Balthazard Hesaplama Tablosu Nedir?

Balthazard hesaplama tablosu, birden fazla engel oranının tek bir toplam engellilik oranına dönüştürülmesini sağlayan matematiksel bir hesaplama yöntemidir. Sağlık kurulları tarafından düzenlenen engelli sağlık raporlarında yaygın olarak kullanılan bu sistem, engel oranlarının doğrudan toplanmasını önleyerek daha gerçekçi bir sonuç ortaya koyar.

Engelli bireylerin haklarını belirlemek için kullanılan yöntemlerden biri olan balthazard hesaplama, birden fazla engel durumunda toplam engel oranı hesaplama sürecini standart bir formül üzerinden yapmamıza olanak tanır. Bu sistem nasıl işler, birden çok engel varsa toplam engel oranı nasıl hesaplanır ve formül hangi raporda hiç uygulanmaz? Yazı; 19 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren Sağlık Raporları Yönetmeliği ile 2 Nisan 2026 tarihli 7577 sayılı Kanun’un ÖTV değişikliği dikkate alınarak güncellenmiştir ve tablonun mantığını, uygulama adımlarını, yeni engelli rapor oranlarını ve itiraz sürelerini birlikte ele alır.

Engelli Raporu Hesaplama Programı: Balthazard Hesaplama Aracı

Aşağıdaki araç, raporunuzda ayrı ayrı yazan engel oranlarını Balthazard formülüyle tek bir orana indirger. Diğer engelli raporu hesaplama programlarından farkı, formülü çalıştırmadan önce hangi rapor için hesap yaptığınızı sormasıdır: Balthazard her raporda uygulanmaz ve araç, uygulanmayan rejimde formülü çalıştırmaz. 65 yaş ve üzeri bireylerde eklenen %10’u da mevzuatın yazdığı gibi, düz toplayarak değil Balthazard formülüyle uygular; ek oranın yalnızca birden fazla arıza bulunması hâlinde uygulanacağını da denetler. Ücretsizdir, kayıt istemez; hesap tarayıcınızda yapılır, girdiğiniz veriler hiçbir yere gönderilmez.

Balthazard Hesaplama Tablosu: Temel Kavramlar ve Tanımı

Balthazard hesaplama tablosu, engellilik oranlarının matematiksel bir doğrulukla birleştirilmesini sağlayan özel bir yöntemdir. Birden çok engel varsa toplam engel oranının nasıl hesaplanacağını gösteren bu tablo, sağlık kurulları tarafından kişilerin toplam vücut fonksiyon kaybını belirlemek amacıyla kullanılır. İlk olarak, birden fazla engelin aynı birey üzerindeki etkisini hesaplamak, diğer matematiksel toplama yöntemleriyle zorlayıcı olabilmektedir. Çünkü farklı sistemlerden kaynaklanan engellerin vücut üzerindeki etkileri birbirinden bağımsız olarak değerlendirilemez. İşte bu noktada, Balthazard tablosu devreye girerek kombinasyonları daha doğru bir şekilde ele alır.

Bu yöntem, engel oranlarının yalnızca bireysel etkilerini değil, aynı zamanda birbiri üzerindeki çarpan etkilerini de göz önünde bulundurur. Tablo, en yüksek engel oranını baz alarak başlayıp, diğer oranların bu yüksek değere göre hesaplanmasını sağlar. Bunu yaparken kullanılan A+B(1-A) formülü, her bir yeni engel oranını daha önceki hesaplanmış toplam değere eklemektedir. Ancak, bu ekleme sırasında yüzdelik toplamın %100’ü geçmesine izin verilmez. Engel oranı hesaplama sürecindeki bu yaklaşım, hem bireyin gerçek kaybını net bir şekilde ortaya koyar hem de bütün yetkili kurulların aynı yöntemle hesap yapmasını sağlar. Yönetmelik, amaç maddesinde engellilere ilişkin derecelendirmelerde ortak bir uygulama geliştirmeyi ve uluslararası sınıflandırma ve ölçütlerin kullanımını yaygınlaştırmayı hedeflediğini ayrıca yazar (m.1).

Bu tablonun temel kavramları arasında “en yüksek oran”ın belirlenmesi ve diğer oranların buna göre sıralanması yer alır. Sıralama yönetmeliğin emridir; ancak aşağıda rakamla gösterildiği gibi sıra, formülle bulunan nihai sonucu değiştirmez. Yanlış sıralanmış bir hesap yanlış sonuç vermez, yalnızca denetlenmesi zor bir hesap olur. Aynı şekilde, birden fazla arızası bulunan 65 yaş ve üzerindeki bireyler için formülle eklenen %10’luk ek de bu sürecin önemli bir parçasıdır. Özetle, Balthazard hesaplama tablosu, karmaşık görünen birden çok oranlı hesaplamaları basit, standart ve güvenilir bir şekilde çözümlemeye olanak tanır. Bu yüzden engellilik raporlarının hazırlanmasında ve hak taleplerinde vazgeçilmez bir yöntem olarak karşımıza çıkar.

Balthazard Ne Demek, Formül Adını Nereden Alır?

Balthazard, birden fazla sakatlık oranını tek bir orana indirgeyen birleşik oran yönteminin adıdır ve adını yöntemi ortaya koyan adli tıp hekimi Victor Balthazard‘dan alır. Yöntem bugün pek çok ülkede iş kazası, sosyal güvenlik ve tazminat dosyalarında kullanılır; Türk mevzuatında karşılığı “Balthazard formülü” ve “Balthazard yöntemi” ifadeleridir. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik formülü, “bireyin engel oranı belirlenirken birden fazla engeli olanlar için kullanılan hesaplama şekli” olarak tanımlar (m.4/1-a).

Adın Fransızca kökenli olması, aramalarda çok sayıda farklı yazımın ortaya çıkmasına yol açar: baltazar hesaplama, balthazar formülü, baltazard, baltazar hesabı ve hatta “bazalt formülü” aramalarının hepsi aynı işlemi kasteder. Hangi yazımla aranırsa aransın yöntem aynıdır: en yüksek oran %100’den çıkarılır, kalan sağlam yüzde sıradaki oranla çarpılır ve çıkan pay en yüksek orana eklenir. “Baltazar sistemi” ya da “baltazar cetveli” denildiğinde kastedilen de yönetmeliğin Ek-3’ündeki Balthazard Hesaplama Tablosudur.

Engel Oranlarının Kombine Edilmesi: A+B(1-A) Formülü

Engel oranlarının birleştirilmesi sürecinde kullanılan en yaygın yöntem, A+B(1-A) formülü olarak bilinen matematiksel hesaplama yöntemidir. Bu formül, bir kişide birden fazla engel bulunması durumunda toplam engel oranını doğru ve sağlıklı bir şekilde belirlemek için geliştirilmiştir. Sağlık kurulu raporlarında bu yöntem, bireylerin engelli haklarından en adil şekilde faydalanmalarını sağlamak adına kritik bir öneme sahiptir.

A+B(1-A) formülü nedir ve nasıl işler? Temel olarak bu formül, birinci engel oranı (A) ile ikinci engel oranını (B), her iki engelin de birbirinden bağımsız olduğunu varsayarak birleştirir. İlk oran A, %100’den çıkarılır ve bu işlemin sonucu, ikinci oran B ile çarpılır. Elde edilen değer, başlangıçta belirtilen A oranına eklenir. Matematiksel olarak; toplam engel oranı, A + (B x [1 – A]) şeklinde hesaplanır. Böylece, iki bağımsız engelin etkileri kombinlenerek kişinin toplam vücut fonksiyon kaybı belirlenir.

Örneğin, bir kişinin %40’lık bir kalp rahatsızlığı olduğunu ve aynı zamanda %30 oranında görme kaybı yaşadığını düşünelim. A = %40 ve B = %30 olarak hesaplandığında, toplam engel oranı hesaplama şu şekilde yapılır:

• İlk olarak %100’den A oranı düşülür: 1 – 0.40 = 0.60.
• Daha sonra, bu değer B oranı ile çarpılır: 0.60 x 0.30 = 0.18.
• Son adımda, bu sonuç A’ya eklenir: 0.40 + 0.18 = 0.58 (%58).

Sonuç olarak, kişinin toplam engel oranı %58 olarak belirlenir. Bu, tek tek ele alınan oranların toplanmasından farklı bir yaklaşımdır ve gerçekçi bir sonuca ulaşmayı sağlar.

Birden çok engel varsa toplam engel oranı da aynı formülle bulunur. Üç veya daha fazla engel durumunda formül kademeli olarak uygulanır; önce en yüksek iki engel oranı birleştirilir, daha sonra çıkan sonuç diğer oranlarla sırayla hesaplanır. Yönetmelik hesaba en yüksek oranlı engelden başlanmasını ister (geçici m.2/2-b); bu sıra hesabın denetlenmesini kolaylaştırır, ancak formülün nihai sonucunu değiştirmez.

A+B(1-A) formülü, basit bir matematiksel işlem gibi görünse de uygulanması sırasında oldukça dikkat gerektirir. Yanlış bir hesaplama, bireyin alacağı haklarda eksikliğe neden olabilir. Sağlık kurulları ve uzman raporları, bu hesaplamanın danışılarak yapılmasını ve standartlara uygun olarak uygulanmasını sağlar. Bu nedenle, süreç boyunca sağlık profesyonellerinden destek almak kritik bir önem taşır.

Adım Adım Balthazard Formülü Uygulama Rehberi

Balthazard formülü, kişilerin birden fazla engel durumuna sahip olduğu durumlarda engel oranı hesaplama sürecini kolaylaştırmak ve daha doğru sonuçlar elde etmek için kullanılan bir yöntemdir. Bu formül, özellikle engelli sağlık raporları düzenlenirken, tüm engellerin birleştirilerek tek bir toplam oran bulunmasını sağlar. Aşağıda formülün uygulanışı adım adım gösterilmiştir.

1. Tüm Engel Oranlarının Belirlenmesi: İlk adım olarak, her bir engel için ayrı ayrı oranlar belirlenir. Bu oranlar, uzman doktorlar tarafından ilgili branşlarda yapılan muayeneler sonucunda verilir. Örneğin, görme kaybı için %20, işitme kaybı için %15 oranı tespit edilebilir.

2. Engel Oranlarının Sıralanması: Belirlenen oranlar, en yüksekten en düşüğe doğru sıralanır. Bu sıralama yönetmeliğin açık emridir (geçici m.2/2-b) ve hesabın herkes tarafından aynı biçimde denetlenmesini sağlar; formülün nihai sonucu ise sıraya göre değişmez. En yüksek değer formülün ilk aşamasında kullanılır.

3. İlk Engel Oranını Elde Etme: En yüksek engel oranı, toplam vücut fonksiyon kaybını %100 üzerinden temsil eder. Bu nedenle, hesaplamaya bu oran doğrudan dahil edilir.

4. Birleşik Engel Oranını Hesaplama: İkinci oran, ilk oran yüzdesine bağlı olarak hesaplanır. Örneğin, bir kişi %40 ve %30 oranlarında iki farklı engel durumuna sahipse, ikinci oran şu şekilde formüle edilir: %100 – %40 = %60 kalan oran. Daha sonra %60, ikinci engel oranı olan %30 ile çarpılır ve bulunan sonuç %100’e bölünerek toplam değere eklenir.

5. Daha Fazla Engel Durumunda İşlemin Tekrarlanması: Eğer kişinin birden fazla engel durumu varsa, hesaplama aynı şekilde devam eder. Yeni oranlar, daha önceki birleşik oran üzerinden yeniden hesaplanır. Süreç, bütün engel durumları hesaba katılana kadar devam eder.

6. Yaş Faktörünün Eklenmesi: Eğer birey 65 yaş ve üzerindeyse, bulunan toplam engel oranına %10 eklenir. Yönetmelik bu eklemeyi “Balthazard formülü ile %10 eklenerek” biçiminde yazar; buradaki “Balthazard formülü ile” ibaresi, %10’un sonuca düz toplanmayacağını, kalan sağlam yüzde üzerinden katılacağını gösterir. Toplam oran %55 bulunmuşsa eklenecek miktar 10 puan değil, (100 − 55) × 10 ÷ 100 = 4,5 puandır ve sonuç %59,5 olur. Bu ek yalnızca birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı bulunan bireylere uygulanır; tek bir arızaya dayanan oranda uygulanmaz.

Formülün Önemli Noktaları: Balthazard hesaplama yönteminde dikkat edilmesi gereken kritik unsurlar, raporda yazan oranların eksiksiz alınması, yönetmelikteki sıranın izlenmesi ve her adımda kalan sağlam yüzdenin doğru hesaplanmasıdır. Birden çok engel varsa toplam engel oranı da yukarıdaki adımlar izlenerek bulunur.

Balthazard formülü, matematiksel bir titizlik gerektiren bir yöntemdir. Bu nedenle, uygulama sırasında hata yapmamak için tüm adımlar özenle takip edilmelidir. Özellikle sağlık kurulları, hesaplama esnasında bu standartları dikkate alarak raporlandırma yapmaktadır.

Birden Fazla Engel Durumunda Toplam Oran Nasıl Hesaplanır?

Birden fazla engel durumunda toplam oranların nasıl hesaplanacağı, engel oranı hesaplama sürecinin en dikkat edilmesi gereken noktalarından biridir. Burada doğru yöntemler kullanılarak yapılan hesaplama, bireyin engellilik durumunun net olarak belirlenmesinde kritik bir role sahiptir. Birden çok engel varsa toplam engel oranını Balthazard formülü ve tablosu belirler.

Bu hesaplama süreci temelde, engel oranlarının sırasıyla yüzde (%) cinsinden birleştirilmesine dayanır. İlk olarak, bireyin sahip olduğu tüm engel oranları detaylı bir değerlendirme sonrasında belirlenir. Bu oranlar genellikle bir sağlık raporu doğrultusunda raporlanır ve yüzdelik bir ifade ile netleştirilir. Daha sonra, bu oranlar Balthazard formülü ile kombine edilir.

