yıl itibarıyla fazla olan öğrenim süreleri de kıdemlerinden sayılır.

Komiserlikten Başkomiserliğe Geçiş Kaç Yıl Sürer?

Komiserlikten başkomiserliğe geçiş için aranan zorunlu en az bekleme süresi dört yıldır. Bu süre, komiser rütbesinde geçirilmesi gereken süredir. Tabloda başkomiser satırının karşısında görünen üç yıl ise başkomiserliğin kendi bekleme süresidir; yani başkomiserlikten emniyet amirliğine geçiş için beklenecek süredir.

Bu ayrım pratikte sıkça karıştırılır. Kanunun kurduğu mantık şudur: her satırdaki süre, o rütbede geçirilmesi gereken asgari süreyi gösterir; bir üst rütbeye geçiş için bulunulan rütbenin süresi esas alınır. Nitekim madde, polis amirlerinin bir üst rütbeye terfiinde o rütbedeki fiilî çalışma süresinin esas alınacağını açıkça yazar.

Sürenin dolması tek başına terfi sonucunu doğurmaz. Dört yılını dolduran komiser, aşağıda sayılan liyakat şartlarını da taşımak ve kurul değerlendirmesinden geçmek zorundadır. Kadro oranı dolmuşsa terfi yine gerçekleşmeyebilir; bu durumda kanun, kadrosuzluktan terfi edemeyen personele bir üst rütbeye terfi eden emsallerine ödenen ek gösterge, zam ve tazminatların ödeneceğini öngörür.

Terfi İçin Bekleme Süresi Yetmez: Aranan Ek Şartlar

Kanun, kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için dört şart sayar. Birincisi bulunulan rütbedeki en az bekleme süresinin tamamlanmasıdır. İkincisi, bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olmasıdır; dört yıllık bekleme süresi olan bir rütbede dört yıl boyunca bu puanların alınmış olması aranır.

Üçüncü ve dördüncü şartlar yalnızca dördüncü sınıf emniyet müdürlüğüne terfide uygulanır: bu rütbeye terfi için yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmak ve Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilik eğitiminde başarılı olmak gerekir. Kanun, sınava katılım hakkını da sınırlamıştır: her personel bu sınava en fazla beş defa katılabilir.

Terfi sırası ile terfi kararı da farklı ölçütlere bağlanmıştır: rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise liyakate göre yapılır. Kıdem sırasının tespitinde bulunulan rütbeye terfi tarihi esas alınır; aynı tarihte terfi edenler arasında sırasıyla performans puanı, başarı ve üstün başarı belgesi sayısı, ardından sicil numarasının küçüklüğü belirleyici olur.

Değerlendirme Kurulları Ne Zaman Toplanır?

İki ayrı kurul vardır. Komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserlerin liyakat koşullarını belirlemek ve terfilerini önermek üzere Merkez Değerlendirme Kurulu; emniyet amirleri ile dördüncü ve üçüncü sınıf emniyet müdürlerinin terfileri için Yüksek Değerlendirme Kurulu oluşturulur.

Kurulların bileşimi kanunda sayılmıştır. Merkez Değerlendirme Kurulu, personel işlerinden sorumlu genel müdür yardımcısının başkanlığında; Personel Dairesi Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri, Genel Müdürün uygun göreceği iki daire başkanı ile Teftiş Kurulu başkan yardımcılarından birinden oluşur. Yüksek Değerlendirme Kurulu ise Emniyet Genel Müdürünün başkanlığında daha geniş bir bileşimle toplanır.

Takvim de kanunla belirlenmiştir: kurullar her yıl mayıs ayında toplanır ve kararlar oy çokluğuyla alınır; terfiler her yıl haziran ayında topluca yapılır. Bakanın onayıyla kurullar yıl içinde birden fazla toplanabilir; bu hâlde terfiler toplantının yapıldığı ay sonunda gerçekleşir. Kıdem sırası ise her yıl mart ayında teşkilata duyurulur.

