Memuru Nereye Şikâyet Ederim?

Memuru şikâyet etme, tek bir adrese verilen tek bir dilekçe değil; şikâyetin neyi amaçladığına göre beş ayrı yoldan biridir: memurun davranışı disiplin cezası gerektiriyorsa kurumundaki disiplin amirine, suç oluşturuyorsa Cumhuriyet başsavcılığına, bir zarara yol açtıysa memurun kendisine değil idareye başvurulur; CİMER ve Kamu Denetçiliği Kurumu ise bu yolların yerine geçmez, onları harekete geçiren ya da denetleyen kanallardır. Hangi yolu seçtiğiniz, şikâyetinizin kime ulaşacağını, kaç günde sonuçlanacağını ve sonucun size bildirilip bildirilmeyeceğini belirler.

Bu yazıdaki “memur”, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‘na tabi kadrolu personelle sınırlı değildir; belediye çalışanı, polis, öğretmen, hastane personeli gibi kamu adına iş gören herkes için aynı kanallar işler. Ayrılan yer tek bir noktadır: polis ve jandarma için ayrı bir kanun, hâkim ve savcılar için ayrı bir denetim makamı vardır ve bunlar ilgili bölümlerde anlatılmıştır.

Memuru Şikâyet Etme: Hangi Kanal Ne İşe Yarar?

Memuru şikâyet etmenin doğru adresi, şikâyetten ne beklediğinizle belirlenir. Kaba davranan bir görevli için amacınız disiplin cezasıysa savcılığa gitmek süreci uzatır; rüşvet isteyen bir görevli için ise yalnızca CİMER’e yazmak delilin kaybolmasına yol açabilir. Kanallar birbirini dışlamaz, aynı olay için birden fazlası aynı anda kullanılabilir.

Amacınız	Başvuru adresi	Sonuç size bildirilir mi?	Dayanak
Disiplin cezası verilmesi	Memurun disiplin amiri (birim amiri, müdürlük, valilik)	Başvurunuza 30 gün içinde cevap verilir; verilen cezanın içeriği bildirilmeyebilir	657 m.124-127, 3071 m.7
Ceza soruşturması	Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum idaresi	İzin kararı ve işleme koymama kararı şikâyetçiye bildirilir	CMK m.158, 4483 m.4 ve m.9
Kurum içi yönlendirme	CİMER (e-Devlet, ALO 150, şahsen)	Cevabı ilgili kurum verir	CİMER Yönetmeliği m.5-8
Polis, jandarma, sahil güvenlik	Bakanlık, valilik, kaymakamlık; Kolluk Gözetim Komisyonu	Disiplin soruşturmasının seyri en az iki ayda bir bildirilir	6713 m.7-8
Genel müdür ve üstü için etik ihlal	Kamu Görevlileri Etik Kurulu	İnceleme sonucu yazılı bildirilir	5176 m.4-5
İdarenin tutumunun incelenmesi	Kamu Denetçiliği Kurumu (önce idareye başvuru)	Sonuç ve öneriler başvurana bildirilir	6328 m.17, m.20
Uğranılan zararın tazmini	İdareye başvuru, sonra idare mahkemesi	Ret veya 30 gün cevapsızlık sonrası dava	Anayasa m.129/5, İYUK m.13

İcra memurunun işlemine itiraz ayrı bir yoldur

“İcra memurunu şikâyet” ifadesi çoğu zaman bir memurun davranışını değil, icra dairesinin bir işlemini kapsar ve bunun yolu disiplin şikâyeti değildir. İcra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı ya da olaya uygun olmayan işlemleri, öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edilir; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması için ise süre yoktur (İİK m.16). İcra müdürünün kaba davranışı gibi kişisel bir kusur için yine disiplin yolu açıktır.

Memurun dilekçeyi almaması ayrıca bir suçtur

Bir hakkı kullanmak için verdiğiniz yazılı dilekçenin hukuki bir neden olmadan kabul edilmemesi, Türk Ceza Kanunu’nun 121. maddesinde ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu durumda şikâyetin konusu memurun davranışı değil dilekçe hakkının engellenmesidir ve doğrudan savcılığa yapılır.

Memuru Üst Amirine Nasıl Şikâyet Ederim?

Memuru üst amirine şikâyet etmek, disiplin soruşturmasının kapısını açan yoldur ve en hızlı sonuç veren kanaldır. Dilekçe, memurun çalıştığı birimin amirine (okul müdürü, hastane başhekimi, tapu müdürü, belediyede ilgili müdür gibi) ya da onun bağlı olduğu üst makama verilir. Dilekçede adınız, soyadınız, imzanız ve iş veya ikametgâh adresiniz bulunmalıdır; bu bilgiler eksik olan dilekçe incelenmez (3071 m.4 ve m.6). Yanlış makama verilen dilekçe ise geri çevrilmez, yetkili makama gönderilir ve size bilgi verilir (3071 m.5).