Hesaplama Şu Şekilde Uygulanır:

1. Belirlenen engel oranları, büyükten küçüğe doğru sıralanır. Bu sıralama yönetmeliğin emridir (geçici m.2/2-b); formülle bulunan nihai sonucu değiştirmez ama ara adımların herkes tarafından aynı biçimde izlenmesini sağlar.
2. İlk ve en yüksek engel oranı, genel vücut fonksiyonu üzerinden (%100) çıkarılır. Bu noktadan sonra kalan oran, diğer engel oranları ile çarpılarak sıralı bir şekilde birleştirilir.
3. Kombinasyon şu şekilde işler: A oranı en büyük oran olarak alınır. Bir sonraki oran B ise yeni hesaplama,

   (A + B * (1 - A/100))

   formülüyle gerçekleştirilir.
4. Eğer üçüncü bir oran daha varsa, bu kez daha önce hesaplanan toplam oran baz alınarak süreç aynı şekilde tekrar edilir.

Bu sürecin sonunda elde edilen toplam oran, kişinin genel engel oranı olarak kabul edilir ve bu oran resmi sağlık kurulu raporlarına yansıtılır. Eğer birey 65 yaş ve üzerindeyse ve birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı varsa, bulunan toplam orana %10 eklenir; bu ekleme de düz toplama değil, aynı formülün bir kez daha uygulanmasıdır.

Örneğin, bir kişinin ilk engel oranı %40, ikinci engel oranı %30 ise, hesaplama şu şekilde yapılır:

• İlk olarak %100 – %40 = %60 bulunur.
• Daha sonra, ikinci oran %30 ile %60 çarpılır. Yani %18 elde edilir.
• Bu sonuç, ilk oran olan %40 ile toplanır: %40 + %18 = %58. Bu şekilde toplam engel oranı %58 olarak hesaplanır.

Daha karmaşık hesaplamalarda aynı prensip uygulanarak, üç veya daha fazla oran birleştirilir. Ancak bu süreçte yapılan bir hata, engelli bireyin haklarının etkilenmesine neden olabilir. Bu nedenle doğru hesaplama ve raporlama sürecini profesyonel bir sağlık kurulu veya yetkilendirilmiş bir uzman denetiminde gerçekleştirmek kritik önem taşır.

Balthazard Tablosunda Dikey ve Yatay Eksen Kullanımı

Balthazard hesaplama tablosu, engel oranı hesaplama sürecinde engellerin etkisini matematiksel bir düzen içinde birleştirmek amacıyla kullanılan bir araçtır. Bu tabloda yatay ve dikey eksenlerin doğru anlaşılması, sonuçların doğru yorumlanması için kritik bir rol oynar. Tablo tasarımı, analitik ve sistematik bir yaklaşımı mümkün kılarak özellikle birden fazla engelin bir arada değerlendirilmesini sağlar.

Sol dikey kenar (satırlar): Ek-3’teki resmî cetvelde en büyük engel oranı tablonun sol dikey kenarında aranır. Tablonun kendi açıklaması bunu açıkça yazar: “büyük değeri tablonun dikey sol kenarına koyup tablonun altındaki küçük değere gelene kadar sırayı takip edin.” Bu oran, engellilik düzeyinin temel referansı olarak kabul edilir ve hesap onun üzerine kurulur. Örneğin %50 oranında bir engeliniz varsa, bu oran sol kenarda başlangıç noktası oluşturur ve o satır boyunca sağa doğru ilerlenir.

Alt yatay taban (sütunlar): İkinci ve daha küçük engel oranı ise tablonun üst satırında değil, alt yatay tabanında yer alır. Sütun karşılıkları, birinci oran (satır) sabit kabul edilerek diğer engelin kalan fonksiyon üzerindeki etki payını gösterir. Birden fazla engelin bir arada bulunduğu durumda toplam engel oranı, satır ile sütunun kesişiminde okunur. Cetvel üçgen biçiminde basılmıştır: her satırda yalnızca o satırın değerine eşit veya ondan küçük sütunlar doludur; bu yüzden büyük oranı alt tabanda, küçük oranı sol kenarda aramak sonuçsuz kalır.

Tablodaki bu iki eksenin kesim noktası, birinci ve ikinci (veya sonraki) engellerin kombine edilmiş yüzdesel etkisini verir. Örneğin, %40’lık bir birinci oran ve %20’lik bir ikinci engel oranı için dikey ve yatay eksenin kesiştiği noktada %52 birleşik oranı okunur (40 + 20 × 60 ÷ 100 = 52). Bu, toplam engellilik oranının organik bir şekilde birleştirilmesini sağlar.

Son olarak, eksenlerin doğru kullanımı ile elde edilen sonuçlar, hatalı hesaplamaların önüne geçer ve rapor süreçlerinde daha tutarlı bir değerlendirme yapılmasına olanak tanır. Bu sistematik yapı, Balthazard tablosunun etkin kullanımını ve sonuçların güvenilirliğini destekler.

Engel Oranlarını Sıralamak: Mevzuatın Emri ve Sonucun Değişmezliği

Balthazard yönteminde oranların en yüksekten başlanarak sıraya konulması, mevzuatın açık bir emridir. Yönetmelik bunu ayrı bir bent hâlinde yazar: “Bu oranlar en yükseğinden başlanarak sıraya konulur.” Ancak burada çok yaygın bir yanlış anlama vardır ve bu yanlış anlama pek çok kaynakta tekrarlanır: sıralamanın sonucu değiştirdiği sanılır. Değiştirmez.

Sıra Neden Sonucu Değiştirmez?

Formülün her adımı bir çarpma işlemine dayanır: A + B × (1 − A). Bu ifade açıldığında A + B − A×B hâline gelir. İfadedeki A ve B yer değiştirdiğinde sonuç aynı kalır, çünkü hem toplama hem çarpma değişme özelliği taşır. Yani hangi orandan başlarsanız başlayın, birden çok engel için ulaşılan toplam engel oranı aynıdır. Değişen tek şey ara adımlarda görülen geçici değerlerdir.

Rakamla Görelim

Bir bireyin %60 ve %20 oranında iki engeli olduğunu varsayalım. Büyükten başlarsak: %60 + %20 × (1 − 0,60) = %60 + %8 = %68. Küçükten başlarsak: %20 + %60 × (1 − 0,20) = %20 + %48 = %68. İki yol da aynı sonucu verir. Bu örnek, internette dolaşan “yanlış sıralarsanız oranınız düşük çıkar” uyarısının matematiksel bir dayanağı olmadığını gösterir. Aynı denetimi %40 ile %30 üzerinde de yapabilirsiniz: her iki sırada da sonuç %58’dir.

Peki Sıralama Neden Emrediliyor?

Sıralama bir usul kuralıdır, bir hesap kuralı değil. Üç sebebi vardır. Birincisi, denetlenebilirlik: aynı dosyaya bakan iki kurul aynı ara değerleri görür, işlem karşılaştırılabilir olur. İkincisi, hazır Balthazard tablosunun okunma düzeni büyük değerin başta olmasına göre kurulmuştur. Üçüncüsü, elle hesap yapılırken ara değerlerin yuvarlanması hâlinde farklı sıralar farklı yuvarlama noktaları üretir; standart bir sıra bu sapmayı da ortadan kaldırır.

Sonuç olarak: mevzuat sıralamayı emrettiği için sıralama yapılır, ancak sıra hatası tek başına oranınızı düşürmez. Raporunuzdaki oran beklediğinizden düşük çıktıysa sebebini sıralamada değil, iki yerde aramak gerekir — hangi arızaya kaç puan verildiğinde ve hangi rejime göre değerlendirildiğinde. Aşağıdaki bölümler bu ikisini ayrı ayrı ele alıyor.

Vücut Fonksiyon Kaybı Hesaplamasında %100 Kuralı

Balthazard hesaplama sistemi, engel oranı hesaplama süreçlerinde vücut fonksiyon kaybını belirlemek için belirli matematiksel prensiplere dayanır. Bu yöntem, bir bireyin sahip olduğu birden fazla engelin tek bir toplam oran üzerinden değerlendirilmesini sağlarken, temel alınan önemli kurallardan biri “vücut fonksiyon kaybı %100 kuralı”dır. Peki, bu kural tam olarak ne anlama gelir ve engel oranlarının birleştirilmesinde nasıl bir rol oynar? Şimdi buna daha yakından bakalım.

%100 kuralı, herhangi bir bireyde vücut fonksiyonlarının toplam kaybının yüzde yüzden fazla olamayacağını ifade eder. Yani, bir kişinin çeşitli organlarında farklı düzeylerde kayıplar olsa da, bu kayıpların birleşimi hiçbir zaman %100’ü aşamaz. Bunun temel nedeni, insan vücudunun tamamının bir bütün olarak değerlendirilmesidir. Örneğin, bir bireyin görme yetisinden kaynaklanan %30’luk bir kaybı ve işitme yetisinden kaynaklanan %40’lık bir kaybı varsa, bu oranlar doğrudan toplanmaz. Bunun yerine, kalan fonksiyon üzerinden hesaplama yapılır.

Bu noktada devreye Balthazard formülü girer. Hesaplama, şu şekilde işler: İlk önce, en yüksek engel oranı ele alınır ve bu oran vücut fonksiyonunun tamamından (%100) çıkarılır. Daha sonra, kalan yüzdelik üzerinden diğer engel oranı birleştirilir. Örneğin, %40 ve %30’luk engel oranları için önce %40, %100’den çıkarılır; ardından kalan %60’ın üzerinden, ikinci oran olan %30’luk değer işleme sokulur. Bu yaklaşım sayesinde birden çok engelin etkileri bilimsel ve adaletli bir şekilde birleştirilmiş olur.

Bir kişinin birden çok engel durumu varsa toplam engel oranı bu kurala bağlı kalınarak hesaplanır. Bu yöntem, hesaplamanın matematiksel doğruluğunu sağlamakla kalmaz, aynı zamanda engelli bireylerin elde ettiği hakların yasal standartlara uygun şekilde belirlenmesini de kolaylaştırır. Sonuç olarak, %100 kuralına uygun hesaplama yapılmazsa, ortaya çıkan oranlar hatalı olabileceği gibi bireyin haklarına da zarar verebilir.

Bu bağlamda, özellikle sağlık kurul raporlarının hazırlanmasında, doktorlar ve uzmanlar için ilgili matematiksel detayların dikkatlice uygulanması büyük bir önem taşır. %100 kuralı sadece bir formülün değil, aynı zamanda engellilik oranlarının adil bir yansımasının temel taşıdır.

Yaş Faktörü: 65 Yaş ve Üzeri Bireylerde %10 Ek Puan Uygulaması

Balthazard yöntemi, birden çok engel oranının değerlendirilmesine ve toplam bir engellilik yüzdesinin belirlenmesine olanak sağlarken, belirli durumlarda ek avantajlar sunar. Bu avantajların başında, engel oranı hesaplama sürecinde 65 yaş ve üzerindeki bireyler için sağlanan %10 ek puan uygulaması yer alır. Peki, bu uygulama hangi temellere dayanır ve toplam hesaplama üzerinde nasıl bir etki yaratır?

65 Yaş ve Üzeri Bireylere Sağlanan Ayrıcalık

Yaş, bireyin fiziksel ve zihinsel kapasitesinde doğal olarak bazı değişikliklere neden olabilir. Özellikle 65 yaş ve üzerindeki bireylerde engellilik durumu, hem yaşlanmaya bağlı doğal kayıpları hem de mevcut engellilik oranlarını daha fazla etkileyebilir. Bu bağlamda, Türkiye’de engellilik oranlarının belirlenmesinde kullanılan mevzuat, yaş faktörünü dikkate alarak yaşça ilerlemiş bireyler için bir destek mekanizması oluşturmuştur. Sağlık kurullarınca düzenlenen raporlarda, birden fazla hastalığı veya fonksiyon kaybı bulunan 65 yaş ve üzerindeki kişiler için bulunan toplam engel oranına %10 eklenir. Yönetmeliğin ifadesi tam olarak şöyledir: “65 yaş ve üzeri bireylerin engellilik oranına Balthazard formülü ile %10 eklenerek engel oranı belirlenir.” Cümledeki “Balthazard formülü ile” ibaresi süs değildir; eklemenin hangi yöntemle yapılacağını gösterir ve aşağıdaki bölümde göreceğiniz gibi sonucu doğrudan değiştirir. Ek, 20 Şubat 2019’dan önce “60 yaşın üzerindekilere” uygulanıyordu; o tarihte yürürlüğe giren yönetmelikle eşik 65 yaşa çıkarıldı.

Hesaplama Sürecine Ek Puanın Yansıması

65 yaş ve üzeri bir bireyin raporu değerlendirilirken, tüm engel oranları bir araya getirilir ve önce Balthazard formülüyle toplam engel oranı bulunur. Formülün sonucunda ortaya çıkan toplam engel oranına %10 eklenir. Buradaki en kritik ayrıntı şudur: bu ekleme düz toplama değildir. Yönetmelik “Balthazard formülü ile %10 eklenerek” dediği için %10 da tıpkı bir engel oranı gibi, geriye kalan sağlam yüzde üzerinden katılır. Örneğin toplam engel oranı %40 hesaplanan bir kişide işlem şöyledir: %100 − %40 = %60, sonra %60 × 10 ÷ 100 = 6 ve %40 + 6 = %46. Sonuç ne düz toplamanın vereceği %50’dir ne de oransal artışın vereceği %44.

Balthazard Tablosuyla 65 Yaş ve Üzerine Özel Değerlendirme

Bu ayrımın yargı kararlarında doğrudan karşılığı vardır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 01.12.2025 tarihli kararında (E.2024/9615, K.2025/16008), ayak bileği ve diz eklemi hareket kısıtlılığı nedeniyle sürekli iş göremezlik oranı %11 tespit edilen ve kaza tarihinde 65 yaşında olan davacı için düzenlenen raporu incelemiştir. Raporda, Yönetmeliğin 10/4 maddesi gereğince %10 eklenerek oran %20 olarak belirlenmiştir. Düz toplama yapılsaydı %21 çıkacaktı; Balthazard ile eklendiğinde ise 11 + (100 − 11) × 10 ÷ 100 = 19,9, yani %20 bulunur. Yargıtay bu raporu hüküm kurmaya elverişli görmüş ve ek oranı hiç uygulamayan bilirkişi raporuna itibar eden kararı bozmuştur.

Ek oranın bir de şartı vardır ve bu şart çoğu kaynakta hiç yazmaz: %10 yalnızca birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı bulunan bireylere uygulanır. Tek bir arızaya dayanan oranda yaş eklemesi yapılamaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 21.04.2026 tarihli kararında (E.2023/74, K.2026/4592), yalnızca femur kırığı nedeniyle maluliyeti bulunan davacının oranına yaş nedeniyle %10 eklenmesini açıkça hatalı bulmuştur. Raporunuzda tek bir arıza yazıyorsa ve orana yaş nedeniyle ekleme yapılmışsa, bu itiraz edilebilir bir noktadır.