Kadro Oranları 2026’da Değişti

Kanun, her amir rütbesinde bulunabilecek toplam personel sayısını, emniyet hizmetleri sınıfının toplam kadro sayısına oranla sınırlar. Bu oranlar 55. maddedeki tabloda on binde olarak gösterilir ve hesaplamalarda küsurat dikkate alınmaz.

Söz konusu tablo, 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7587 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir. Yürürlükteki oranlar şöyledir: birinci sınıf emniyet müdürü on binde 65, ikinci sınıf 75, üçüncü sınıf 90, dördüncü sınıf 100; emniyet amiri 300, başkomiser 310, komiser 320, komiser yardımcısı 330.

Oranlar tavanı belirler; her rütbede fiilen bulunacak personel sayısı ise kadro sayılarını aşmamak kaydıyla, hizmet ihtiyacına göre her yıl Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından tespit edilir. Bu yapı, bekleme süresini ve liyakat şartlarını tamamlayan personelin dahi terfi edememesinin kanuni sebebidir.

Yüksek Lisans ve Doktora Rütbe Kıdemine Sayılır mı?

Sayılmaz. 3201 sayılı Kanun’un 55. maddesi bu konuda açık bir hüküm içerir: mevzuat hükümlerine göre kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi yapılan her türlü uzmanlık, yüksek lisans, doktora ve avukatlık stajı rütbe kıdeminde değerlendirilmez. Yani bu öğrenimler maaş derecesine yansısa bile terfi kıdemine eklenmez.

Buna karşılık bazı süreler rütbe kıdemine sayılır. Kanunun 13. maddesinde sayılan rütbeler içinde yapılan yurt dışı misyon koruma, yurt dışı kurs ve diğer görevler sebebiyle geçirilen süreler ile tedavi ve istirahat süreleri, hangi rütbede geçirilmişse o rütbedeki fiilî çalışma süresi içinde değerlendirilir.

Bu sayılmanın da bir tavanı vardır: bu şekilde geçirilen sürelerin toplamda üç yılı aşan kısmı rütbe terfilerinde değerlendirilmez. Ayrıca Emniyet Teşkilatına girmeden önce yapılan askerlik hizmeti, atanılan ilk rütbede ve adaylığın onanmasından sonra fiilî çalışma süresinden sayılır.

Hangi Durumlar Terfiyi Geciktirir?

Kanun, terfiyi geri bıraktıran hâlleri tek fıkrada toplamıştır. Taksirli suçlar hariç olmak üzere, paraya çevrilse veya ertelense dahi alınan hapis cezaları; aylıksız izinde geçen süreler; uzun ve kısa süreli durdurma cezaları ile meslekten ve memuriyetten men cezaları, ceza süreleri kadar rütbe terfiini geri bıraktırır.

Buradaki “paraya çevrilse veya ertelense dahi” ifadesi önemlidir: cezanın infaz biçimindeki hafifleme, terfi bakımından sonucu değiştirmez. Ceza mahkûmiyetinin memuriyet üzerindeki genel etkisi ise ayrı bir konudur ve memur ne kadar ceza alırsa memuriyetten atılır yazımızda ele alınmıştır.

Performans tarafında da bir yaptırım vardır: her yetersiz performans değerlendirme puanı rütbe terfiini bir yıl geciktirir. Bu, bekleme süresi dolmuş olsa bile terfinin ötelenmesi anlamına gelir ve birden fazla yetersiz puan alınmışsa gecikme katlanarak artar. Disiplin cezalarının verilme usulü ve merci için devlet memurluğundan çıkarma cezasını kim verir yazımıza bakılabilir.

Kadrosuzluktan Emekliye Sevk: Beş Yıl Kuralı

Terfi edememenin en ağır sonucu kadrosuzluktan emekliliktir. Bulundukları rütbeye terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen emniyet amirleri ile dördüncü, üçüncü ve ikinci sınıf emniyet müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları taşımaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayıyla hizmet ihtiyacı sebebiyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilirler.

