Trafik kazasında aracın pert yani tam hasarlı kabul edilmesi durumunda ödeme hesabı, aracın kaza tarihindeki rayiç değeri üzerinden yapılır. Bu hesaplamada enkaz bedeli, kusur oranı, poliçe türü ve sigorta teminat limitleri birlikte değerlendirilir. Araç sahibine yapılacak net ödeme, çoğu zaman rayiç değer ile sovtaj bedeli arasındaki fark ve kusur oranına göre belirlenir. Eksper raporu, emsal araç değerleri ve poliçe şartları ödeme tutarının doğru hesaplanmasında temel rol oynar.

Trafik kazası sonrası aracın pert (tam hasar) sayılması, sigorta tazminatı sürecini hızlandırırken en çok tartışma yaratan konu genellikle ‘ödeme tutarı’ olur. Ödeme hesabında aracın rayiç değeri, enkaz (sovtaj) bedeli, kusur oranı, poliçe türü (kasko mu, zorunlu trafik sigortası mı) ve eksper raporundaki teknik tespitler birlikte değerlendirilir. Bu rehberde 2026 itibarıyla uygulamada en sık karşılaşılan hesap mantığını, hangi belge ve adımlarla itiraz edilebileceğini ve mağduriyet yaşamamak için nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlaşılır bir dille özetliyoruz.

Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın detayları (poliçe şartları, kusur, hasar türü, piyasa koşulları) tazminat hesabını değiştirebilir. Kesin değerlendirme için poliçe/eksper raporu ve dosya evrakı üzerinden profesyonel inceleme yapılması gerekir.

Araç neden ‘pert (tam hasar)’ sayılır?

Araç ‘pert’ sayıldığında, onarımın ekonomik veya teknik olarak anlamlı olmadığı kabul edilir ve hasar dosyası tam hasar tazminatı üzerinden yürür. Türkiye’de uygulamada bu karar çoğunlukla eksper raporuna ve sigorta şirketinin iç kriterlerine dayanır. Bazı dosyalarda araç güvenli sürüş standartlarını sağlayamayacağı için teknik tam hasar değerlendirmesi öne çıkar. Bazı dosyalarda ise onarım bedeli aracın rayiç değerine yaklaştığı için ekonomik tam hasar gündeme gelir. Pert kararı, doğrudan ödeme hesabının temelini belirlediği için raporun gerekçeli olmasına özellikle dikkat edilmelidir.

‘Tam hasar’ ile ‘ağır hasar’ aynı şey midir?

Tam hasar, tazminatın ‘aracın değeri’ üzerinden ödendiği senaryoyu ifade ederken; ağır hasar ise aracın onarılsa bile ciddi hasar görmüş olarak kayda geçmesiyle ilgilidir. Uygulamada bazı araçlar ağır hasarlı kayda düşüp yine de onarılabilir; bu durumda ödeme ‘onarım’ üzerinden yapılabilir. Tam hasarda ise hedef, aracın kaza öncesi piyasa değerini (rayiç) esas alarak dosyayı kapatmaktır. Bu ayrım ikinci el satış değerini ve ileride doğabilecek değer kaybı tartışmalarını da etkiler. Dosyanızda hangi nitelendirmenin yapıldığını eksper raporu ve şirket yazışmalarından netleştirmeniz önemlidir.

Ödeme hesabında ‘rayiç değer’ ne anlama gelir?

Rayiç değer, aracınızın kaza tarihindeki piyasa koşullarına göre makul alım-satım bedelini ifade eder. Hesap yapılırken aynı marka-model, benzer kilometre, donanım ve kondisyon gibi kriterler dikkate alınır. Sadece ilan fiyatlarına bakmak çoğu zaman yanıltıcıdır; çünkü ilan, pazarlık payı ve ‘satış gerçekleşen’ fiyat aynı değildir. Eksper, piyasadan emsal bulur ve rayiç bedeli gerekçelendirmeye çalışır; siz de emsal araçlar, bakım kayıtları ve donanım belgeleriyle bu tespiti güçlendirebilirsiniz. Rayiç değer tartışması, pert ödeme tutarını en fazla etkileyen kalemlerden biridir.

