Bir çocuğun 18. doğum günü, nafaka dosyalarında iki farklı sonuç doğurur: ödeme kendiliğinden sona erer, ama bakım yükümlülüğü çoğu zaman sona ermez. Çocuğa verilen nafaka erginlikle birlikte kanunen biter; buna karşılık eğitimi süren çocuk için ödeme, bu kez farklı bir hukuki adla ve farklı bir davacıyla devam edebilir. Kesilme tartışmalarının büyük kısmı bu iki cümlenin karıştırılmasından çıkar.

Aşağıda erginlik, evlilik, velayet değişikliği, çocuğun kendi geliri ve yükümlünün mali durumundaki değişiklik gibi sebepler tek tek ele alınıyor; her biri için “kendiliğinden mi biter, yoksa dava mı gerekir” sorusu ayrı ayrı cevaplanıyor. Miktarın nasıl belirlendiği, maaşa oranlanıp oranlanmadığı ve ödenmediğinde işleyen icra mekanizması da uygulamadaki hâliyle anlatılıyor.

Çocuğa Verilen Nafaka Hangi Durumlarda Kesilir?

Çocuğa verilen nafaka; çocuğun ergin olması, evlenmesi, mahkeme kararıyla ergin kılınması, taraflardan birinin ölmesi, velayetin nafaka ödeyen tarafa geçmesi, çocuğun kendi geçimini sağlayacak gelire kavuşması veya yükümlünün ödeme gücünün ciddi biçimde azalması hâllerinde kesilir. Bu sebeplerin hepsi aynı şekilde işlemez: bir kısmı kanun gereği kendiliğinden sonuç doğururken, bir kısmı için aile mahkemesinden karar alınması zorunludur.

Ayrımın pratik önemi büyüktür. Kendiliğinden sona eren bir nafaka için dava açılırsa gereksiz harç ve vekâlet ücreti riski doğar; dava gerektiren bir sebepte ödemeyi tek taraflı kesen yükümlü ise icra takibiyle, birikmiş nafaka borcuyla ve ceza yaptırımıyla karşılaşır.

Sebep	Nasıl sonuç doğurur?	Dayanak / açıklama
Çocuğun 18 yaşını doldurması	Kendiliğinden sona erer	Bakım borcu erginliğe kadardır (TMK m. 328/1)
Çocuğun evlenmesi	Kendiliğinden sona erer	Evlenme ergin kılar (TMK m. 11/2)
Mahkeme kararıyla ergin kılınma	Kendiliğinden sona erer	Kazai rüşt (TMK m. 12)
Çocuğun veya yükümlünün ölümü	Kendiliğinden sona erer	Kişiye sıkı sıkıya bağlı yükümlülük
Velayetin nafaka ödeyene geçmesi	Dava gerekir	Durumun değişmesi (TMK m. 331)
Çocuğun düzenli gelir elde etmesi	Dava gerekir	İhtiyaç ölçütü değişmiştir (TMK m. 330–331)
Yükümlünün gelirinin ciddi azalması	Dava gerekir (çoğu kez indirim)	Ödeme gücü ölçütü (TMK m. 331)

Kendiliğinden sona eren hâllerde bile bir uyarı geçerlidir: ödeme icra kanalıyla tahsil ediliyorsa takip dosyası otomatik kapanmaz. Erginlik sonrasına ait kesintiler sürüyorsa, borçlunun icra hukuk mahkemesine başvurup takibin o dönem yönünden durdurulmasını istemesi gerekir.

İştirak Nafakası Nedir?

İştirak nafakası, boşanma veya ayrılık sonrasında velayeti kendisine bırakılmayan ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesinin ikinci fıkrası bu katılımı açık bir yükümlülük olarak düzenler; kamu düzenine ilişkin olduğu için hâkim, taraflar talep etmese bile çocuk lehine nafakaya hükmedebilir.

Uygulamada dört nafaka türü sık sık birbirine karıştırılır ve bu karışıklık, “nafaka kesilir mi” sorusunda yanlış cevaplara yol açar. Aralarındaki fark yalnızca isimden ibaret değildir; kimin talep edeceği, ne zaman sona ereceği ve hangi maddeye dayanacağı da değişir.

