Kanser Hastasına Engelli Raporunda Yüzde Kaç Verilir?

Kanser engel oranı, engelli sağlık kurulu raporunda kanserin türüne göre değil; hastalığın evresine, remisyona girip girmediğine ve remisyonun ne kadar sürdüğüne göre belirlenir. Erişkinler için kullanılan cetvele göre erken evre (Evre I-II) kanserde remisyonun ilk beş yılında %60, beş yıldan sonra %40 verilir; ileri evre (Evre III-IV) kanserde tedavi sürdüğü, remisyon sağlanamadığı ya da nüks veya metastaz geliştiği sürece oran %80’dir, remisyona girildiğinde %40’a iner. Katı organ kanserlerinde (meme, kolon, tiroid, akciğer gibi) cetvelin tavanı %80’dir. %90’a tek başına çıkabilen tablolar yalnızca bazı kan kanserleridir.

Bu yazıda kanser hastasına engelli raporunda yüzde kaç verildiğini Resmî Gazete’de yayımlanan cetvelin kendi satırlarıyla, oranın neden zamanla düştüğünü, raporun hangi hakları açıp hangilerini açmadığını ve engelli raporundaki yüzdenin SGK’nın maluliyet kararındaki “çalışma gücü kaybı” ile neden aynı şey olmadığını Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz. İnternette sıkça tekrarlanan “aktif tedavi gören her kanser hastasına %80 verilir” ve “beş yıl sonra süresiz %40 rapor verilir” cümlelerinin cetvelde birebir karşılığı yoktur; bu farkı da tek tek gösteriyoruz.

Kanser Engel Oranı Neye Göre Belirlenir?

Engelli sağlık kurulu raporları, 20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve bu yönetmeliğin ekindeki “Erişkinler İçin Engelli Sağlık Kurulu Raporları Engel Oranları Alan Kılavuzu” (Ek-2) esas alınarak düzenlenir. Yönetmeliğin 10. maddesi, kişinin engel durumunun Ek-2’deki oranlara göre yüzde olarak belirlenip rapora yazılacağını söyler. Kanser hastaları için bakılacak yer, Ek-2’nin “Onkoloji” başlıklı bölümü ve kan kanserleri için “Hematolojik Hastalıklar” bölümüdür.

Onkoloji bölümünün başlığı “Tümörlerin Sınıflaması”dır ve bu bölümde organ adı geçmez. Meme kanseri, kolon kanseri, mide kanseri, tiroid kanseri, over kanseri veya prostat kanseri için ayrı ayrı satır yoktur. Cetvel bütün katı (solid) tümörleri aynı üç değişkenle değerlendirir:

• Klinik evre: Tümörün erken evrede mi (Evre I ve II), ileri evrede mi (Evre III ve IV) olduğu.
• Remisyon: Tedaviye yanıt alınıp hastalık bulgularının gerileyip gerilemediği; hastalığın tedavi sürecinde mi, remisyonda mı, nüks etmiş mi olduğu.
• Süre: Remisyonun üzerinden beş yıl geçip geçmediği; beyin tümörlerinde ameliyattan sonra iki yıl geçip geçmediği.

Bu yaklaşım, cetvelin genel mantığından biraz ayrılır. Ek-2’nin giriş metni, oranların belirlenmesinde “tıbbi tedavi olsun olmasın engel durumunda bir değişikliğin olmayacağı kanaatine varılan kalıcı bozuklukların” değerlendirileceğini, “istisnai durumların cetvelde özel olarak belirtildiğini” söyler. Kanser, bu istisnaların en açık örneğidir: Oran, tedavinin seyrine göre bilerek değişken tutulmuştur. Aynı kişiye iki yıl arayla verilen iki farklı oranın ikisi de mevzuata uygun olabilir.

Kanser hastası engel oranı kanserin türüne göre değişir mi?

Katı tümörlerde değişmez. Meme kanseri olan bir hasta ile kolon kanseri olan bir hasta aynı evrede ve aynı remisyon döneminde ise cetvel ikisine de aynı onkolojik oranı verir. Türün önemi başka bir yerde ortaya çıkar: Ameliyat veya tedaviye bağlı kalıcı kayıplar (bir organın çıkarılması, kolda lenfödem, stoma, ses kaybı gibi) ilgili organ sisteminin kendi bölümünden ayrıca oranlanır ve kurallara göre birleştirilir. Kan kanserlerinde ise tür belirleyicidir; lösemi, lenfoma ve miyelom için hematoloji bölümünde ayrı ayrı satırlar vardır.

Cetvelde adı hiç geçmeyen bir kanser türü veya tedavi komplikasyonu için “listede yok” gerekçesiyle değerlendirmeden kaçınılamaz. Yönetmeliğin 10. maddesinin beşinci fıkrası, engellilik durumunun “Ek-2’de hastalığın adı yer almasa bile, vücut sistemleri üzerinden fonksiyon kayıpları değerlendirilerek” belirleneceğini açıkça söyler.

Kanser Engel Oranı Tablosu Onkoloji Cetveline Göre

Aşağıdaki tablo, Ek-2’nin onkoloji bölümündeki altı satırın tamamıdır. Satır adları Resmî Gazete’deki metinden aynen alınmıştır.