Sayfanın başındaki hesaplama aracı bu iki kuralı da kendisi denetler: yaş alanına 65 ve üzeri bir değer girdiğinizde %10’u düz toplamaz, formülle ekler ve ara adımı ekranda gösterir; tek oran girdiğinizde ise birleştirme yapmaz ve ek oranın neden uygulanmadığını söyler. Böylece manuel hata olasılığı düşerken sonuçların standardizasyonu da sağlanır.

Sonuç olarak, 65 yaş üzeri bireyler için tanınan %10 ek puan uygulaması, engellilik raporlarının adil bir şekilde değerlendirilmesinde son derece önemli bir yer tutar. Yaşın etkilerini hesaba katan bu mekanizma, sosyal adaletin önemli bir göstergesidir.

Farklı Organ Sistemlerinden Kaynaklanan Engellerin Birleştirilmesi

Engel oranlarının doğru ve sağlık kurulu kararlarıyla uyumlu bir şekilde hesaplanması, özellikle farklı organ sistemlerinden kaynaklanan rahatsızlıkların birleştirilmesinde büyük bir önem taşır. Bireylerin fiziksel, ruhsal ya da duyu organlarıyla ilgili farklı türdeki sağlık problemleri bir araya getirildiğinde, bu engellerin oranlarını doğru bir biçimde birleştirmemiz gerekir; oranlar düz toplanmaz. İşte burada engel oranı hesaplama sürecinde kullanılan matematiksel yöntemler hayati rol oynamaktadır.

Farklı organ sistemleri, örneğin solunum sistemi, görme yetisi veya kas-iskelet sistemi gibi alanlardan kaynaklanabilecek bireysel kayıplar, her bir sistemin işlevsellik kaybı temel alınarak hesaplanır. Birden çok engel varsa toplam engel oranında ölçüt şudur: en büyük engel oranından başlanarak her bir oran, formülde tanımlanan şekilde bir sonraki oranla birleştirilir. Bu birleştirme yöntemi, Balthazard formülü aracılığıyla gerçekleştirilir ve her bir yeni hesaplamada, kalan işlevsellik temel alınır. Bu uygulama, organ sistemlerinin birbirinden bağımsız etkilerini doğru bir şekilde yansıtmayı amaçlar.

Örneğin, bireyin görme ve işitme kaybı mevcutsa, öncelikle en yüksek oran olan görme kaybı, vücut fonksiyon kaybının %100’ünden düşülür. Kalan yüzde, işitme kaybı oranıyla çarpılır; çarpım 100’e bölünür ve çıkan rakam en yüksek orana eklenerek toplam engellilik oranı bulunur. Yönetmelik, engellilik durumunu zaten “uluslararası yöntemleri temel alarak” belirlenen derecelendirmeler olarak tanımlar (m.4/1-c); farklı organ sistemlerinden gelen oranların tek yöntemle birleştirilmesi de bu çerçevenin parçasıdır.

Son olarak, bu sürecin sağlık kurulu tarafından yürütülen raporlamayla tasdiklenmesi gerekir. Bu nedenle, doğru ve bilimsel temellerle hazırlanmış bir Balthazard hesaplama tablosu kullanılmalı, herhangi bir hata ve eksikliğin engellenmesi sağlanmalıdır. Böylelikle bireyler, yasalarca tanınan haklarını en şeffaf ve doğru şekilde elde edebilirler.

Balthazard Yönteminde Matematiksel Derive Süreci

Balthazard yöntemi, bir kişinin engel oranlarını doğru ve adil şekilde birleştirmek için kullanılan matematiksel bir formüle dayanır. Engelli sağlık raporlarında kullanılan bu yöntem, kişinin farklı organ sistemlerindeki kayıplarını bir bütün olarak değerlendirmek için özenle tasarlanmıştır. Engel oranı hesaplama sürecinde bu yöntem sayesinde hem hesaplamalar standardize edilir hem de bireyin hakları korunur.

Balthazard formülünün temelinde, her yeni engel oranının, önceki kalan sağlıklı kapasiteye eklenmesi prensibi yer alır. Bu işlem, “A + B(1-A)” matematiksel modeli ile somutlaşır. Burada “A” en yüksek engel oranını, “B” ise ikinci en yüksek oranı temsil eder. Sağlam vücut kapasitesi, %100 üzerinden ele alınır ve oranlar bu plana göre birbiriyle ilişkilendirilir. Bu süreç şu şekilde işler:

1. Tüm Engel Oranlarının Tespiti: İlk etapta, kişiye ait tüm engel oranları, sağlık kurulu tarafından belirlenir. Oranlar branş doktorlarının uzmanlık alanlarında düzenlenmiş ve onaylanmış olmalıdır.
2. Oranların Sıralanması: Belirlenen oranlar, en yükseğinden en düşüğüne doğru sıralanır. Yönetmelik bu sırayı emreder; formülün nihai sonucu ise sıraya göre değişmez.
3. Formülün Uygulanması: İlk en yüksek oran doğrudan alınır. İkinci oran, kalan sağlıklı kapasite (100 – ilk oran) ile çarpılır. Bu işlem sonucu elde edilen değer birinci oranla toplanır. Eğer bu iki oran dışında başka engel oranları da varsa aynı işlem tekrar uygulanır.

Örneğin, %40 ve %25 olmak üzere iki engel oranı varsa önce ilk oran %100’den çıkarılır (%100 – %40 = %60). İkinci oran bu kalanla çarpılır (%25 x %60 = %15) ve ilk orana eklenir (%40 + %15 = %55). Böylece toplam engel oranı %55 olarak tespit edilir.

Birden çok engel varsa toplam engel oranı bu süreçle bulunur. Derive edilen bu formül, kişisel değerlendirmelerde adaleti sağlamak amacıyla kullanılmakta ve karmaşık gibi görünse de sağlık kurulu raporlarında pratik bir araca dönüşmektedir. Bu matematiksel süreç, engellilik derecelerinin daha sağlıklı bir şekilde birleştirilmesine ve hak kayıplarının önlenmesine imkan tanır.

Örneklerle Balthazard Hesaplaması: %35 ve %20 Kombinasyonu

Balthazard hesaplama yöntemi, birden fazla engel durumunun kombine edilerek kişinin toplam engel oranını belirlemeye yönelik matematiksel bir yaklaşımdır. Bu yöntemi daha iyi anlamak adına, %35’lik bir engel oranı ile %20’lik bir engel oranının nasıl hesaplandığını detaylı bir örnekle açıklayalım. Bu süreç, “iki farklı sağlık sorunum var, toplamda engel oranım nedir?” sorusunu net bir şekilde yanıtlamaktadır.

Adım 1: İlk Engel Oranı ile Başlangıç
Hesaplama işleminde ilk adım, daha yüksek olan oranı belirlemek ve işlemi o değeri baz alarak başlatmaktır. Bu örneğimizde, ilk engel oranımız %35’tir.

Adım 2: %100’den İlk Engel Oranı Çıkarılır
Başlangıçta tüm vücut fonksiyonlarının %100 olduğu kabul edilir. Öyleyse, %35’lik engel oranının sağladığı kaybı tespit etmek için %100’den bu değeri çıkarıyoruz:
%100 – %35 = %65.

Adım 3: İkinci Engel Oranı ile İşlem
Elde edilen %65 değeri, ikinci engel oranı olan %20 ile çarpılır. Bu işlem, ikinci engelin kalan fonksiyonel kapasite üzerindeki etkisini ortaya koyar:
%65 x %20 = %13.

Adım 4: İkinci Engel Hesabı Toplama
Şimdi, bulunmuş olan %13 oranını, ilk engel oranı olan %35 ile toplarız:
%35 + %13 = %48.

Bu, %35 ve %20 engel oranlarının toplam etkisini gösteren %48’lik toplam engel oranıdır.

Ekstra Not: 65 Yaş Faktörü
Eğer hesaplama yapılan kişi 65 yaş ve üzerinde ise, elde edilen toplam engel oranına %10 eklenir — ancak bu ekleme düz toplama değildir. Yönetmeliğin ifadesi “Balthazard formülü ile %10 eklenerek” biçimindedir ve buradaki “Balthazard formülü ile” ibaresi, eklemenin de aynı formülle yapılacağını söyler. Örneğimizdeki %48’lik sonuç için: %100 − %48 = %52, sonra %52 × 10 ÷ 100 = 5,2 ve %48 + 5,2 = %53,2. Yani sonuç ne %52,8’dir (oransal artış) ne de %58 (düz toplama).

Bu örnekten de görülebileceği gibi, birden fazla engel durumunda toplam engel oranının bulunması oldukça sistematik bir süreci takip etmektedir. Özellikle engel oranı hesaplama ve birden çok engel durumunda toplam engel oranı nasıl hesaplanır sorularına doğru yanıtlar verilebilmesi, bu formülün doğru anlaşılmasına bağlıdır. Kişiler bu hesaplamaları kendileri yapabileceği gibi, yetkili sağlık kuruluşları tarafından da yapılmaktadır.

Engellilik Raporlarında Balthazard Formülünün Yasal Dayanağı

Engellilik raporlarının oluşturulmasında Balthazard formülü, birden fazla sağlık sorunu bulunan bireylerin toplam fonksiyon kaybının adil bir şekilde belirlenmesi için kullanılan standart bir yaklaşımdır. Bu yöntemin kullanımına dair yasal çerçevede, yürürlükteki ilgili mevzuatlar ve yönetmelikler oldukça açık ve detaylandırılmıştır. Engel oranı hesaplama süreçlerinde erişkinler için düzenlenen sağlık raporlarında bu formülün yeri, raporun hangi haklarda ve hangi eşiğe göre kullanılabileceği açısından büyük önem taşır.

Formülün bugünkü dayanağı, 20 Şubat 2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik‘tir. Yönetmeliğin 10. maddesinin dördüncü fıkrası, birden fazla hastalığı veya fonksiyon kaybı bulunanların engellilik durumunun Ek-2’deki engel alanları kılavuzu esas alınarak Ek-3’teki Balthazard yöntemiyle hesaplanacağını söyler. Formülün adım adım uygulanışı ise aynı Yönetmeliğin geçici 2. maddesinde bentler hâlinde yazılıdır. Yönetmelik, Balthazard formülünü tanımlar maddesinde de ayrıca adlandırır: “Bireyin engel oranı belirlenirken birden fazla engeli olanlar için kullanılan hesaplama şekli.”

Eski yönetmeliklere yapılan atıflara dikkat edilmelidir. Bu alanda internette dolaşan pek çok kaynak, hâlâ yürürlükten kalkmış düzenlemeleri gösterir. 30 Mart 2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 2019 tarihli Yönetmeliğin 18. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Daha eski tarihli metinlere yapılan atıflar ise iki kuşak geride kalmıştır. Bu fark yalnızca künye meselesi değildir: aşağıda göreceğiniz gibi, yaş eşiği bu geçişte değişmiştir.

Yaş eşiği 60’tan 65’e çıktı — ama yönetmeliğin eki bunu takip etmedi. Mülga 2013 tarihli Yönetmelik’in 11. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde kural “60 yaşın üzerindekilerde hesaplanan özürlülük oranına balthazard formülü ile %10 eklenerek” biçimindeydi. Yürürlükteki 2019 tarihli Yönetmelik ise 10. maddesinin dördüncü fıkrasında “65 yaş ve üzeri bireylerin engellilik oranına Balthazard formülü ile %10 eklenerek” der. Yani 20 Şubat 2019’dan itibaren madde metnindeki eşik 65’tir ve uygulamada esas alınan da budur.

Burada çoğu kaynağın hiç değinmediği bir ayrıntı vardır: aynı Yönetmeliğin Ek-3‘ünde yer alan Balthazard Hesaplama Tablosunun yanındaki uygulama bentleri hâlâ “(e) 60 yaşın üzerindekilerde hesaplanan engellilik oranına balthazard formülü ile %10 eklenerek” der. Ek, 2013 tarihli metinden aynen taşınmış ve güncellenmemiştir. Dolayısıyla 60 yaşı esas alan kaynakların bir kısmı mülga hükmü değil, yürürlükteki yönetmeliğin kendi ekini aktarmaktadır. Normlar hiyerarşisinde madde metni eki bağladığı için doğru eşik 65’tir; ancak farkın sebebini bilmek, raporunuzda 60 yaş gerekçesiyle yapılmış bir ekleme gördüğünüzde nereye itiraz edeceğinizi de gösterir.

Eşik değişirken ifade biçimi de değişmiştir: mülga metin “60 yaşın üzerindekiler” derken, yürürlükteki metin “65 yaş ve üzeri” der; yani 65 yaşını dolduran kişi doğrudan kapsamdadır. Eşiğin altında kalan kişiye ek oran uygulanamaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 30.06.2022 tarihli kararında (E.2021/26319, K.2022/9837), kaza tarihinde 59 yaşında olan, yani hem eski hem yeni eşiğin altında kalan davacının oranına %10 eklenmesini hatalı bulmuştur.

Hukuki açıdan, Balthazard formülüyle bulunan oran, engelli sağlık kurulu raporuna bağlanan hakların kapısını açar: gelir vergisindeki engellilik indirimi, ÖTV istisnası ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’a dayanan hizmetler bu rapora bakar. Engelli (erken) emekliliği ise bu kapsamın dışındadır: 5510 sayılı Kanun’un 28. maddesine göre çalışma gücündeki kaybı Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu belirler ve bu tespitte Balthazard formülü uygulanmaz; ayrıntısı aşağıdaki SGK bölümündedir. Yönetmelik ayrıca raporun tek başına hak doğurmadığını açıkça yazar: “Raporlar, tek başına hakların verilmesi için dayanak teşkil etmez” (m.10/1). Her hak, kendi mevzuatındaki eşiğe ve diğer şartlara da bağlıdır; bu yüzden sağlık kurullarının hesaplamada mevzuata tam uyum sağlaması gerekir.

