Vasiyetname Nedir? Vasiyetname Örneği, Şekil Şartları ve İptali

Vasiyetname, mirasbırakanın ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere malvarlığı hakkında tek taraflı olarak yaptığı ölüme bağlı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu üç geçerli şekil tanır: resmî vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyet. Şekil şartlarından herhangi birine uyulmaması, vasiyetnameyi iptal davasına açık hâle getirir; bu yüzden hazırlık aşamasında yapılan küçük bir hata, yıllar sonra bütün tasarrufun geçersiz kalmasıyla sonuçlanabilir.

İnternette dolaşan hazır metinlerin en büyük riski de burada ortaya çıkar. El yazılı vasiyetnamede metnin baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış olması zorunludur; hazır bir örneği bilgisayarda yazıp altını imzalamak vasiyetnameyi geçerli kılmaz. Aşağıda her şeklin kanuni koşulları, vasiyetnameden dönme yolları, iptal davasının süreleri ve ölümden sonra izlenecek prosedür ayrı ayrı ele alınıyor.

Vasiyetname Nedir? Vasiyetname Örneği Kullanmanın Sınırı Nedir?

Vasiyetname, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü sınırları içinde malvarlığının tamamı veya bir kısmı hakkında yaptığı ölüme bağlı tasarruftur. Türk Medeni Kanunu’nun 514. maddesi bu yetkiyi tanır ve mirasbırakanın üzerinde tasarruf etmediği kısmın yasal mirasçılarına kalacağını belirtir. Vasiyetname tek taraflı bir işlemdir; lehine tasarrufta bulunulan kişinin kabulüne veya bilgisine ihtiyaç duymaz.

Hazır bir vasiyetname örneğinin kullanılabileceği tek yer içeriktir; şekil, örnekten kopyalanamaz. Metnin nasıl kaleme alınacağı, hangi malın kime bırakılacağı, koşul veya yükleme konulup konulmayacağı içerik meselesidir. Buna karşılık metnin el yazısıyla mı yazılacağı, tanık gerekip gerekmediği, tarihin nasıl gösterileceği kanunun emredici şekil kurallarıyla belirlenir ve bu kurallara uyulmadığında metin ne kadar özenli yazılmış olursa olsun iptal edilebilir.

Mirasbırakan tasarruflarını koşullara veya yüklemelere bağlayabilir. TMK m.515’e göre hukuka veya ahlaka aykırı koşullar ve yüklemeler, ilişkin bulundukları tasarrufu geçersiz kılar; anlamsız ya da yalnızca başkalarını rahatsız edici nitelikte olanlar ise yok sayılır. Bu ayrım, uygulamada “şu kişiyle evlenmezse mal ona kalmasın” türü şartların akıbetini belirler.

Kimler Vasiyetname Yapabilir?

Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir. TMK m.502’nin açık hükmü budur ve ergin olma şartı aranmaz. Bu, mirasa ilişkin işlemlerde ehliyet konusunda sık yapılan bir yanlışın kaynağıdır; vasiyetname için on sekiz yaş gerektiği yönündeki yaygın kanaatin kanunda karşılığı yoktur.

Miras sözleşmesi için koşullar farklıdır. TMK m.503, miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmayı, ayrıca kısıtlı bulunmamayı arar. İki kurumun ehliyet şartlarının farklı olması, tek taraflı ve her zaman dönülebilir bir tasarruf ile karşılıklı bağlayıcı bir sözleşme arasındaki niteliksel farktan kaynaklanır.

Ayırt etme gücü, tasarrufun yapıldığı an itibarıyla değerlendirilir. İleri yaş, hastalık ya da tedavi görüyor olmak tek başına ehliyetsizlik anlamına gelmez; ancak iptal davasında bu iddia ileri sürüldüğünde mahkeme sağlık kayıtlarını inceler ve gerektiğinde bilirkişi raporu alır. Kanun, belirli bir yaştan sonra sağlık raporu alınmasını zorunlu kılan bir hüküm içermez.