Disiplin amirleri, her kurumun kendi disiplin yönetmeliğinde belirlenen amirlerdir (657 m.124). Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarını disiplin amiri doğrudan verir; kademe ilerlemesinin durdurulması için disiplin kurulunun, devlet memurluğundan çıkarma için yüksek disiplin kurulunun kararı gerekir (657 m.126). Cezanın kim tarafından verildiğini devlet memurluğundan çıkarma cezasını kimin verdiğini anlattığımız yazıda ayrıntılı olarak ele aldık.

Hangi davranışlar disiplin cezası gerektirir?

657 sayılı Kanun’un 125. maddesi vatandaşla ilişkiye dair fiilleri ağırlığına göre sıralar. Şikâyet dilekçesinde olayı bu fiillerden birine bağlamak, amirin konuyu doğru kademede değerlendirmesini kolaylaştırır:

Memurun davranışı	Disiplin cezası	657 m.125
İş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak	Uyarma	A-f
İş sahiplerine kötü muamelede bulunmak	Kınama	B-g
İş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak	Kınama	B-h
Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak	Aylıktan kesme	C-d
Görevde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, din ve mezhep ayrımı yapmak	Kademe ilerlemesinin durdurulması	D-ı
İş sahiplerine hakarette bulunmak veya tehdit etmek	Kademe ilerlemesinin durdurulması	D-l
Görevi ile ilgili olarak çıkar sağlamak	Kademe ilerlemesinin durdurulması	D-c
İş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak	Devlet memurluğundan çıkarma	E-f

Memur hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez (657 m.130, Anayasa m.129/2). Şikâyetiniz bu nedenle bir soruşturmacının görevlendirilmesiyle, sizin ve varsa tanıkların dinlenmesiyle ve memurun savunmasıyla ilerler.

Memur hakkında disiplin şikâyeti için süre var mı?

Şikâyetçi için bir başvuru süresi yoktur, ama idarenin ceza verme yetkisi süreye bağlıdır ve geç kalan şikâyet sonuçsuz kalabilir. Disiplin amiri fiili öğrendiği tarihten itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe durdurmada bir ay, memurluktan çıkarmada altı ay içinde soruşturmaya başlamalıdır. Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisi tamamen ortadan kalkar (657 m.127; ikinci fıkra 23.01.2026 tarihli 7573 sayılı Kanun’la değişik). Olaydan iki yıla yaklaşmış bir şikâyet, soruşturma açılsa bile cezayla sonuçlanmayabilir.

Aynı olay hem disiplin hem ceza konusu olabilir

Memur hakkında ceza mahkemesinde dava açılmış olması disiplin soruşturmasını bekletmez (657 m.131). Mahkemenin beraat ya da mahkûmiyet kararı da disiplin cezası verilmesine tek başına engel değildir. Hakaret veya tehdit içeren bir olayda savcılığa ve disiplin amirine ayrı ayrı başvurmak bu yüzden birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

CİMER Üzerinden Memur Şikâyeti Nasıl Yapılır?

CİMER üzerinden memur şikâyeti, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne e-Devlet, mobil uygulama, ALO 150 hattı, posta veya şahsen yapılan bir başvurudur ve başvuruyu inceleyen CİMER değil, memurun bağlı olduğu kurumdur (CİMER Yönetmeliği m.6 ve m.7/1). Başvuru konusu bir kamu personeli veya yöneticisi hakkında şikâyet niteliğindeyse, başvuru şikâyet edilenin bir üst amirine gönderilir ve cevabı bu amir verir (m.7/4). Yani CİMER, dilekçenizi doğru amire ulaştıran bir kayıt kapısıdır; disiplin soruşturmasını o amir yürütür.

CİMER’in en işe yarar yanı kayıt ve takiptir: başvuru tamamlanınca size bir başvuru numarası verilir (m.6/8) ve kurumların CİMER üzerinden verdiği cevaplar resmî yazışma niteliğindedir (m.4/4). Kurum, “doğrudan bize başvurun” diye cevap vererek başvurunuzu geri çeviremez; özel başvuru usulü öngörülen hâller dışında bu yasaktır (m.8/4).

CİMER’de işleme alınmayan şikâyetler

Yönetmelik bazı başvuruları baştan işleme almaz (m.5/2). Memur şikâyetinde en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Yalnızca Cumhuriyet başsavcılığının değerlendirebileceği suç ihbarı niteliğindeki başvurular; bu durumda size ihbarı adli mercilere yapmanız gerektiği bildirilir (m.5/2-d ve m.5/3),
• Yalnızca tahmine veya zanna dayanan, somut bilgi ya da belge içermeyen başvurular (m.5/2-e),
• Yargı organlarının yargı faaliyeti kapsamındaki konular (m.5/2-a),
• Aynı kişi tarafından sürekli ve benzer nitelikte yapılan başvurular (m.5/2-f).

