İş Kazası SGK’ya Geç Bildirilirse Ne Olur? Hak Kaybı Yaşanır mı?

İş kazası SGK’ya geç bildirilirse ilk belirlenmesi gereken nokta, bildirim yükümlülüğünün kime ait olduğudur. Yükümlülük işverendedir ve bu yükümlülüğün ihlali, kural olarak ihlal edenin üzerinde sonuç doğurur. Hizmet akdiyle çalışan işçi, işverenin ihmalinin bedelini sosyal güvenlik hakları bakımından ödemez.

Ancak bu genel cümle, uygulamada karşılaşılan bütün durumları açıklamaya yetmez. Sigortalılık statüsü değiştiğinde yaptırım da değişir; sürenin hangi günden başladığı tartışmalı hâle gelebilir; bildirimin hiç yapılmaması ile geç yapılması farklı sonuçlara bağlanır. Aşağıda her biri, dayandığı kanun ve yönetmelik hükmüyle birlikte ayrı ayrı ele alınmıştır.

SGK’ya Bildirim Süresi Nedir?

İş kazasının Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi, iki ayrı kanunda birbirini tamamlayan biçimde düzenlenmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13/2, sigortalılık statüsüne göre bildirim yükümlüsünü ve süresini belirler. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.14/2 ise aynı süreyi işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü olarak tekrar eder ve ihlalini cezaya bağlar.

İş kazası bildirimi en geç kaç gün içinde yapılmalıdır?

Hizmet akdiyle çalışan sigortalılar bakımından kanun iki ayrı mercii ve iki ayrı süreyi birlikte sayar. 5510 m.13/2-(a) hükmüne göre bildirim, “o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde” yapılır. 6331 m.14/2-(a) da aynı süreyi kullanır: “İş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde.“

Bu iki hüküm birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo şudur:

Bildirim	Kime	Süre	Dayanak
Kolluğa bildirim	Kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvveti	Derhâl	5510 m.13/2-(a)
İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi	Sosyal Güvenlik Kurumu	Kazadan sonraki 3 iş günü	5510 m.13/2-(a) · 6331 m.14/2-(a)
Sağlık kuruluşu bildirimi	Sosyal Güvenlik Kurumu	En geç 10 gün	6331 m.14/4

Kolluğa bildirim yükümlülüğü, uygulamada en çok atlanan noktadır. Kanun bu bildirimi ölümlü veya ağır yaralanmalı kazalarla sınırlamamıştır; lafız bütün iş kazalarını kapsayacak şekilde “derhâl” demektedir.

Soru çoğu zaman somut bir olay üzerinden sorulur: çalışırken düşüp kolunu kıran bir işçinin durumunun işveren tarafından SGK’ya kaç iş günü içerisinde bildirilmesi gerekir? Cevap statüye göre değişmez: hizmet akdiyle çalışan her sigortalıda süre üç iş günüdür ve bu süre kazadan sonra işlemeye başlar.

İş kazası bildirim süresi geçerse ne olur?

İş kazası SGK’ya geç bildirilirse doğan sonuçları görmeden önce bir noktanın açıklığa kavuşturulması gerekir: üç iş günlük süre, hak düşürücü bir süre değildir. Sürenin geçmesi bildirimi imkânsız kılmaz; bildirim sonradan da yapılabilir ve Kurum bunu işleme alır. Sürenin geçmesine bağlanan sonuçlar şunlardır:

• İşverene idari para cezası uygulanır (6331 m.26/1-(e)); 2026 tutarları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
• Ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir (5510 m.21/2); bu tahsil için işverenin kusuru aranmaz.
• Kendi nam ve hesabına çalışan sigortalıda bildirim tarihine kadarki ödenek hiç doğmaz (SSİY m.35/5).
• Kurum, olayın niteliği hakkında soruşturma yoluna daha sık başvurur (5510 m.13/3).

Buna karşılık sürenin geçmesi, hizmet akdiyle çalışan sigortalının iş kazası sayılma hakkını, tedavi hakkını veya tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz. Bu dört sonucun her biri aşağıda ayrı başlıklar altında ele alınmıştır.

Süre kazadan mı, işverenin kazayı öğrendiği tarihten mi başlar?

Bu ayrım, geç bildirim tartışmalarının merkezinde yer alır ve sıklıkla ters kurulur. Kanunun ana kuralı sürenin kazadan sonra başladığıdır. İşverenin olaydan ne zaman haberdar olduğu, kural bakımından süreyi kaydırmaz.

Öğrenme ölçütü bir istisnadır ve 5510 m.13/2’nin son cümlesinde yer alır: “Bu fıkranın (a) bendinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar.“

Burada dikkat edilmesi gereken ikinci bir katman vardır. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35/2, aynı istisnayı düzenlerken kanun metninde bulunmayan ek bir şart arar: “Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, işverenin kontrolü dışındaki yerlerde iş kazası geçirmeleri hâlinde, iş kazası ile ilgili bilgi alınmasına engel olacak durumlarda, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren bildirim süresi üç iş günüdür.“

Yönetmelik böylece istisnayı iki şarta bağlamış olur: kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmeli ve bilgi alınmasına engel olacak bir durum bulunmalıdır. Kazadan aynı gün haberdar olan bir işverenin “olayı sonradan öğrendim” savunması, bu iki şart birlikte gerçekleşmedikçe süreyi ileri taşımaz.