Vasiyetname Türleri ve Şekil Şartları

TMK m.531, vasiyetin resmî şekilde veya mirasbırakanın el yazısı ile ya da sözlü olarak yapılabileceğini düzenler. Bu üç şekil sınırlı sayıdadır; kanunun saymadığı bir yöntemle yapılan tasarruf vasiyetname sayılmaz. Ses kaydı, video kaydı ya da elektronik imzalı belge, kanunun aradığı şekillerden hiçbirine girmez.

Tür	Kim düzenler	Temel şart
Resmî vasiyetname	Sulh hâkimi, noter veya yetkili görevli	İki tanığın katılımı, memurun tarih atıp imzalaması
El yazılı vasiyetname	Mirasbırakanın kendisi	Baştan sona el yazısı, yıl-ay-gün, imza
Sözlü vasiyet	İki tanık huzurunda beyan	Olağanüstü durum zorunluluğu, tanıkların hâkime başvurusu

Üç şekil arasında ispat gücü ve uygulamadaki dayanıklılık bakımından fark vardır. Resmî vasiyetname, düzenlenme sürecine bir kamu görevlisi ve iki tanık katıldığı için ehliyet ve irade tartışmalarına en dayanıklı olanıdır. El yazılı vasiyetname pratiktir ama kaybolma, yok edilme ve şekil eksikliği riskleri taşır. Sözlü vasiyet ise yalnızca olağanüstü hâllere özgüdür ve geçici niteliktedir.

El Yazılı Vasiyetname Şartları Nelerdir?

TMK m.538, el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olmasını zorunlu tutar. Üç unsur birlikte aranır: tam tarih, bütünüyle el yazısı ve imza. Bunlardan birinin eksikliği şekle aykırılık oluşturur ve iptal sebebidir.

Tarihin yalnızca yıl veya yalnızca ay olarak yazılması yeterli değildir;

Vasiyetname nasıl yazılır?

El yazılı vasiyetname yazılırken metnin başına yer ve tam tarih konur, sonra mirasbırakanın kime ne bıraktığı açık cümlelerle ifade edilir ve metin imzalanır. Malların tereddüde yer bırakmayacak biçimde tanımlanması, taşınmazlarda ada-parsel bilgisinin yazılması sonraki tartışmaları azaltır.

Metnin tamamının aynı kalemle ve kesintisiz yazılması zorunlu değildir; aranan, bütün metnin mirasbırakanın el yazısı olmasıdır. Daha sonra yapılan ekleme ve düzeltmelerin de el yazısıyla yapılması ve ayrıca tarihlenip imzalanması gerekir.

Vasiyetname nasıl geçerli olur?

Vasiyetname, kanunun aradığı üç şekilden birine uygun olarak yapıldığında geçerlidir; ayrıca onaylanmasına, tescil edilmesine veya bir makama bildirilmesine gerek yoktur. Geçerlilik, düzenlenme anındaki şekle ve mirasbırakanın ehliyetine bakılarak belirlenir.

Notere bırakılmış olmak da bir geçerlilik şartı değildir; yalnızca belgenin kaybolmasını önleyen bir tedbirdir. Evde saklanan usulüne uygun bir el yazılı vasiyetname, noterde saklanan bir örnek kadar geçerlidir.

Tarihin işlevine dönmek gerekirse: kanun üç unsuru da ister. Tarihin önemi, birden çok vasiyetname bulunduğunda hangisinin sonraki tarihli olduğunun belirlenmesinden ve mirasbırakanın o tarihteki ehliyetinin değerlendirilmesinden gelir. İmza ise metnin altında bulunmalı ve mirasbırakana ait olmalıdır.

Aynı madde, el yazılı vasiyetnamenin saklanmak üzere açık veya kapalı olarak notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakılabileceğini düzenler. Bu bir geçerlilik şartı değil, koruma tedbiridir. Evde saklanan bir vasiyetnamenin ölümden sonra bulunamaması ya da bulan kişi tarafından yok edilmesi, uygulamada sık karşılaşılan bir sorundur.