Balthazard yönteminin uygulanmasını düzenleyen yönetmelik ayrıca, bu yönteme ek olarak tanıların gösterilmesine ilişkin standardı da tanımlar: Hastalıkların Uluslararası Sınıflandırılması (ICD) kodu, yönetmelikte hastalık isimlerini kesin kriterlere göre bir araya getiren uluslararası kategorik kodlama sistemi olarak tanımlanmıştır (m.4/1-g). Tanının doğru kodlanması, hangi arızaya hangi alan kılavuzundan oran verildiğinin izlenmesini kolaylaştırır. Bu nedenle, yasal metinler ışığında sürecin tüm aşamalarında şeffaflık sağlamak şarttır.

Sonuç olarak, Balthazard formülünün dayanağı yürürlükteki tek bir yönetmeliktir ve bu yönetmelik, amaç maddesinde uluslararası sınıflandırma ve ölçütlerin kullanımını yaygınlaştırmayı hedeflediğini yazar (m.1). Bu çerçeve, Türkiye’de engellilik düzeyine dair yapılan değerlendirmelerin tek ve denetlenebilir bir yönteme dayanmasını sağlar. Bu, hak kayıplarının önlenmesi ve bireysel faydaların korunması adına kritik bir yere sahiptir.

Yeni Engelli Rapor Oranları Nasıl Hesaplanır, 2026 Yılında Ne Değişti?

Yeni engelli rapor oranları, 20 Şubat 2019’da yürürlüğe giren Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2’sindeki engel alanları kılavuzundan okunur ve birden fazla oran hâlâ Balthazard formülüyle birleştirilir. 2026 yılında ne formül ne de oran kılavuzu değişti: Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanan güncel metinde, 8 Ekim 2026 itibarıyla birleştirmeyi düzenleyen 10. madde ile formülün adımlarını yazan geçici 2. madde üzerinde hiçbir değişiklik kaydı bulunmuyor. Yani 2026’da engelli raporu hesaplama, 2019’dan beri uygulanan kurallarla yapılıyor.

“Yeni engelli rapor oranları” denildiğinde kastedilen kurallar, 2019 geçişiyle gelmiştir. 2019 Yönetmeliği, mülga yönetmelikteki “özürlülük” terimini bırakıp “engellilik” terimini kullandı, oranları Ek-2’deki engel alanları kılavuzuna bağladı (m.10/3) ve 65 yaş ekinin eşiğini 60’tan 65’e çıkardı. Eski rejimde alınmış raporlar için kazanılmış hak kuralı vardır: 2019’dan önce 18 yaş üstü engelliler için düzenlenmiş sürekli ibareli raporlarla belirlenen tüm vücut fonksiyon kaybı oranları geçerliliğini korur (m.15/1). Yani elinizde eski tarihli sürekli bir rapor varsa, yalnızca yeni yönetmelik çıktı diye oranınız yeniden hesaplanmaz.

2026’da değişen şey oran değil, raporun usulüdür. 19 Mayıs 2026 tarihli ve 33258 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Raporları Yönetmeliği üç pratik değişiklik getirdi:

• İtiraz süresinin başlangıcı: otuz günlük itiraz süresi, raporun kişinin e-Devlet sistemine aktarıldığı günden itibaren işler; hakem hastane tebliğinden sonra yirmi gün içinde randevu alınmazsa başvuru dikkate alınmaz (m.63).
• ÖTV raporlarında ekstremite bazında oran: ÖTV istisnasıyla araç alımına yönelik raporlarda, alt ve üst ekstremitelerdeki her engel durumu ve buna karşılık gelen oran sağ/sol ayrımıyla ayrı ayrı yazılır (m.13/3-a).
• Rapor düzenlenmeyecek hâller: terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir raporlar hariç, üç aydan kısa süredir hastanede yatarak tedavi gören ya da yoğun bakımda olan kişiye engelli sağlık kurulu raporu düzenlenmez; taburculuğu planlanan hastaya ise talep hâlinde taburculuk öncesinde rapor düzenlenir (m.13/4).

Aynı Yönetmelik, yürürlüğe girmeden önce usulüne uygun düzenlenmiş raporların süresi bitimine kadar geçerli olduğunu da yazar (geçici m.1/2). Aşağıdaki tablo, engel oranı hesaplamasının dayandığı kuralların dönemlere göre nasıl değiştiğini özetler.

Dönem	Dayanak	Birleştirme	Yaş eki
30.03.2013 – 19.02.2019	Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik (RG 28603) — mülga	Balthazard formülü	“60 yaşın üzerindekilere” %10, formülle (m.11/2-e)
20.02.2019’dan bugüne	Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (RG 30692)	Balthazard formülü, alan kılavuzunda aksi belirtilmedikçe (m.10/4, geçici m.2)	65 yaş ve üzeri, birden fazla arıza şartıyla %10, formülle
19.05.2026’dan bugüne	Yukarıdaki Yönetmelik + Sağlık Raporları Yönetmeliği (RG 33258)	Değişmedi	Değişmedi; itiraz süresi e-Devlet aktarımından başlar

Balthazard Formülü Kalktı mı?

Hayır, Balthazard formülü kalkmadı; engelli sağlık kurulu raporlarında birden fazla oran bugün de bu formülle birleştirilir. “Kalktı” söylentisinin iki kaynağı vardır. Birincisi geçici 2. maddenin ilk cümlesidir: formülün adımları “raporların elektronik ortamda düzenlenmesine dair sistemlerin oluşturulmasına kadar geçen sürede” uygulanır diye yazılmıştır. Bu ifade, elektronik sistem kurulunca formülün kalkacağı şeklinde okunabiliyor. Oysa birleştirmenin asıl dayanağı süre kaydı taşımayan 10. maddenin dördüncü fıkrasıdır ve o hüküm, birden fazla hastalığı veya fonksiyon kaybı bulunanların engellilik durumunun “Ek-3’teki Balthazard yöntemi ile hesaplanır” olduğunu söylemeye devam eder. Geçici madde hesabın yapıldığı ortama ilişkin bir geçiş hükmüdür; yöntemi kaldıran bir düzenleme yoktur.

İkinci kaynak SGK’dır. 28 Eylül 2021 tarihli Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, birden fazla hastalık bulunan sağlık kurulu raporlarında Balthazard formülünün uygulanmayacağını açıkça yazar (m.5/4, m.6/2). Bu kural yalnızca SGK’nın malullük ve çalışma gücü kaybı tespitleri içindir; engelli sağlık kurulu raporlarına taşınamaz. “Balthazard kalktı” cümlesi bu iki ayrı rejimin karıştırılmasından doğabilir. Sonuç olarak 2026’da hem formül hem de 65 yaş ve üzeri için formülle eklenen %10 yürürlüktedir.

Üç veya Daha Fazla Engel Oranı Nasıl Kombine Edilir?

Birden çok engel durumu olduğunda kombine oran hesabı, engel oranı hesaplama sürecinin karmaşıklığını artırabilir. Özellikle üç veya daha fazla engelin olduğu durumlarda, değerlendirme işlemleri dikkatle yapılmalı ve belirli bir sıraya göre ilerlenmelidir. Üç veya daha fazla engelde toplam engel oranının nasıl hesaplanacağını yanıtlamak için Balthazard yönteminin uygulanış aşamalarını detaylandırmak gerekir.

Balthazard formülünün bu tür durumlarda uygulanması belirli adımlara dayanır. İlk olarak, her bir engelin yüzdesi ayrı ayrı belirlenir. Ardından, bu oranlar büyüklük sırasına göre sıralanır ve en büyük oran referans olarak alınır. Formüle göre, ilk sıradaki engel oranı %100’den çıkarılır ve kalan değer bir sonraki oranla çarpılır. Bu işlemden elde edilen sonuç, bir önceki sonuçla toplanır ve bu süreç diğer engel oranları için de tekrarlanarak devam eder. Yani, iki engelin birleştirilmiş oranı belirlendikten sonra, bir sonraki engel için yeniden hesaplama başlar.

Örneğin, %40, %20 ve %10 oranlarındaki üç farklı engeli baz alalım. İlk olarak %40, %100’den çıkarılır ve kalan %60’a %20 uygulanır: 40 + 60 × 20 ÷ 100 = %52. Daha sonra bu sonuç, üçüncü engel olan %10 ile aynı yöntemle birleştirilir: 52 + 48 × 10 ÷ 100 = %56,8. Oranlar düz toplansaydı %70 çıkardı. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, oranların eksiksiz alınması ve her adımda kalan sağlam yüzdenin doğru hesaplanmasıdır; yönetmelik büyükten küçüğe sırayı emreder, ancak nihai sonuç sıraya göre değişmez.

Ek olarak, eğer birey 65 yaş ve üzerindeyse, hesaplanan toplam oran üzerine %10 ilave edilir; bu ilave de toplama değil, formülün bir kez daha uygulanmasıdır. Balthazard yöntemi, her bir engel oranını bireysel olarak değerlendirse de, kombine sonuç, kişinin genel sağlık kaybını daha etkin bir şekilde ifade etmeyi amaçlar. Bu nedenle, birçok organ sistemindeki kaybı doğru bir şekilde bir araya getirerek etkin bir hesaplama yapılması kritik öneme sahiptir.

Balthazard Tablosunda Kesişme Noktalarını Okuma Teknikleri

Balthazard hesaplama tablosu, birden fazla sağlık sorunundan kaynaklanan engel oranlarının doğru bir şekilde entegre edilmesi için hayati bir araçtır. Tabloyu etkili bir şekilde kullanabilmek için, kesişme noktalarının okunması ve doğru yorumlanması büyük önem taşır. Engel oranı hesaplama sürecinde doğru sonuçlar elde edebilmek için bu tabloda yer alan değerlerin nasıl değerlendirileceğini bilmek gerekir.

Balthazard tablosu, satırlar ve sütunlar hâlinde iki ana bileşenden oluşur. Sol dikey kenardaki satırlarda büyük engel oranı, alt yatay tabandaki sütunlarda ise küçük engel oranı yer alır. Bu iki eksen üzerinde herhangi iki oranı birleştirmek istediğimizde, satır ile sütunun kesiştiği hücre sonucu verir. Büyük oranı sol kenarda, küçük oranı alttaki sütun başlığında bulup kesişim hücresindeki değeri okuruz. Cetvelin kendi örneği de aynı düzeni anlatır: %35 satırı ile %20 sütununun kesişim hücresi %48’dir. Örneğin, birinci engel oranımız %40 ve ikinci engel oranımız %20 ise, bu iki değerin tablo üzerindeki kesişiminden çıkan nihai toplam engel oranı sonucuna ulaşırız.

Bu tabloyu kullanırken dikkat edilmesi gereken, sınıflamaların genelde büyük orandan küçük olana doğru sıralandığıdır. Tabloda herhangi bir hata yapmamak adına, oranları doğru satır ve sütun üzerine yerleştirmek gerekir. Ayrıca tablonun her okumada yalnızca iki oranı birleştirdiğini unutmamalıyız: ikiden fazla oran varsa önce ilk iki oranın kesişimi okunur, bulunan değer yeni satır kabul edilerek üçüncü oranla tekrar kesiştirilir.

Balthazard tablosundaki kesişme noktasını okuyabilmek, belli bir dikkat ve deneyim gerektirir. Yanlış okunmuş bir kesişme noktası, sağlık kurulu raporu sonuçlarında hatalar doğurabilir. Bu nedenle tablo kullanımı sırasında dikkatli olmak ve oranların hangi eksende yer aldığını doğrulamak en kritik adımlardandır. Kesişme noktalarının anlaşılması ilk bakışta karmaşık gibi görünse de gereklilikler ve mantık kavrandığında oldukça sistematik bir yapı sunduğunu söyleyebiliriz. Bu sistematik yaklaşım, sağlık raporlarından elde edilen sonuçların daha güvenilir olmasını sağlar ve engelli bireylerin haklarına yönelik doğru değerlendirmeler yapılmasına imkân tanır.

Engel Oranı Hesaplamasında Sık Yapılan Hatalar

Engel oranı hesaplama süreci, bireyin sağlık durumunun doğru şekilde değerlendirilebilmesi ve yasal haklarının belirlenebilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Ancak bu süreçte yapılan hatalar, yanlış sonuçlara yol açarak bireyin hak kaybına uğramasına neden olabilir. Bu nedenle, sık yapılan hataları detaylı bir şekilde incelemek ve doğru hesaplama için ipuçları sunmak gereklidir. İşte engel oranı hesaplama sırasında genellikle karşılaşılan hatalar:

1. Yaş Ek Puanını Düz Toplamak: Yönetmelik 65 yaş ve üzeri bireylerde orana “Balthazard formülü ile %10 eklenerek” sonuç bulunacağını söyler. En sık yapılan hata, bu ibareyi atlayıp %10’u sonuca düz toplamaktır: %40’lık bir orana 10 puan eklenip %50 bulunur. Doğrusu %46’dır — (100 − 40) × 10 ÷ 100 = 6 ve 40 + 6 = 46. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 01.12.2025 tarihli kararında (E.2024/9615, K.2025/16008), %11 olan orana 65 yaş nedeniyle %10 eklenerek %20 bulan raporu hüküm kurmaya elverişli görmüştür; düz toplama yapılsaydı %21 çıkardı. İkinci sık hata ise %10’u oransal artış sanıp %44 bulmaktır. Üç sonuç arasındaki fark, hak eşiklerinde belirleyici olabilir.

2. Engel Oranlarının Uygunsuz Toplanması: Birden çok engel varsa, toplam engel oranı nasıl hesaplanır konusu netleşmeden oranların doğrudan toplanması sıkça yapılan bir hatadır. Bu durum, Balthazard formülüne aykırı bir uygulama olduğundan hatalı sonuçlar üretir.

3. %100 Kuralının Unutulması: Engel oranı hesaplama sürecinde, vücut fonksiyon kaybının %100’den fazla olmayacağı dikkate alınmalıdır. Ancak bazı durumlarda bu kurala yeterince dikkat edilmemekte ve mantıksal hatalar yapılmaktadır.

4. Yaş Faktörünün İhmal Edilmesi ya da Şartsız Uygulanması: 65 yaş ve üzerindeki bireyler için %10 ek uygulanması gerektiği belirtilmesine rağmen, bu faktör kimi raporlarda göz ardı edilir. Ters yöndeki hata da sık görülür: ek oran, şartı yokken uygulanır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 21.04.2026 tarihli kararında (E.2023/74, K.2026/4592), tek bir kırık nedeniyle maluliyeti bulunan davacıya yaş nedeniyle %10 eklenmesini hatalı bulmuş; ekin ancak birden fazla hastalık ya da fonksiyon kaybı hâlinde mümkün olduğunu belirtmiştir. Her iki hata da yaşlı bireylerin hak ettiği toplam engel oranının yanlış hesaplanmasına yol açar.