Cetveldeki satır	Oran	Bu gruba kimler girer?
1. Evre I-II remisyonda (remisyon sonrası 5. yıla kadar)	%60	Tedaviye cevap veren erken evre malign tümörü olan hastalar; yılda en az bir kez nüks ve metastaz kontrolü yapılır
2. Evre I-II remisyonda (remisyon sonrası 5. yıldan sonra)	%40	Remisyonu beş yılı aşan erken evre hastalar
3. Evre III-IV remisyonda	%40	Remisyona girmiş ileri evre hastalar
4. İleri klinik evreli (Evre III-IV) malign tümörü olan, remisyona girmeyen veya tedavi sürecinde olan	%80	Nüks (rekürrens) veya metastaz yapmış ve tedaviyle şifa sağlanamayan hastalar; bölgesel ileri evre (lokorejyonel) hastalığı olup şifa sağlanamayan hastalar
5. İleri klinik evreli (Evre III-IV) malign tümörü olan (remisyon sonrası 5. yıldan sonra)	%40	Metastazektomi yapılmış ve uzun süreli hastalık bulgusu olmayanlar; cetvelin örneği: karaciğer metastazektomisi yapılmış, beş yıldan uzun süre remisyonda kalan kolon kanseri
6. Yüksek dereceli opere beyin tümörleri (örn. G4 glioblastoma multiforme)	%80 (ameliyattan sonra 2 yıl) · %40 (remisyonda 2 yıldan sonra)	Ameliyat edilmiş yüksek dereceli beyin tümörleri

Tabloya bakıldığında kanser engel oranının üç sayı etrafında döndüğü görülür: %40, %60 ve %80. Cetvelde katı tümörler için %80’in üzerinde bir oran yoktur. %80’in üstüne ancak kanserle birlikte başka bir sistemde de kalıcı fonksiyon kaybı varsa ve bu oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilirse çıkılabilir.

Kanser tedavisi engel oranı ne kadar olur?

Kemoterapi, radyoterapi veya hedefe yönelik tedavi sürerken verilecek oran, hastalığın evresine bağlıdır. İleri evre (Evre III-IV) bir tümör için tedavi süreci doğrudan 4. satıra girer ve oran %80’dir. Erken evre (Evre I-II) için ise cetvelde “tedavi sürecinde olan” diye ayrı bir satır bulunmaz. 1. satır, “tedaviye cevap veren” ve “remisyonda” olan erken evre hastayı tarif eder ve %60 verir. Tedavisi henüz tamamlanmamış erken evre bir hastada kurulun hangi satırı esas alacağı cetvelde açıkça yazılmamıştır. Bu boşlukta kurullar, hastalığın tedaviye yanıtına, tedavinin yol açtığı kayıplara ve yönetmeliğin 10/5. maddesindeki fonksiyon kaybı değerlendirmesine göre karar verir ve raporu süreli düzenler.

Bu nedenle “aktif tedavi gören her kanser hastasına %80 verilir” cümlesi cetvelin lafzıyla örtüşmez. %80, ileri evre ya da nüks etmiş, metastaz yapmış veya bölgesel olarak ilerlemiş ve şifa sağlanamamış hastalık içindir.

3 evre kanser engel oranı kaç olur?

Evre III, cetvelde “ileri klinik evre” sayılır. Tedavi sürerken veya remisyon sağlanamamışsa oran %80’dir. Hasta remisyona girdiğinde 3. satır uygulanır ve oran %40’a iner. Remisyonun beşinci yılı geçtiğinde de oran %40’tır (5. satır). Yani 3. evre bir kanserde karşılaşılabilecek iki oran %80 ve %40’tır; aradaki %60, cetvele göre yalnızca erken evre hastalar içindir.

4 evre kanser engel oranı kaç olur?

Evre IV de ileri klinik evredir ve 3. evreyle aynı satırlara tabidir: tedavi süreci, remisyonsuzluk, nüks veya metastaz hâlinde %80; remisyonda %40. Uzak organ metastazı olan hastalarda metastazektomi (metastazın cerrahi olarak çıkarılması) yapılmış ve uzun süredir hastalık bulgusu yoksa, cetvel bu hastaları beş yıl dolduğunda 5. satırda %40 ile değerlendirir.

Metastaz kanser engel oranı neden %80’de kalır?

Metastaz, cetvelde oranı yükselten değil, hastayı 4. satıra taşıyan bir durumdur. “Nüks (rekürrens) veya metastaz yapmış malign tümörü olan ve tedavi yöntemleriyle şifa sağlanamayan hastalar” bu gruptadır ve grubun oranı %80’dir. Metastazın sayısı veya hangi organa olduğu bu sayıyı değiştirmez. Metastazın yol açtığı ayrı bir kalıcı kayıp (örneğin kemik metastazına bağlı kırık sonrası hareket kısıtlılığı ya da beyin metastazına bağlı nörolojik kayıp) varsa, bu kayıp ilgili sistem bölümünden ayrıca oranlanıp Balthazard yöntemiyle birleştirilebilir.

Beyin tümöründe neden iki yıllık süre uygulanır?

Onkoloji bölümünün son satırı, diğerlerinden farklı bir süre kullanır. Yüksek dereceli ve ameliyat edilmiş beyin tümörlerinde (cetvelin örneği G4 glioblastoma multiforme) ameliyattan sonraki iki yıl boyunca oran %80’dir; remisyonda iki yıl geçtikten sonra %40’a iner. Diğer tümörlerdeki beş yıllık eşik burada iki yıldır. Tümörün veya ameliyatın bıraktığı nörolojik kayıplar (felç, konuşma bozukluğu, epilepsi gibi) sinir sistemi bölümünden ayrıca değerlendirilir.

Erken Evrede %60, İleri Evrede %40 Neden Verilir?

Tabloyu ilk kez okuyanların en çok şaşırdığı nokta şudur: Remisyondaki erken evre (Evre I-II) hastaya ilk beş yıl %60 verilirken, remisyondaki ileri evre (Evre III-IV) hastaya %40 verilir. Daha ağır evreden gelen hastanın daha düşük oran alması cetvelin lafzından doğan bir sonuçtur ve raporunuzda böyle bir tablo görürseniz bu tek başına bir yazım hatası değildir.

Bu farkı anlamak için 1. satırın altındaki açıklamayı okumak gerekir. Cetvel, tedaviye cevap veren erken evre malign tümörü olan hastalarda “primer tümörün sebep olduğu veya bu tümöre yönelik tedavi sonrasında gelişen doku veya fonksiyon kayıplarında engel oranı genel hükümler bölümünde belirtilen miktarlara net %20 ilavesi ile bulunur” der ve ekler: “Ancak bu gruptaki hastalar yılda en az bir kez metastaz ve nüks açısından değerlendirilerek klinik evre ve fonksiyon kaybı değişimi olup olmadığı tespit edilmelidir.”