Nafaka türü	Kimin için	Ne zaman gündeme gelir	Sona ermesi
Tedbir nafakası	Eş ve/veya çocuk	Dava sürerken (geçici)	Karar kesinleşince biter, iştirak/yoksulluk nafakasına döner
İştirak nafakası	Ergin olmayan çocuk	Boşanma kararıyla	Erginlik, evlenme, ölüm; şartlar değişirse dava ile
Yoksulluk nafakası	Boşanan eş	Boşanma kararıyla	Yeniden evlenme hâlinde kendiliğinden (TMK m. 176/3)
Yardım nafakası	Muhtaç altsoy/üstsoy, eğitimi süren ergin çocuk	Ayrı dava ile	Muhtaçlık veya eğitim sona erince

Nafakanın hukuki sahibi çocuktur; velayet sahibi ebeveyn yalnızca çocuk adına tahsil eder. Bu tespit, ilerideki bölümlerde ele alınan “anne evlenirse ne olur” sorusunun da anahtarıdır. Boşanma sürecinin bütününü merak ediyorsanız çekişmeli boşanma davası nasıl açılır başlıklı yazımız süreci aşama aşama anlatıyor.

Çocuğa Verilen Nafaka Nasıl İptal Edilir?

Çocuğa verilen nafaka, kendiliğinden sona ermeyen sebeplerde ancak nafakanın kaldırılması davasıyla iptal edilir. Dayanak, Medeni Kanun’un 331. maddesidir: durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı büsbütün kaldırır. Ödemeyi kendi kararıyla durdurmak hukuken sonuç doğurmaz; aksine borç birikmeye devam eder.

Görevli ve yetkili mahkeme

Dava aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi kurulmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Yetki bakımından uygulamada nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesine başvurulması yaygındır. Nafaka uyuşmazlıkları dava şartı olarak arabuluculuğa tabi tutulmuş uyuşmazlıklar arasında yer almaz; taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa gidebilir, ancak doğrudan dava açmanın önünde engel yoktur.

Harç ve masraf tarafı

Kaldırma talebi, kaldırılması istenen nafakanın yıllık tutarı üzerinden nispi harca tabidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, eksik harçla yargılamaya devam edilmesini bozma sebebi saymaktadır. Dava açmadan önce yıllık tutarın hesaplanması, hem harcın doğru yatırılmasını hem de talebin doğru şekilde formüle edilmesini sağlar. Yargılama giderlerinin genel çerçevesi için boşanma davası için ne kadar ücret ödenir yazımıza bakabilirsiniz.

İspat: neyi kanıtlamak gerekir?

Mahkeme, nafakanın belirlendiği tarihe göre şartların esaslı biçimde değiştiğini görmek ister. Kullanılan deliller genellikle şunlardır:

• Çocuğun sigortalı çalışmaya başladığını gösteren SGK hizmet dökümü
• Öğrenci belgesi veya kayıt silinme/mezuniyet yazısı
• Velayetin değiştirilmesine ilişkin mahkeme kararı
• Yükümlünün işten çıkışı, sağlık raporu, gelir ve malvarlığı kayıtları
• Çocuğun fiilen yükümlünün yanında yaşadığını gösteren adres kayıtları ve tanık anlatımları

Tanık deliline başvurulacaksa usul kurallarını bilmek işi kolaylaştırır; ayrıntılar için boşanma davasında tanık yazımız yol gösterici olabilir.

Karar hangi tarihten itibaren sonuç doğurur?

Kaldırma veya indirim kararı kural olarak geçmişe etkili değildir; mahkeme genellikle dava tarihini esas alır. Bu, ödemeyi erken kesen yükümlü için ciddi bir risk yaratır: dava açılmadan önceki aylara ait borç ayakta kalır ve icra yoluyla istenebilir. Karar verilinceye kadar ödemeye devam edip, kabul hâlinde fazla ödenen kısmı talep etmek çoğu dosyada daha güvenli bir yoldur.

Yargılamanın süresi delillerin toplanmasına göre değişir. Kayıt sorgusuyla çözülebilen dosyalar birkaç celsede karara bağlanabilirken, tanık dinlenen ve sosyal inceleme yapılan dosyalar uzayabilir. Karara karşı istinaf yolu açıktır ve hüküm kesinleşmeden icra dosyasındaki durum kendiliğinden değişmez; bu nedenle kesinleşme aşaması takip edilmelidir.