5. Eksik Verilere Dayalı Hesaplama: Sağlık raporunda yer alan tüm oranlar hesaplama sürecine dahil edilmelidir. Ancak, eksik ya da güncel olmayan verilere dayanılarak yapılan hesaplamalar, sonuçların geçerliliğini ortadan kaldırabilir.

6. Balthazard Tablosunun Yanlış Kullanılması: Hesaplama yapılırken tablodaki değerlerin doğru bir şekilde okunmaması ya da doğru kesişim noktalarının tespit edilememesi, yanlış oranlara neden olur ve bireyin yanlış bir engellilik derecesiyle sınıflandırılmasına yol açar.

Bu tür hataların önüne geçebilmek için, hesaplama sürecini dikkatle yönetmeli ve uzman görüşlerinden faydalanmalıyız. Doğru sıra, uygun formül kullanımı ve tabloların dikkatlice okunması sayesinde hatasız sonuçlara ulaşabiliriz. Unutulmamalıdır ki, doğru hesaplama yalnızca bireyin haklarını korumakla kalmaz, aynı zamanda standartların düzenli bir şekilde uygulanmasını da sağlar.

Ondalık Karşılıklar ve Yüzdelik İfadeler Arasındaki İlişki

Balthazard hesaplama sürecinde, matematiksel işlemlerin doğru bir şekilde uygulanabilmesi için ondalık ve yüzdelik ifadeler arasındaki ilişkinin net bir biçimde anlaşılması büyük önem taşır. Engel oranı hesaplama sırasında kullanılan formüller, belirli oranların sistematik olarak birleştirilmesini gerektirir. Bu durumda, oranların doğru formatta yazılması ve yorumlanması, hesaplama doğruluğunu büyük ölçüde etkiler.

Yüzdelik İfadeler ve Ondalık Karşılıklar Nasıl Dönüştürülür?

Yüzdelik bir oran, ondalık bir karşılığa kolayca dönüştürülebilir. Örneğin, %35 oranı, ondalık sistemde 0,35 olarak ifade edilir. Buna benzer şekilde, %20 oranı, ondalık ifadede 0,20 şeklindedir. Bu dönüşüm, Balthazard formülünde ihtiyaç duyulan çarpma ve çıkarma işlemlerini kolaylaştırır. Formül uygulanırken, örneğin %35 oranı baştaki temel oran olarak kullanılıyorsa, kalan oranlardan birinin %20 olduğu durumda şu şekilde işlem yapılır:
A = 0,35 ve B = 0,20 varsayıldığında, formül şu şekilde işler:
Birleşik Engel Oranı = A + B(1 – A). Bu ifade, değerlerin doğru formata dönüştürülmesiyle hatasız hesaplama yapmamızı sağlar.

Ondalık ve Yüzdelik Formatların Hesaplamadaki Önemi

Özellikle birden fazla engel oranı birleştirilirken bu dönüşümün önemi büyüktür. Burada sık rastlanan bir kavram hatası vardır: hesabın ondalık yazımla yapılmasının zorunlu olduğu sanılır. Zorunlu olan şey format değil, tutarlılıktır. A + B × (1 − A) yazımında A ve B ondalık olmalıdır (0,35 ve 0,20); aynı hesap yüzde üzerinden de eksiksiz yapılabilir ve yönetmeliğin kendi anlatımı zaten yüzde üzerinden kuruludur: A + (100 − A) × B ÷ 100. Asıl hata, iki yazımın aynı işlemde karıştırılmasıdır — örneğin 0,35 ile 20’yi birlikte kullanmak. Bu sayfadaki hesaplama aracı da oranları yüzde olarak alır ve doğru sonucu verir.

Hata Payını Azaltmak İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

Matematiksel işlemlerin temel prensiplerinden biri, verilen değerlerin tutarlı birimlerde kullanılmasıdır. Ondalık ve yüzdelik ifadelerin aynı hesap içinde karıştırılması hatalara yol açabilir. Bu nedenle, tüm oranlar aynı tür bir ifadeye dönüştürülerek işlem yapılmalıdır. Ayrıca, manuel hesaplama yapılırken mutlaka hesap makinesi veya programlardan destek alınmalıdır.

Sonuç olarak, Balthazard hesaplama sürecinde ondalık ve yüzdelik ifadeler arasındaki ilişkiyi doğru anlamak, sağlıklı sonuçlara ulaşmanın temelini oluşturur. Engel oranlarının düzgün birleştirilebilmesi için bu dönüşüm kurallarının göz önünde bulundurulması, zaman kazandırdığı gibi hata oranını da minimuma indirir.

Balthazard Formülünün Uygulama Alanları ve Önemi

Balthazard formülü, birden fazla engel durumunda toplam engel oranının hesaplanması için kullanılan matematiksel bir yöntemdir ve engelli bireylerin sağlık kurulu raporlarında önemli bir rol oynar. Bu formül, her bir engel oranını dikkate alarak toplam vücut fonksiyon kaybını en doğru şekilde belirlemeyi sağlar. Özellikle farklı türdeki engellerin birleşik etkisini hesaplamak için kullanılan bu yöntem, bireylerin günlük yaşam aktivitelerini ne ölçüde yerine getirebildiklerini değerlendirmeye yardımcı olur.

Formül, basitçe şu şekilde işler: İlk olarak, mevcut engel oranlarının her biri belirlenir ve en büyük oran seçilerek işlemlere başlanır. Daha sonra bu en yüksek oran %100’lük bütünden çıkarılır ve geriye kalan sağlam yüzde, sıradaki engel oranıyla çarpılarak o engelin toplam üzerindeki etkisi belirlenir. Çarpılan şey en yüksek oranın kendisi değil, ondan geriye kalan kısımdır. Bu işlem, birden çok engelde toplam engel oranının nasıl bulunduğunu adım adım izlenebilir hâle getirir. Her aşamada bulunan sonuç yeni “A” kabul edilir, ondan kalan yüzde bir sonraki oranla çarpılır ve işlem bütün oranlar bitene kadar sürer.

Örneğin, %40 ve %30 oranındaki iki engeli ele alalım. İlk olarak, %40 değerini %100’den çıkarırız (100 – 40 = 60). Daha sonra, ikinci engel oranı olan %30’u, kalan %60 ile çarpıp 100’e böleriz: (60 x 30) ÷ 100 = 18. Elde edilen 18, ilk orana eklenir: 40 + 18 = %58. Böylece birleşik engel oranı bulunmuş olur.

Balthazard formülünün uygulama alanı, engelli sağlık kurulu raporuna bağlanan haklardır: gelir vergisindeki engellilik indirimi (193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.31), ÖTV istisnası ve 5378 sayılı Kanun’a dayanan hizmetler bunların başında gelir. Formül, terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir raporlarda ve tazminat davalarında maluliyet oranının belirlenmesinde de kullanılır. Buna karşılık SGK’nın malullük aylığı ve engelli (erken) emekliliği için yaptığı çalışma gücü kaybı tespitinde formül uygulanmaz. Bu iki alanı karıştırmak, “raporumda %58 yazıyor, erken emekli olurum” türünden yanlış beklentilere yol açar.

Sonuç olarak, engel oranı hesaplama sürecindeki bilimsel temeliyle Balthazard formülü, bireylerin yaşam kalitesini doğrudan etkileyebilecek kararların alınmasında kritik bir araçtır. Bu nedenle, sağlık raporu oluşturulurken formülün doğru uygulanması büyük önem taşır.

Engelli Hakları ve Balthazard Hesaplama Standartları

Engelli bireylerin haklarının korunması ve bu haklardan tam anlamıyla faydalanabilmeleri için engel oranı hesaplama yöntemleri büyük önem taşımaktadır. Özellikle birden fazla engel durumu olan bireylerde, toplam engel oranının tespiti için kullanılan Balthazard hesaplama yöntemi, bu süreçte rehber niteliği taşır. Bu yöntem, hem engellilik oranlarının doğru bir şekilde belirlenmesini sağlar hem de bireylerin sosyal haklarını ve devlet tarafından sunulan avantajlı hizmetleri elde etme süreçlerinde belirleyici olur.

Sağlık kurulu raporlarında birden çok engel varsa toplam engel oranının nasıl hesaplanacağı resmi düzenlemeyle belirlenmiştir ve Balthazard formülü burada standart yöntemdir. Dayanak yönetmelik; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanmıştır (m.19). Yani kural tek bir hastanenin ya da kurulun tercihi değil, bütün yetkili sağlık kuruluşlarını bağlayan ortak yöntemdir.

Engelli hakları bağlamında %40, pek çok düzenlemede alt eşiktir; ancak her hakkın eşiği ve baktığı oran farklıdır. Gelir vergisindeki engellilik indirimi 193 sayılı Kanun’un 31. maddesine göre üç dereceye ayrılır: çalışma gücünün en az %80’ini kaybedenler birinci, %60’ını kaybedenler ikinci, %40’ını kaybedenler üçüncü derece engelli sayılır ve bu indirimde engelli sağlık kurulu raporu esas alınır (Yönetmelik m.13). Engelli sigortalı emekliliğinde ise oran SGK Sağlık Kurulunca ayrıca belirlenir ve Balthazard uygulanmaz. ÖTV istisnasıyla araç alımı da %40 eşiğine bağlı değildir: 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin (2) numaralı bendi istisnayı, engellilik oranı %90 ve üzeri olanlara, bizzat kullanmak için aracına hareket ettirici özel tertibat yaptıran engellilere ya da engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayanlara tanır. Son iki grubu düzenleyen (c) alt bendi, Anayasa Mahkemesi iptalinin ardından 2 Nisan 2026 tarihli 7577 sayılı Kanun’la yeniden yazılmıştır. İstisna ayrıca aracın vergiler dâhil bedelinin kanunda yazılı ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan üst sınırı aşmaması şartına bağlıdır; ayrıntısı aşağıdaki ÖTV bölümündedir. “Raporumda %40 yazıyor, ÖTV’siz araç alabilirim” beklentisi bu nedenle her dosyada karşılık bulmaz. Ancak doğru bir değerlendirme yapılmadığı takdirde bu hakların uygulanmasında sorunlar yaşanabilmektedir. Bu nedenle Balthazard hesaplama yönteminin standartlara tam uygun bir şekilde uygulanması hem bireylerin hak kaybını önler hem de sağlık kurulu raporlarında objektifliği güçlendirir.

Sonuç olarak, Balthazard hesaplama standartları, engelli bireylerin temel haklarından yararlanmasını sağlarken, aynı zamanda süreçlerin düzgün işleyişini destekleyen bir sistem olarak karşımıza çıkar. Engelli haklarının korunmasında, doğru hesaplama yöntemlerinin uygulanması hayati bir önem taşır. Bu bağlamda, hem sağlık kurumları hem de bireylerin ilgili mevzuatları takip etmesi ve süreçlere hâkim olması oldukça önemlidir.

Hangi Hak Hangi Orana Bakar?

Raporda yazan tek bir yüzde, her hakta aynı biçimde kullanılmaz. Bazı haklar Balthazard ile bulunan toplam orana, bazıları yalnızca bir engel grubunun oranına bakar; SGK’nın verdiği haklarda ise oranı bambaşka bir kurul ve bambaşka bir kuralla belirler. Aşağıdaki tablo bu farkı özetler.

Hak	Bakılan oran	Eşik	Balthazard
Gelir vergisi engellilik indirimi (193 s. GVK m.31)	Engelli sağlık kurulu raporundaki oran	%40 / %60 / %80 (3., 2., 1. derece)	Uygulanır
ÖTV istisnası, (a) alt bendi (4760 s. K. m.7/2)	Engellilik oranı (toplam)	%90 ve üzeri	Uygulanır
ÖTV istisnası, (c) alt bendi (7577 s. K. ile yeniden)	Özel tertibat ihtiyacı ya da ortopedik engel oranı	Ortopedik %40 ve üzeri + sürücü belgesi alamama	Toplam değil, ortopedik engel oranı
Motorlu taşıtlar vergisi istisnası (197 s. K. m.4)	Engellilik oranı (toplam)	%90 ve üzeri	Uygulanır
Tam bağımlı (ağır) engelli sayılma (Yönetmelik m.4/1-m)	Engel oranı + günlük yaşam değerlendirmesi	%50 ve üzeri + tam bağımlılık	Uygulanır
Engelli (erken) emekliliği (5510 s. K. m.28)	SGK Kurum Sağlık Kurulunun çalışma gücü kaybı tespiti	%40-49 / %50-59	Uygulanmaz
Malullük aylığı (5510 s. K. m.25)	SGK çalışma gücü kaybı tespiti	En az %60	Uygulanmaz

Tablodaki her satır bir eşiği gösterir, hakkın kendisini değil. Yönetmelik bunu açıkça yazar: bireyin elde edeceği sosyal haklar raporlar dikkate alınarak ilgili kurumlarca ayrıca belirlenir ve raporlar tek başına hakların verilmesi için dayanak teşkil etmez (m.10/1). Gelir vergisi indirimindeki tutarlar ile ÖTV istisnasındaki araç bedeli üst sınırları her yıl güncellendiği için, başvurudan önce güncel tutarın ilgili kurumdan teyit edilmesi gerekir.

Sağlık Kurulu Raporlarında Balthazard Tablosunun Rolü

Sağlık kurulu raporları, bireyin engel durumuna ilişkin detaylı bir değerlendirme yapmak ve bu durumu resmi olarak belgelendirmek amacıyla düzenlenir. Bu raporların hazırlanmasında Balthazard tablosunun benzersiz bir yeri vardır. Raporda yer alan bu tablo, özellikle birden fazla engel ya da sağlık problemi bulunan bireylerde, toplam engel oranı hesaplaması sürecini düzenler ve sonuca bilimsel bir doğruluk kazandırır.

Yasal bir çerçeve içerisinde işleyen sağlık kurulları, ilgili kanunlar ve yönetmelikler doğrultusunda birden çok engeli bulunan kişinin toplam engel oranını belirlerken Balthazard formülüne dayanır. Kurulda, bireyin maruz kaldığı her bir engel veya sağlık sorunu farklı branş doktorları tarafından ayrı ayrı değerlendirilir. Örneğin, görme kaybı, işitme sorunları, kas-iskelet sistemi bozuklukları ve diğer rahatsızlıklar, her biri uzmanlık alanına göre yüzdelik oranlarla belirlenir. Bu oranların kombine edilerek toplam engel oranına ulaşılmasını ise Balthazard yöntemi sağlar.