Rayiç değer hangi kaynaklara göre belirlenir?

Uygulamada eksperler; ikinci el piyasası, yetkili/özel servis kayıtları, aracın geçmiş hasar bilgileri ve emsal satışlar üzerinden değerlendirme yapar. Araç donanımının (paket, ekstra opsiyonlar) doğru yazılmaması rayiç bedeli düşürebilir. Kaza tarihi ile tazminat pazarlığının yapıldığı tarih arasında piyasada çelişki varsa, ‘kaza tarihi rayici’ vurgusu kritik hale gelir. Emsal seçilirken kilometre farkı, değişen/parça durumu ve bölgesel fiyatlar gibi noktalar tartışma yaratabilir. Bu nedenle rayiç tespitinde kullanılan emsallerin yazılı olarak dosyaya girmesini istemek genellikle hak kaybını azaltır.

Pert ödemesinde ‘enkaz (sovtaj) bedeli’ nedir?

Tam hasar dosyalarında çoğu zaman aracın hurda/enkaz olarak bir ekonomik değeri olduğu kabul edilir. Bu değere uygulamada ‘sovtaj’ ya da ‘enkaz bedeli’ denir ve genellikle ihale ile belirlenir. Sigorta şirketi aracı enkaz olarak satacaksa, bu bedeli rayiç tazminattan düşerek ödeme teklif edebilir. Enkaz bedelinin gerçekçi olmayan şekilde yüksek belirlenmesi, sizin elinize geçen net tazminatı azaltır. Bu nedenle sovtajın nasıl belirlendiğini (ihale çıktısı, teklif sayısı, rapor) görmek ve itiraz hakkını kullanmak önemlidir.

Enkaz araç kimde kalır, ödeme buna göre nasıl değişir?

Enkazın kimde kalacağı, net ödeme hesabını doğrudan etkiler: Enkaz sigorta şirketine geçerse genellikle size ‘rayiç bedel’ ödenir. Enkaz sizde kalacaksa, rayiç bedelden enkaz bedeli düşülerek ödeme yapılması sık görülen yöntemdir. Bazı dosyalarda araç üzerinde rehin/finansman (kredi) varsa, devir işlemleri ayrıca planlanır. ‘Enkaz bende kalsın’ kararı, aracın gerçekten satılabilir hurda değeriyle uyumlu değilse aleyhinize sonuç doğurabilir. Bu tercihi yapmadan önce teklif edilen sovtaj bedelinin piyasaya uygun olup olmadığını değerlendirmek gerekir.

Zorunlu trafik sigortası pert aracın bedelini hangi şartlarda öder?

Zorunlu trafik sigortası, kaza karşı tarafın kusuruyla sizin aracınız zarar gördüğünde devreye girer ve teminat limitleri dahilinde ödeme yapar. Burada hesap, karşı tarafın kusur oranı ve poliçe limitleriyle sınırlıdır; yani %50 kusur varsa tazminat da genellikle bu oranla azalır. Araç pert olduğunda, trafik sigortası çoğunlukla rayiç değer üzerinden kusur oranı kadar sorumluluk üstlenir. Limitin yetmediği durumlarda aradaki fark için kusurlu sürücü/işleten aleyhine ayrıca talep gündeme gelebilir. Bu yüzden önce kusur tutanakları ve raporların tutarlılığı kontrol edilmelidir.

Kasko sigortası pert ödemesini nasıl yapar?