Bu sonuç mutlak değildir. Kadrosuzluktan emekliye sevk edilmesi uygun görülmeyenlerin fiilî hizmet süreleri aynı usulle iki yıl uzatılır; iki yıl sonunda durum yeniden değerlendirilerek en fazla bir defa daha uzatılabilir. Görev süresi uzatılmayanlar kadrosuzluktan emekliye sevk edilir.

Birinci sınıf emniyet müdürleri için ayrı bir kural vardır: bu rütbede en fazla bekleme süresi altı yıldır. Süre sonunda bir üst rütbeye veya meslek derecesindeki göreve atanamayanlar kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilir; ancak kanunda sayılan üst görevlerde fiilen görev yapanlardan uygun görülenler hizmete devam ettirilir ve durumları iki yılda bir yeniden karara bağlanır.

Kadrosuzluk Tazminatı Ne Kadardır?

Kadrosuzluktan emekliye sevk edilenler ile hizmete devam ettirilenlerden kendi isteğiyle emekliye ayrılmak isteyenlere kadrosuzluk tazminatı ödenir. Tazminat, emekliye sevk edildikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, en yüksek Devlet memuru aylığının ek gösterge dâhil belirli bir oranı olarak hesaplanır.

Oranlar rütbeye göre değişir: emniyet amirlerine yüzde 110, dördüncü sınıf emniyet müdürlerine yüzde 120, üçüncü sınıf emniyet müdürlerine yüzde 130, ikinci sınıf emniyet müdürlerine yüzde 140 ve birinci sınıf emniyet müdürlerine yüzde 150. Ödeme, rütbenin ve makamın yaş haddinden az olmamak üzere altmış yaşına kadar Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılır.

Tazminatın üç özelliği daha vardır: emekli aylığı ile tazminat toplamı, Genel Müdürlükte aynı kadrodaki emsaline yapılan toplam ödemeyi geçemez; tazminat vergiye tabi değildir; ve yaş haddinden önce ölenlerin varislerine intikal etmez. Bu son özellik, tazminatın bir emeklilik hakkı değil, kişiye bağlı bir ödeme olduğunu gösterir.

Komiser Yardımcısı Olmanın Dört Ayrı Yolu

Amirlik rütbesine giriş tek kapıdan yapılmaz. Birinci yol öğrenimdir: Polis Akademisine bağlı fakülteyi veya ilk derece amirlik eğitimini başarıyla bitirenler, 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu uyarınca komiser yardımcısı rütbesindeki kadrolara atanır. Bu yolun giriş şartları için polis olma şartları yazımız ayrıntı içerir.

İkinci yol Polis Amirleri Eğitimi Merkezidir. 4652 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesine göre bu merkezde, lisans mezunu polis memurları ile ihtiyaç duyulan uzmanlık alanlarındaki amir sınıfı personelin temini amacıyla, en az dört yıl süreli fakülte mezunlarından yapılacak sınavda başarılı olanlara ilk derece amirlik eğitimi verilir.

Üçüncü ve dördüncü yollar 3201 sayılı Kanun’dadır. 55. maddeye göre ihtiyaç hâlinde, meslekte fiilen iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurları arasında yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olup ilk derece amirlik eğitimini bitirenler komiser yardımcılığına atanır. Geçici 29. maddede ise başpolis memurları ve kıdemli başpolis memurları arasında yapılacak sınavlar için aynı yapı kurulmuştur; bu yol öğrenim durumuna değil meslekteki kıdeme dayanır.

Dışarıdan Komiser Yardımcısı Alımı Yapılır mı?

Dört yolun üçü teşkilat içinden işler: polis memuru, başpolis memuru ve kıdemli başpolis memuru rütbelerindeki personele açıktır. Teşkilat dışından girişe imkân veren kanal Polis Amirleri Eğitimi Merkezidir; 4652 sayılı Kanun’un ek 1. maddesi, ihtiyaç duyulan uzmanlık alanlarındaki amir sınıfı personelin temini amacıyla en az dört yıl süreli fakülte mezunlarından yapılacak sınavda başarılı olanlara ilk derece amirlik eğitimi verilmesini öngörür.