Hazır Vasiyetname Örneğini Bilgisayarda Yazmak Neden Geçersizdir?

Çünkü kanun metnin tamamının el yazısıyla yazılmasını arar. Bilgisayarda yazılıp çıktısı alınan ve yalnızca altı el yazısıyla imzalanan bir metin, el yazılı vasiyetname sayılmaz. Aynı şekilde metnin bir kısmının el yazısıyla, bir kısmının matbu olması da şartı karşılamaz.

Bu, “vasiyetname örneği” arayan kişilerin en sık düştüğü tuzaktır. Hazır metni bulup çıktı almak, doldurmak ve imzalamak alışkanlığı sözleşmelerden gelir; ancak vasiyetname bir sözleşme değildir ve şekil kuralı çok daha katıdır. Böyle bir belge, mirasbırakanın iradesini eksiksiz yansıtsa bile TMK m.557/4 uyarınca iptal edilebilir.

Hazır metinden yararlanmanın doğru yolu şudur: örnek yalnızca içeriği kurgulamak için okunur, sonra metnin tamamı mirasbırakan tarafından baştan sona kendi el yazısıyla yazılır, tarih üç unsuruyla konulur ve altı imzalanır. Bilgisayarda hazırlanmış bir metin kullanılacaksa, tek geçerli yol resmî vasiyetname yoluna gitmektir.

Resmî Vasiyetname Nasıl Düzenlenir?

TMK m.532’ye göre resmî vasiyetname, iki tanığın katılmasıyla resmî memur tarafından düzenlenir. Resmî memur; sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir. Uygulamada en sık başvurulan yol noterde düzenlemedir.

Süreç m.533’te adım adım gösterilmiştir: mirasbırakan arzularını memura bildirir, memur vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için mirasbırakana verir; vasiyetname mirasbırakan tarafından okunup imzalanır, memur da tarih koyarak imzalar. Ardından m.534 uyarınca mirasbırakan, vasiyetnameyi okuduğunu ve bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder; tanıklar bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini yazarak altını imzalar.

Mirasbırakan okuyamıyor veya imzalayamıyorsa m.535 devreye girer: memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur, mirasbırakan bunun son arzularını içerdiğini beyan eder ve tanıklar hem bu beyanı hem okuma işleminin kendi önlerinde yapıldığını yazarak imzalar. Kanun ayrıca vasiyetname içeriğinin tanıklara bildirilmesinin zorunlu olmadığını belirtir; tanıklar metni öğrenmek zorunda değildir.

Resmî Vasiyetnamede Kimler Tanık Olamaz?

TMK m.536 iki ayrı yasak getirir ve bunların karıştırılması ciddi sonuçlar doğurur. Birinci yasak katılma yasağıdır: fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamazlar.

İkinci yasak kazandırma yasağıdır. Aynı madde, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamayacağını hükme bağlar. Yani tanık olarak katılan kişinin çocuğuna vasiyetname ile mal bırakılamaz.

Uygulamada bu kurallara en sık aile içinde uyulmaz. Mirasbırakan noterde vasiyetname düzenletirken yanında getirdiği kişiler çoğu zaman yakın akrabalarıdır ve bu kişilerin tanık olması yasağa girer. Noterler bu kontrolü yapar; ancak vasiyetnamenin sonraki aşamalarda tartışılması hâlinde tanıkların kim olduğu iptal davasının ilk incelenen konusudur.

Tanığa veya Yakınına Kazandırma Yapılmışsa Vasiyetnamenin Tamamı İptal Olur mu?

Olmaz. Bu, konunun en ince ve en çok atlanan noktasıdır. TMK m.558/3, iptal davasının ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanların tasarrufun düzenlenmesine katılmalarının yol açtığı sakatlığa dayandığı takdirde, tasarrufun tamamının değil yalnız bu kazandırmaların iptal edileceğini düzenler.