Bu tablonun işlevselliği, yalnızca matematiksel bir hesaplama aracı olmasından değil, aynı zamanda engellilik durumlarının doğru bir şekilde sıralandığı ve belgelendiği bir çerçeve sunmasından kaynaklanır. Balthazard tablosundaki hesaplama kuralları, en yüksek engel oranını başlangıç noktası kabul ederek, daha küçük oranların belli formüllerle bu değere eklenmesini sağlar. Bu yaklaşım, bireyin eksik sağlık fonksiyonlarını bilimsel bir kesinlikle ortaya koyar.

Sağlık kurulu raporlarında Balthazard tablosunun kullanımı sayesinde, standardize bir formatta, tutarlı ve güvenilir sonuçlar elde edilir. Bu da bireysel hak taleplerinde, ÖTV istisnalı araç alımı, gelir vergisi engellilik indirimi ve engellilere yönelik diğer hizmetlerin değerlendirilmesinde büyük önem taşır; SGK’nın emeklilik ve malullük değerlendirmesi ise ayrı bir kurulda, ayrı bir kuralla yapılır. Kısacası, Balthazard tablosu, sağlık kurulu raporlarının profesyonellik ve şeffaflık kazanmasını sağlayan temel unsurlardan biridir.

Balthazard Tablosunda Büyük Değerin Sol Kenarda Olması Ne Anlama Gelir?

Hazır Balthazard tablosunu kullananların ilk fark ettiği şey, en büyük oranın tablonun sol kenarında aranmasıdır. Bu bir okuma düzenidir: tablo, büyük değer sol dikey kenarda, küçük değer alt yatay tabanda olacak şekilde tek yönlü hazırlanmıştır ve simetrik ikinci bir yarısı basılmaz. Oranları ters yerleştirirseniz aradığınız kesişim hücresi tabloda bulunmaz.

Bu bir hesap kuralı değil, tablo kuralıdır. Formülün kendisiyle hesap yaptığınızda oranların sırası sonucu değiştirmez; bir önceki bölümde bunu rakamla gösterdik. Tablo ise yalnızca bir okuma aracıdır ve kendi düzenine göre okunması gerekir. İki ifade birbiriyle çelişmez: formül sıradan bağımsızdır, tablo ise belirli bir sırayla basılmıştır.

Örneğin %50 ve %30 oranlarında iki engeli olan bir kişide, tabloda %50 sol dikey kenardan, %30 ise alt yatay tabandan bulunur ve kesişim hücresi %65‘i verir. Aynı sonucu formülle de elde edersiniz: %50 + %30 × (1 − 0,50) = %50 + %15 = %65. Sırayı ters çevirip formülü uyguladığınızda da sonuç %65 çıkar — ama tabloda %30 sol kenarda, %50 alttaki sütunda olacak şekilde bir hücre aramak boşunadır, çünkü cetvel üçgen basılmıştır ve o hücre hiç yoktur.

Bu ayrımın pratik faydası şudur: tablodan okuduğunuz değerle formülden çıkan değer tutmuyorsa, önce hangi hücreye baktığınızı kontrol edin. Çoğu zaman sorun hesapta değil, oranların tabloya ters yerleştirilmesindedir. İkinci ihtimal, tablonun ara değerleri yuvarlanmış olarak basmasıdır; hazır cetveller belirli aralıklarla hazırlandığı için ondalıklı oranlarda formülle küçük farklar verebilir.

Bu sayfadaki hesaplama aracı tabloyu değil doğrudan formülü çalıştırır ve ara adımları yuvarlamadan taşır. Bu nedenle ondalıklı oranlarda hazır cetvellere göre daha kesin sonuç verir; oranlarınızı hangi sırada girerseniz girin nihai sonuç aynı kalır, çünkü sıralamayı araç kendisi yapar.

Özetle, “büyük değer sol kenarda” kuralı Balthazard tablosunun nasıl okunacağını anlatır; hesabın doğruluğunu belirleyen bir zorunluluk değildir. Oranınızın beklediğinizden düşük çıkmasının sebebi bu kural olamaz — sebep, verilen puanlarda ya da uygulanan rejimde aranmalıdır.

Balthazard Hızlı Hesaplama Tablosu: Yaygın Kombinasyonlar

Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan iki engel oranı kombinasyonunun A + B × (1 − A) formülüyle hesaplanmış sonuçlarını gösterir. Bu pratik cetvel, sayfanın başındaki hesaplama aracını kullanmak istemeyenler için toplam engel oranını hızlıca kontrol etmeyi sağlar. Değerler en yüksek orandan başlanarak hesaplanmıştır; oranları ters yerleştirirseniz formülün sonucu değişmez, ancak aradığınız satır bu cetvelde bulunmaz.

1. Engel Oranı (A)	2. Engel Oranı (B)	Toplam Engel Oranı
%60	%40	%76
%60	%30	%72
%50	%40	%70
%50	%30	%65
%50	%20	%60
%40	%30	%58
%40	%20	%52
%30	%30	%51
%30	%20	%44
%20	%20	%36

Üç veya daha fazla engel oranında ne yapılır? İşlem kademeli sürer: önce en yüksek iki oran birleştirilir, çıkan sonuç yeni “A” kabul edilerek bir sonraki oranla aynı formülden geçirilir. Örneğin %40, %30 ve %20 oranları için önce %40 ve %30 birleştirilip %58 bulunur; ardından %58 ile %20 birleştirilerek toplam yaklaşık %66’ya ulaşılır. Baltazar (balthazard) yönteminin mantığı budur: her yeni oran, yalnızca kalan sağlam yüzde üzerinden katkı yapar.

Tablodaki sonuçlar genel bir referanstır; resmi engel oranı, yalnızca yetkili sağlık kurulları tarafından düzenlenen raporlarda geçerlidir. Belirli bir rahatsızlığın kaç oran değeri aldığını merak ediyorsanız engellilik dereceleri ve verilen oranlar ile görme engeli maluliyet oranı yazılarımız yol gösterici olabilir. Raporu hangi kuruluşların düzenleyebildiğini ise yetkili sağlık kuruluşları yazımızda bulabilirsiniz.

Yüzde 90 Engelli Raporu Nasıl Hesaplanır?

Yüzde 90 engelli raporu için ya tek bir arızanın kılavuzda tek başına %90 karşılığı olması ya da birden fazla oranın Balthazard formülüyle birleştirildiğinde en az %90 etmesi gerekir. Oranlar düz toplanmadığı için “iki arızam var, toplamı 90’ı geçiyor” hesabı çoğu zaman tutmaz. Örneğin %70 ile %60, düz toplamda %130 gibi görünse de formülle %88 eder ve %90 eşiğinin altında kalır: 70 + 30 × 60 ÷ 100 = 88.

Tek başına %90 veren arızalar sınırlıdır. Ek-2’nin göz bölümünde iki gözde körlük için ayrıca hesap yapılmaz ve engel oranı doğrudan %90 olarak belirlenir. Diğer alanlarda %90’a çoğunlukla birden fazla ağır oranın birleşmesiyle ulaşılır. Aşağıdaki tablo, sık sorulan kombinasyonların %90 eşiğini geçip geçmediğini gösterir.

Oranlar	Balthazard sonucu	Düz toplam (yanlış)	%90 eşiği
%80 + %50	%90	%130	Ulaşır
%75 + %60	%90	%135	Ulaşır
%70 + %70	%91	%140	Ulaşır
%70 + %50 + %40	%91	%160	Ulaşır
%70 + %60	%88	%130	Ulaşmaz
%80 + %40	%88	%120	Ulaşmaz
%60 + %50 + %40	%88	%150	Ulaşmaz
%60 + %60	%84	%120	Ulaşmaz

65 yaş eki %90’a ulaştırır mı? Birden fazla arızası olan 65 yaş ve üzeri kişide %10 formülle eklendiği için ek, eşiğe yakın sonuçlarda belirleyicidir ama sanıldığı kadar büyük değildir. %89’luk bir sonuç ekle %90,1’e çıkar: 89 + 11 × 10 ÷ 100 = 90,1. %88’lik bir sonuç ise yalnızca %89,2’ye çıkar ve eşiğin altında kalır. Hesapla bulunabilecek sınır şudur: yaş ekiyle %90’a ulaşmak için ekten önceki oranın en az %88,9 olması gerekir. Ek-3’teki hazır tablonun sonuçları tam sayıya yuvarlanmış olarak bastığını da hatırlatalım; örneğin %48 ile %10’un kesişimi tabloda 53,2 değil 53 olarak yer alır.

%90 eşiği en çok iki hakta karşımıza çıkar: ÖTV istisnasının (a) alt bendi ve motorlu taşıtlar vergisi istisnası. Her iki hakta da raporda Balthazard ile bulunan toplam engellilik oranı esas alınır. Yüzde 90 engelli raporu almak için önce usule bakmak gerekir: başvuru yetkili bir sağlık kuruluşuna yapılır, rapor başvurudan itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanır (m.8/1-j). Hangi hastanelerin rapor verebildiğini Ankara’da engelli sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili kuruluşlar yazımızda bulabilirsiniz.

ÖTV İçin Engelli Raporu Oranı Nasıl Hesaplanır?

ÖTV istisnasında hangi oranın esas alınacağı, başvurulan alt bende göre değişir: (a) alt bendinde Balthazard ile bulunan toplam engellilik oranına, (c) alt bendinde ise ortopedik engel için yazılan orana bakılır. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 7. maddesinin (2) numaralı bendi, engellilere tanınan istisnayı üç alt bentte toplar:

1. (a) alt bendi: engellilik oranı %90 veya daha fazla olan malul ve engelliler. Burada raporun nihai toplam oranı belirleyicidir; birden fazla arıza varsa bu oran Balthazard formülüyle bulunur.
2. (b) alt bendi: engellilik derecesi %90 veya daha fazla olup aracı bizzat kullanamayacak, sürekli tekerlekli sandalye veya sedye kullanması gereken ve araca buna uygun tertibat yaptıran malul ve engelliler.
3. (c) alt bendi: bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıranlar ile engelli sağlık kurulu raporunda ortopedik engelliliği %40 ve üzeri olup bu engel durumu nedeniyle sürücü belgesi alamayanlar. Bu alt bent Anayasa Mahkemesi’nin 22.04.2025 tarihli kararıyla (E.2024/240, K.2025/100) iptal edilmiş, 2 Nisan 2026 tarihli 7577 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenmiştir.

(c) alt bendindeki %40, toplam engel oranı değildir. Kanun “ortopedik engelliliği yüzde 40 ve üzeri” ifadesini kullandığı için, başka alanlardan gelen oranlar Balthazard ile birleşip toplamı %40’ın üzerine çıkarsa bile ortopedik engel için yazılan oran %40’ın altındaysa bu kapı açılmaz. Özel tertibat yolunda ise kanun bir oran eşiği aramaz; belirleyici olan, kişinin aracı ancak hareket ettirici özel tertibatla kullanabilmesidir.

Raporun nasıl yazılacağı da 2026’da netleşti. Sağlık Raporları Yönetmeliği’ne göre ÖTV istisnasına yönelik raporlarda alt ve üst ekstremitedeki her engel durumu ve oranı, ekstremitenin türü ve sağ/sol yönü itibarıyla ayrı ayrı gösterilir (m.13/3-a). Raporun açıklama kısmına yalnızca iki ibareden biri yazılabilir: “sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir” ya da “özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur”. “Otomatik vitesli araç kullanabilir” gibi tercih bildiren ifadeler yazılamaz (m.13/3-b). Rapora sürücü belgesi sınıfı ve özel tertibat kodu da yazılmaz; bu kodu belirleme yetkisi sürücü komisyonuna aittir ve ÖTV işlemlerinde rapor, sürücü belgesindeki tertibat kodlarıyla birlikte değerlendirilir (m.13/2, m.13/3-d).

İstisnanın bir de tutar sınırı vardır: aracın vergiler dâhil bedeli kanunda yazılı üst sınırı aşmamalıdır ve bu sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. İstisna on yılda bir defaya mahsus olarak kullanılır. Güncel tutarı başvurudan önce vergi idaresinden teyit etmek gerekir. “Raporumda %40 yazıyor, ÖTV’siz araç alırım” beklentisi, bu oranın hangi engel grubuna ait olduğu kontrol edilmeden kurulduğunda karşılıksız kalabilir.

Balthazard’ın Uygulanmadığı Rejim: SGK Maluliyet Tespiti

Bu sayfadaki her şey bir varsayıma dayanır: engel oranınızın engelli sağlık kurulu raporu kapsamında belirleniyor olması. Bu varsayım her zaman doğru değildir ve doğru olmadığı hâlde sonuç tamamen değişir. Türk mevzuatında engel oranı iki ayrı yönetmelik tarafından düzenlenir ve ikisi birleştirme konusunda aynı şeyi söylemez.

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun maluliyet tespitinde Balthazard formülü uygulanmaz. 28 Eylül 2021 tarihli ve 31612 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin 5. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir: “Sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık mevcut ise değerlendirmede en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve Balthazard formülü uygulanmaz.” Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrası, orta ve hafif düzeyde çalışma gücü kaybının tespiti için aynı kuralı tekrarlar.

Bunun pratik sonucu şudur: aynı kişide %40, %25 ve %15 oranları varsa, engelli sağlık kurulu raporunda birleşik oran %61,75 çıkarken SGK maluliyet değerlendirmesinde esas alınan oran %40‘ta kalır. İki rakamdan biri hatalı değildir; farklı kurumlar farklı mevzuata göre, farklı amaçlarla değerlendirme yapar. Malullük aylığı için aranan eşiğin çalışma gücünün en az %60’ının kaybedilmesi olduğu düşünülürse, birleştirme yapılmamasının sonucu doğrudan hak kaybı riski demektir. Kurumun bağladığı gelirin şartları ve hesabı için sürekli iş göremezlik geliri yazımıza, kazadan doğan tazminat kalemleri için iş kazası davalarında ne kadar tazminat alınır yazımıza bakabilirsiniz.

Kuralın bir de tersi vardır. Aynı Yönetmelik, tanımlar maddesinde Balthazard formülünü “birden fazla iş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik dereceleri veya birden fazla engellilik derecelerinin birleştirilmesinde kullanılan hesaplama şekli” olarak tanımlar. Yani aynı raporda birden fazla hastalık bulunması hâlinde birleştirme yapılmaz, ancak ayrı olaylara ait ve ayrı ayrı belirlenmiş dereceler söz konusuysa birleştirme yapılır. İki hüküm çelişmez; farkı belirleyen olay sayısıdır.