Yani erken evre grubu için cetvel iki şey birden kurar: remisyonun ilk beş yılında %60’lık bir taban ve tedavinin bıraktığı kalıcı kayıplara uygulanacak net %20 ilave. Aynı açıklama, 4. satırın altında “malign transformasyon gösteren benign tümörler” için de tekrarlanır. İleri evre remisyon satırında (3. satır) böyle bir ilave kuralı yazılı değildir.

Cetvel bu ilavenin “genel hükümler bölümünde belirtilen miktarlara” yapılacağını söyler; ancak Ek-2’de bu adı taşıyan ayrı bir bölüm bulunmaz. Kılavuz, kısa bir giriş metninden sonra doğrudan organ sistemlerine (kulak burun boğaz, deri, hematoloji, kardiyovasküler, göğüs, sindirim, kas-iskelet gibi) ayrılır. Bu nedenle ilavenin, tedaviye bağlı kaybın ait olduğu organ sisteminin bölümünden bulunan orana eklendiği anlaşılmaktadır. Raporunuzda erken evre kanser ve tedaviye bağlı ayrı bir kayıp birlikte yer alıyorsa, kurulun bu ilaveyi uygulayıp uygulamadığını raporun gerekçesinden kontrol etmekte yarar vardır.

Kanser engel oranı hesaplama nasıl yapılır?

Kanser hastasının raporunda tek bir oran çoğu zaman tek bir satırdan gelmez. Hesap üç adımda kurulur:

• Onkolojik oran: Hastalığın evresine ve remisyon süresine göre tablodaki satırdan okunur (%40, %60 veya %80).
• Tedaviye bağlı kalıcı kayıplar: Ameliyat, radyoterapi veya kemoterapinin bıraktığı kayıplar (örneğin bir böbreğin çıkarılması, kalıcı kolostomi, kolda lenfödem, periferik sinir hasarı) ilgili organ bölümünden ayrıca oranlanır. Erken evre grubunda bu kayıplara net %20 eklenir.
• Birleştirme: Birden fazla oran varsa bunlar toplanmaz, yönetmeliğin 10/4. maddesi gereği Ek-3’teki Balthazard yöntemiyle birleştirilir. 65 yaş ve üzerindeki kişilerde bulunan orana ayrıca Balthazard formülüyle %10 eklenir.

Balthazard yönteminde büyük oran olduğu gibi alınır, küçük oran ise kalan sağlam kısım üzerinden eklenir. Örneğin remisyondaki iki ayrı kanser için %40 ve %40 oran belirlenmişse sonuç %80 değil, 40 + (60 × 0,40) = %64‘tür. Formülün adım adım uygulanışını Balthazard hesaplama tablosunu anlattığımız yazıda ayrıntılı olarak gösterdik.

Meme Kanseri Engel Oranı Kaç Olur?

Meme kanseri engel oranı, onkoloji tablosundaki genel satırlardan okunur; cetvelde “meme kanseri” ya da “mastektomi” başlıklı özel bir onkoloji satırı yoktur. Bu nedenle internette sıkça görülen “tek taraflı mastektomi sonrası %60 verilir” cümlesi eksiktir. %60’ı doğuran şey mastektomi değil, hastalığın erken evrede olması ve remisyonun ilk beş yılı içinde bulunulmasıdır. Aynı mastektomiyi geçirmiş, ancak ileri evreden remisyona girmiş bir hastaya cetvel %40 verir.

Meme kanserinin durumu	Onkolojik oran
Evre I-II, remisyonda, ilk 5 yıl	%60
Evre I-II, remisyonda, 5 yıldan sonra	%40
Evre III-IV, tedavi sürecinde / remisyona girmemiş / nüks veya metastaz	%80
Evre III-IV, remisyonda	%40

2 evre meme kanseri engel oranı

Evre II meme kanseri, cetvelde erken evre grubundadır. Tedaviye yanıt alınıp remisyona girildiğinde ilk beş yıl oran %60, beşinci yıldan sonra %40’tır. Tedaviye bağlı kalıcı kayıplar (örneğin koltuk altı lenf nodu diseksiyonundan sonra gelişen kol lenfödemi ya da omuz hareketlerinde kısıtlılık) ilgili organ bölümünden ayrıca oranlanır ve bu gruba özgü net %20 ilave kuralı uygulanır.

3 evre meme kanseri engel oranı

Evre III meme kanseri ileri klinik evre sayılır. Cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi süreci devam ederken ya da remisyon sağlanamamışsa oran %80’dir. Tedavi tamamlanıp remisyona girildiğinde oran %40’a düşer.

4 evre meme kanseri engel oranı

Evre IV, uzak organ metastazı bulunan meme kanseridir ve 4. satırın açıkça saydığı “metastaz yapmış” grup içindedir. Şifa sağlanamadığı sürece oran %80’dir. Metastazın bıraktığı ayrı kalıcı kayıplar varsa bunlar ilgili bölümden oranlanıp Balthazard ile birleştirildiğinde toplam oran %80’in üzerine çıkabilir.

Tiroid, Kolon ve Akciğer Kanserinde Ayrı Oran Var mı?

Yoktur. Onkoloji bölümü bütün katı tümörler için aynı altı satırı kullanır. Ancak bazı kanser türlerinde tedavinin bıraktığı kalıcı sonuçlar, onkolojik oranın yanında ikinci bir oran doğurur ve kanser hastasının raporundaki toplam oran bu yüzden kişiden kişiye değişir.