Bir noktanın daha altını çizmek gerekir: “işverenin kontrolü dışındaki yer” ile “işyeri dışı” aynı kavram değildir. Şantiye, servis aracı veya görevlendirmeyle gidilen bir başka adres coğrafi olarak işyerinin dışında olabilir; ancak bunlar işverenin kontrolü altındadır. Nitekim 5510 m.11, dinlenme, yemek, uyku, muayene ve bakım yerleri ile araçları da işyerinden sayar. Kavramın sınırları İşyeri Dışında Geçirilen Kaza İş Kazası Sayılır mı? başlıklı yazıda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

İş kazası bildirim süresi hesaplama: pazar günü ve resmî tatil sayılır mı?

Kanun “gün” değil “iş günü” demektedir. Bu tercih, sürenin hesabını doğrudan etkiler: hafta sonu ve resmî tatil günleri üç günlük sürenin içinde sayılmaz. Cuma günü meydana gelen bir kazada süre cumartesi ve pazar günlerini atlayarak işler.

“Kazadan sonraki” ibaresi de sürenin kaza gününün ertesinden başladığını gösterir; kazanın gerçekleştiği gün hesaba katılmaz. Bildirimin son günü resmî tatile denk geliyorsa süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde dolar.

Bildirim nereye ve hangi belgeyle yapılır?

Bildirim serbest metinli bir dilekçeyle değil, mevzuatın adını koyduğu bir belgeyle yapılır. 5510 m.13/2, bildirimin “iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile” Kuruma yapılacağını söyler. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35/1 belgeyi Ek-7 olarak adlandırır ve bildirimin “e-sigorta ile Kuruma bildirilir veya doğrudan ya da posta yoluyla ilgili üniteye gönderilir” şeklinde yapılacağını düzenler.

SGK iş kazası bildirimi bu nedenle iki ayrı ortamda yapılabilir: elektronik ortamda e-sigorta ekranı üzerinden veya Ek-7 bildirgesi doldurularak doğrudan ya da posta yoluyla ilgili sosyal güvenlik merkezine teslim edilerek. Bildirimin elektronik ortamda yapılması, kolluğa yapılacak ayrı bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Uygulamada sık karşılaşılan bir karışıklık, işyerinde tutulan kaza tutanağı ile SGK’ya verilen bildirgenin aynı belge sanılmasıdır. Bunlar ayrı yükümlülüklerdir ve hiçbiri diğerinin yerine geçmez. Ayrımın tamamı İş Kazası Tutanağı Nedir? Nasıl Tutulur? yazısında incelenmiştir; bildirimin adım adım nasıl yapıldığı ise İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır? Süreler ve Uygulama Hataları başlığı altında anlatılmaktadır.

İş Kazası Bildirimini Kim Yapar?

Bildirim yükümlüsünün kim olduğu, sigortalının hangi statüde çalıştığına göre değişir. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35/1 bu ayrımı bentler hâlinde kurar ve her bent için ayrı bir sayaç öngörür.

Bağ-Kur’lu (4/1-b) iş kazası bildirimini kim yapar?

Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan sigortalıda bildirimi yapacak kişi sigortalının kendisidir. Süre de farklı işler. 5510 m.13/2-(b) ve Yönetmelik m.35/1-(b), sürenin “bir ayı geçmemek şartıyla … rahatsızlığının bildirimine engel olmadığı günden sonraki üç iş günü” içinde dolacağını düzenler.

Bu, hizmet akdiyle çalışanlardan iki bakımdan ayrılır. Birincisi, sayaç kazadan değil rahatsızlığın bildirime engel olmaktan çıktığı günden başlar. İkincisi, bu esnekliğin bir üst sınırı vardır: engel hâli ne kadar sürerse sürsün, toplam süre bir ayı aşamaz.

Engel hâlinin ispatı da serbest değildir. Yönetmelik m.35/3 açıktır: “Bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki sigortalıların bildirim yapmalarına engel durumlarını hekim raporu ile veya mücbir sebep olayını belgelemeleri şarttır.” Beyan yeterli görülmez; hekim raporu veya mücbir sebebi gösteren belge aranır.

Stajyer ve çırak iş kazası bildirimini kim yapar?

Çırak, stajyer ve kursiyerlerde bildirim yükümlüsü okul veya kurs değil, eğitim ya da staj görülen işyerinin işverenidir. Yönetmelik m.35/1-(a), 5510 m.5’in (b) ve (e) bentlerinde sayılan sigortalılar bakımından yükümlülüğü “eğitim veya staj gördükleri işyeri işverenleri” üzerine bırakır. Süre, hizmet akdiyle çalışanlarla aynıdır: kolluğa derhâl, Kuruma kazadan sonraki üç iş günü.

Bu grupta primin MEB veya yükseköğretim kurumu üzerinde olması, bildirim yükümlülüğünü okula taşımaz; iki yükümlülüğün muhatabı farklıdır. Konunun tazminat boyutu Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Tazminat Kime Karşı Açılır? yazısında ele alınmıştır.