Sayfanın başındaki hesaplama aracı bu ayrımı kendisi denetler. Rejim seçiminde SGK maluliyet tespitini işaretlediğinizde araç formülü çalıştırmaz; en ağır sekeli gösterir ve hükmün metnini madde numarasıyla ekrana yazar. Amaç, başka bir kaynakta görülen birleşik oranın SGK dosyasında beklentiye dönüşmesini önlemektir.

Engelli Emekliliği İçin Engel Oranı Nasıl Hesaplanır?

Engelli (erken) emekliliğe esas oran, engelli sağlık kurulu raporundaki Balthazard sonucu değil, SGK Kurum Sağlık Kurulunun belirlediği çalışma gücü kaybı oranıdır ve bu tespitte Balthazard formülü uygulanmaz. 5510 sayılı Kanun’un 28. maddesine göre Kurumca yetkilendirilen sağlık kurullarının raporları ve tıbbi belgeler incelenerek Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp oranı belirlenir. Kayıp %50 ile %59 arasındaysa en az 16 yıllık sigortalılık ve 4320 gün, %40 ile %49 arasındaysa en az 18 yıllık sigortalılık ve 4680 gün prim şartıyla yaş şartı aranmaksızın yaşlılık aylığı bağlanır. 2008’den önce sigortalı olanlar için Kanun’un geçici 4. maddesinin altıncı fıkrası ayrı süreler öngörür.

Bu tespitin yöntemi Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin 6. maddesindedir: orta ve hafif düzeyde çalışma gücü kaybının tespitinde hastalık listesi esas alınır, raporda birden fazla hastalık varsa en ağır sekel bulgu dikkate alınır ve Balthazard formülü uygulanmaz. Erişkin engellilik yönetmeliği de SGK’ya bağlanacak aylıklar için istenen raporların kendi kapsamında değerlendirilemeyeceğini yazar (m.2/3). Pratik sonucu şudur: engelli sağlık kurulu raporunuzda %40 ve %30 oranları birleşip %58 etmişse, bu rakam SGK dosyasında %50-59 bandına girdiğinizin kanıtı değildir; Kurum aynı arızaları kendi hastalık listesine göre değerlendirir ve birleştirme yapmaz. Sürecin süresi ve heyet sonucuna itiraz için SGK maluliyet raporu kaç günde çıkar yazımıza bakabilirsiniz.

Heyet Raporu Puan Hesaplama: Cetvel Nasıl Okunur, Kurul Nasıl Karar Verir?

Halk arasında “heyet raporu” denen belge, mevzuattaki adıyla erişkinler için engelli sağlık kurulu raporudur. Heyet raporu puan hesaplama iki aşamalı bir süreçtir ve bu iki aşamayı birbirine karıştırmamak gerekir: önce her arızaya ayrı ayrı puan verilir, sonra bu puanlar Balthazard cetveliyle birleştirilir. Bu sayfadaki araç ve cetvel yalnızca ikinci aşamayı yapar.

Birinci aşama — puanların verilmesi. Kurul, bireyi bizzat görerek değerlendirir ve engel durumunu Ek-2’de yer alan engel alanları kılavuzundaki oranlara göre yüzde olarak belirler. Yönetmelik ayrıca, hastalığın adı Ek-2’de yer almasa bile değerlendirmenin vücut sistemleri üzerinden fonksiyon kayıplarına bakılarak yapılacağını söyler. Yani listede adı geçmeyen bir rahatsızlık değerlendirme dışı kalmaz. Bu aşamada hangi arızaya kaç puan verileceğini hiçbir hesaplama programı öngöremez; bu bir hekim değerlendirmesidir.

İkinci aşama — puanların birleştirilmesi. Birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı varsa oranlar Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Burada bir kayıt vardır ve çoğu kaynakta atlanır: yönetmelik birleştirmenin “Ek-2’de yer alan, alan kılavuzunda aksi belirtilmedikçe” yapılacağını söyler. Yani kılavuzda özel kural bulunan engel alanlarında sonuç değişebilir. Cetvelden okuduğunuz değerle raporda yazan oran tutmuyorsa, ilk bakılacak yer bir hesap hatası değil, ilgili alanın kılavuzdaki kuralıdır.

Sağlık Kurulu Raporu Nasıl Hesaplanır?

Sağlık kurulu raporu, her arızaya Ek-2 kılavuzundan ayrı bir oran verilmesi ve bu oranların Balthazard formülüyle tek bir engel oranına indirgenmesiyle hesaplanır. Halk arasında “heyet raporu puanı”, “sağlık kurulu puanı” ya da “engelli raporu puanlama sistemi” denen şeyin mevzuattaki karşılığı engel oranıdır; raporda puan değil yüzde yazılır. Süreç adım adım şöyle işler:

1. Başvuru ve muayene: yetkili sağlık kuruluşuna başvurulur; kişi sağlık beyanına göre belirlenen ilgili polikliniklerde muayene edilir, tüm branşlardan tek tek muayene olunmaz.
2. Her arızaya oran: kurul engel durumunu Ek-2’deki engel alanları kılavuzundaki oranlara göre yüzde olarak belirler (m.10/3). Hastalığın adı kılavuzda yoksa vücut sistemlerindeki fonksiyon kaybı değerlendirilir (m.10/5).
3. Birleştirme: birden fazla oran varsa, alan kılavuzunda aksi belirtilmedikçe Balthazard formülüyle birleştirilir (m.10/4, geçici m.2).
4. Yaş eki: kişi 65 yaş ve üzerindeyse ve birden fazla arızası varsa %10, yine formülle eklenir.
5. Rapor: rapor başvurudan itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanır (m.8/1-j) ve e-Devlet’e aktarılır; itiraz süresi bu aktarımla başlar.

Rapor kesinleştikten sonra oranınız değişebilir mi? Yeni bir engel durumu ortaya çıkmışsa ya da mevcut engel değişmişse, ilgili branş hekimi sevki uygun görürse süre aranmaksızın yeniden değerlendirme yapılır ve yeni rapor düzenlenir (m.11/4). Buna karşılık hakem hastane kararıyla ya da süresinde itiraz edilmediği için kesinleşen raporda, aynı gereksinim alanı için yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir (m.12/5). Engelli raporu yenilemede oranın düşüp düşmeyeceği de bu yeni değerlendirmenin sonucuna bağlıdır; süreli raporlarda yönetmelik, engelin tedaviyle azalma ihtimali bulunan hâlleri zaten ayrıca işaretler (m.11/2).

Rapor elinize geçtikten sonra sürenizi bilin. Rapora itiraz süresi otuz gündür; sürenin ne zaman başladığı ve itiraz sonrası izlenen yol 2026’da değişti. Ayrıntısı aşağıdaki itiraz başlığında.

Engelli Raporuna İtiraz Süresi Ne Zaman Başlar?

Otuz günlük itiraz süresi, raporun kişinin e-Devlet sistemine aktarıldığı günden itibaren işler. 2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in 12. maddesi bireysel itiraz süresini raporun ilgilisine teslim tarihinden başlatıyor ve kurum itirazlarında süre aramıyordu. 19 Mayıs 2026 tarihli ve 33258 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Raporları Yönetmeliği ise kişilerin itirazında süreyi raporun e-Devlet’e aktarılmasından, kurumların itirazında kişinin kuruma başvurduğu ya da raporu ibraz ettiği tarihten başlatır; her iki hâlde de otuz gün geçtikten sonra yapılan itiraz kabul edilmez (m.63/1). Aynı Yönetmelik, başka yönetmeliklerde kendisine aykırı hüküm bulunursa kendi hükümlerinin uygulanacağını yazar (m.70/2). Güvenli yol, otuz günü raporun e-Devlet’e düştüğü günden saymaktır.

İtiraz, raporu düzenleyen hastanenin ya da kişinin ikametgâhının bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır. Müdürlük hakem hastaneyi belirleyip kişiye tebliğ eder; kişi bu tebliğden itibaren en geç yirmi gün içinde Merkezi Hastane Randevu Sistemi üzerinden ya da hastaneye bizzat başvurarak randevu talep etmek zorundadır, bu süre geçerse başvuru dikkate alınmaz (m.63/4). 2019 Yönetmeliğinde bulunmayan bu yirmi günlük süre gözden kaçırılırsa, süresinde yapılmış bir itiraz bile sessizce düşebilir. İtiraz üzerine verilen rapor ilkiyle aynı yöndeyse rapor kesinleşir; iki rapor çelişirse kişi bölge hakem hastanesine sevk edilir ve bölge hakem hastanesinin sağlık kurulunca verilen karar kesindir (m.55). Resmî kurumların yazılı talebi hâlinde ise itiraz süreleri dikkate alınmaz (m.63/3).

Kaza ve yaralanma dosyalarında ayrıca dikkat edilmesi gereken bir sınır vardır: terör, kaza ve yaralanma nedeniyle verilen ve engel oranının değişmeyeceği hakem hastane kararıyla kesinleşen “sürekli” ibareli raporlar için yeni rapor başvurusu kabul edilmez. Bu nedenle otuz günlük itiraz süresi, bu tür kaza raporlarında yalnızca bir usul ayrıntısı değil, fiilen tek şanstır.

Birleştirilecek oranlardan biri psikiyatrik bir tanıya aitse, o oranın kılavuzun hangi satırından okunduğu sonucu doğrudan değiştirir. Ruh sağlığı bölümünün kalıcı ve geçici listelerinin tamamı zihinsel, ruhsal ve davranışsal bozukluklarda engel oranı yazımızda yer alıyor.

Kaza veya iş kazası sonrasında düzenlenen bir raporda oran, tazminat hesabını doğrudan belirler; bu yüzden rapora itiraz ile tazminat talebinin birlikte planlanması gerekir. Oranın tazminata etkisini görmek için iş göremezlik tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilir, süreçle ilgili bilgi için Ankara tazminat avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Engelli Raporu Almak İçin Hastalık Oranları Nereden Bulunur?

Engelli raporu için hastalık oranları, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2’sindeki engel alanları kılavuzunda yer alır; kurul her arızaya bu kılavuzdaki tablolara göre yüzde verir (m.10/3). Kılavuz organ sistemlerine göre bölümlere ayrılır: kulak burun boğaz, göz, kalp ve damar, solunum, sindirim, ürogenital sistem, kadın hastalıkları, endokrin, onkoloji ve hematoloji, nöroloji, omurga, üst ve alt ekstremiteler ile ruh sağlığı bunların başlıcalarıdır. Hastalığın adı kılavuzda geçmiyorsa değerlendirme dışı kalmaz; oran, vücut sistemlerindeki fonksiyon kaybına bakılarak belirlenir (m.10/5).

Kılavuz, engel durumunu hem anatomik hem de fonksiyonel olarak değerlendirir ve tedaviyle değişmeyeceği kanaatine varılan kalıcı bozuklukları esas alır. Bu yüzden hangi hastalığa yüzde kaç rapor verileceğini hastalığın adından çok, kılavuzun ilgili tablosunda hangi ağırlık basamağına girildiği belirler. Birden fazla hastalık varsa bu basamaklardan gelen oranlar toplanmaz, Balthazard formülüyle birleştirilir; engelli raporu hastalık oranlarında birden fazla hastalık bu yolla hesaplanır. Bölüm bölüm oranlar için şu yazılarımıza bakabilirsiniz: kanser hastasına engelli raporunda yüzde kaç verilir, göğüs hastalıklarında engel oranı, boyun fıtığı ve servikal omurgada engellilik oranları.

Ortopedik Engel Oranı Nasıl Hesaplanır?

Ortopedik engel oranı, Ek-2’nin omurga ile üst ve alt ekstremite bölümlerindeki tablolardan her arıza için ayrı ayrı okunur ve birden fazla arıza varsa Balthazard formülüyle birleştirilir. Her ekstremite ve her omurga seviyesi ayrı değerlendirilir. Kılavuzun omurga bölümüne göre aynı ekstremitede hem duyu hem motor kayıp varsa bu iki oran toplanmaz, Balthazard ile birleştirilir; iki ayrı ekstremitedeki kayıplar da yine formülle birleştirilir. Örneğin sağ alt ekstremitede %20, sol üst ekstremitede %15 oran verilmişse ortopedik oran düz toplamdaki %35 değil, 20 + 80 × 15 ÷ 100 = %32 olur.

Ortopedik oran özellikle ÖTV istisnasında ayrı önem taşır, çünkü kanunun (c) alt bendi toplam orana değil ortopedik engelliliğe bakar ve 2026’dan beri raporlarda her ekstremitedeki oran sağ/sol ayrımıyla ayrı yazılır. Bel bölgesindeki oranlar için lomber omurga yaralanmalarında engellilik dereceleri, kırık sonrası fonksiyon kaybı kavramı için kemik kırığının hayat fonksiyonlarına etkisi derecesi yazılarımız yol gösterir.

Göz Engelli Raporu Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Göz engelli raporunda önce iki gözün görme değerleri birlikte değerlendirilerek görme sistemi için tek bir oran bulunur; bu oran diğer alanlardaki oranlarla Balthazard formülüyle birleştirilir. Ek-2’nin göz bölümünde iki gözde körlük için ayrıca hesap yapılmaz ve engel oranı doğrudan %90’dır. Tek gözü görmeyen, diğer gözü sağlam kişide ise kılavuzun kendi örneğine göre oran %32’dir. Örneğin bu %32’lik görme oranı ile %40’lık bir ortopedik oran birleşirse sonuç 40 + 60 × 32 ÷ 100 = %59,2 olur. Görme keskinliğine göre oran tablolarının ayrıntısı görme engeli maluliyet oranı yazımızdadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Balthazard hesaplama nedir?

Balthazard hesaplama, birden fazla engeli bulunan bireylerin toplam engel oranını belirlemek için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde her bir engelin oranı sırasıyla değerlendirilerek birleştirilir ve toplam engel oranı hesaplanır.

Balthazard hesaplama tablosu nasıl kullanılır?

Balthazard hesaplama tablosu, ilgili engel oranlarını sırayla girerek kullanılan bir hesaplama aracıdır. Kullanıcı, tablodaki alanlara her bir engel oranını girer ve ardından ‘Hesapla’ butonuna basarak toplam engel oranını öğrenebilir. Yaş alanını doldurursanız ve kişi 65 yaş ve üzerindeyse, %10 ek oran da Balthazard formülüyle sonuca katılır.