Kasko, kendi aracınızın zararını poliçe şartlarına göre karşılayan sigortadır ve pert halinde çoğu kez rayiç bedel (veya poliçede yazan kloz) esas alınır. Poliçede ‘anahtar teslim bedel’, ‘yeni değer’ ya da ‘ikame araç’ gibi ek teminatlar varsa ödeme yaklaşımı değişebilir. Kasko dosyalarında muafiyet, eksik sigorta ve prim/borç durumu gibi kesintiler de net ödemeyi etkileyebilir. Ayrıca aracın hasar geçmişi ve özel durumları (tadilat, aksesuar) poliçede bildirilmediyse uyuşmazlık çıkabilir. Bu nedenle pert ödemesinde sadece “şirket ne teklif etti?” değil, “poliçe ne vaat ediyor?” sorusu üzerinden ilerlemek daha sağlıklıdır.

Kusur oranı pert tazminatını nasıl etkiler?

Kusur oranı, özellikle zorunlu trafik sigortası ve karşı tarafın sorumluluğuna dayalı taleplerde ödeme miktarını belirleyen ana kaldıraçtır. Siz tamamen kusursuzsanız, teorik olarak zararın tamamının karşı taraftan tahsili hedeflenir. Kısmi kusurda ise pert tazminatı, rayiç değer üzerinden kusur oranına göre düşer. Kusur tespiti bazen tek bir tutanağa dayanır; kamera kaydı, tanık, bilirkişi incelemesi gibi ek delillerle değişebilir. Bu yüzden pert ödemesini tartışırken kusur itirazını ayrıca ele almak çoğu zaman fark yaratır.

Poliçe limitleri ‘pert ödeme’ tutarını kısıtlar mı?

Evet, zorunlu trafik sigortasında teminat limitleri, ödenebilecek azami tutarı sınırlar. Araç rayiç değeri limitin üzerindeyse, sigorta şirketi limit kadar ödeme yapar ve kalan kısım için farklı hukuki yollar gündeme gelebilir. Kaskoda da poliçe bedeli/teminat yapısı önemlidir; eksik sigorta varsa tazminat kırpılabilir. Bu nedenle dosya açılınca sadece ‘tam hasar’ kararı değil, poliçede hangi limit ve klozların bulunduğu da kontrol edilmelidir. Limit kaynaklı eksik ödeme iddiası varsa, talep stratejisini buna göre kurmak gerekir.

Ödemede kesinti yaratan muafiyet ve özel şartlar nelerdir?

Kasko poliçelerinde muafiyet, hasarın belli bir kısmının sigortalı üzerinde kalması anlamına gelebilir ve pert ödemesinde de kesinti yaratabilir. Bazı poliçelerde ‘kullanım şekli’, ‘sürücü yaşı’, ‘alkol/ehliyetsiz kullanım’ gibi özel şartlar teminat dışı tartışmasına neden olur. Zorunlu trafik sigortasında ise kesinti mantığı daha çok kusur oranı ve limit üzerinden işler. Eksper raporunda aracın ekipmanları eksik yazıldıysa, tazminat fiilen düşebilir. Bu yüzden kesintinin dayanağını yazılı görmek ve poliçe maddesiyle eşleştirmek en güvenli yöntemdir.

Eksper raporunda hangi bilgiler pert hesabı için kritiktir?

Eksper raporu, hasarın boyutunu, onarım maliyetini, tam hasar gerekçesini ve rayiç/enkaz tespitini içerdiği için hesabın omurgasıdır. Raporda aracın donanımı, kilometresi, bakım geçmişi ve hasar geçmişi doğru yazılmadıysa rayiç değer hatalı çıkabilir. Onarım bedeli hesaplanırken parça fiyatları ve işçilik kalemleri şeffaf değilse ‘pert kararı’ tartışmalı hale gelebilir. Enkaz bedeli belirleme yöntemi (ihale/teklif) rapora net yansımıyorsa, net ödeme konusunda uyuşmazlık artar. Bu nedenle raporu dosyadan talep edip satır satır kontrol etmek, müzakere gücünü yükseltir.

Sigorta şirketinin teklifini kabul etmeden önce neye bakmalısınız?