Tarım işlerinde ve yurt dışında çalışanlarda bildirim

Yönetmelik m.35/1-(c), tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışan sigortalılar için ikili bir imkân tanır: bildirim “kendileri veya işverenleri tarafından” yapılabilir. Süre yine kolluğa derhâl, Kuruma en geç üç iş günüdür.

Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde çalıştırılan Türk işçileri bakımından (5510 m.5/(g)) bildirim yükümlüsü işverendir; ancak kolluk bildirimi kazanın olduğu ülkedeki yerel kolluk kuvvetlerine yapılır. Kuruma bildirim süresi değişmez.

Sigortalı	Bildirimi yapan	Sayaç ne zaman başlar	Dayanak
Hizmet akdiyle çalışan (4/1-a)	İşveren	Kazadan sonra	SSİY m.35/1-(a)
Kendi nam ve hesabına çalışan (4/1-b)	Sigortalının kendisi	Rahatsızlığın engel olmaktan çıktığı günden sonra, en çok bir ay	SSİY m.35/1-(b)
Çırak, stajyer, kursiyer	Staj veya eğitim yeri işvereni	Kazadan sonra	SSİY m.35/1-(a)
Tarım/orman, süreksiz	Kendisi veya işvereni	Kazadan sonra	SSİY m.35/1-(c)
Sözleşmesiz ülkede çalışan Türk işçisi	İşveren (kolluk bildirimi yerel kolluğa)	Kazadan sonra	SSİY m.35/1-(a)

Geç Bildirim Çalışanın SGK Haklarını Etkiler mi?

İş kazası SGK’ya geç bildirilirse çalışanın karşılaşacağı tablo sigortalılık statüsüne göre ikiye ayrılır ve iki sonuç birbirinin zıddıdır. Mevzuat, aynı ihlali iki farklı sigortalı grubunda iki ayrı sonuca bağlamıştır.

Hizmet akdiyle çalışan işçide ödenek kesilir mi?

Kesilmez. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35/4 hükmü açıktır: “Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalıların iş kazası geçirmeleri hâlinde, belirtilen sürelerde işverence bildirim yapılmaması durumunda, bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir.“

Cümlenin yapısına dikkat edilmelidir. Ödenek sigortalıya ödenir; Kurum bu ödemeyi yaptıktan sonra işverene döner. Yani geç bildirimin mali yükü işçinin değil işverenin üzerindedir. Aynı hüküm kanun düzeyinde 5510 m.21/2’de de yer alır.

Geçici iş göremezlik ödeneğinin şartları, hesabı ve başvurusu İş Kazasında Geçici İş Göremezlik Ödeneği Nasıl Alınır? yazısında ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Bağ-Kur’lu sigortalıda gerçek bir hak kaybı doğar

Hizmet akdiyle çalışanlar için verilen “hak kaybı olmaz” cevabı, kendi nam ve hesabına çalışan sigortalılara aynen uygulanamaz. Yönetmelik m.35/5 bu grup için farklı bir sonuç öngörür: “Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalı olanların iş kazası geçirmeleri ve bu maddenin birinci fıkrası (b) bendinde belirtilen sürede bildirilmemesi hâlinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için yapılacak geçici iş göremezlik ödeneği ödenmez. Bildirim tarihinden sonraki sürelere ait geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.“

Burada ödenek işverenden tahsil edilmez; hiç doğmaz. Gecikilen her gün, karşılığı ödenmeyen bir gündür. Bildirim yapıldığı andan itibaren ödenek yeniden işlemeye başlar, ancak geçmişe dönük olarak canlanmaz.

	Hizmet akdiyle çalışan (4/1-a)	Kendi adına çalışan (4/1-b)
Ödenek sigortalıya ödenir mi?	Evet	Bildirime kadar hayır
Mali yükü kim taşır?	İşveren (tahsil edilir)	Sigortalının kendisi
Dayanak	SSİY m.35/4 · 5510 m.21/2	SSİY m.35/5

Bu ayrım, “iş kazası geç bildirilirse hak kaybı yaşanır mı” sorusuna verilecek tek cümlelik cevabın neden yetersiz kaldığını gösterir. Cevap, sigortalının hangi statüde olduğu belirlenmeden verilemez.

İşveren hiç bildirmediyse kayıt Kuruma nasıl ulaşır?

İşverenin bildirimi tek kanal değildir. 6331 m.14/4, sağlık kuruluşlarına bağımsız bir yükümlülük yükler: “Sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal eden iş kazalarını, yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en geç on gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.“

Buradaki süre on gündür ve takvim günüdür; “on iş günü” şeklindeki aktarım yanlıştır. Pratik sonucu şudur: hastaneye başvuruda olayın bir iş kazası olduğu belirtildiğinde, kayıt işverenin iradesinden bağımsız olarak Kuruma ulaşır.

Buna bir hüküm daha eklenir. 5510 m.67/1, sağlık hizmetlerinden yararlanmak için aranan otuz günlük prim ve prim borcu bulunmaması şartlarını sayarken “iş kazası ile meslek hastalığı hâllerini” bu şartların dışında tutar. Yani tedavi, işverenin prim durumuna veya bildirim yapıp yapmadığına bakılmaksızın karşılanır.