CİMER’in işleyişini, başvurunun iptalini ve cevap gelmezse ne olacağını CİMER şikâyeti hakkında bilmeniz gerekenleri anlattığımız yazıda ele aldık.

CİMER’de şikâyet ettiğim memur adımı öğrenir mi?

Şikâyet niteliğindeki başvurularda CİMER personeli gerekli görürse kimlik ve iletişim bilgilerinizi gizleyebilir; bu durumda başvuru gizli olarak işleme alınır ve sonuçlandırılır (m.7/5). Gizleme kendiliğinden olmaz, CİMER personelinin değerlendirmesine bağlıdır; kimliğinizin korunmasını istiyorsanız bunu başvuru metninde açıkça yazmanız yararlıdır. Gizlenen bilgiler yine de yetkili makamlarca usulüne uygun istenirse paylaşılabilir.

Memurun Davranışı Suçsa Savcılığa mı Başvurmalıyım?

Memurun davranışı rüşvet, görevi kötüye kullanma, hakaret, tehdit veya kişisel verileri yayma gibi bir suç oluşturuyorsa doğru adres Cumhuriyet başsavcılığıdır. Suça ilişkin şikâyet savcılığa veya kolluğa yapılabilir; kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı bir suç için kurum idaresine yapılan şikâyet de gecikmeksizin savcılığa gönderilir (CMK m.158/1 ve m.158/4). Şikâyet yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (CMK m.158/5).

Görev sebebiyle işlenen suçlarda savcılık doğrudan soruşturma yapmaz. 4483 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre savcı, kaybolma ihtimali bulunan delilleri tespit etmek dışında işlem yapmadan ve memurun ifadesine başvurmadan evrakı izin vermeye yetkili makama gönderir. İzin verilirse dosya savcılığa döner; verilmezse soruşturma yapılamaz.

Soruşturma izni verilmezse şikâyetçi itiraz edebilir mi?

Evet. Yetkili merci izin kararını, varsa şikâyetçiye de bildirir; soruşturma izni verilmemesine ve şikâyetin işleme konulmamasına karşı şikâyetçi itiraz edebilir. İtiraz süresi kararın tebliğinden itibaren on gündür; itirazlara izin makamına göre Danıştay İkinci Dairesi veya bölge idare mahkemesi bakar, karar en geç üç ayda verilir ve kesindir (4483 m.9). İzin makamının kim olduğu, izin gerekmeyen hâller ve itiraz dilekçesinin ayrıntısı görevi kötüye kullanma suçunu anlattığımız yazıda yer alır.

Görevle ilgisi olmayan suçta izin aranmaz

4483 sayılı Kanun yalnız görev sebebiyle veya görev sırasında işlenen suçlara uygulanır. Memurun mesai dışında, görevle bağlantısı olmayan bir olayda işlediği suç için savcılık genel hükümlere göre doğrudan soruşturma yapar. Hakaret veya tehdidin görev sırasında mı, özel bir tartışmada mı gerçekleştiği bu yüzden dilekçede açıkça yazılmalıdır.

Polisi veya Jandarmayı Nereye Şikâyet Ederim?

Polis, jandarma ve sahil güvenlik personeli hakkındaki şikâyetler, diğer memurlardan farklı olarak 6713 sayılı Kolluk Gözetim Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun’a tabidir. Şikâyet İçişleri Bakanlığına, valiliğe, kaymakamlığa veya kolluğun bağlı olduğu birime yapılabilir; her şikâyet merkezî kayıt sisteminden bir numara verilerek kaydedilir ve bu numara şikâyetçiye tebliğ edilir (6713 m.7/1). Kanun “şikâyet” hakkını olaydan zarar görene, kanuni temsilcisine ve ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımlarına tanır; başka bir kişi ise ihbarda bulunabilir (m.2/1-d ve j).

Kolluk şikâyetlerini diğerlerinden ayıran üç kural vardır:

• Ağır iddialarda bağımsız inceleme: Öldürme, kasten yaralama, işkence, zor kullanma yetkisinin sınırının aşılması ve örgütlü suç iddialarında ön inceleme ve disiplin soruşturması esas olarak mülkiye müfettişlerince yapılır (m.8/1-b).
• Şikâyetçiye düzenli bilgi: Şikâyetçi, disiplin soruşturmasının seyri hakkında Bakanlık, valilik veya kaymakamlık tarafından en az iki ayda bir bilgilendirilir (m.8/4). Bu, diğer kamu görevlileri için kanunda bulunmayan bir güvencedir.
• Komisyonun müdahalesi: Kolluk Gözetim Komisyonu, öğrendiği şikâyet için otuz gün içinde Mülkiye Teftiş Kurulu Başkanlığından disiplin soruşturması açılmasını isteyebilir; disiplin amirlerinin daha önce soruşturmaya gerek görmediği şikâyetler için de aynı yetkiye sahiptir (m.4/2-3).