Kız Çocuklarına Verilen Nafaka Ne Zaman Kesilir?

Kız çocuklarına verilen nafaka, erkek çocuklarla tamamen aynı kurallara tabidir: 18 yaşın doldurulmasıyla, evlenmeyle veya mahkeme kararıyla ergin kılınmayla sona erer. Mevzuatta “kız çocuğu” için ayrı bir nafaka rejimi bulunmaz. İnternette sıkça rastlanan “kız çocuğuna evlenene kadar nafaka ödenir” ifadesi, hukuki bir kuralın değil, eski toplumsal alışkanlığın yansımasıdır.

Karışıklığın kaynağı erginlik kurumudur. Evlenen kişi, yaşı ne olursa olsun ergin sayılır. On yedi yaşını dolduran çocuk yasal temsilcisinin izniyle evlenebildiğinden, evlenen bir çocuk 18 yaşından önce de ergin hâle gelir ve nafaka o tarihte sona erer. Bu sonuç cinsiyetten değil, evlenmenin erginlik doğurmasından kaynaklanır.

Aynı şekilde “kız çocuğu üniversiteyi bitirene kadar nafaka alır” genellemesi de doğru değildir. Eğitimi süren ergin çocuk için ödeme devam edebilir; ancak bu, aşağıda ayrıntılandırıldığı gibi iştirak nafakasının uzaması şeklinde değil, ayrı bir talep yoluyla gerçekleşir.

Sürekli bakıma muhtaç çocuklar bakımından tablo ayrı değerlendirilir. Ergin olduğu hâlde engeli veya ağır sağlık durumu nedeniyle kendi geçimini sağlayamayan çocuk, eğitim şartı aranmaksızın yardım nafakası talep edebilir. Burada belirleyici ölçüt yaş değil, muhtaçlığın devam edip etmediğidir; sağlık kurulu raporu ve bakım ihtiyacını gösteren belgeler dosyanın omurgasını oluşturur.

Kadın Evlenince Çocuğun Nafakası Kesilir Mi?

Velayet sahibi annenin yeniden evlenmesi, çocuğa verilen nafakayı kesmez. Nafakanın alacaklısı çocuktur; anne yalnızca çocuk adına tahsil eden kişidir. Bu nedenle annenin medeni hâlindeki değişiklik, babanın çocuğa karşı olan bakım yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Yanlış bilginin kaynağı, iki farklı nafakanın aynı sanılmasıdır. Medeni Kanun’un 176. maddesinin üçüncü fıkrası, yoksulluk nafakası alan tarafın yeniden evlenmesi hâlinde nafakanın kendiliğinden kalkacağını düzenler. Bu hüküm eşe ödenen nafakaya ilişkindir ve çocuğun nafakasına uygulanmaz.

Durum	Yoksulluk nafakası (eşe)	İştirak nafakası (çocuğa)
Alacaklı yeniden evlenirse	Kendiliğinden kalkar	Devam eder
Alacaklının geliri artarsa	Dava ile kaldırılabilir	Miktar dava ile yeniden değerlendirilebilir
Çocuk ergin olursa	Etkilenmez	Kendiliğinden sona erer
Kimin hakkıdır	Boşanan eşin	Çocuğun

Annenin yeni eşinin gelirinin devreye girip girmeyeceği ise farklı bir tartışmadır. Üvey ebeveynin ergin olmayan üvey çocuğa özen gösterme yükümlülüğü bulunsa da bu, öz babanın nafaka borcunu sona erdirmez. Yeni evlilikle çocuğun yaşam standardında belirgin bir iyileşme olmuşsa, bu ancak miktarın yeniden değerlendirilmesi talebine dayanak yapılabilir; sonucu mahkeme takdir eder.

1 Çocuğun Nafakası Ne Kadar?

Bir çocuk için ödenecek nafakanın kanunda belirlenmiş bir alt veya üst sınırı yoktur. Miktar, her dosyada çocuğun somut ihtiyaçları ile ana-babanın gelir ve yaşam koşullarına göre ayrı ayrı takdir edilir. Bu yüzden internette dolaşan “şu kadar liradır” tarzı rakamlar bağlayıcı değildir; aynı gelir düzeyindeki iki dosyada bile farklı sonuçlar çıkabilir.