Teklifte brüt rayiç bedel, enkaz bedeli düşümü, kusur oranı uygulaması ve varsa muafiyet kesintileri ayrı ayrı görünmelidir. Sadece ‘toplam ödeme’ rakamına bakmak, hangi kalemin hatalı olduğunu anlamayı zorlaştırır. Emsal araç çıktıları, ihale/sovtaj belgeleri ve kusur tespit evrakları talep edilmeden kabul vermek ileride hak kaybına yol açabilir. Ayrıca ödeme şartlarında aracın devri, anahtar/ruhsat teslimi ve rehin kaldırma gibi adımlar varsa, bunların takvimini netleştirmek gerekir. Kısacası, teklif metnini bir “hesap dökümü” gibi okuyup yazılı itiraz imkânını canlı tutmak faydalıdır.

Araç üzerindeki kredi/rehin varsa ödeme kime yapılır?

Araç finansmanlıysa, çoğu dosyada poliçede dain-i mürtehin (alacaklı lehtar) kaydı bulunur ve ödeme doğrudan finans kuruluşuna yönlenebilir. Bu durumda sizin elinize geçecek tutar, kredi bakiyesi düşüldükten sonraki kısım olabilir. Banka/finans kuruluşu ile sigorta şirketi arasında yazışmalar uzarsa ödeme süresi de uzayabilir. Rehin kaldırma ve devir işlemleri tamamlanmadan enkaz devri veya dosya kapanışı gecikebilir. Bu yüzden daha başta kredi sözleşmesi, rehin kaydı ve lehtar bilgisini dosyaya doğru sunmak önemlidir.

Pert ödemesi hangi tarihteki piyasa değerine göre yapılır?

Genel yaklaşım, rayiç değerin kaza tarihindeki piyasa koşullarına göre belirlenmesidir. Çünkü zarar, kazanın gerçekleştiği anda doğar ve tazminat o anki değer kaybını telafi etmeyi amaçlar. Ancak piyasada çok hızlı fiyat değişimi olduğunda, sigorta şirketi ile sigortalı arasında tarih tartışması yaşanabilir. Bu durumda kaza tarihi, rapor tarihi ve teklif tarihi ayrımını net tutmak gerekir. Emsal ilanların kaza tarihine yakın seçilmesi, değer tartışmasını daha objektif hale getirir.

Değer tespitinde kilometre, bakım ve hasar geçmişi neden bu kadar önemli?

Aynı model iki aracın fiyatı, kilometre ve bakım geçmişine göre ciddi şekilde değişebilir; bu da pert tazminatını doğrudan etkiler. Düzenli bakım faturaları, yetkili servis kayıtları ve değişen parça belgeleri aracın kondisyonunu ispatlamaya yardımcı olur. Önceki kazalar ve ağır hasar kayıtları ise rayiç bedelin aşağı çekilmesine neden olabilir. Burada amaç, “gerçek piyasa değerini” somut verilerle desteklemektir. Bu nedenle dosyaya yalnızca ilan linki değil, aracınızın kondisyonunu gösteren belgeleri de eklemek doğru bir stratejidir.

Araçtaki aksesuar ve ek donanımlar tazminata dahil edilir mi?

Ek donanımlar (jant, multimedya, güvenlik ekipmanı, özel paket) aracın rayiç değerini artırabilir; ancak bunun belgelenmesi gerekir. Fatura, montaj kaydı veya poliçede aksesuar teminatı bulunması, talebinizi güçlendirir. Bazı şirketler poliçede bildirilmemiş yüksek bedelli aksesuarları sınırlı şekilde değerlendirir. Bu yüzden ‘aracım daha dolu’ iddiasını, donanım kodları veya fatura gibi objektif verilerle desteklemek önemlidir. Aksi halde standart paket üzerinden rayiç belirlenip ödeme düşük kalabilir.

Sigorta şirketi ödemeyi ne kadar sürede yapar?