Şikâyetçinin kimlik bilgileri gizli tutulur (m.7/2). Polisin hangi davranışının hangi disiplin cezasını gerektirdiğini polis disiplin cezalarını anlattığımız yazıda ayrıca inceledik.

Öğretmen, Doktor, Hâkim ve Belediye Personeli İçin Şikâyet Adresleri

Öğretmen, doktor veya belediye görevlisi için ayrı bir şikâyet kanunu yoktur; genel kural işler ve şikâyet, kişinin bağlı olduğu birimin disiplin amirine yapılır. Fark, ilk muhatabın kim olduğundadır:

Görevli	İlk başvuru adresi	Ek kanal
Öğretmen	Okul müdürlüğü; müdür hakkında ilçe millî eğitim müdürlüğü	İl millî eğitim müdürlüğü, CİMER
Hastane personeli, doktor	Hastane yönetimi (başhekimlik)	İl sağlık müdürlüğü, CİMER
Belediye personeli, zabıta	Personelin bağlı olduğu müdürlük veya belediye başkanlığı	CİMER, Kamu Denetçiliği Kurumu
Tapu, nüfus, vergi dairesi personeli	Personelin çalıştığı müdürlük	Bağlı olduğu üst birim, CİMER
Polis, jandarma	Birim amirliği, kaymakamlık, valilik	Kolluk Gözetim Komisyonu
Hâkim, savcı	Hâkimler ve Savcılar Kurulu	(Etik Kurulu ve KDK kapsamı dışında)

Doktor hakkındaki şikâyetlerde hasta hakları başvurusu, disiplin yolu ve tazminat birbirinden ayrılır; bu ayrımı doktorun nereye şikâyet edileceğini anlattığımız yazıda ele aldık. Okulda yaşanan zorbalık olaylarında öğretmen ve okul idaresinin sorumluluğu ise akran zorbalığının kime şikâyet edileceğini anlattığımız yazının konusudur.

Hâkim ve savcı şikâyeti neden farklıdır?

Hâkim ve savcılar 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümlerine değil kendi kanunlarına tabidir ve Anayasa onlarla ilgili hükümleri ayrık tutar (Anayasa m.129/4). Kamu Görevlileri Etik Kurulu yargı mensuplarına bakmaz (5176 m.1/3), Kamu Denetçiliği Kurumu da yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararları inceleyemez (6328 m.5/2-c). Bir kararın içeriğine karşı yol kanun yollarıdır; hâkimin veya savcının davranışına dair şikâyet ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu’na yöneltilir.

Kamu Görevlileri Etik Kurulu’na Kimler Şikâyet Edilebilir?

Kamu Görevlileri Etik Kurulu’na yalnızca en az genel müdür veya eşiti seviyedeki kamu görevlileri hakkında başvurulabilir (5176 m.4/1). Bir öğretmen, hemşire veya belediye memuru için Kurul’a yapılan başvuru Kurul’da incelenmez; bu görevliler hakkındaki etik ilke ihlali iddiaları, kendi kurumlarının yetkili disiplin kurullarında etik davranış ilkelerine aykırılık yönünden değerlendirilir (m.4/2).

Bu yolun şikâyetçi açısından önemli bir farkı vardır: değerlendirme sonucunda alınan karar ilgililere ve başvuru sahibine bildirilir (m.4/2). Kurul da genel müdür ve üstü görevliler hakkındaki incelemesini en geç üç ay içinde sonuçlandırır ve sonucu ilgililere yazılı olarak bildirir (m.5). Başvuru, 3071 sayılı Kanun’daki esaslara göre yapılır; kamu görevlilerini karalama amacı taşıyan, haklı bir gerekçeye dayanmayan veya yeterli bilgi ve belge sunulmamış başvurular değerlendirmeye alınmaz (m.4/3).

İki sınır vardır. Yargı organlarında görülmekte olan veya karara bağlanmış uyuşmazlıklar hakkında başvuru yapılamaz, inceleme sırasında yargı yoluna gidildiği anlaşılırsa işlem durdurulur (m.4/4). Cumhurbaşkanı, milletvekilleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türk Silahlı Kuvvetleri, yargı mensupları ve üniversiteler de Kanun’un kapsamı dışındadır (m.1/3). Etik incelemesi, ayrıca ceza veya disiplin kovuşturması yapılmasına engel değildir (m.5).

Kamu Denetçiliği Kurumu’na Ne Zaman Başvurulur?