Takdiri belirleyen unsurlar şunlardır:

• Çocuğun yaşı, sağlık durumu ve varsa özel bakım ihtiyacı
• Eğitim düzeyi ve okul gideri (devlet okulu, özel okul, üniversite şehri)
• Yükümlünün net geliri, düzenli olup olmadığı, malvarlığı
• Yükümlünün bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler
• Velayet sahibinin geliri ve çocuğa fiilen ayırdığı emek
• Çocuğun kendi geliri varsa bunun düzeyi

Somut bir örnek üzerinden bakmak faydalı olur: aynı gelire sahip iki yükümlüden birinin çocuğu devlet okuluna gidiyor ve sağlık gideri bulunmuyorsa, diğerinin çocuğu ise sürekli tedavi görüyor ve okul servisi kullanıyorsa, ikinci dosyada belirlenen tutar daha yüksek olur. Aynı şekilde geliri asgari ücret düzeyinde olan bir yükümlü için hükmedilen tutar, çocuğun ihtiyacı yüksek olsa bile ödeme gücüyle sınırlanır; kanun, yükümlüyü kendi geçimini sağlayamaz duruma düşürecek bir yük öngörmez.

Çocuk sayısı arttığında toplam yük artar; ancak çocuk başına düşen tutar, yükümlünün ödeme gücü sabit kaldığı için genellikle orantılı biçimde yükselmez. İki çocuklu bir dosyada toplam nafaka, tek çocuklu dosyanın iki katı olarak belirlenmeyebilir. Anlaşmalı boşanmada ise miktar taraflarca kararlaştırılır; hâkim protokolü çocuğun yararı yönünden denetler ve gerekirse müdahale eder. Ayrıntılar için anlaşmalı boşanma davası yazımıza göz atabilirsiniz.

Çocuğa Verilen Nafaka Maaşın Yüzde Kaçı?

Kanunda çocuğa verilen nafaka için maaşa bağlı sabit bir yüzde yoktur. Mahkeme, “net maaşın şu oranı” biçiminde bir tarifeye göre değil, çocuğun ihtiyacı ile yükümlünün ödeme gücü arasında denge kurarak karar verir. Uygulamada gelirin belirli bir bandına denk düşen tutarlara hükmedildiği gözlense de bu, bağlayıcı bir kural değil, dosyaların sonucundan çıkarılan bir eğilimdir.

Yüzde tartışmasında en sık karıştırılan konu, hükmedilen nafaka ile maaştan yapılacak icra kesintisidir. Bunlar farklı şeylerdir: ilki borcun miktarı, ikincisi borcun tahsil usulüdür.

Karşılaştırma	Nafaka miktarı	Maaş haczi (tahsil)
Kim belirler	Aile mahkemesi hâkimi	İcra dairesi, ilama dayanarak
Ölçü	İhtiyaç ve ödeme gücü dengesi	Ödenmeyen nafaka tutarı
Sabit oran var mı	Yok	Adi alacaklarda maaşın dörtte biri sınırı vardır
Nafakada özellik	—	Nafaka alacaklarında dörtte bir sınırlaması uygulanmaz

Bu ayrımın sonucu şudur: nafaka borcu ödenmediğinde maaştan yapılacak kesinti, sıradan borçlardaki dörtte bir sınırına takılmaz; işleyen nafaka ile birikmiş borç birlikte tahsil edilebilir. İcra sürecinin genel işleyişi için icra takibi nedir yazımız temel çerçeveyi veriyor.

Hakim Nafakayı Neye Göre Belirler?

Hâkim nafakayı, Medeni Kanun’un 330. maddesindeki ölçütlere göre belirler: çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri birlikte değerlendirilir, çocuğun kendi gelirleri de hesaba katılır. Kanun ayrıca nafakanın her ay peşin ödeneceğini ve hâkimin, istem hâlinde gelecek yıllardaki artış oranını baştan karara bağlayabileceğini düzenler.