Öğrenim yolundaki giriş şartları ise 2026’da kanun düzeyine taşınmıştır. 4652 sayılı Kanun’a 24/6/2026 tarihli ve 7587 sayılı Kanun’un 19. maddesiyle eklenen 15/A maddesi, fakülteye başvuracak adaylarda aranan şartları tek tek sayar: Türk vatandaşı olmak, lise ve dengi okuldan mezun olmak, silah taşımaya engeli bulunmamak, sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak tarihi itibarıyla yirmi iki yaşından gün almamış olmak, ilgili mevzuattaki sağlık şartlarını taşımak ve Yükseköğretim Kurumları Sınavından Bakanlıkça belirlenen taban puanı almış olmak.

Bu nedenle “dışarıdan komiser yardımcısı alımı” ifadesi tek bir sınavı değil, iki ayrı kapıyı anlatır: doğrudan amir rütbesine geçiş sağlayan Polis Amirleri Eğitimi Merkezi sınavı ile fakülte yoluyla girişte mezuniyet sonrası komiser yardımcılığına atanma. Aday, hangi kapıya başvurduğuna göre farklı şart listesine tabidir.

Meslek İçi Komiser Yardımcılığı Eğitimi Kaç Ay Sürer?

Bu sorunun cevabı kanunda yer almaz. 3201 sayılı Kanun’un 55. maddesi, rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kurslarının, eğitim tarih ve sürelerinin ve değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğini söyler. Aynı maddede ilk derece amirlik eğitimine ilişkin usul ve esasların da yönetmeliğe bırakıldığı belirtilir.

Bunun pratik sonucu, sürenin kanun değişikliği olmaksızın idari düzenlemeyle değiştirilebilmesidir. Bu nedenle belirli bir ay sayısı, ancak başvurulan dönemin duyurusu ve yürürlükteki yönetmelik metni üzerinden doğrulanabilir; yıllar önce yayımlanmış bir yazıdaki süre bugün geçerli olmayabilir.

Kanun düzeyinde kesin olan nokta, eğitimin bir başarı şartına bağlanmış olmasıdır: hem 55. maddedeki lisans mezunu polis memurları yolu hem de Geçici 29. maddedeki başpolis memurları yolu, sınavda başarılı olmayı ve ardından ilk derece amirlik eğitimini başarıyla bitirmeyi atamanın şartı sayar. Eğitime katılmak tek başına atama sonucunu doğurmaz.

Jandarma Astsubaylıktan Subaylığa Geçiş Şartları

926 sayılı Kanun’un 109. maddesi, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacı göz önüne alınarak her yıl tespit edilecek kontenjan nispetinde, emsali arasında temayüz etmiş en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokulları bitiren astsubayların teğmen nasbedilebileceğini düzenler. Geçiş, kendi sınıflarında veya öğrenimlerinin ilgilendirdiği ihtiyaç duyulan sınıflarda yapılır; askerî hâkim sınıfı bunun dışındadır.

Maddede dört şart sayılır. Birincisi kıdemdir: sınava müracaat tarihinde en az kıdemli çavuş rütbesinde ve astsubay olarak dördüncü hizmet yılını tamamlamış, yedinci hizmet yılını bitirmemiş olmak. Bu, geçiş için üç yıllık dar bir pencere anlamına gelir. İkincisi sicildir: müracaat tarihinde sicil notu ortalamasının sicil tam notunun yüzde doksanı ve üzeri olması aranır.

Üçüncü şart, askerî disiplin, tutum ve davranışlar, görevdeki başarı, meslekî bilgi ve yetenekler ile genel kültür bakımından subaylığa layık bulunduğunun sıralı sicil üstlerince onanmış olmasıdır. Dördüncüsü ise seçme sınavlarında ve subaylık nosyonu kazandırma eğitiminde başarılı olmaktır. Eğitimi bitirenler, bitirdikleri tarihten geçerli olarak teğmen nasbedilir; kademe ilerlemesi ve üst rütbeye yükselmede ise nasıp tarihi olarak onay takvim yılının 30 Ağustos’u esas alınır.