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman), idarenin her türlü eylem, işlem, tutum ve davranışını hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönünden inceler (6328 m.5/1), ama memur şikâyetinde ilk adres değildir. Kuruma başvurmadan önce idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir; bu yollar tüketilmeden yapılan başvurular ilgili kuruma gönderilir (m.17/4). Telafisi güç veya imkânsız bir zarar ihtimali varsa Kurum bu şartı aramayabilir.

Başvuru süresi idarenin tutumuna bağlıdır: idareye yaptığınız başvuruya verilen cevabın tebliğinden, idare altmış gün içinde cevap vermezse bu sürenin bitiminden itibaren altı ay içinde Kuruma başvurabilirsiniz (m.17/7). Başvuru ücretsizdir (m.17/6), talep ederseniz gizli tutulur (m.17/1) ve valilik veya kaymakamlık aracılığıyla da yapılabilir (m.17/5).

Kurum incelemesini başvurudan itibaren en geç altı ayda sonuçlandırır, sonucu ve önerilerini size bildirir; idare öneriye uymayacaksa gerekçesini otuz gün içinde Kuruma bildirir (m.20). Kurumun kararı idareyi bağlamaz, bir öneridir. Asıl önemli etkisi dava süresidir: dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur (m.17/8) ve süre, Kurumun ret kararının tebliğinden veya altı aylık inceleme süresinin bitiminden sonra kaldığı yerden işler (m.21).

Memuru Şikâyet Ettim, Sonucunu Nasıl Öğrenirim?

Şikâyetinizin sonucunu öğrenme hakkınız Anayasa’dan gelir: kendinizle ilgili başvurularınızın sonucu size gecikmeksizin yazılı olarak bildirilir (Anayasa m.74/2). 3071 sayılı Kanun bunu otuz güne bağlar; başvurunun sonucu veya yapılmakta olan işlemin safahatı en geç otuz gün içinde gerekçeli olarak bildirilir, safahat bildirildiyse sonuç ayrıca bildirilir (3071 m.7). Otuz günü aşan cevapsızlığın sonuçlarını dilekçeye 30 gün içinde cevap verilmezse ne olacağını anlattığımız yazıda ele aldık.

Ancak “sonuç” ile “verilen ceza” aynı şey değildir. Danıştay 12. Dairesi, Adalet Bakanlığının “disiplin kararları müşteki, ihbarcı ve mağdura tebliğ edilmez” şeklindeki duyurusuna karşı açılan iptal davasını reddederken, kamu görevlileri hakkındaki şikâyetlerin disiplin suçunun ihbarı niteliğinde olduğunu ve soruşturma başladıktan sonra ortaya çıkan durumun şikâyetçiyi değil soruşturulan kişiyi ve kamuyu ilgilendirdiğini belirtmiştir (Danıştay 12. D., E.2021/1696, K.2024/3247, 03.07.2024, oy çokluğuyla, temyiz yolu açık olarak). Bu yaklaşıma göre size “şikâyetiniz incelendi, gereği yapıldı” cevabı verilebilir, ama memura hangi cezanın verildiği yazılmayabilir.

Sonucun bildirildiği istisnalar

Kanun bazı yollarda şikâyetçiye açıkça bilgi verilmesini emreder:

• Soruşturma izni: İzin verilmesi veya verilmemesi kararı şikâyetçiye bildirilir (4483 m.9/1).
• Etik değerlendirme: Disiplin kurulunun etik ilkeler yönünden verdiği karar başvuru sahibine bildirilir (5176 m.4/2).
• Kolluk şikâyeti: Disiplin soruşturmasının seyri en az iki ayda bir bildirilir (6713 m.8/4).
• Kamu Denetçiliği: İnceleme sonucu ve öneriler başvurana bildirilir (6328 m.20/2).

Bilgi edinme başvurusuyla disiplin dosyası istenebilir mi?

Bilgi edinme başvurusu bir yoldur, ama idari soruşturmalara ilişkin bilgi ve belgeler; açıklanmaları kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracaksa, soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecekse veya gizli kalması gereken bilgi kaynağını açığa çıkaracaksa kanun kapsamı dışındadır (4982 m.19). Memurun özlük bilgileri de özel hayatın gizliliği istisnasına girebilir (4982 m.21). Başvurunun nasıl yapılacağını bilgi edinme başvurusunu anlattığımız yazıda ele aldık.

Şikâyetimi geri çekersem soruşturma durur mu?

Disiplin soruşturması şikâyetçinin açtığı bir dava değildir; Danıştay’ın yaklaşımıyla şikâyet, disiplin suçunun ihbarıdır. 657 sayılı Kanun’da şikâyetten vazgeçmeyi disiplin soruşturmasını sona erdiren bir sebep olarak düzenleyen bir hüküm yoktur; amir fiili öğrendikten sonra soruşturmayı kendi yetkisiyle sürdürür. Ceza tarafında da görevi kötüye kullanma gibi şikâyete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme kovuşturmayı düşürmez.