Ödeme süresi, evrakların tamamlanması, eksper raporunun kesinleşmesi ve devir/rehin işlemlerinin durumuna göre değişir. Tam hasar dosyalarında en sık gecikme nedeni, enkaz devri ve satış/ihale sürecinin uzamasıdır. Evrak eksikliği veya kusur itirazı varsa süreç daha da uzayabilir. Uygulamada yazılı başvuruların tarihlerini saklamak, gecikme halinde hak arama bakımından önem taşır. Net bir takvim için şirketten ‘evrak listesi’ ve ‘ödeme koşulları’ yazılı olarak istenmelidir.

Teklife itiraz etmek isterseniz nasıl bir yol izlenir?

İtirazın güçlü olması için önce hangi kalemde uyuşmazlık olduğunu netleştirmek gerekir: Rayiç değer mi düşük, enkaz bedeli mi yüksek, kusur oranı mı hatalı? Ardından emsal araçlar, bakım/ekspertiz belgeleri, ihale çıktısı ve varsa kamera/tanık gibi deliller toparlanır. Sigorta şirketine yazılı şekilde gerekçeli başvuru yapılması, daha sonra tahkim veya dava yoluna gidildiğinde dosyanın düzenli görünmesini sağlar. Birçok dosyada doğru emsal setiyle yeniden değerlendirme istenmesi, teklifin güncellenmesine yol açabilir. İtiraz sürecinde iletişimi yazılı yürütmek, “ne konuşuldu?” tartışmasını azaltır.

Sigorta Tahkim Komisyonu pert uyuşmazlıklarında işe yarar mı?

Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta uyuşmazlıklarında daha hızlı karar alınabilen bir başvuru yoludur ve pert ödeme tartışmalarında da sık kullanılır. Başvuruda poliçe, eksper raporu, teklif yazısı ve itiraz dilekçeleri gibi belgelerin tam olması kritik önemdedir. Tahkimde çoğu zaman rayiç değer ve sovtaj hesabı üzerine bilirkişi değerlendirmesi gündeme gelir. Her dosya için uygunluk değişse de, uzun yargılama süresi istemeyen kişiler için pratik bir seçenek olabilir. Başvuru yapmadan önce süreler, başvuru şartları ve masraflar somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Dava açmak ne zaman gündeme gelir ve ne talep edilebilir?

Sigorta şirketiyle uzlaşma sağlanamazsa, poliçe türüne ve sorumluluk ilişkisine göre dava yolu gündeme gelebilir. Davada genellikle eksik tazminat farkı, faiz ve yargılama giderleri talep edilir; kusur tartışması varsa bu da dosyaya yansır. Karşı tarafın sorumluluğuna gidilen dosyalarda işleten/sürücü ve sigorta şirketi birlikte değerlendirilebilir. Süreçte bilirkişi incelemesiyle rayiç değer, sovtaj ve teknik pert gerekçesi yeniden ele alınabilir. Dava stratejisi, belgelerinizin gücüne ve zaman/maliyet dengenize göre planlanmalıdır.

Pert dosyasında en sık yapılan hatalar nelerdir ve nasıl önlenir?

En yaygın hata, teklifin dayanaklarını görmeden aceleyle kabul vermek ve sonra “neden düşük çıktı?” sorusunu sormaktır. İkinci hata, rayiç emsallerini sadece yüksek ilanlardan seçip kilometre/donanım farklarını göz ardı etmektir; bu durum itirazı zayıflatır. Üçüncü hata, enkaz bedelinin nasıl belirlendiğini sorgulamadan yüksek sovtaj düşümünü kabul etmektir. Dördüncü hata, kusur oranına itiraz etme fırsatını kaçırmak ve tazminatı otomatik olarak azaltılmış şekilde almak olabilir. Önlem olarak; raporları yazılı alın, emsalleri objektif seçin, tüm iletişimi kayıt altına alın ve gerektiğinde profesyonel destekle dosyayı yönetin.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Araç pert olunca değer kaybı da alınır mı?

Tam hasarda genellikle amaç aracın kaza öncesi değerinin tazmin edilmesidir; bu yüzden ayrıca ‘değer kaybı’ talebi çoğu zaman mümkün değildir. Ancak dosyanın niteliği ve talebin dayanağı değişebileceği için somut olay üzerinden değerlendirme gerekir.