Tiroid kanser engel oranı

Tiroid kanseri de evre ve remisyon satırlarına göre değerlendirilir. Yargıtay’a yansıyan bir dosyada, tiroid ve meme kanseri bulunan bir sigortalıya bir üniversite hastanesinin engelli sağlık kurulu, dava dilekçesindeki anlatıma göre “onkolojik açıdan remisyonda tiroid kanseri nedeniyle %40, remisyonda meme kanseri nedeniyle %40” oran vermişti (Yargıtay 10. HD, E.2024/686, K.2024/518). Tiroidin tamamen alınmasından sonra ortaya çıkan kalıcı hormon eksikliği gibi sonuçlar, onkolojik orandan ayrı olarak endokrin sistem bölümü kapsamında değerlendirilebilir.

Kolon kanseri ve metastazektomi

Cetvelin kendi verdiği tek örnek kolon kanseridir: 5. satırda, karaciğer metastazektomisi yapılmış ve beş yıldan uzun süredir remisyonda kalan kolon kanseri hastasının ileri evre olmasına rağmen %40 ile değerlendirileceği yazılıdır. Kalıcı kolostomi veya bağırsak rezeksiyonuna bağlı kayıplar ise sindirim sistemi bölümünden ayrıca oranlanır.

Akciğer kanserinde durum aynıdır: onkolojik oran bu tablodan, akciğer ameliyatının (lobektomi, pnömonektomi) ve solunum fonksiyonlarındaki azalmanın oranı ise göğüs hastalıkları bölümünden gelir. Akciğer kanserine özgü evre ve ameliyat oranlarını göğüs hastalıkları ve göğüs cerrahisi maluliyet oranlarını anlattığımız yazıda ayrıca ele aldık.

Kan Kanserlerinde Engel Oranı Neden %90’a Çıkabilir?

Lösemi, lenfoma ve multipl miyelom gibi kan kanserleri onkoloji bölümünde değil, Ek-2’nin “Hematolojik Hastalıklar” bölümünde düzenlenir. Bu bölümün en önemli farkı tavanıdır: Katı tümörlerde cetvel %80’de dururken, bazı kan kanserlerinde oran tek başına %90’a ulaşır. Özel tüketim vergisi istisnasındaki %90 eşiğine tek bir kalemle ulaşabilen kanserler yalnızca bunlardır.

Hastalık	Durum	Oran
Akut lösemi	Tam remisyonda, remisyon sonrası 5. yıla kadar	%60
Akut lösemi	Tam remisyonda, 5. yıldan sonra	%40
Akut lösemi	Tedavisi devam eden	%70
Akut lösemi	Remisyona girmeyen	%90
Kronik miyelositik lösemi (KML)	Kronik faz, tam sitogenetik yanıt varsa	%30
Kronik miyelositik lösemi (KML)	Kronik faz, 6. ayda majör sitogenetik yanıt yoksa	%60
Kronik miyelositik lösemi (KML)	Akselere veya blastik faz	%90
Kronik lenfositik lösemi (KLL)	Evre I-II, tedavi gereksinimi olmayan / olan	%30 / %60
Kronik lenfositik lösemi (KLL)	Evre III-IV	%90
Malign gammapatiler (multipl miyelom)	Remisyonda veya tedavi ile kontrolde	%50
Malign gammapatiler (multipl miyelom)	Ağır veya remisyona girmeyen	%90
Hodgkin lenfoma	Evre I-II remisyonda, ilk 5 yıl / 5 yıldan sonra	%60 / %40
Hodgkin lenfoma	Evre III-IV remisyonda	%40
Hodgkin lenfoma	Remisyona girmeyen veya tedavi sürecinde	%80
Non-Hodgkin lenfoma (düşük dereceli)	Remisyonda ilk 5 yıl / 5 yıldan sonra	%40 / %30
Non-Hodgkin lenfoma (düşük dereceli)	Remisyona girmeyen veya tedavi sürecinde	%70
Non-Hodgkin lenfoma (orta-yüksek dereceli)	Remisyonda / remisyona girmeyen veya tedavi sürecinde	%40 / %80
Miyelodisplastik sendrom	IPSS düşük-orta 1 / orta 2-yüksek / ağır ve terminal	%40 / %80 / %90
Otolog kemik iliği (kök hücre) nakli	Remisyonda komplikasyonsuz / hafif-orta komplikasyon / ağır-terminal	%40 / %60 / %90
Allojenik kemik iliği (kök hücre) nakli	Remisyonda, komplikasyonsuz ve immünsüpresif tedavi almayan / hafif-orta / ağır-terminal	%30 / %60 / %80

Tablodan iki sonuç çıkar. Birincisi, akut lösemide tedavi süreci için ayrı bir satır (%70) vardır; katı tümörlerdeki “erken evrede tedavi süreci” boşluğu burada yoktur. İkincisi, Non-Hodgkin lenfomada remisyondaki düşük dereceli hastalığa verilen oran (%40 ve %30), Hodgkin lenfomadaki karşılığından (%60 ve %40) düşüktür; lenfomanın tipi bu yüzden raporda doğru yazılmalıdır.

Hematoloji bölümünün sonunda ayrıca şu not yer alır: “İki yıldan daha kısa süre içinde hastalığın aktivasyonunda ilerleme veya gerileme ihtimali olan hastalarda raporun geçerlilik süresi belirtilmelidir.” Kan kanserlerinde verilen yüksek oranların çoğu bu yüzden süreli rapordur.

Kanser Hastası Engelli Raporu Alabilir mi?

Evet. Kanser, engelli sağlık kurulu raporu verilebilen hastalıklardandır ve cetvelin kendi bölümü vardır. Rapor, yalnızca Sağlık Bakanlığınca engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkilendirilmiş hastanelerden alınabilir; yönetmeliğin 7. maddesine göre yetkili olmayan bir kuruluşun düzenlediği rapor kurumlarca değerlendirmeye alınmaz. Onkoloji hastanesi veya tedavinin yapıldığı hastane yetkili listede değilse rapor başka bir hastaneden alınır; tedaviyi yapan hekim ise yönetmeliğin 6. maddesine göre kurula katılabilir veya görüş bildirebilir.