Ölçüt	Mahkemenin baktığı kayıt	Etkisi
Yükümlünün geliri	SGK kaydı, bordro, vergi kaydı, banka hareketleri	Ödeme gücünün üst sınırını çizer
Malvarlığı	Tapu, araç, banka sorgusu	Beyan edilen gelir düşükse dengeleyici rol oynar
Çocuğun gideri	Okul, kurs, sağlık, kira payı belgeleri	İhtiyacın somutlaşmasını sağlar
Velayet sahibinin durumu	Gelir belgesi, çalışma durumu	Yükün paylaşımını etkiler
Hakkaniyet	Dosyanın bütünü	Yükümlüyü yoksulluğa düşürmeyecek denge kurulur

Kararda artış oranı belirtilmişse, nafaka her yıl o orana göre kendiliğinden yükselir ve ayrıca dava açmak gerekmez. Artış oranı hiç belirlenmemişse tutar zaman içinde reel olarak erir; bu durumda artırım davası açmak tek yoldur. Karar metnindeki bu detay, yıllar sonra doğacak uyuşmazlıkları baştan önlediği için üzerinde durulmaya değer.

Boşanma Davasında Nafaka Nasıl Belirlenir?

Boşanma davasında nafaka iki aşamada belirlenir. Dava sürerken çocuğun ihtiyaçları için tedbir nafakasına hükmedilir; bu geçici koruma çoğu kez ilk duruşmadan önce, dosyanın tensiple birlikte ele alınmasıyla gündeme gelir. Boşanma kararı kesinleştiğinde tedbir nafakası sona erer ve yerini iştirak nafakası alır.

Talep edilmemiş olması, çocuk yönünden nafakaya hükmedilmesine engel değildir. Çocuğun korunmasına ilişkin düzenlemeler kamu düzenindendir; hâkim velayeti ve buna bağlı katılma payını resen değerlendirir. Dava başındaki ara kararların nasıl işlediğini merak edenler için boşanma davasında tensip zaptı hazırlandı ne demek yazımız süreci somutlaştırıyor.

Velayetin kimde kalacağı, nafakanın yönünü doğrudan belirler. Velayet babaya bırakılırsa nafaka yükümlüsü anne olur; bu ihtimalin şartları çocuğun velayeti babaya nasıl verilir yazımızda ayrıntılı biçimde ele alınıyor. Boşanma sebebinin ispatı da tabloyu etkiler; örneğin evliliğin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davalarında kusur dağılımı eşe ödenecek nafakayı etkilese de çocuğun nafakası kusurdan bağımsızdır.

İştirak Nafakası Davası: Kim Açar, Hangi Mahkemede Görülür

İştirak nafakası davasını, çocuğa fiilen bakan ana veya baba, çocuk adına diğer tarafa karşı açar. Ayırt etme gücüne sahip çocuk da kendi adına dava açabilir; ayırt etme gücü bulunmayan küçük için gereken hâllerde kayyım veya vasi başvurabilir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Boşanmadan sonra ayrı dava açılabilir mi?

Açılabilir. Boşanma kararında çocuk için nafakaya hükmedilmemişse veya sonradan koşullar değişmişse, bağımsız bir nafaka davası her zaman açılabilir. Nafaka hakkı her ay yeniden doğduğu için bu talep bir hak düşürücü süreye bağlı değildir.

Geçmişe dönük nafaka istenebilir mi?

Kural olarak nafakaya dava tarihinden itibaren hükmedilir. Buna karşılık ilama bağlanmış nafaka alacakları için biriken tutarlar icra yoluyla istenebilir; bu alacaklar zamanaşımına tabidir, dolayısıyla uzun süre işlem yapılmaması hak kaybı doğurabilir. Çocukla kişisel ilişkinin engellenmesi gibi ayrı bir sorun yaşanıyorsa çocuğu göstermeme suçu yazımız o sürecin yaptırımlarını açıklıyor.

18 Yaşından Sonra Eğitim Sürüyorsa Yardım Nafakası

Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür. Medeni Kanun’un 328. maddesinin ikinci fıkrasındaki bu hüküm, bakım yükümlülüğünün 18 yaşta bıçak gibi kesilmediğini gösterir.

Ancak kritik nokta usuldedir: iştirak nafakası kendiliğinden “eğitim nafakası”na dönüşmez. Ergin olan çocuk, artık kendi davasını kendisi açmak zorundadır. Velayet sahibi anne veya babanın eski dosya üzerinden tahsile devam etmesi mümkün değildir.