Rayiç değer düşük belirlendiyse ne yapmalıyım?

Emsal araçları kilometre-donanım-kondisyon açısından eşleştirerek yazılı itiraz yapmanız gerekir. Bakım faturaları ve donanım belgeleriyle aracınızın gerçek piyasa değerini desteklemek çoğu zaman sonucu etkiler.

Enkaz bedeli çok yüksek görünüyorsa nasıl itiraz edilir?

Enkazın ihale/teklif çıktıları ve rapor dayanakları istenerek şeffaflık sağlanmalıdır. Gerçekçi olmayan sovtaj düşümü varsa, gerekçeli başvuru ve gerekirse tahkim/dava yoluyla yeniden değerlendirme talep edilebilir.

Kasko yoksa kendi aracım pert olursa ödeme alabilir miyim?

Karşı taraf kusurluysa, zorunlu trafik sigortası teminat limitleri içinde aracınızın zararını karşılayabilir. Kusur sizdeyse ve kasko yoksa, kendi aracınız için sigortadan ödeme alma ihtimali genellikle sınırlıdır.

Kusur oranına nasıl itiraz edilir?

Kaza tespit tutanağına ek deliller (kamera, fotoğraf, tanık, konum verisi) sunarak itiraz edilebilir. Kusur değişirse, pert tazminatı hesabı da doğrudan değişir.

Ödeme almak için hangi evraklar gerekir?

Genellikle ruhsat, sürücü belgeleri, kaza evrakı, eksper raporu ve banka bilgileri istenir; rehin varsa finans kuruluşu yazışmaları da eklenir. Sigorta şirketinin verdiği evrak listesine göre eksiksiz dosya hazırlamak süreci hızlandırır.

Tazminat hesabında KDV dikkate alınır mı?

Pert ödemesinde ana tartışma rayiç bedel ve enkaz düşümüdür; vergi kalemlerinin yansıması dosyanın türüne göre değişebilir. Net yorum için poliçe türü ve rapor hesabı birlikte incelenmelidir.

Araçtaki ekstra donanımı nasıl ispatlarım?

Fatura, montaj kaydı, servis kayıtları ve aracın paket/donanım kodları güçlü delil olur. Bu belgeler yoksa, iddianın kabulü zorlaşabilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu’na ne zaman başvurulur?

Sigorta şirketiyle yazılı başvurulara rağmen uzlaşma olmazsa tahkim düşünülebilir. Başvurudan önce poliçe, rapor, teklif ve itiraz yazışmalarının dosyada tam olmasına dikkat edilmelidir.

Pert dosyasında ‘kaza tarihi’ neden vurgulanır?

Çünkü rayiç değer esasen kazanın olduğu tarihteki piyasa koşullarına göre belirlenmelidir. Sonradan oluşan fiyat artış/azalışları her zaman tazminata otomatik yansımaz.

Enkaz bende kalsın demek mantıklı mı?

Bu, teklif edilen sovtaj bedeline ve aracın gerçekten satılabilir hurda değerine bağlıdır. Yüksek sovtaj düşümü varsa, enkazı almak beklediğiniz kadar avantajlı olmayabilir.

Teklifi kabul edersem sonradan dava açabilir miyim?

Kabul/ibraname içeriği hak arama imkanını önemli ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle imza atmadan önce metnin kapsamını ve ‘tüm haklardan feragat’ gibi ifadeleri dikkatle değerlendirmek gerekir.

Özetle

Araç pert (tam hasar) dosyalarında ödeme hesabı çoğunlukla rayiç değer ve enkaz (sovtaj) bedeli üzerinden kurulur; kusur oranı ve poliçe limitleri net tutarı belirler. Teklifin dayanaklarını yazılı istemek, emsallerle rayiç tespitini kontrol etmek ve gerektiğinde itiraz/tahkim yollarını değerlendirmek mağduriyet riskini azaltır. Ve çoğu durumda eksik alınan pert bedelleri için dava açılabilir.