Kanser hastası engelli raporu için bilinmesi gereken üç kural şunlardır:

• Rapor süreli düzenlenir. Yönetmeliğin 11. maddesi, engel durumunun tedaviyle zaman içinde azalma ihtimali bulunan hâllerde süreli rapor verileceğini söyler. Onkoloji tablosundaki satırların tamamı remisyon süresine bağlı olduğu için kanser raporlarında süre neredeyse her zaman yazılır.
• Oran yüzde olarak yazılır ve hangi hakkı açacağı ayrıca belirlenir. Yönetmeliğin 10/1. maddesine göre raporlar tek başına hakların verilmesine dayanak oluşturmaz; her hakkın kendi mevzuatındaki şartlar ayrıca aranır.
• 18 yaşından küçükler için engelli raporu değil ÇÖZGER düzenlenir. Çocuklar için verilen Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporunda yüzde yazılmaz, özel gereksinim düzeyi belirtilir. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda bu rapor geçersiz hâle gelir; yönetmeliğin 11/6. maddesine göre 18 yaşın doldurulmasından itibaren üç ay içinde başvurulursa yeni engelli raporu 18 yaşın dolduğu tarihten geçerli sayılır.

Kanser hastası engelli raporu nasıl alınır?

Başvuru, yetkili hastanenin engelli sağlık kuruluna yapılır. Sağlık Raporları Yönetmeliği gereğince başvurudan önce e-Devlet üzerinden kişisel sağlık bilgi formu doldurulur. Kurula patoloji raporu, evreleme bilgisi, ameliyat notu, kemoterapi ve radyoterapi özetleri ile son kontrol görüntülemeleri götürülmelidir. Kurulun hangi satırı uygulayacağını bu belgelerdeki üç bilgi belirler: tümörün evresi, remisyon tarihi ve nüks veya metastaz bulunup bulunmadığı. Remisyon tarihini gösteren bir onkoloji kaydı yoksa beş yıllık süre doğru hesaplanamaz.

Yönetmeliğin 8. maddesine göre rapor en geç otuz gün içinde düzenlenir ve sistemden rapor numarası alınmadan düzenlenen rapor geçersizdir. Yetkili hastanelerin il bazında listesi Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanır; Ankara’daki yetkili kurumları Ankara engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kuruluşları yazımızda sıraladık. Başvurunun aşamalarını ve kurulun yapısını ise heyet raporunun nasıl alındığını anlattığımız yazıda ayrıntılı olarak ele aldık.

Kanser hastası engelli raporu nereden alınır?

Özel hastaneler, Bakanlıkça izin verilen hâller dışında engelli sağlık kurulu raporu düzenleyemez. Rapor; Bakanlık listesinde yer alan devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri, şehir hastaneleri ve üniversite hastanelerinden alınır. Tedaviniz özel bir onkoloji merkezinde yürütülüyor olsa bile engelli raporu için yetkili bir kamu veya üniversite hastanesine başvurmanız gerekir; tedavi belgeleriniz orada kurulun önüne konur.

Engelli Raporu Süreli mi Verilir, Kanser Engel Oranı Neden Düşer?

Kanser hastalarının en sık yaşadığı durum, raporun yenilenmesinde oranın düşmesidir. Bunun büyük kısmı cetvelin süre kuralından kaynaklanır:

• Erken evre hastada remisyonun beşinci yılı dolduğunda oran %60’tan %40’a iner.
• İleri evre hastada tedavi tamamlanıp remisyon sağlandığında oran %80’den %40’a iner.
• Yüksek dereceli beyin tümöründe ameliyattan sonraki iki yıl dolduğunda oran %80’den %40’a iner.
• Akut lösemide tedavi bitip tam remisyon sağlandığında oran %70’ten %60’a, beş yıl sonra %40’a iner.

Oranın düşmesi kaçınılmaz değildir. Nüks veya metastaz geliştiğinde, yönetmeliğin 11/4. maddesine göre engel durumunda değişiklik meydana geldiği için süre aranmaksızın yeniden değerlendirme istenebilir ve hasta tekrar 4. satıra (%80) girer. Süreli raporun bitmesine altı aydan az kaldığında ise 11/7. madde gereği talep üzerine yeni rapor verilebilir; bu, hakların kesintiye uğramaması için önemlidir.

“Beş yıl sonra süresiz %40 rapor verilir” cümlesi de cetvelde yazılı değildir. Cetvel beşinci yıldan sonraki oranı söyler, raporun sürekli mi süreli mi olacağını söylemez. Bu kararı yönetmeliğin 11. maddesine göre kurul verir: Engel durumunun sabit kalacağı veya artacağı hâllerde sürekli, azalma ihtimali bulunan hâllerde süreli rapor düzenlenir.

Kurulun evreyi veya remisyon tarihini yanlış belirlediğini düşünüyorsanız rapor teslim tarihinden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edebilirsiniz; Sağlık Raporları Yönetmeliği bu süreyi raporun e-Devlet’e aktarıldığı tarihten başlatır. İtirazın hakem hastane aşaması ve süreleri heyet raporu yazımızda anlatılmıştır.

Engelli Raporundaki Oran ile SGK Maluliyet Oranı Aynı Şey Değildir

Kanser hastalarının en pahalıya mal olan yanılgısı, engelli sağlık kurulu raporundaki yüzdenin SGK’dan emeklilik için de geçerli olduğunu düşünmektir. İki ayrı rejim, iki ayrı karar mercii vardır:

	Engelli sağlık kurulu raporu	SGK maluliyet ve çalışma gücü kaybı
Dayanak	Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Ek-2 cetveli	5510 sayılı Kanun m.25, m.28 ve Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği (28.09.2021)
Kararı veren	Yetkili hastanenin engelli sağlık kurulu	SGK Kurum Sağlık Kurulu; itirazda Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu
Ölçülen şey	Engel oranı (%)	Çalışma gücü kaybı
Hastanenin yazdığı oran	Rapora yüzde olarak yazılır	SGK’yı bağlamaz; Kurum kendi değerlendirmesini yapar
Açtığı haklar	Vergi indirimi, ÖTV istisnası, engelli kimlik kartı ve benzeri	Malulen emeklilik, engelli (yaş şartsız) emeklilik