Astsubaylıktan Subay Olanlarda Yaş Haddi Farkı

Astsubaylıktan subay olan personele rütbe, rütbe normal bekleme süreleri ve diğer hususlar bakımından muvazzaf subaylar hakkındaki hükümler uygulanır. Ancak 2020 yılında maddeye eklenen tabloyla yaş hadleri ayrıca belirlenmiştir ve bu hadler bu personele özgüdür.

Tabloya göre teğmen ve üsteğmen için yaş haddi 49, yüzbaşı için 55, binbaşı için 56, yarbay için 57, albay için 60’tır. Bu, kariyer planlaması bakımından belirleyici bir veridir: geçiş yapan personelin hangi rütbeye kadar ilerleyebileceği, kalan hizmet süresiyle doğrudan bağlantılıdır.

Maaş tarafında da özel bir düzen vardır. Nasbedildikleri teğmen rütbesinin aylığından fazla derece ve kademe aylığı alanlar, daha önce emsal oldukları astsubayların derece ve kademe aylıklarına göre aylık almaya devam eder; yükselecekleri subaylık rütbesindeki aylık derece ve kademeleri emsali astsubaylarınkine eşit hâle gelince, emsali subaylar hakkındaki hükümlere tabi olurlar.

Astsubaylıktan Subaylığa Geçiş Yaş Sınırı Var mı?

Geçiş için kanunun aradığı ölçüt yaş değil hizmet yılıdır. 926 sayılı Kanun’un 109. maddesi, subaylık sınavına müracaat tarihinde en az kıdemli çavuş rütbesinde bulunmayı ve astsubay olarak dördüncü hizmet yılını tamamlamış, yedinci hizmet yılını bitirmemiş olmayı şart koşar. Yani başvuru penceresi hizmet yılına bağlı ve dardır.

Aynı madde başka şartlar da sayar: en az dört yıl süreli fakülte veya yüksekokul bitirmiş olmak, müracaat tarihinde sicil notu ortalamasının sicil tam notunun yüzde doksan ve üzerinde bulunması, askerî disiplin, tutum ve davranışları ile mesleki bilgi ve yetenekleri bakımından subaylığa layık görülüp bunun sıralı sicil üstlerince onaylanması, seçme sınavlarında ve subaylık nosyonu kazandırma eğitiminde başarılı olmak. Kontenjan da her yıl Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyacına göre belirlenir ve askerî hâkim sınıfı bu geçişin dışındadır.

Bu nedenle “astsubaylıktan subaylığa geçiş yaş sınırı” araması yapan personelin bakması gereken iki ayrı veri vardır: geçiş aşamasında hizmet yılı penceresi, geçişten sonra ise yukarıdaki tabloda gösterilen ve bu personele özgü olan yaş haddi cetveli.

Astsubaylıktan Subay Olmaya Engel Hâller

Kanun engel hâlleri ayrı bir fıkrada sayar ve bunların etkisini özel bir cümleyle güçlendirir: bu fıkrada belirtilenler, cezaları ertelenmiş, para cezasına çevrilmiş, genel veya özel af kanunları kapsamına girmiş, hükümlülüklerine ilişkin kayıtları adlî sicilden çıkarılmış ya da haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olsa da subay olamazlar.

Engel hâllerin ilk grubu, devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık ve ihaleye fesat karıştırma suçlarından mahkûmiyettir. İkinci grup askerî suçlardır: firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet ve fesat suçları.

Üçüncü grup miktara bağlıdır: taksirli suçlar hariç olmak üzere, yukarıdaki bentlerde sayılanların dışındaki suçlardan ve disiplinsizliklerden toplam yirmi bir gün ve daha fazla hapis, oda hapsi veya hizmet yerini terk etmeme cezasıyla cezalandırılmak. Ayrıca haklarında kamu davası açılanlar veya tutuklananlar bu durum sürdüğü müddetçe sınava alınmaz; kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi ya da beraat hâlinde, diğer şartları taşımak kaydıyla sınava kabul edilirler.