Engelli sağlık raporu nasıl alınır?

Engelli sağlık raporu almak için Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş sağlık kuruluşlarına başvurulur. Kişi, sağlık beyanına göre belirlenen ilgili polikliniklerde muayene edilir; tüm branşlardan tek tek muayene olunmaz. Muayene formu tamamlandıktan sonra dosya kurula sevk edilir ve kurul bireyi bizzat görerek karar verir. Heyet, birden fazla hastalık varsa Balthazard formülü ile oranları birleştirir. Yönetmeliğe göre rapor, başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanır.

Balthazard hesaplama hangi durumlarda kullanılır?

Balthazard hesaplama, birden fazla hastalık ya da engeli olan bireylerin tüm engel oranlarının birleştirilmesinde kullanılır. Bu yöntem, sağlık kurulu raporunda yer alan toplam engel oranının belirlenmesinde yaygın şekilde uygulanır.

Baltazar hesaplama ile Balthazard hesaplama aynı şey mi?

Evet, ikisi aynı yöntemi ifade eder. “Baltazar” yazımı, Fransızca kökenli Balthazard adının Türkçede okunduğu gibi yazılmış halidir; formül adını adli tıp hekimi Victor Balthazard’dan alır. İnternette baltazar hesaplama, baltazar engelli hesaplama, balthazar formülü ve hatta bazalt formülü gibi aramalar da aynı A + B × (1 − A) formülünü ve engel oranlarının birleştirilmesini kastetmektedir.

Engelli raporu oranı nasıl hesaplanır?

Engelli rapor hesaplama sürecinde her rahatsızlık için ilgili branş doktoru ayrı bir oran belirler. Birden fazla oran varsa bunlar toplanmaz; en yüksek orandan başlanarak Balthazard formülüyle birleştirilir. Nihai toplam engel oranı, sağlık kurulu (heyet) raporunda yer alan ve resmi olarak geçerli olan değerdir.

İki ayrı %20 engel toplamda yüzde kaç eder?

İki ayrı %20 oranı doğrudan toplanıp %40 yapılmaz. Formül uygulanır: 0,20 + 0,20 × (1 − 0,20) = 0,20 + 0,16 = 0,36. Yani iki ayrı %20 engel, toplamda %36 engel oranına karşılık gelir. Bu, Balthazard yönteminin doğrudan toplamadan neden farklı olduğunu gösteren tipik bir örnektir.

65 yaş ve üzerinde engel oranı nasıl hesaplanır?

Önce tüm engel oranları Balthazard formülüyle birleştirilerek toplam oran bulunur. Ardından birey 65 yaş ve üzerindeyse bu orana %10 eklenir; yönetmelik eklemenin de Balthazard formülüyle yapılacağını söylediği için %10 düz toplanmaz. Toplam %55 ise sonuç %65 değil %59,5 olur. Ek yalnızca birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı varsa uygulanır ve bu yapısı gereği sonuç hiçbir zaman %100’ü aşmaz.

Balthazard hesaplama programı veya robotu güvenilir mi?

Online hesaplama araçları, formülü doğru uyguladıkları sürece bir ön fikir vermek için pratiktir. Ancak bu araçların sonucu resmi bir değer taşımaz. Bağlayıcı olan tek sonuç, yetkili sağlık kurulunun düzenlediği rapordur. Bir aracın verdiği sonucu, yukarıdaki formül ve kombinasyon tablosuyla elle doğrulamak her zaman en sağlıklı yaklaşımdır.

Balthazard formülü nedir?

Balthazard formülü, birden fazla engeli bulunan kişinin oranlarını tek bir orana indirgeyen hesaplama şeklidir ve A + B × (1 − A) biçiminde yazılır. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, formülü tanımlar maddesinde bu adla anar; adımları ise geçici 2. maddede bentler hâlinde yazılıdır. Bir toplama işlemi değildir: her yeni oran, geriye kalan sağlam vücut fonksiyonu üzerinden hesaba katılır.

Balthazard hesaplama cetveli nedir, nasıl okunur?

Balthazard hesaplama cetveli, formülün önceden hesaplanmış hâlidir; yönetmeliğin Ek-3’ünde yer alır ve geçici 2. maddenin üçüncü fıkrasına göre formül yerine “da kullanılabilir”. Cetvelde en büyük oran sol dikey kenardan, ikinci oran ise alt yatay satırdan bulunur ve kesişim hücresi birleşik oranı verir. Cetvel belirli aralıklarla basıldığı için ondalıklı oranlarda formülden küçük farklar verebilir; bu sayfadaki araç cetveli değil doğrudan formülü çalıştırır.

Engelli puan hesaplama nasıl yapılır?

Engelli puan hesaplama iki aşamalıdır. Önce her rahatsızlık için ilgili branş hekimi, Ek-2’deki engel alanları kılavuzuna göre ayrı bir puan belirler. Ardından bu puanlar, kılavuzda aksi belirtilmedikçe Balthazard formülüyle birleştirilir. Birinci aşamayı hiçbir hesaplama programı öngöremez; ikinci aşamayı ise sayfanın başındaki araçla ya da yukarıdaki cetvelle kendiniz doğrulayabilirsiniz.

SGK maluliyet tespitinde Balthazard uygulanır mı?

Hayır. Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin 5. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6. maddesinin ikinci fıkrası, sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık bulunması hâlinde değerlendirmede en ağır sekel bulgunun dikkate alınacağını ve Balthazard formülünün uygulanmayacağını açıkça söyler. Bu nedenle aynı kişide engelli sağlık kurulu raporundaki oran ile SGK maluliyet değerlendirmesindeki oran farklı çıkabilir; bu bir hata değil, iki ayrı mevzuatın sonucudur.

2026’da engel oranı hesaplama değişti mi?

Formül ve Ek-2 oran kılavuzu değişmedi; 20 Şubat 2019’dan bu yana yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uygulanmaya devam ediyor ve yaş eşiği 65‘tir. Mülga 2013 tarihli yönetmeliğe dayanan, 60 yaşı esas alan hesaplar bu yüzden yanlış sonuç verir. 2026’da değişen, 19 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren Sağlık Raporları Yönetmeliği ile rapora itiraz süresinin başlangıcı (raporun e-Devlet’e aktarıldığı gün) ve ÖTV istisnasına esas raporlarda engel oranlarının ekstremite bazında ayrı ayrı yazılması zorunluluğudur.

Heyet raporu puan cetveli ile engelli raporu hesaplama aynı şey mi?

Evet, halk arasında kullanılan “heyet raporu puan cetveli”, “engelli raporu hesaplama” ve “baltazar hesabı” ifadelerinin hepsi aynı işlemi anlatır: sağlık kurulunun verdiği ayrı ayrı oranların Balthazard yöntemiyle tek bir orana indirgenmesi. Mevzuattaki karşılığı erişkinler için engelli sağlık kurulu raporudur. Kurulun verdiği puanlar değişmez; değişen yalnızca bu puanların nasıl birleştirildiğidir.

Yüzde 90 engelli raporu için hangi oranlar gerekir?

Tek bir arıza yüzde 90 vermiyorsa oranlar Balthazard formülüyle birleştirilir ve sonucun en az yüzde 90 olması gerekir. Yüzde 80 ile yüzde 50 tam yüzde 90 eder; yüzde 70 ile yüzde 60 ise yüzde 130 değil yüzde 88 eder ve eşiğin altında kalır. Birden fazla arızası olan 65 yaş ve üzeri kişide formülle eklenen yüzde 10, yüzde 89’luk sonucu yüzde 90,1’e taşır, yüzde 88’i ise yalnızca yüzde 89,2’ye çıkarır.

ÖTV istisnası için toplam engel oranı mı esas alınır?

Alt bende göre değişir. 4760 sayılı Kanun’un 7. maddesinin (2) numaralı bendinin (a) alt bendi engellilik oranı yüzde 90 ve üzeri olanlara bakar; burada raporda Balthazard ile bulunan toplam oran esas alınır. 2 Nisan 2026 tarihli 7577 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen (c) alt bendi ise özel tertibat yaptıranlara ya da raporda ortopedik engelliliği yüzde 40 ve üzeri olup bu nedenle sürücü belgesi alamayanlara tanınır; bu hâlde toplam oran değil ortopedik engel için yazılan oran belirleyicidir.

Engelli emekliliğinde Balthazard formülü uygulanır mı?

Hayır. 5510 sayılı Kanun’un 28. maddesine göre erken emekliliğe esas çalışma gücü kaybını SGK Kurum Sağlık Kurulu belirler. Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin 6. maddesi, bu tespitte birden fazla hastalık varsa en ağır sekel bulgunun dikkate alınacağını ve Balthazard formülünün uygulanmayacağını yazar. Engelli sağlık kurulu raporundaki birleşik oran bu nedenle SGK dosyasına aynen taşınmaz.

18 yaşından küçük çocuklarda Balthazard uygulanır mı?

Hayır. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik 18 yaşını doldurmamış bireyleri kapsamaz (m.2/2). Çocuklar için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) düzenlenir; bu raporda engel oranı yerine özel gereksinim düzeyi yazılır, birden fazla alan varsa en üst düzey esas alınır ve aralarında matematiksel bir birleştirme yapılmaz. 18 yaşını dolduran kişi, raporu bu sebeple geçersiz hâle gelirse üç ay içinde erişkin engellilik raporu için başvurur (m.11/6).

Engelli raporundaki oran tek başına hak sağlar mı?

Hayır. Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrası, bireyin elde edeceği sosyal hakların raporlar dikkate alınarak ilgili kurumlarca ayrıca belirleneceğini ve raporların tek başına hakların verilmesi için dayanak teşkil etmediğini açıkça yazar. Her hak, kendi mevzuatındaki eşiğe ve diğer şartlara bağlıdır.

Raporum kesinleşti, yeniden ne zaman başvurabilirim?

Hakem hastane kararıyla ya da süresinde itiraz edilmediği için kesinleşen raporda, aynı gereksinim alanı için yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir (m.12/5). Yeni bir engel ortaya çıkmışsa ya da mevcut engel değişmişse, ilgili branş hekimi sevki uygun görürse süre aranmaksızın yeniden değerlendirme yapılır (m.11/4). Kaza ve yaralanmaya bağlı, oranın değişmeyeceği hakem hastane kararıyla kesinleşen sürekli raporlar için ise yeni başvuru kabul edilmez (m.12/6).

Bu Sayfada Atıf Yapılan Mevzuat

Sayfadaki bütün kurallar aşağıdaki mevzuatın yürürlükteki metninden alınmıştır; Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in güncel metni 8 Ekim 2026’da Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden yeniden kontrol edilmiştir. Bağlantılar, metinlerin Resmî Gazete’deki asıl yayımına gider; bir kaynakta gördüğünüz bilgiyi doğrudan buradan doğrulayabilirsiniz.

• Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (RG 20.02.2019 – 30692) — m.4 Balthazard tanımı · m.10/3 oranın Ek-2 kılavuzuna göre belirlenmesi · m.10/4 birleştirme ve 65 yaş ek puanı · m.10/5 listede olmayan hastalık · m.8/1-j raporun otuz gün içinde tamamlanması · m.1 amaç · m.2/2-3 kapsam · m.4/1-c, g ve m tanımlar · m.10/1 raporun tek başına hak doğurmaması · m.11 rapor süresi, 11/4 yeni engel ve 11/6 18 yaşını dolduranlar · m.12 itiraz (süre başlangıcı için aşağıdaki Sağlık Raporları Yönetmeliği m.63) · m.12/5 altı ay · m.13 vergi indirimine esas raporlar · m.15 kazanılmış haklar · m.19 müşterek hazırlık · m.18 mülga yönetmelik · geçici m.2 formülün adımları · Ek-3 Balthazard Hesaplama Tablosu ve altındaki uygulama bentleri
• Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği (RG 28.09.2021 – 31612) — m.4/1-ç Balthazard tanımı · m.5/4 ve m.6/2 birden fazla hastalıkta en ağır sekel kuralı · m.6/1 engelli emekliliğine esas orta ve hafif çalışma gücü kaybı · m.20 mülga yönetmelik · geçici m.1 geçiş hükmü
• Sağlık Raporları Yönetmeliği (RG 19.05.2026 – 33258) — m.13/2-4 ÖTV istisnasına esas engelli raporlarının yazımı ve rapor düzenlenmeyecek hâller · m.55 itiraz ve bölge hakem hastanesi · m.63/1 itiraz süresinin e-Devlet aktarımından başlaması · m.63/4 yirmi günlük randevu süresi · m.70/2 diğer yönetmeliklere önceliği · geçici m.1/2 eski raporların geçerliliği
• 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.7/2 — (a) %90 ve üzeri engellilik · (c) özel tertibat ve ortopedik %40 (AYM 22.04.2025, E.2024/240 K.2025/100 iptali sonrası 2 Nisan 2026 tarihli 7577 sayılı Kanun’la yeniden düzenlendi)
• 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.25 malullük · m.28 engelli sigortalının yaşlılık aylığı · 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.31 engellilik indirimi dereceleri · 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu m.4 istisnalar
• Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik (RG 30.03.2013 – 28603) — mülga. 60 yaş eşiğini içeren hüküm bu metnin 11. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde yer alıyordu; 2019 tarihli Yönetmeliğin 18. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı ifade, yürürlükteki Yönetmeliğin Ek-3’üne güncellenmeden taşınmıştır.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2024/9615 K.2025/16008, 01.12.2025 — 65 yaş ek oranının Balthazard formülüyle eklenmesi (%11 oran, ek sonrası %20).
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2023/74 K.2026/4592, 21.04.2026 — yaş ek oranının yalnızca birden fazla arıza hâlinde uygulanabileceği.
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2021/26319 K.2022/9837, 30.06.2022 — yaş eşiğinin altındaki sigortalıya ek oran uygulanamayacağı.

Yasal uyarı: Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Buradaki hesaplama aracı, sağlık kurulunun verdiği oranları mevzuattaki formüle göre birleştirir; hiçbir arızaya puan atamaz ve resmi bir sonuç üretmez. Bağlayıcı olan tek değer, yetkili sağlık kurulunun düzenlediği rapordur. Somut durumunuzun değerlendirilmesi için bir avukata danışmanız önerilir.