5510 sayılı Kanun‘un 25. maddesine göre sigortalının malul sayılması için çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiğinin Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilmesi gerekir. Kanunun 28. maddesinin beşinci fıkrası da engelli emekliliğini hastanenin engel oranına değil, “Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranı”na bağlar: bu oran %50 ile %59 arasındaysa 16 yıl sigortalılık ve 4320 gün, %40 ile %49 arasındaysa 18 yıl sigortalılık ve 4680 gün prim şartıyla yaş aranmadan yaşlılık aylığı bağlanır. 31 Aralık 2008 dahil öncesinde sigortalı olanlar için gün sayıları kanunun geçici 6. maddesine göre sırasıyla 3700 ve 4100 gündür, sonrakiler için her yıl 100 gün artarak yükselir.

Malulen emeklilik için ise 5510 m.26’ya göre en az on yıllık sigortalılık ve 1800 gün prim gerekir; başkasının sürekli bakımına muhtaç olacak derecede malul olanlarda sigortalılık süresi aranmaz. Sigortalı olarak ilk kez çalışmaya başlamadan önce zaten malul durumda olan kişi bu hastalık nedeniyle malullük aylığından yararlanamaz; kanun bu kişiler için on beş yıl sigortalılık ve 3960 gün şartıyla ayrı bir yaşlılık aylığı yolu tanır. SGK sürecinin aşamalarını ve sürelerini SGK maluliyet raporunun kaç günde çıktığını anlattığımız yazıda ele aldık.

Yargıtay Kararlarında Kanser ve Maluliyet

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin kanser hastalarının malulen emeklilik davalarında verdiği kararlar, engelli raporundaki yüksek oranın SGK önünde neden tek başına yetmediğini somut olarak gösterir.

Yargıtay 10. HD, E.2024/686, K.2024/518 (24.01.2024). Davacı sigortalıya 2017’de tiroid ve meme kanseri tanısı konulmuş, ameliyatlar ve kemoterapi uygulanmıştı. Dava dilekçesine göre bir üniversite hastanesinin engelli sağlık kurulu remisyondaki iki kanser için %40 ve %40 oran vermiş, davacı taraf bunu “toplam %80” olarak ileri sürmüştü. Buna karşılık SGK Kurum Sağlık Kurulu, itiraz üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu ve yargılama sırasında Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi, davacının çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğini bildirdi. İlk derece mahkemesi davayı reddetti, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetti. Yargıtay kararı bozdu; ancak bozmanın gerekçesi engelli raporu değildi: Yargılama sırasında 28.09.2021’de yürürlüğe giren Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği kapsamında Adli Tıp Kurumundan yeni rapor alınması, gerekirse Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kurulunun görüşüne başvurulması gerekiyordu.

Bu dosyadan iki ders çıkar. Birincisi, iki ayrı %40’ın toplamı %80 değildir; Balthazard yöntemiyle hesaplanırsa sonuç %64’tür. İkincisi ve daha önemlisi, engelli raporundaki oran ne olursa olsun SGK’da belirleyici olan, Kurum Sağlık Kurulunun ve itirazda Adli Tıp Kurumunun çalışma gücü kaybı değerlendirmesidir.

Yargıtay 10. HD, E.2021/6828, K.2022/515 (17.01.2022). Multipl miyelom tanısıyla kemik iliği (kök hücre) nakli yapılan davacı, yurt dışında yapılan bir değerlendirmede %60’ın üzerinde malul sayıldığını ileri sürmüştü. Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu, davacının kemik iliği naklinin yapıldığı aydan itibaren on iki ay malul sayılacağını, hastalığı remisyonda olduğu için ise hâlihazırda çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğini bildirdi. Yargıtay aynı gerekçeyle, yani 2021 tarihli yönetmeliğe göre yeni rapor alınması gerektiği için kararı bozdu. Karar, kanserde maluliyetin de tedavinin seyrine göre dönemsel değerlendirilebildiğini gösterir.

Yargıtay 10. HD, E.2016/7976, K.2016/14584 (06.12.2016). Remisyondaki kolon kanseri nedeniyle malullük aylığı talebi, SGK tarafından çalışma gücü kaybının %60’a ulaşmadığı gerekçesiyle reddedilmişti. Yargıtay; tahsis talep tarihinin, prim gün sayısının ve prim borcunun netleştirilmesini ve 2013 tarihli yönetmelikle getirilen lehe hükümler kapsamında davacının durumunun Adli Tıp Kurumunca yeniden değerlendirilmesini isteyerek kararı bozdu. Maluliyetin başlangıç tarihi tahsis talebinden önceyse aylığın talebi izleyen aybaşından, sonraysa o tarihi izleyen aybaşından bağlanacağını da hatırlattı.

Kanser Hastası Hangi Haklardan Yararlanabilir?

Kanser hastası hakları, engelli raporundaki orana ve hastanın çalışma statüsüne göre değişir. Yönetmeliğin 10/1. maddesi gereği rapor kendi başına bir hak doğurmaz; aşağıdaki her hakkın kendi kanunundaki şartı ayrıca aranır.