Sonuç, kısmi iptaldir. Vasiyetnamenin geri kalan hükümleri ayakta kalır ve mirasbırakanın diğer tasarrufları uygulanır. Bu kural, tek bir usul hatasının mirasbırakanın bütün iradesini yok etmesini önlemek amacıyla konulmuştur.

Buna karşılık şekil şartlarına aykırılık, örneğin el yazılı vasiyetnamede tarihin eksik olması, tasarrufun tamamını sakatlar. İki sonuç arasındaki farkı belirleyen şey, sakatlığın kaynağıdır: katılma yasağının ihlali kısmi iptale, şekil kuralının ihlali tam iptale yol açar.

Sözlü Vasiyet Hangi Şartlarda Yapılabilir?

Sözlü vasiyet istisnai bir yoldur. TMK m.539, mirasbırakanın yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar yüzünden resmî veya el yazılı vasiyetname yapamaması hâlinde bu yola başvurabileceğini düzenler. Olağanüstü durumun bulunmadığı hâllerde sözlü beyan vasiyetname değeri taşımaz.

Usul m.540’ta ayrıntılı olarak gösterilmiştir. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatır ve onlara bu beyana uygun bir vasiyetname yazma veya yazdırma görevini yükler. Tanıklardan biri beyanı yer, yıl, ay ve günü de belirterek hemen yazar, imzalar, diğer tanığa imzalatır ve ikisi birlikte vakit geçirmeksizin bir sulh veya asliye mahkemesine verirler. Askerlik hizmetindeki kişiler için teğmen veya daha yüksek rütbeli bir subay, ülke sınırları dışında seyreden ulaşım aracında aracın sorumlu yöneticisi, sağlık kurumunda tedavi görenler için kurumun en yetkili yöneticisi hâkim yerine geçer.

Sözlü vasiyetin geçici niteliği m.541’de vurgulanır: mirasbırakan için sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihin üzerinden bir ay geçince sözlü vasiyet hükümden düşer. Yani tehlike geçtikten sonra bir ay içinde resmî veya el yazılı vasiyetname yapılmazsa, sözlü vasiyet kendiliğinden etkisini yitirir.

Vasiyetnameden Dönmenin Üç Yolu

Vasiyetname her zaman geri alınabilir; mirasbırakan bu hakkından önceden vazgeçemez. TMK m.542’ye göre mirasbırakan, kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir ve bu dönme vasiyetnamenin tamamı veya bir kısmı için olabilir.

İkinci yol yok etmedir. TMK m.543, mirasbırakanın yok etmek suretiyle de vasiyetnameden dönebileceğini düzenler. Aynı madde, kaza sonucunda veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriğinin aynen ve tamamen belirlenmesine olanak bulunmayan vasiyetnamenin hükümsüz kalacağını, tazminat isteme hakkının saklı olduğunu belirtir.

Üçüncü yol sonraki tasarruflardır. TMK m.544’e göre mirasbırakan, önceki vasiyetnamesini ortadan kaldırmaksızın yeni bir vasiyetname yaparsa, kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlamadıkça sonraki vasiyetname onun yerini alır. Ayrıca belirli mal bırakma vasiyeti, mirasbırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan bir tasarrufta bulunmasıyla ortadan kalkar.

Ölümden Sonra Vasiyetname İle İlgili İlk Yükümlülük

Vasiyetnameyi ele geçiren kişinin bekleme hakkı yoktur. TMK m.595, mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesinin zorunlu olduğunu düzenler.

Yükümlülük geniş bir kişi çevresini kapsar: vasiyetnameyi düzenleyen veya muhafaza eden görevli, mirasbırakanın arzusu üzerine saklayan, başka surette ele geçiren ya da ölenin eşyası arasında bulan kimse, ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmekle yükümlüdür. Aksi takdirde bu yüzden doğacak zarardan sorumlu olur.