SGK Neden Daha Ayrıntılı İnceleme Yapar?

Bildirimin gecikmesi, Kurum bakımından olayın niteliğini tartışmalı hâle getirir. 5510 m.13/3 bu aşamayı düzenler: “Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabilir.“

Soruşturmada olayın işyeri ile bağlantısı, kazanın oluş şekli, sigortalının o günkü görevi, tanık ifadeleri ve sağlık kayıtları birlikte değerlendirilir. Gecikme bu değerlendirmeyi kendiliğinden olumsuza çevirmez; yalnızca incelemeyi derinleştirir ve süreci uzatır.

Aynı fıkranın devamı, gerçeğe aykırı bildirime bağlı bir yaptırım da getirir: soruşturma sonunda bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığı anlaşılırsa, yersiz yapılmış ödemeler ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan m.96 hükmüne göre tahsil edilir. Bu nedenle geçmiş tarihli bir olayı iş kazası olarak bildirirken zorlama bir anlatım kurmak, bildirimi yapan bakımından ayrı bir risk üretir.

İspat sorununun nasıl aşılacağı, kamera kaydı bulunmayan dosyalar özelinde İş Kazasında Kamera Kaydı Yoksa Dava Nasıl İspatlanır? yazısında, delillerin mahkeme eliyle güvence altına alınması ise İş Kazası Davasında Delil Tespiti Nedir? Ne Zaman Yapılır? yazısında ele alınmaktadır.

İş Kazası Bildirmeme Cezası Ne Kadar?

İdari para cezasının dayanağı konusunda yaygın bir yanlış vardır. Ceza 5510 sayılı Kanun’da değil, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.26/1-(e)‘de düzenlenmiştir. Hüküm, 14. maddenin üç ayrı fıkrası için üç ayrı taban tutar belirler: m.14/1’deki kayıt ve rapor yükümlülüğü için her bir yükümlülük ayrı ayrı, m.14/2’deki SGK’ya bildirim yükümlülüğü için tek tutar, m.14/4’teki sağlık kuruluşu bildirimi için ayrı tutar.

İş kazası geç bildirme cezası 2026 yılında ne kadar?

Kanun metnindeki rakamlar 2012 yılına aittir ve her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır. Bu nedenle cari tutar kanundan değil, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın her yıl yayımladığı listeden okunur. 2026 yılı için yeniden değerleme oranı %25,49 olarak uygulanmıştır.

Cezanın tek bir rakamla ifade edilmesi de mümkün değildir. 6331 m.26/3, tutarı işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre kademelendirir. İş kazasını üç iş günü içinde SGK’ya bildirmemenin 2026 yılı karşılığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yayımladığı listeye göre şöyledir:

Çalışan sayısı	Az tehlikeli	Tehlikeli	Çok tehlikeli
10’dan az	44.443 TL	55.553 TL	66.664 TL
10 – 49	44.443 TL	66.664 TL	88.886 TL
50 ve üzeri	66.664 TL	88.886 TL	133.329 TL

Aynı maddenin diğer iki yükümlülüğü için 2026 tutarları da ayrıca uygulanır:

Yükümlülük	Dayanak	2026 taban tutar	Kademelenir mi?
Kaza kaydını tutmamak, inceleme raporu düzenlememek	6331 m.14/1	33.326 TL (her yükümlülük ayrı ayrı)	Evet, 99.978 TL’ye kadar
İş kazasını 3 iş günü içinde bildirmemek	6331 m.14/2	44.443 TL	Evet, 133.329 TL’ye kadar
Sağlık kuruluşunun 10 gün içinde bildirmemesi	6331 m.14/4	44.443 TL	Hayır, sabit

Geçmiş yıllara ait rakamların cari dosyada kullanılamayacağını da belirtmek gerekir. İş kazası bildirmeme cezası 2025 yılı için ayrı, 2026 yılı için ayrı tutarlar üzerinden uygulanır; ceza, fiilin işlendiği yıl için ilan edilen tutar esas alınarak kesilir. Bu nedenle internette dolaşan eski tabloların cari bir dosyaya uygulanması yanıltıcıdır.

Tablodaki ilk satır çoğu kaynakta hiç geçmez. 6331 m.14/1, kazanın SGK’ya bildirilmesinden bağımsız olarak işyerinde kayıt tutulmasını ve inceleme raporu düzenlenmesini ayrı bir yükümlülük sayar. Bildirim zamanında yapılmış olsa dahi bu kayıt tutulmamışsa ceza ayrıca doğar.

Cezayı kim keser?

İş sağlığı ve güvenliği cezalarında kural, cezanın Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verilmesidir. Ancak iş kazası bildirimi bu kuralın istisnasıdır. 6331 m.26/2 hükmü şöyledir: “Bu Kanunda belirtilen idari para cezaları, 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verilir. … 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları ise doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verilir.“

Bu ayrım yalnızca idari bir ayrıntı değildir; cezaya karşı izlenecek yolu da belirler.