Hak	Aranan şart	Dayanak
Gelir vergisinde engellilik indirimi	Çalışma gücünün en az %40 (3. derece), %60 (2. derece), %80 (1. derece) kaybı	GVK m.31
Özel tertibatsız araçta ÖTV istisnası	Engellilik oranı %90 ve üzeri	ÖTV Kanunu m.7/2-a
Özel tertibatlı araçta ÖTV istisnası	Özel tertibatlı araç kullanma gereği veya ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu nedenle sürücü belgesi alamamak	ÖTV Kanunu m.7/2-c (7577 s.K. ile yeniden düzenlendi)
Engelli emekliliği (yaş şartsız)	SGK Kurum Sağlık Kurulunca %40-59 çalışma gücü kaybı + sigortalılık süresi ve prim günü	5510 m.28/5
Malulen emeklilik	SGK Kurum Sağlık Kurulunca en az %60 çalışma gücü kaybı + 10 yıl ve 1800 gün	5510 m.25, m.26
Engelli aylığı	Başkasının yardımı olmadan hayatını sürdüremeyecek derecede engellilik veya engellilik + İŞKUR’ca işe yerleştirilememe; her iki hâlde muhtaçlık	2022 s.K. m.2
Memura hastalık izni	Kanser gibi uzun tedavi gerektiren hastalıkta 18 aya kadar, uzatılabilir	657 s.K. m.105

Kanser hastası engelli raporu ötv indirimi ve araç alabilir mi?

Katı tümörlerde onkoloji cetvelinin tavanı %80 olduğundan, yalnızca kanser nedeniyle ÖTV’nin %90 eşiğine ulaşmak mümkün değildir. %90’a tek başına ulaşabilen durumlar, yukarıdaki tabloda gösterilen bazı kan kanserleridir. Katı tümörü olan bir hastanın %90’a ulaşabilmesi için başka bir sistemde de kalıcı ve ağır bir fonksiyon kaybı bulunması ve oranların Balthazard yöntemiyle birleştirilmesi gerekir.

%90’ın altında kalan hastalar için ÖTV Kanunu m.7/2-(c) ayrı bir yol öngörür; ancak bu bent Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra 2 Nisan 2026 tarihli 7577 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir ve özel tertibat gereğine ya da ortopedik engelliliğe dayanır. Onkolojik oranın kendisi bu bende giriş sağlamaz. Rapora yazılabilecek araç ibareleri de Sağlık Raporları Yönetmeliğiyle sınırlandırılmıştır. İstisnalardan yararlanılabilecek araç bedeli üst sınırı her yıl güncellendiği için başvurudan önce güncel tutarı Gelir İdaresinden kontrol etmek gerekir.

Emekli kanser hastası hakları

Emekli olan kanser hastası için engelli raporu, daha çok vergi ve ÖTV istisnası gibi haklar yönünden önem taşır. Emekli aylığı alan kişi 2022 sayılı Kanun’daki engelli aylığından yararlanamaz; çünkü bu aylık, sosyal güvenlik kuruluşlarından herhangi bir gelir veya aylık alanlara bağlanmaz. Gelir vergisindeki engellilik indirimi ise GVK m.31’de ücret geliri elde eden hizmet erbabı esas alınarak düzenlenmiştir; emekli kanser hastası için bu indirim ancak çalışmaya devam ettiği ya da kanunun saydığı diğer kazançları elde ettiği hâllerde gündeme gelir.

Kanser hastası memurun hakları

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‘nun 105. maddesi, kanser hastası memurlar için diğer hastalıklardan daha uzun bir süre öngörür: Memura aylık ve özlük hakları korunarak, raporda gösterilecek lüzum üzerine “kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığı hâlinde onsekiz aya kadar” izin verilir; diğer hastalıklarda bu süre on iki aydır. Yataklı tedavi süreleri de bu hesaba katılır. Sürenin sonunda hastalığın devam ettiği resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilirse izin aynı süre kadar uzatılır; bu sürenin sonunda da iyileşemeyen memur hakkında emeklilik hükümleri uygulanır. Aynı kurallar öğretmenler dahil 657 sayılı Kanun’a tabi bütün memurlar için geçerlidir; kanser hastası öğretmen hakları bu yüzden ayrı bir düzenlemeye değil bu maddeye dayanır.

Kanser hastası yakını olan memurun hakları

657 m.105’in son fıkrasına göre memurun bakmakla yükümlü olduğu veya refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin tedavisi uzun süren bir hastalığı varsa, bu durumun sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi şartıyla memura aylık ve özlük hakları korunarak üç aya kadar refakat izni verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır. Kanunun 108/A maddesine göre bu refakat izninin bitiminden itibaren, sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi şartıyla, memura istek üzerine on sekiz aya kadar aylıksız izin de verilebilir.

Kanser hastası yakınlarının hakları

İş Kanunu’na tabi çalışanlar için memurlardaki gibi genel bir refakat izni öngörülmemiştir. 4857 sayılı İş Kanunu‘nun ek 2. maddesi yalnızca çocuk için özel bir izin tanır: İşçinin en az %70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayanarak ve çalışan ebeveynlerden yalnızca biri tarafından kullanılmak kaydıyla, yılda toplu veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir. Kanser hastasının kendisi işçiyse, hastalık nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesi ve tazminat hakları konusunu sağlık nedeniyle işten ayrılmayı anlattığımız yazıda ele aldık.

Kanser tedavisinde kullanılan ilaçların SGK tarafından karşılanmaması ya da hastalığın geç teşhis edilmesi ise engel oranından tamamen ayrı hukuki sorunlardır. İlaç bedelinin SGK’dan istenmesi konusunu akıllı ilaç SGK davası yazımızda, teşhisteki gecikmenin hukuki sonuçlarını ise geç teşhis nedeniyle dava açılıp açılamayacağını anlattığımız yazıda inceledik.

Engelli raporundaki oranın evreye ve remisyon tarihine göre doğru belirlenip belirlenmediği, SGK’nın maluliyet veya engelli emekliliği başvurusunu reddetmesi ve Adli Tıp Kurumu raporlarına itiraz, dosyadaki tıbbi belgeler ve sigortalılık kayıtları birlikte incelenmeden değerlendirilemez. SGK’ya karşı açılan maluliyet ve emeklilik davalarındaki çalışma alanımızı Ankara iş hukuku avukatı sayfamızdan inceleyebilir, dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kanser hastası engelli raporu yüzde kaç olur?