Sulh hâkimi teslim edilen vasiyetnameyi derhâl inceler, gerekli koruma önlemlerini alır; olanak varsa ilgilileri dinleyerek terekenin yasal mirasçılara geçici olarak teslimine veya resmen yönetilmesine karar verir. Terekeye ilişkin koruma önlemlerinin kapsamı miras payının devri ve terekenin tespiti yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Vasiyetnamenin Açılması Onaylandığı Anlamına Gelir mi?

Gelmez. TMK m.596 bu konuda açıktır: vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. Kanunun “geçerli olup olmadığına bakılmaksızın” ifadesi, açılma işleminin bir geçerlilik denetimi olmadığını gösterir.

Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır. Mirasbırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır. Ardından m.597 uyarınca mirasta hak sahibi olanların her birine, gideri terekeye ait olmak üzere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği hâkim tarafından tebliğ edilir.

Bu ayrım pratikte belirleyicidir. “Mahkeme vasiyetnameyi açtı, artık kesinleşti” değerlendirmesi hatalıdır; açılma yalnızca bir tespit ve tebliğ işlemidir. Vasiyetnamenin geçerliliği ancak açılacak bir iptal davasında tartışılır ve dava açma süresi de büyük ölçüde bu tebliğ üzerine işlemeye başlar.

Vasiyetnamenin İptali Davası: Sebepleri ve Süresi

TMK m.557, ölüme bağlı tasarrufun iptali için dört sebep sayar: tasarrufun mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmış olması; yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılması; içeriğinin, bağlandığı koşulların veya yüklemelerin hukuka ya da ahlaka aykırı olması; kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmış olması.

Davayı, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir (m.558). Süreler m.559’da düzenlenmiştir: iptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl; her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle düşer. Davanın kime açılacağı, yetkili mahkeme, ehliyetsizlik iddiasında toplanan deliller ve bir yıllık sürenin hangi anda işlemeye başladığına ilişkin güncel Yargıtay içtihadı vasiyetnamenin iptali davası yazımızın konusudur.

Aynı maddenin son cümlesi çoğu zaman gözden kaçar: hükümsüzlük, def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. Yani iptal davası açma süresi geçmiş olsa bile, vasiyetnameye dayanılarak aleyhinize açılan bir davada geçersizlik savunma olarak ileri sürülebilir. Süre geçmesi, iddiayı değil yalnızca dava yoluyla ileri sürmeyi engeller.

Vasiyetname Saklı Payı Aşarsa Ne Olur?

Saklı pay ihlali, vasiyetnameyi geçersiz kılmaz; yalnızca tenkise tabi hâle getirir. TMK m.549, miras sözleşmesi veya vasiyetnameyle yapılan ölüme bağlı kazandırmaların, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmın sonradan daralması yüzünden hükümsüz olmayacağını, sadece tenkis edilebileceğini belirtir.

Bu nedenle saklı payı zedelenen mirasçının açacağı dava iptal davası değil tenkis davasıdır ve iki davanın süreleri farklıdır. TMK m.571’e göre tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer. Tenkis iddiası da def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Hangi davanın açılacağı, iddianın niteliğine göre belirlenir: şekil eksikliği veya ehliyetsizlik varsa iptal, tasarruf geçerli ama saklı pay aşılmışsa tenkis gündeme gelir. İki davanın karşılaştırması ve birlikte açılması hâlinde izlenen usul vasiyetnamenin iptali yazımızda ayrıntılandırılmıştır. İkisinin bir arada ileri sürülmesi de mümkündür. Saklı pay oranları ve tenkiste izlenen sıra tenkis davası ve saklı pay oranları yazımızda; yasal miras paylarının hesabı ise miras paylaşımı ve yasal miras payları yazımızda incelenmiştir.

Vasiyetnameye Dayanan Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır?

Yalnızca sulh hukuk mahkemesinden alınır. TMK m.598’in birinci fıkrası yasal mirasçılara verilecek belge bakımından hem sulh mahkemesini hem noterliği sayar; ikinci fıkra ise mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin ölüme bağlı tasarrufa dayanan belgenin sulh mahkemesince verileceğini düzenler. Noterlik bu fıkrada yer almaz.