İş kazası bildirmeme cezasına itiraz ve indirim

Ceza SGK tarafından verildiği için tebliğ, itiraz ve tahsil usulünde 5510 m.102 uygulanır. Maddenin ilgili fıkraları şu sırayı kurar:

• İdari para cezası tebliğ ile tahakkuk eder.
• Tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde ya ödenir ya da aynı süre içinde Kuruma itiraz edilir.
• İtiraz takibi durdurur.
• Kurumca itirazı reddedilenler, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilir. Bu süre içinde başvurulmazsa ceza kesinleşir.
• Tebliğden itibaren on beş gün içinde peşin ödeme yapılırsa cezanın dörtte üçü tahsil edilir; peşin ödeme yargı yoluna başvurma hakkını etkilemez.
• Mahkemeye başvurulması takip ve tahsili durdurmaz. On beş gün içinde ödenmeyen cezalar m.89 uyarınca gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.

Son iki maddedeki ayrım pratikte belirleyicidir: Kuruma yapılan itiraz takibi durdurur, idare mahkemesine açılan dava durdurmaz. Bu nedenle itiraz aşaması atlanıp doğrudan dava yoluna gidilmesi, tahsil işlemlerinin sürmesi sonucunu doğurur.

Görev bakımından da bir istisna vardır. Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları kural olarak iş mahkemesinde görülür; ancak idari para cezalarına karşı açılacak davalar bu kuralın dışındadır ve idare mahkemesinde görülür.

İş Kazası SGK’ya Geç Bildirilirse İşverenin Ödeyecekleri

İdari para cezası, geç bildirimin işveren üzerindeki tek sonucu değildir. Kanun, birbirinden farklı şartlara bağlanmış üç ayrı mali sonuç öngörür ve bunlar uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılır.

Ödeneğin tahsili ile rücu aynı şey değildir

5510 m.21, iki fıkrasında iki ayrı kurum düzenler.

Birinci fıkra rücudur ve şarta bağlıdır: “İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse” Kurumca yapılan veya ileride yapılacak ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri toplamı işverene ödettirilir. Fıkranın iki sınırlayıcısı vardır: tutar “sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı” olacaktır ve “İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.“

İkinci fıkra ise tahsildir ve hiçbir kusur şartı taşımaz: “İş kazasının, 13 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir.“

	Rücu (m.21/1)	Ödeneğin tahsili (m.21/2)
Şartı	Kast veya İSG mevzuatına aykırı hareket	Sadece süresinde bildirmemek
Kusur aranır mı?	Evet	Hayır
Kapsamı	Ödemeler + gelirin ilk peşin sermaye değeri	Bildirime kadarki geçici iş göremezlik ödeneği
Sınırı	Sigortalının işverenden isteyebileceği tutar	—
Kaçınılmazlık	Dikkate alınır	Dikkate alınmaz

Bu tablo, “işverenin kusuru yoksa geç bildirimin mali sonucu olmaz” şeklindeki yaygın kabulün neden yanlış olduğunu gösterir. Kusursuz bir işveren de m.21/2 uyarınca ödediği ödeneği geri verir. Kurumun işverene yönelttiği taleplerin bütünü SGK Rücu Davasında İşveren Kurumun Ödediğinin Tamamını Ödemez yazısında ele alınmıştır.

Sigortasız çalıştırma ayrı bir sorumluluk doğurur

Kazaya uğrayan kişi hiç sigortalı gösterilmemişse tablo büsbütün değişir. 5510 m.23/2, bu hâlde Kurumca yapılan masraflar ile gelirin ilk peşin sermaye değerinin “21 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı sorumluluk hâlleri aranmaksızın” işverene ödettirileceğini düzenler. Yani kusur tartışması hiç açılmaz. Sigortasız çalıştırmanın işçi bakımından doğurduğu haklar Sigortasız İşçi Çalıştırma Cezası İşçiye Tazminat yazısında incelenmiştir.

Geç Bildirim Tazminat Davasını Etkiler mi?

Bildirimin gecikmesi, işverene karşı açılacak maddi ve manevi tazminat davasını hukuken engellemez. Tazminat sorumluluğunun kaynağı bildirim yükümlülüğü değil, işverenin işçiyi gözetme borcudur. Gecikmenin etkisi hukuki değil ispat düzeyindedir: tanıkların hatırlaması zorlaşır, olay yeri değişir, kayıtlar dağılır.

Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?

İş hukukunda arabuluculuk kural olarak dava şartıdır; ancak iş kazası bu kuralın dışındadır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/3: “İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.“

İstisna dört başlığı kapsar: maddi tazminat, manevi tazminat, bunlarla ilgili tespit ve itiraz davaları, rücu davaları. Buna karşılık aynı işçinin kıdem, ihbar, fazla mesai gibi işçilik alacakları bakımından dava şartı işlemeye devam eder. Ayrımın ayrıntısı İş Kazasında Arabuluculuk Zorunlu mu? Hangi Davalarda Arabuluculuk Zorunlu? yazısındadır.

İş kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?