Karşılaştırma	İştirak nafakası	Yardım (eğitim) nafakası
Dayanak	TMK m. 182/2, 327–328/1	TMK m. 328/2, 364
Davacı	Çocuğa bakan ebeveyn (çocuk adına)	Ergin çocuğun kendisi
Şart	Çocuğun ergin olmaması	Eğitimin fiilen sürmesi veya muhtaçlık
Süre	Erginliğe kadar	Eğitim sona erinceye kadar
Geçiş	Kendiliğinden dönüşmez	Yeni dava açılması gerekir

Yardım nafakasında mahkeme, eğitimin gerçekten sürdüğünü ve çocuğun kendi imkânlarıyla geçinemediğini arar. Örgün öğretime devam eden öğrenci için talebin kabul edilmesi yaygındır; buna karşılık öğrenciliği fiilen bitmiş ya da çalışarak geçimini sağlayabilen ergin çocuk yönünden sonuç değişebilir. Kanun metnini Türk Medeni Kanunu’nun resmî metni üzerinden inceleyebilirsiniz.

Nafaka Ödenmediğinde İcra Takibi ve Tazyik Hapsi

Nafaka ödenmediğinde iki yol birlikte işletilebilir: alacağın icra yoluyla tahsili ve yükümlü hakkında tazyik hapsi istenmesi. İcra ve İflas Kanunu’nun 344. maddesi, nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilmesini öngörür.

Yol	Nereye başvurulur	Sonucu
İcra takibi	İcra dairesi (ilamlı takip)	Maaş, banka, araç ve taşınmaz haczi
Maaş haczi	İcra dairesi	Nafakada dörtte bir sınırı uygulanmaz
Tazyik hapsi şikâyeti	İcra ceza mahkemesi	Üç aya kadar hapis; borç ödenirse tahliye

Tazyik hapsi bir ceza değil, ödemeye zorlama aracıdır: borç ödendiğinde kişi tahliye edilir ve karar bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar. Adli sicile de işlemez. Buna karşılık şikâyet hakkı süreye tabidir; gecikilen aylar için talep hakkı düşebileceğinden, ödenmeyen ay biriktikçe başvurmayı ertelemek alacaklı aleyhine sonuç doğurur.

Birikmiş nafaka ile işleyen nafaka da farklı muamele görür. İşleyen aylık nafaka, çocuğun güncel ihtiyacını karşıladığı için tahsilde önceliklidir; geçmiş aylara ait birikmiş alacak ise ilama bağlı bir alacak olarak takip edilir ve zamanaşımına tabidir. Uzun süre işlem yapılmadan bekletilen dosyalarda eski aylara ilişkin talep hakkının tartışmalı hâle gelmesi bu yüzdendir. Yükümlünün icra dosyasında ödeme taahhüdünde bulunması hâlinde ise taahhüde uyulmaması ayrı bir yaptırım riski doğurur.

Yükümlü açısından da bir uyarı gerekir: çocuk ergin olduğu hâlde takip sürüyorsa, ödemeyi sessizce kesmek yerine icra hukuk mahkemesine başvurulmalıdır. Aksi hâlde ödeme yapılmayan dönem için haciz işlemleri devam eder. Kanun metni için İcra ve İflas Kanunu kaynak alınabilir.

Nafakanın Artırılması ve Azaltılması Davaları

Kaldırma dışında iki talep daha vardır: artırım ve indirim. Her ikisinin de dayanağı, şartların nafakanın belirlendiği tarihe göre esaslı biçimde değişmesidir. Çocuk büyüdükçe giderlerinin artması, eğitim kademesinin değişmesi ya da alım gücünün gerilemesi artırım; yükümlünün işini kaybetmesi, ağır hastalık veya yeni bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ortaya çıkması indirim sebebi olarak ileri sürülür.

Talep	Kim açar	Tipik gerekçe	Sonuç
Artırım	Çocuk adına velayet sahibi	İhtiyaçların ve giderlerin artması	Miktar yükseltilir
İndirim	Nafaka yükümlüsü	Gelirin ciddi biçimde azalması	Miktar düşürülür
Kaldırma	Nafaka yükümlüsü	Velayet değişikliği, çocuğun gelir sahibi olması	Nafaka sona erer

Kararda yıllık artış oranı öngörülmüşse, aynı dönem için ayrıca artırım davası açmak beklenen sonucu vermeyebilir. Bu nedenle dava açmadan önce ilamda artış hükmünün bulunup bulunmadığına bakmak, gereksiz masraftan korur. Boşanma sürecinde eşler arasındaki mali sonuçların bütününü değerlendirmek isteyenler aldatma (zina) sebebiyle boşanma davası yazımızda kusurun tazminat ve nafakaya etkisini bulabilir.