Aynı fıkra bir bekleme süresi de getirir: belge, ölüme bağlı tasarrufun mirasçılar veya diğer vasiyet alacaklıları tarafından kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe verilir. Bu bir aylık süre, vasiyetnameye dayanan bir tapu intikalinin ne zaman yapılabileceğini de belirler.

Belge alındıktan sonra taşınmazın tapuda mirasçı adına tescili sıradan bir intikal işlemi olarak yürür. Bu aşamada istenen belgeler ve harç rejimi için veraset ilamı alındıktan sonra tapu işlemleri yazımıza; mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirler tartışmalıysa muris muvazaası ve mirastan mal kaçırma yazımıza bakılabilir.

Vasiyetname Mahkemesi Ne Kadar Sürer?

Bu soruda birbirinden tamamen farklı iki süreç karıştırılır. Vasiyetnamenin açılması bir dava değil, çekişmesiz yargı işidir; sulh hukuk mahkemesi vasiyetnameyi teslim tarihinden itibaren bir ay içinde açar, ilgilileri çağırır ve tutanağa bağlar. Burada taraflar arasında bir yargılama yürütülmediği için süreç kısadır ve büyük ölçüde tebligatların tamamlanmasına bağlıdır.

Asıl süre, açılmadan sonra başlayan davalarda ortaya çıkar. İptal veya tenkis davası açıldığında dosya asliye hukuk mahkemesinde çekişmeli yargılamaya girer; ehliyet iddiası varsa sağlık kayıtları toplanır ve bilirkişi incelemesi yapılır, el yazısı tartışmalıysa grafoloji incelemesi gerekir. Tereke kapsamının belirlenmesi ve taşınmaz değerlemesi de ayrı keşif ve rapor süreçleri doğurur.

Bu nedenle “vasiyetname mahkemesi şu kadar sürer” biçiminde tek bir rakam vermek gerçekçi değildir. Süreyi belirleyen etkenler bellidir: mirasçı sayısı ve tebligat adreslerinin bilinip bilinmemesi, yurt dışında mirasçı bulunup bulunmaması, itiraz edilip edilmediği, bilirkişi incelemesinin kapsamı ve kanun yoluna başvurulup başvurulmaması. Dava değeri, harç hesabı ve yargılama süresine ilişkin ayrıntı vasiyetnamenin iptali davası yazımızda ele alınmıştır.

Vasiyetname Hazırlarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Vasiyetnamede en sık karşılaşılan sorun, iradenin değil şeklin sakatlanmasıdır. Metnin ne söylediği konusunda taraflar hemfikir olsa bile, tarih eksikse ya da tanık yasak kapsamındaysa tasarruf mahkemede ayakta kalmaz. Bu nedenle hazırlık, içerikten çok şekil kontrolüyle başlamalıdır.

İkinci sık sorun, saklı pay hesabının yapılmamasıdır. Mirasbırakan tasarruf edilebilir kısmı aştığında vasiyetname geçerli kalır ama tenkisle kısılır; bu da mirasbırakanın hedeflediği dağılımın gerçekleşmemesi anlamına gelir. Saklı pay hesabı, vasiyetname yazılmadan önce yapılması gereken bir işlemdir.

Elinizde bir vasiyetname varsa ve geçerliliği ya da kapsamı konusunda tereddüt yaşıyorsanız, metnin şekil şartları ve saklı pay dengesi bakımından incelenmesi için iletişim sayfamızdaki bilgilerden başvurabilir, belgelerinizle birlikte değerlendirme talep edebilirsiniz.

Kanun metninin tamamına ulaşmak isteyenler için güncel hâli şu adreste yer alır: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.

Sıkça Sorulan Sorular

El yazısıyla yazılan vasiyetname geçerli midir?

Geçerlidir. TMK m.538 uyarınca yıl, ay ve gün gösterilerek baştan sona mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması şartıyla el yazılı vasiyetname tam olarak geçerlidir; noter onayı gerekmez.

Vasiyetname noterde mi yapılmak zorunda?