Katı tümörlerde erken evre (Evre I-II) remisyonda ilk beş yıl %60, beş yıldan sonra %40; ileri evre (Evre III-IV) tedavi sürecinde, remisyona girmemiş, nüks veya metastaz yapmışsa %80, remisyondaysa %40 verilir. Yüksek dereceli opere beyin tümörlerinde ameliyattan sonra iki yıl %80, sonrasında %40 uygulanır. Bazı kan kanserlerinde oran %90’a kadar çıkabilir.

Kanser engel oranı tablosu onkoloji bölümünde nerede yer alır?

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2’sinde, “Onkoloji” başlıklı bölümdeki “Tümörlerin Sınıflaması” tablosundadır. Lösemi, lenfoma ve miyelom gibi kan kanserleri ise aynı ekin “Hematolojik Hastalıklar” bölümünde düzenlenmiştir.

Meme kanseri engel oranı kaç olur?

Meme kanseri için ayrı bir satır yoktur; oran evre ve remisyona göre genel tablodan okunur. Evre I-II remisyonda ilk beş yıl %60, sonrası %40; Evre III-IV tedavi sürecinde veya metastaz varsa %80, remisyonda %40’tır. Mastektomi ve lenfödem gibi tedaviye bağlı kalıcı kayıplar ayrıca oranlanıp birleştirilebilir.

Kanser hastası engelli raporu oranı 2026’da değişti mi?

Kanser oranlarını belirleyen Ek-2 cetveli 20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandığından beri değişmemiştir. 2026’da değişen, raporların düzenlenme usulüdür: 19 Mayıs 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliği itiraz süresinin başlangıcı gibi konularda yeni kurallar getirmiş, ÖTV istisnasının (c) bendi de 7577 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.

Kanser engelli raporu beş yıl sonra neden yüzde 40’a düşer?

Cetvel erken evre kanserde %60’ı remisyonun ilk beş yılıyla sınırlar. Beşinci yıl dolduğunda hastalık bulgusu yoksa 2. satır uygulanır ve oran %40 olur. Nüks veya metastaz gelişirse süre beklenmeden yeniden değerlendirme istenebilir ve oran %80’e çıkabilir.

Kemoterapi alan hastaya yüzde 80 engelli raporu verilir mi?

İleri evre (Evre III-IV) hastalıkta tedavi süreci %80’lik gruptadır. Erken evre hastalıkta ise cetvelde tedavi süreci için ayrı bir satır yoktur ve kemoterapi almak tek başına %80 verilmesini sağlamaz. Akut lösemide tedavi süreci için ayrı olarak %70 öngörülmüştür.

Kanser hastası engelli raporuyla erken emekli olabilir mi?

Engelli raporundaki oran tek başına yetmez. Engelli emekliliği için SGK Kurum Sağlık Kurulunun çalışma gücü kaybını %40 ile %59 arasında belirlemesi, malulen emeklilik için ise en az %60 çalışma gücü kaybı tespit etmesi gerekir. Sigortalılık süresi ve prim günü şartları da ayrıca aranır.

Kanser hastası engelli raporu ile ÖTV’siz araç alabilir mi?

Özel tertibatsız araçta ÖTV istisnası için engellilik oranının %90 ve üzeri olması gerekir. Katı tümörlerde cetvelin tavanı %80 olduğundan bu eşiğe yalnızca kanserle ulaşılamaz; başka bir sistemdeki kalıcı kayıpla birleşik oran gerekir. Bazı kan kanserlerinde ise oran tek başına %90’a ulaşabilir.

Kanser hastası hakları nelerdir?

Başlıcaları gelir vergisinde engellilik indirimi, şartları varsa ÖTV istisnası, SGK’nın çalışma gücü kaybı tespitine bağlı engelli veya malulen emeklilik, muhtaçlık şartıyla engelli aylığı ve memurlar için 18 aya kadar hastalık iznidir. Her hakkın oranı ve şartı ayrı kanunda düzenlenmiştir.

Kanser hastası öğretmen hakları diğer memurlardan farklı mı?

Farklı değildir. Devlet okullarında görev yapan öğretmenler 657 sayılı Kanun’a tabi memurdur ve kanser nedeniyle 18 aya kadar hastalık izni, sağlık kurulu raporuyla aynı süre kadar uzatma ve yakını için refakat izni gibi haklar onlar için de 105. maddeye dayanır. Özel okulda çalışan öğretmenler ise İş Kanunu hükümlerine tabidir.

Kanser hastası engelli raporu süresiz verilir mi?

Kanser raporları genellikle süreli verilir; çünkü oran remisyonun süresine bağlıdır ve erken evre hastaların yılda en az bir kez nüks ve metastaz yönünden değerlendirilmesi gerekir. Raporun sürekli mi süreli mi olacağına yönetmeliğin 11. maddesine göre kurul karar verir.

İki ayrı kanser için verilen oranlar toplanır mı?

Toplanmaz. Birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybında oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Örneğin %40 ve %40 oranlarının birleşimi %80 değil %64’tür. 65 yaş ve üzerindeki kişilerde bulunan orana ayrıca Balthazard formülüyle %10 eklenir.

Çocuk kanser hastasına engelli raporunda yüzde kaç verilir?

18 yaşından küçüklere engelli sağlık kurulu raporu değil, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) düzenlenir ve bu raporda yüzde yazılmaz, özel gereksinim düzeyi belirtilir. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda üç ay içinde erişkin rapora başvurulursa yeni rapor 18 yaşın dolduğu tarihten geçerli sayılır.

---

Bu yazı, kanser hastalarına verilen engelli sağlık kurulu raporlarındaki oranları Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve ekindeki cetvel, 5510, 657, 4857, 193 ve 4760 sayılı Kanunlar ile Yargıtay kararları çerçevesinde 30 Eylül 2026 itibarıyla aktaran genel bilgilendirme niteliğindedir; hukuki görüş veya danışmanlık teşkil etmez. Oranı tıbbi belgelerinize göre sağlık kurulu belirler; tanı, evre ve tedaviyle ilgili kararlar için hekiminize başvurunuz. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.