Memurun Verdiği Zarar İçin Tazminatı Kimden İsterim?

Memurun görevini yaparken verdiği zarar için tazminat davası memurun kendisine değil, çalıştığı idareye açılır. Anayasa’nın 129. maddesinin beşinci fıkrasına göre memurların yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ancak idare aleyhine açılabilir. 657 sayılı Kanun’un 13. maddesi de kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili zararlarından dolayı personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açacağını; kurumun sorumlu personele rücu hakkının saklı olduğunu söyler. Memura doğrudan açılan dava husumet yönünden reddedilir.

Zarar bir idari eylemden doğduysa, dava açmadan önce eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurmanız gerekir; idare reddederse ya da otuz gün içinde cevap vermezse dava süresi içinde tam yargı davası açılır (İYUK m.13/1). Zarar bir idari işlemden doğduysa iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir (İYUK m.12). Disiplin şikâyeti bu süreleri durdurmaz; tazminat talebini ayrı bir dilekçeyle idareye vermek gerekir. İdareye başvuru sürelerinin hesabını idareye başvuru süresini anlattığımız yazıda, iptal davasının işleyişini idari işlemin iptali davası yazımızda ele aldık.

Memurun kişisel kusurunda durum değişir mi?

Anayasa kuralı “yetkilerini kullanırken” işlenen kusurlar içindir. Görevle hiçbir bağlantısı olmayan, tamamen özel ilişkiden doğan bir zarar için kişi genel hükümlere göre doğrudan sorumludur. Sınırın nerede çizildiği olayın görevle bağlantısına göre değerlendirilir ve yanlış davalıyı seçmek davanın reddine yol açar.

Memur Şikâyet Edeni Dava Edebilir mi? İftira Sınırı

Memur, hakkındaki şikâyetin uydurma bir suç isnadıyla ve kendisini mağdur etmek amacıyla yapıldığı anlaşılırsa şikâyetçi hakkında işlem yapılmasını isteyebilir. 4483 sayılı Kanun’un 15. maddesine göre bu durum soruşturma sonucunda anlaşılır veya yargılamada sabit olursa savcılık re’sen soruşturma başlatır; memurun genel hükümlere göre tazminat davası açma hakkı da saklıdır. 657 sayılı Kanun’un 25. maddesi de garaz veya mücerret hakaret için uydurma suç isnadında bulunanlar hakkında amirlerin savcılıktan kamu davası açılmasını istemesini öngörür.

İftira suçu ise dar tanımlıdır: yetkili makama ihbar veya şikâyette bulunarak, işlemediğini bildiği hâlde bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat etmek gerekir; cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m.267/1). İddianın kanıtlanamamış olması tek başına iftira değildir. Yargıtay bu sınırı şöyle çiziyor:

• Şikâyetçinin iddiaları kısmen de olsa tanık beyanlarıyla doğrulanmış ve maddi olaylara dayanıyorsa, eylem Anayasa’nın 74. maddesindeki şikâyet hakkının kullanılmasıdır; verilen mahkûmiyet bozulmuştur (Yargıtay 8. CD, E.2017/18318, K.2020/9367).
• Eski bir polis memurunun disiplin kurulu başkanı hakkındaki ihbarı kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlansa da, ihbarın somut olgulara dayandığı ve iftira kastı ispatlanamadığı için verilen beraat onanmıştır (Yargıtay 8. CD, E.2023/4153, K.2024/1151, 12.02.2024).
• Belediye başkanı hakkında delile dayanmayan iddialarla birden çok kez suç duyurusunda bulunulan bir olayda ise Yargıtay, beraat kararını bozarak şikâyet hakkının sınırını tekrar eden asılsız başvurularla aşılabileceğini göstermiştir (Yargıtay 8. CD, E.2021/1501, K.2023/1052).

Güvenli yol basittir: bildiğinizi, gördüğünüzü ve elinizdeki belgeyi yazın; memurun niyetine dair tahmini ve suç adı koymayı soruşturmacıya bırakın. Asılsız şikâyetin memur açısından sonuçlarını görevi kötüye kullanma yazımızın ilgili bölümünde de ele aldık.

Memur Hakkında Şikâyet Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Memur hakkındaki şikâyet dilekçesinde dört şart kanunla aranır: şikâyet soyut ve genel nitelikte olmamalı, kişi veya olay belirtilmeli, iddialar ciddi bulgu ve belgelere dayanmalı, dilekçede doğru ad, soyad, imza ve iş veya ikametgâh adresi bulunmalıdır (4483 m.4/3). Bu şartları taşımayan şikâyet işleme konulmaz ve durum size bildirilir; iddialar şüpheye yer bırakmayan belgelerle ortaya konmuşsa kimlik ve adres şartı aranmaz, şikâyetçinin kimliği gizli tutulur (4483 m.4/4). Kolluk için aynı kurala T.C. kimlik numarası da eklenmiştir (6713 m.7/2).