Zorunlu değildir. Kanun üç şekil tanır ve el yazılı vasiyetname için hiçbir resmî makam katılımı aranmaz. Noter yolu yalnızca resmî vasiyetname düzenlenirken kullanılan seçeneklerden biridir.

Vasiyetname ile mirasçı mirastan tamamen çıkarılabilir mi?

Saklı paylı mirasçılar bakımından çıkarılamaz. Saklı pay dışındaki tasarruf edilebilir kısımda mirasbırakan serbesttir; saklı payı zedeleyen tasarruf ise tenkis davasıyla oranında indirilir.

Vasiyetname sonradan değiştirilebilir mi?

Değiştirilebilir. TMK m.542 uyarınca mirasbırakan kanundaki şekillerden birine uyarak yeni bir vasiyetname yapmak suretiyle önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir; bu haktan önceden vazgeçilemez.

Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi ne kadar?

Öğrenmeden itibaren bir yıldır. Her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl geçmekle hak düşer.

Vasiyetname açılması hangi mahkemede yapılır?

Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinde yapılır. Vasiyetname, teslim tarihinden itibaren bir ay içinde açılır ve ilgililere okunur.

Vasiyetname okunduktan sonra ne olur?

Mirasta hak sahibi olan herkese, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ edilir. Bu tebliğ, iptal ve tenkis davalarında sürelerin işlemesi bakımından belirleyicidir.

Vasiyetnamenin tenfizi ne demektir?

Vasiyetnamede kendisine belirli mal bırakılan kişinin, bu malın teslimini veya adına tescilini sağlamak için açtığı davadır. Vasiyetnamenin açılması ve tebliği aşamaları tamamlandıktan sonra gündeme gelir.

Elektronik imzayla vasiyetname düzenlenebilir mi?

Düzenlenemez. Kanun üç şekli sınırlı sayıda saymıştır ve el yazılı vasiyetnamede metnin bizzat el yazısıyla yazılması aranır. Elektronik ortamda oluşturulan bir belge bu şartı karşılamaz.

Vasiyetname kaybolursa ne olur?

Kaza sonucu veya üçüncü kişinin kusuruyla yok olan ve içeriği aynen ve tamamen belirlenemeyen vasiyetname hükümsüz kalır. Tazminat isteme hakkı ise saklıdır.

Vasiyetnameyi bulan kişi teslim etmezse ne olur?

Teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi, bu yüzden doğacak zarardan sorumlu olur. TMK m.595 teslimi, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın zorunlu tutmuştur.

İki ayrı vasiyetname varsa hangisi uygulanır?

Kural olarak sonraki tarihli olan uygulanır. TMK m.544’e göre önceki vasiyetname ortadan kaldırılmamışsa, kuşkuya yer bırakmayacak şekilde onu tamamlamadıkça sonraki vasiyetname öncekinin yerini alır.

Vasiyetname yapılmazsa miras nasıl paylaşılır?

Vasiyetname yoksa miras, kanundaki zümre sistemine göre yasal mirasçılar arasında paylaşılır. Sağ kalan eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir.

Sözlü vasiyet ne kadar süreyle geçerlidir?

Mirasbırakan için diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğduktan sonra bir ay geçmesiyle sözlü vasiyet hükümden düşer. Olağanüstü durum devam ettiği sürece geçerliliğini korur.

Vasiyetnamenin iptali ile tenkis davası arasında ne fark var?

İptal davası vasiyetnamenin geçerliliğine, tenkis davası ise geçerli bir vasiyetnamenin saklı payı aşan kısmına yöneliktir. İptalde tasarruf ortadan kalkar, tenkiste yalnızca saklı payı ihlal eden bölüm oranında indirilir.

Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; her vasiyetname kendi metni, tarihi ve düzenlenme koşullarıyla birlikte değerlendirilir. Somut bir belge hakkında karar vermeden önce avukata danışmanız, ileride açılabilecek iptal ve tenkis davaları bakımından belirleyici olur. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.