İşverene karşı açılacak tazminat davasında zamanaşımı on yıldır. Dayanak zinciri şöyle kurulur: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.417/3, işverenin kanuna veya sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle işçinin ölümü ya da vücut bütünlüğünün zedelenmesine bağlı zararların tazminini “sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabi” kılar. Sözleşmeye aykırılıkta genel zamanaşımı ise TBK m.146 uyarınca on yıldır.

Kazaya üçüncü bir kişinin sebep olduğu hâllerde ise haksız fiil zamanaşımı işler: TBK m.72 uyarınca zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki, her hâlde on yıl; fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa ceza kanunlarındaki daha uzun zamanaşımı uygulanır.

Dava nerede açılır?

Görevli mahkeme iş mahkemesidir. Yetki bakımından 7036 m.6/3, iş kazası tazminat davalarında genel kurala iki seçenek daha ekler: kazanın veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi. Aynı maddenin beşinci fıkrası, bu hükme aykırı yetki sözleşmelerini geçersiz sayar. Tazminat kalemlerinin nasıl hesaplandığı İş Kazası Davalarında Ne Kadar Tazminat Alınır? ve İş Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Nasıl Alınır? yazılarında ele alınmıştır.

Çalışan Ne Yapabilir?

İşveren bildirim yapmadıysa süreç durmaz; yalnızca başlatma yükü sigortalıya geçer.

SGK’ya başvuru dava açmadan önce zorunludur

Burada hak kaybına yol açan bir usul kuralı vardır. 7036 m.4/1, sosyal güvenlik mevzuatından doğan uyuşmazlıklarda — hizmet akdine tabi çalışma nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti hariç — dava açılmadan önce Kuruma başvurulmasını zorunlu kılar. Kurum altmış gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve ancak bundan sonra dava açılabilir. Başvuruda geçen süre zamanaşımına eklenmez.

Bu nedenle “SGK’ya doğrudan dava açılır” şeklindeki bilgi yanlıştır ve dava şartı yokluğundan usulden ret sonucunu doğurur.

Hangi belgeler toplanmalıdır?

Bildirimin gecikmesi hâlinde dosyanın ağırlığı belgelere kayar. Öncelikli olanlar şunlardır:

• Acil servis başvuru kaydı ve başvuru saati
• Hastane tıbbi müşahede ve muayene kâğıdı, epikriz, istirahat raporları
• Olay günü vardiya çizelgesi ve puantaj kayıtları
• İşyeri kamera görüntüleri ve olay yeri fotoğrafları
• Aynı vardiyada çalışan ve bordroda kayıtlı olan işçilerin bilgileri
• İşverenle yapılan yazışmalar, mesajlar

Delil listesinin dava dilekçesindeki karşılığı İş Kazası Geçirdim, Hangi Belgelerle Dava Açabilirim? yazısında ayrıntılandırılmıştır.

Kaza sonrası imzalatılan belgelere dikkat

Uygulamada kaza sonrası tutanağa “hiçbir hak ve alacak talebim yoktur” ibaresi eklenmesi sık görülür. Bu ibare ceza soruşturmasında şikâyetten vazgeçme iradesiyle birlikte değerlendirildiğinde, şahsi haklardan da vazgeçildiği sonucuna varılabilir ve hukuk mahkemesinde dava yolunu kapatabilir. İmza atılması gereken hâllerde “şahsi haklarım saklı kalmak kaydıyla” şerhi düşülmesi, bu riski karşılar.

Tutanağa kusur nitelemesi yazılması da ayrı bir sorundur. Kusur oranını bilirkişi belirler; olay anında tutulan belgeye “dikkatsizlik nedeniyle” türünden bir ifade konulması, belgeyi fiilen bir disiplin belgesine dönüştürür.

Geç Bildirim Her Zaman Hak Kaybı Demek midir?

Hayır. Hizmet akdiyle çalışan sigortalı bakımından mevzuat, geç bildirimin yükünü açıkça işverene yüklemiştir; ödenek ödenir ve işverenden tahsil edilir. Kendi nam ve hesabına çalışan sigortalıda ise bildirim tarihine kadarki ödenek doğmadığı için gerçek bir kayıp söz konusudur.

Bunun dışında kalan asıl risk hukuki değil fiilîdir: zaman geçtikçe olayın ispatı zorlaşır. Tanıkların hatırası zayıflar, kamera kayıtları kendiliğinden silinir, olay yeri değişir. Kurum da gecikmiş bir bildirimde m.13/3 uyarınca soruşturma yoluna daha sık başvurur. Dolayısıyla doğru cümle “hak kaybolur” değil, “hakkın ispatı zorlaşır” cümlesidir.

İş Kazasında Kusur Nasıl Belirlenir?

Kusur tespiti bilirkişi incelemesiyle yapılır; çalışma ortamı, kullanılan ekipman, verilen eğitimler, alınan güvenlik tedbirleri ve tarafların davranışları birlikte değerlendirilir. Bildirimin geç yapılmış olması tek başına kusur oranını belirlemez, ancak işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine yaklaşımını gösteren bir olgu olarak dosyada yer alır.

İki hüküm burada belirleyicidir. 6331 m.4/2 uyarınca “İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz“; ortak sağlık ve güvenlik birimiyle çalışmak sorumluluğu devretmez. 6331 m.4/3 ise “Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez” der. Çalışanın kendi kusuru tazminattan indirim sebebi olabilir, fakat işverenin sorumluluğunu kaldırmaz.