Terfi ve Statü İşlemlerinde Yargı Yolu

Terfi ettirilmeme, kadrosuzluktan emekliye sevk ve seçme sınavında başarısız sayılma işlemlerinin tamamı idari işlemdir ve iptal davasına konu edilebilir. Dava süresi, işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gündür; görevli mahkeme idare mahkemesidir.

Bu işlemlerde idarenin takdir yetkisi geniştir; ancak hukuk devletinde takdir yetkisi mutlak ve sınırsız değildir. Değerlendirme kurullarının kararlarında, kanunun aradığı şartların gerçekleşip gerçekleşmediği ve ölçütlerin benzer durumdaki personele eşit biçimde uygulanıp uygulanmadığı denetlenebilir. Mahkeme yerindelik denetimi yapmaz; işlemin sebep ve amaç unsurlarının hukuka uygunluğunu inceler.

Kadrosuzluk gerekçesiyle emekliye sevk edilen personel bakımından ayrıca, kanunun öngördüğü iki yıllık uzatma imkânının hiç değerlendirilip değerlendirilmediği tartışılabilir. Yürütmenin durdurulması talebinin bu dosyalarda taşıdığı önem için yürütmenin durdurulması şartları ve itiraz dilekçesi yazımıza; talebin karara bağlanma süresi için yürütmeyi durdurma kararı kaç günde çıkar yazımıza bakılabilir.

Terfi Dosyanızın Değerlendirilmesi

Terfi uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla soyut bir liyakat tartışması değil, somut kayıtlardır: performans değerlendirme puanları, başarı ve üstün başarı belgeleri, disiplin kayıtları, kıdem sırasının nasıl hesaplandığı ve kadro oranının o yıl nasıl belirlendiği.

Aynı şey astsubaylıktan subaylığa geçiş dosyaları için de geçerlidir. Sicil notu ortalamasının hesabı, hizmet yılının hangi tarihe göre belirlendiği ve sıralı sicil üstlerinin kanaatinin nasıl oluştuğu, işlemin denetlenebilir yanlarıdır.

Altmış günlük dava süresi hak düşürücüdür ve kurul kararının tebliğiyle işlemeye başlar. Terfi veya statü değişikliği işlemine ilişkin bir kararın incelenmesi için büromuzun iletişim sayfasındaki bilgilerden yararlanabilirsiniz.

Kanun metinlerinin tamamı için 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Komiserlikten başkomiserliğe geçiş kaç yıl sürer?

Komiser rütbesindeki zorunlu en az bekleme süresi dört yıldır. Tabloda başkomiser karşısında görünen üç yıl, başkomiserlikten emniyet amirliğine geçiş için beklenecek süredir. Sürenin dolması tek başına yetmez; performans şartı ve kurul değerlendirmesi de aranır.

Meslek içi komiser yardımcılığı eğitimi kaç ay sürer?

Süre kanunda belirtilmemiştir. 3201 sayılı Kanun’un 55. maddesi, meslek içi yöneticilik eğitim kurslarının eğitim tarih ve sürelerinin yönetmelikle düzenleneceğini söyler. Bu nedenle güncel süre, başvurulan dönemin duyurusundan ve yürürlükteki yönetmelikten teyit edilmelidir.

Jandarma astsubaylıktan subaylığa geçiş için kaç yıl hizmet gerekir?

926 sayılı Kanun’un 109. maddesine göre başvuru tarihinde en az kıdemli çavuş rütbesinde bulunmak, astsubay olarak dördüncü hizmet yılını tamamlamış ve yedinci hizmet yılını bitirmemiş olmak gerekir. Bu, geçiş için üç yıllık bir pencere anlamına gelir.

Astsubaylıktan subaylığa geçişte sicil notu şartı nedir?

Sınava müracaat tarihinde sicil notu ortalamasının sicil tam notunun yüzde doksanı ve daha yukarısı olması aranır. Ayrıca sıralı sicil üstlerince subaylığa layık bulunduğunun onanmış olması gerekir.

Astsubaylıktan subay olan personel hangi rütbeye kadar yükselebilir?