Dilekçede şunlar yer almalıdır:

• Olayın tarihi, saati ve yeri,
• Memurun adı soyadı; bilinmiyorsa birimi, masa veya gişe numarası, görev unvanı,
• Memurun ne söylediği veya ne yaptığı, mümkünse birebir sözlerle,
• Varsa tanıkların adı ve iletişim bilgisi, sıra numarası fişi, evrak kayıt numarası, ekran görüntüsü, ses veya görüntü kaydı,
• Talebiniz: disiplin soruşturması açılması ve sonucun 3071 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre size bildirilmesi.

… MÜDÜRLÜĞÜNE / … BAŞKANLIĞINA Şikâyet eden: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres, telefon Şikâyet edilen: … Müdürlüğü … servisinde görevli, … gişesinde çalışan personel (adı biliniyorsa yazılır) Konu: Personelin iş sahiplerine kötü muamelede bulunması hakkında disiplin soruşturması açılması talebidir. Açıklamalar: 1. …/…/2026 günü saat … sularında, … işlemim için … sıra numarasıyla müdürlüğünüze başvurdum. 2. Şikâyet edilen personel, işlemim için gerekli belgeleri sunmama rağmen işlemi yapmayı reddetmiş, “…” sözleriyle yüksek sesle bana hitap etmiştir. 3. Olay sırasında … isimli kişi yanımdaydı ve olaya tanıktır. Sıra numarası fişi ve olayın ardından aldığım evrak kayıt numarası ektedir. 4. Personelin bu davranışı 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde sayılan iş sahiplerine kötü muamele niteliğindedir. Talep: Şikâyet edilen personel hakkında disiplin soruşturması açılmasını ve başvurumun sonucunun 3071 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca tarafıma yazılı olarak bildirilmesini arz ederim. Tarih, imza Ekler: Sıra numarası fişi, evrak kayıt belgesi, tanık bilgisi

Dilekçeyi kurumun evrak kayıt birimine verip tarih ve sayı içeren alındı belgesi isteyin ya da CİMER veya e-Devlet üzerinden gönderin. Kayıt numarası, otuz günlük cevap süresinin ve sonraki başvuruların (Kamu Denetçiliği, dava) başlangıç kanıtıdır.

Şikâyet Sonuçsuz Kaldığında İşleyen Süreler

Disiplin şikâyetinize “gereği yapıldı” cevabı mı geldi, soruşturma izni verilmedi mi, yoksa idarenin işlemi sizi maddi bir zarara mı uğrattı? Bu üç durumun her birinin süresi ve merci farklıdır: izin vermeme kararına itiraz on gün (4483 m.9), idareye tazminat başvurusu bir yıl (İYUK m.13), Kamu Denetçiliği başvurusu altı ay (6328 m.17/7) içinde yapılır. Ceza boyutu olan dosyalar için Ankara ceza avukatı sayfamıza göz atabilir, belgelerinizle birlikte iletişim sayfamızdan dosyanızı paylaşabilirsiniz; hangi sürenin işlemeye başladığını birlikte belirleyelim mi?

Sıkça Sorulan Sorular

Memuru şikâyet etme hakkı kime aittir?

Dilekçe hakkı Türk vatandaşlarına ve Türkiye’de ikamet eden yabancılara tanınmıştır (Anayasa m.74/1). Olaydan doğrudan etkilenmeyen bir kişi de disiplin amirine veya savcılığa ihbarda bulunabilir; kolluk şikâyetlerinde ise “şikâyet” sıfatı zarar görene ve yakınlarına tanınır.

Memuru şikâyet ettim, ne olur?

Disiplin amiri olayı inceler; gerekirse soruşturmacı görevlendirilir, siz ve tanıklar dinlenir, memurun savunması alınır. Fiil sabit görülürse uyarmadan devlet memurluğundan çıkarmaya kadar 657 m.125’teki cezalardan biri verilir. Size 30 gün içinde sonuç veya safahat bildirilir (3071 m.7).

İsimsiz şikâyet işleme alınır mı?

Kural olarak hayır; ad, soyad, imza ve adres bulunmayan dilekçeler incelenmez (3071 m.6, 4483 m.4/3). İstisna, iddiaların şüpheye yer bırakmayan belgelerle ortaya konmasıdır; bu durumda kimlik şartı aranmaz (4483 m.4/4, 6713 m.7/2).

Şikâyet ettiğim memur adımı öğrenir mi?