Kusur oranının tespit yöntemi ve tazminata etkisi İş Kazasında Kusur Oranı Nasıl Belirlenir? yazısında ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Ölümle Sonuçlanan İş Kazalarında Bildirim

Ölümlü kazalarda bildirim süreleri değişmez: kolluğa derhâl, Kuruma kazadan sonraki üç iş günü. Değişen, bildirimin sonuçlarının ağırlığıdır. Ölümlü iş kazalarında SGK ödemeleri hak sahipleri üzerinden yürür: hak sahiplerine gelir bağlanması, cenaze ödeneği ve evlenme ödeneği 5510 m.16’da iş kazası sigortasından sağlanan haklar arasında sayılmıştır. Bu ödemelerin tamamı dosya kayıtları üzerinden değerlendirilir; destekten yoksun kalma tazminatı davasında da kazanın resmî kaydı önem taşır.

Bu tür dosyalarda kolluk bildirimi ayrıca önem kazanır, çünkü ölümlü olaylarda ceza soruşturması kendiliğinden başlar ve olay yeri inceleme tutanakları hukuk davasında delil olarak kullanılır.

Maluliyet ve Tazminat Süreci Geç Bildirimden Etkilenir mi?

Geç bildirim, maluliyet oranını doğrudan değiştirmez. Oran; kalıcı sağlık kaybı, meslekte kazanma gücündeki azalma ve yetkili sağlık kurulu değerlendirmeleri üzerinden belirlenir. Gecikmenin etkisi, dosyanın Kurum Sağlık Kurulu’na ulaşma ve gelir bağlanma sürecinin uzamasıdır.

Sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için meslekte kazanma gücü kaybının en az %10 olması gerekir. Bu eşik ve gelirin hesabı Sürekli İş Göremezlik Geliri: Şartlar, Hesaplama ve Ne Kadar? yazısında ele alınmıştır. Tedavi süresince ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin ayrıntıları için İş Göremezlik Ödeneği ve Rapor Parası yazısına bakılabilir.

Kurum Sağlık Kurulu’nun belirlediği oran nihai değildir. Karara karşı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na itiraz edilebilir; uyuşmazlık ayrıca iş mahkemesine taşınabilir ve mahkeme adli tıp ya da üniversite hastanelerinden rapor aldırabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası en geç kaç gün içinde bildirilir?

Hizmet akdiyle çalışanlarda işveren, kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumu’na ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yapar. Dayanak 5510 m.13/2-(a) ve 6331 m.14/2-(a)’dır. Süre iş günü üzerinden hesaplanır; hafta sonu ve resmî tatiller sayılmaz.

İş kazası bildirim süresi pazar günü işler mi?

İşlemez. 5510 m.13/2-(a) ve 6331 m.14/2-(a) “gün” değil “iş günü” ifadesini kullandığı için pazar günleri ve resmî tatiller üç günlük sürenin dışında kalır. Ayrıca süre, aynı hükümlerdeki “kazadan sonraki” ifadesi gereği kaza gününün ertesinden başlar.

İş kazası SGK’ya geç bildirilirse ödenek başvurusu reddedilir mi?

Hizmet akdiyle çalışan sigortalıda reddedilmez. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35/4 ödeneğin ödeneceğini, bildirime kadarki tutarın işverenden tahsil edileceğini düzenler. Kendi nam ve hesabına çalışan sigortalıda ise m.35/5 gereği bildirim tarihine kadarki dönem için ödenek doğmaz; bildirimden sonraki günler için ödeme yapılır.

İş kazası SGK’ya hiç bildirilmezse çalışan ne yapabilir?

Sigortalı veya hak sahipleri, olayın iş kazası olarak tespiti için doğrudan Kuruma başvurabilir. Dava açılacaksa 7036 m.4/1 uyarınca Kuruma başvuru zorunludur; altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır ve dava yolu açılır.

İşverenin geç bildirim yapması çalışanın tazminat hakkını ortadan kaldırır mı?

Kaldırmaz. Tazminat sorumluluğunun kaynağı bildirim yükümlülüğü değil, işverenin işçiyi gözetme borcudur. Geç bildirim yalnızca ispatı zorlaştırır; hastane kayıtları, tanık beyanları, kamera görüntüleri ve bilirkişi raporlarıyla olay ortaya konulabilir.

SGK geç bildirilen iş kazasını reddedebilir mi?

Kurum yalnızca bildirimin geç yapılmasına dayanarak olayı iş kazası saymazlık edemez. 5510 m.13/3 uyarınca gerektiğinde soruşturma yapılır ve olayın işin yürütümü sırasında meydana gelip gelmediği somut delillerle değerlendirilir.

Geç bildirim nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği kesilir mi?

Hizmet akdiyle çalışan sigortalıda kesilmez. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35/4 gereği ödenek sigortalıya ödenir, bildirim tarihine kadarki tutar sonra işverenden tahsil edilir. Kendi nam ve hesabına çalışan sigortalıda ise m.35/5 gereği bildirim tarihine kadarki ödenek ödenmez.