Rütbe ve bekleme süreleri bakımından muvazzaf subaylar hakkındaki hükümlere tabi olurlar; ancak yaş hadleri ayrı belirlenmiştir: teğmen ve üsteğmen 49, yüzbaşı 55, binbaşı 56, yarbay 57, albay 60. İlerlenebilecek rütbe, kalan hizmet süresiyle bu hadler birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Terfi için kaç iyi performans puanı gerekir?

Bulunulan rütbedeki bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması gerekir. Dört yıllık bekleme süresi olan bir rütbede dört yıl için bu puanların bulunması aranır.

Yetersiz performans puanı terfiyi nasıl etkiler?

Her yetersiz performans değerlendirme puanı rütbe terfiini bir yıl geciktirir. Birden fazla yetersiz puan alınmışsa gecikme buna göre artar; bekleme süresinin dolmuş olması sonucu değiştirmez.

Yüksek lisans yapmak rütbe terfiini hızlandırır mı?

Hayır. 3201 sayılı Kanun’un 55. maddesi, kazanılmış hak aylığında değerlendirilen uzmanlık, yüksek lisans, doktora ve avukatlık stajının rütbe kıdeminde değerlendirilmeyeceğini açıkça düzenler. Maaş derecesine yansıması terfi kıdemine etki etmez.

Ertelenen hapis cezası rütbe terfiini etkiler mi?

Etkiler. Taksirli suçlar hariç olmak üzere, paraya çevrilse veya ertelense dahi alınan hapis cezaları ceza süreleri kadar rütbe terfiini geri bıraktırır. Aylıksız izinde geçen süreler ile uzun ve kısa süreli durdurma cezaları da aynı sonucu doğurur.

Kadro dolduğu için terfi edemeyen personel ne alır?

Bir üst rütbeye terfi için diğer şartları taşıdığı hâlde kadrosuzluk nedeniyle terfi edemeyen personele, bir üst rütbeye terfi eden emsallerine ödenen ek gösterge, zam ve tazminatlar ödenir.

Kadrosuzluk tazminatı vergiye tabi midir?

Hayır, kanun tazminatın vergiye tabi olmadığını açıkça belirtir. Ayrıca yaş haddinden önce ölenlerin varislerine intikal etmez ve ödeme, rütbenin ve makamın yaş haddinden az olmamak üzere altmış yaşına kadar sürer.

Terfiler yılın hangi ayında yapılır?

Değerlendirme kurulları her yıl mayıs ayında toplanır ve terfiler haziran ayında topluca yapılır. Bakan onayıyla kurullar yıl içinde birden fazla toplanabilir; bu durumda terfiler toplantının yapıldığı ay sonunda gerçekleşir.

Dördüncü sınıf emniyet müdürlüğü sınavına kaç kez girilebilir?

Kanuna göre bu rütbeye terfi için yapılan yazılı ve sözlü sınava her personel en fazla beş defa katılabilir. Sınavın yanı sıra Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilik eğitiminde de başarılı olunması gerekir.

Polis memuru amir olabilir mi?

Olabilir. 3201 sayılı Kanun’un 55. maddesi, meslekte fiilen iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurları arasında yapılacak sınavda başarılı olup ilk derece amirlik eğitimini bitirenlerin komiser yardımcılığına atanacağını düzenler. Geçici 29. madde ise aynı imkânı başpolis memurları ve kıdemli başpolis memurları için öngörür.

Terfi ettirilmeme kararına dava açılabilir mi?

Açılabilir. Terfi ettirilmeme ve kadrosuzluktan emekliye sevk işlemleri idari işlemdir; işlemin yazılı bildiriminden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Mahkeme yerindelik denetimi yapmaz, işlemin sebep ve amaç unsurlarının hukuka uygunluğunu inceler.

Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte bilgilendirmedir ve belirli bir terfi ya da statü işlemi bakımından hukuki tavsiye sayılmaz. Personel mevzuatı ve kadro oranları kanun değişiklikleriyle güncellenmektedir; işlem yapmadan önce yürürlükteki metnin kontrol edilmesi ve bir avukatla görüşülmesi gerekir. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.