Savcılık ve izin makamları ile kolluk şikâyetlerinde idare, şikâyetçinin kimliğini gizli tutmak zorundadır (4483 m.4/4, 6713 m.7/2). CİMER’de gizleme, personelin değerlendirmesine bağlıdır. Disiplin soruşturmasında tanık veya şikâyetçi olarak dinlenmeniz gerekirse kimliğiniz dosyada yer alır.

CİMER’e mi, savcılığa mı şikâyet etmeliyim?

Amacınız disiplin cezasıysa CİMER veya doğrudan disiplin amiri yeterlidir. Rüşvet, hakaret veya tehdit gibi suç iddialarında savcılığa başvurun; yalnız savcılığın değerlendirebileceği suç ihbarları CİMER’de işleme alınmaz (CİMER Yönetmeliği m.5/2-d).

Memur şikâyeti kaç günde sonuçlanır?

Başvurunuza 30 gün içinde sonuç veya safahat bildirilir (3071 m.7). Soruşturma izni kararı 30 gün içinde verilir ve zorunlu hâllerde bir kez 15 gün uzatılabilir (4483 m.7). Etik Kurulu incelemeyi üç (5176 m.5), Kamu Denetçiliği Kurumu altı ay (6328 m.20/1) içinde sonuçlandırır.

Şikâyet sonucunda memura verilen ceza bana bildirilir mi?

Her zaman değil. Danıştay 12. Dairesi, şikâyeti disiplin suçunun ihbarı saymış ve verilen cezanın şikâyetçiyi doğrudan ilgilendirmediğini belirtmiştir (E.2021/1696, K.2024/3247, temyize açık). Etik ilkeler yönünden yapılan değerlendirme ve kolluk şikâyetleri ise şikâyetçiye bildirilir.

Polis memurunu nereye şikâyet edebilirim?

Polisin bağlı olduğu birim amirliğine, kaymakamlığa, valiliğe veya İçişleri Bakanlığına başvurabilirsiniz; şikâyet merkezî kayıt sistemine numara verilerek kaydedilir. Suç iddiasında ayrıca savcılığa başvurulur.

Öğretmeni nereye şikâyet ederim?

Öğretmen hakkındaki şikâyet okul müdürlüğüne, okul müdürü hakkındaki şikâyet ilçe millî eğitim müdürlüğüne yapılır. CİMER üzerinden yapılan başvuru da şikâyet edilenin bir üst amirine gönderilir.

Memurdan tazminat alabilir miyim?

Görevle ilgili zararlarda tazminat davası memura değil idareye açılır; idare ödediği tazminatı kusurlu memura rücu edebilir (Anayasa m.129/5, 657 m.13). Dava öncesinde idareye başvuru süresi eylemi öğrenmeden itibaren bir yıl, en geç beş yıldır (İYUK m.13/1).

Memur hakkında asılsız şikâyet edersem ne olur?

İşlemediğini bildiğiniz bir fiili isnat etmek iftiradır ve bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir (TCK m.267/1). Somut olaylara dayanan, kanıtlanamasa bile iyi niyetle yapılan şikâyet ise Anayasa’nın güvence altına aldığı şikâyet hakkının kullanılmasıdır.

Kamu Denetçiliği Kurumu’na doğrudan başvurabilir miyim?

Hayır; önce idareye başvurmanız gerekir. İdarenin cevabından veya 60 günlük cevapsızlıktan itibaren altı ay içinde Kuruma başvurulur (6328 m.17/4 ve m.17/7). Telafisi güç zarar ihtimalinde Kurum bu şartı aramayabilir.

Etik Kurulu’na her memur şikâyet edilebilir mi?

Hayır. Kurul’a yalnızca en az genel müdür veya eşiti seviyedeki görevliler hakkında başvurulabilir; diğer görevliler hakkındaki etik şikâyetleri kurumun disiplin kurulu değerlendirir ve sonucu başvuru sahibine bildirir (5176 m.4).

Memuru şikâyet etmek için süre var mı?

Şikâyetçi için kanunda bir süre yoktur, ama disiplin amiri fiili öğrendikten sonra bir ay (çıkarma cezasında altı ay) içinde soruşturmaya başlamalı ve fiil tarihinden itibaren iki yıl içinde ceza vermelidir (657 m.127). Bu süreler geçerse ceza verme yetkisi düşer.

Bu yazıyla ilgili iki not:

• Yazı, memur şikâyetinde kullanılabilecek yolları genel olarak tanıtır; kurumunuzun kendi disiplin yönetmeliği ve olayın niteliği, adresi ve sonucu değiştirebilir.
• Süresi işleyen bir itiraz, tazminat başvurusu veya ceza şikâyetiniz varsa, karar vermeden önce dosyanızın somut olarak incelenmesi gerekir.