Bağ-Kur’lu iş kazası bildirimini kim yapar?

Sigortalının kendisi yapar. Süre, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirime engel olmaktan çıktığı günden sonraki üç iş günüdür. Engel hâlinin hekim raporuyla veya mücbir sebebi gösteren belgeyle ispatlanması şarttır.

Stajyer iş kazası bildirimini okul mu işyeri mi yapar?

Bildirimi, eğitim veya staj görülen işyerinin işvereni yapar. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35/1-(a) yükümlülüğü açıkça staj yeri işverenine bırakmıştır; primin okul veya yükseköğretim kurumu üzerinde olması bu sonucu değiştirmez.

İş kazası bildirmeme cezası 2026 yılında ne kadar?

İş kazasını üç iş günü içinde SGK’ya bildirmemenin cezası 2026 yılında 44.443 TL’den başlar. Tutar 6331 m.26/3 uyarınca işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre kademelenir ve elli ve üzeri çalışanı bulunan çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde 133.329 TL’ye kadar çıkar.

İş kazası bildirmeme cezasında indirim var mı?

Var. 5510 m.102 uyarınca ceza tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde peşin ödenirse dörtte üçü tahsil edilir. Peşin ödeme, cezaya karşı yargı yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz.

İş kazası bildirmeme cezası ne zaman gelir?

İdari para cezası 5510 m.102 uyarınca tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğden itibaren on beş gün içinde ödenmesi veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilmesi gerekir; bu süre içinde ödenmeyen cezalar aynı madde gereği 5510 m.89’a göre hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.

İş kazası bildirmeme cezasına nereye itiraz edilir?

Önce cezayı veren Sosyal Güvenlik Kurumu’na itiraz edilir ve 5510 m.102 uyarınca bu itiraz takibi durdurur. İtirazın reddi hâlinde kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir. Aynı madde gereği mahkemeye başvurulması takip ve tahsili durdurmaz.

Hastane kaydı iş kazası bildirimi yerine geçer mi?

Geçmez, fakat bağımsız bir kanal oluşturur. 6331 m.14/4 uyarınca sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç on gün içinde Kuruma bildirir. Bu bildirim işverenin yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; işveren yine ayrıca bildirge vermek zorundadır.

Cezayı SGK mı yoksa Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğü mü verir?

İş kazası bildirimine ilişkin idari para cezasını doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu verir. 6331 m.26/2, bu cezayı diğer iş sağlığı ve güvenliği cezalarından ayırmıştır; diğerleri Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce verilir.

İş kazası raporu sonradan alınır mı?

İstirahat raporunun sonradan alınması bildirim yükümlülüğünü etkilemez; bunlar ayrı işlemlerdir. 5510 m.18/1 geçici iş göremezlik ödeneğini “Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla” bağlar. Kaza sonrası başvurunun hangi sağlık kuruluşuna yapıldığı ve raporun kim tarafından düzenlendiği dosyada ayrıca değerlendirilir; bu nedenle ilk başvuru kaydının ve başvuru saatinin korunması önem taşır.

İş kazası geçirdim, şikâyetçi olmadım; tazminat hakkım gider mi?

Ceza soruşturmasında şikâyetçi olmamak, tazminat hakkını kural olarak tek başına ortadan kaldırmaz. İki istisna vardır ve ikisi de yazılı beyana bağlıdır: şikâyetten vazgeçilirken TCK m.73/7 uyarınca şahsi haklardan da vazgeçildiğinin ayrıca açıklanması hâlinde hukuk mahkemesinde dava açılamaz; uzlaştırmada ise CMK m.253/19 gereği edimin yerine getirilmesiyle tazminat hakkı kendiliğinden sona erer. Ayrıntı için Taksirle Yaralama Suçunda Şikayetten Vazgeçme Davayı Düşürür Mü? yazısına bakılabilir.

Geriye dönük iş kazası bildirimi yapılabilir mi?

Yapılabilir. Süre geçtikten sonra yapılan bildirim de Kurum tarafından işleme alınır ve olayın niteliği araştırılır. Bu durumda idari para cezası ile geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsili gündeme gelir; sigortalının tespit talebi ise ayrıca değerlendirilir.

---

İş kazası SGK’ya geç bildirilirse ortaya çıkan tablo, hakkın yok olması değil ispat yükünün ağırlaşmasıdır. İşveren bakımından ise hem idari para cezası hem de ödenen ödeneğin kusur aranmaksızın geri alınması sonucu doğar. Sürecin doğru yürütülmesi için bildirimin hangi statüde kime ait olduğunun ve sayacın hangi günden başladığının baştan belirlenmesi gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosyanın kendi koşulları farklıdır ve burada yer alan açıklamalar somut bir uyuşmazlıkta hukuki görüş yerine geçmez. Süre, statü ve belge değerlendirmesi için bir avukata danışılması önerilir.

Dosyanızdaki bildirim tarihleri, sigortalılık statünüz ve toplanması gereken belgeler bakımından değerlendirme yapılması için Ankara iş kazası avukatı sayfasındaki iletişim bilgilerinden büroya ulaşabilirsiniz.