Nafaka Uyuşmazlığında Hukuki Destek

Nafaka dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman talebin doğru hukuki adla ve doğru zamanda ileri sürülmesidir: kendiliğinden sona eren bir nafaka için dava açmak da, dava gerektiren bir sebepte ödemeyi tek taraflı kesmek de kayıpla biter. Çocuğunuz için nafaka talep edecekseniz veya ödediğiniz nafakanın kaldırılmasını ya da azaltılmasını düşünüyorsanız, dosyanızdaki belgeleri değerlendirmek üzere Ankara boşanma avukatı sayfamız üzerinden görüşme talep edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuk 18 yaşına girince nafaka için dava açmak gerekir mi?

Gerekmez. İştirak nafakası erginlikle kanunen sona erer; ayrıca kaldırma kararı alınmasına ihtiyaç yoktur. Yalnızca icra takibi devam ediyorsa, erginlik sonrası döneme ilişkin işlemler için icra hukuk mahkemesine başvurulması gerekir.

Çocuğa verilen nafaka annenin evlenmesiyle kesilir mi?

Kesilmez. Nafakanın alacaklısı çocuktur, anne değildir. Yeniden evlenme hâlinde kendiliğinden kalkan nafaka türü, eşe ödenen yoksulluk nafakasıdır.

Kız çocuğuna ödenen nafaka erkek çocuğunkinden farklı mıdır?

Hayır. Kanunda cinsiyete göre farklı bir nafaka rejimi yoktur. Kız ve erkek çocuk için sona erme sebepleri aynıdır: erginlik, evlenme, mahkeme kararıyla ergin kılınma veya ölüm.

Çocuk evlenirse nafaka biter mi?

Biter. Evlenen kişi yaşına bakılmaksızın ergin sayıldığından, çocuğun evlenmesiyle iştirak nafakası kendiliğinden sona erer.

Üniversite okuyan çocuğa nafaka ödenmeye devam eder mi?

Ödeme devam edebilir, ancak kendiliğinden değil. Eğitimi süren ergin çocuk, kendi adına yardım (eğitim) nafakası davası açmalıdır; eski iştirak nafakası dosyası bu talebi karşılamaz.

Velayet bana geçerse ödediğim nafaka kendiliğinden kalkar mı?

Kalkmaz. Velayet değişikliği kaldırma sebebidir, fakat sonuç doğurması için nafakanın kaldırılması davası açılması gerekir. Karar alınana kadar ödeme yükümlülüğü sürer.

Çocuk çalışmaya başlarsa nafaka kesilir mi?

Düzenli ve geçimini sağlayacak bir gelir söz konusuysa nafakanın kaldırılması veya azaltılması istenebilir. Bu, mahkemenin değerlendireceği bir konudur; ödemeyi kendiliğinden kesmek hukuken korunmaz.

Nafakanın kaldırılması davası hangi mahkemede açılır?

Aile mahkemesinde açılır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Talep, kaldırılması istenen nafakanın yıllık tutarı üzerinden nispi harca tabidir.

Nafaka davasında arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Nafaka uyuşmazlıkları dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Taraflar isterse ihtiyari olarak arabuluculuğa başvurabilir, ancak doğrudan aile mahkemesinde dava açılabilir.

Ödenmeyen nafaka için hapis cezası var mı?

Nafaka kararına uymayan yükümlü hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Bu bir ceza değil zorlama tedbiridir; borç ödendiğinde kişi tahliye edilir ve adli sicile işlemez.

Nafaka maaşın yüzde kaçı olarak belirlenir?

Kanunda maaşa bağlı sabit bir oran yoktur. Hâkim, çocuğun ihtiyaçları ile ana-babanın hayat koşulları ve ödeme güçlerini birlikte değerlendirerek tutarı belirler.

Boşanma kararında nafaka istenmemişse sonradan talep edilebilir mi?

Edilebilir. Çocuğun bakım giderlerine katılma yükümlülüğü kamu düzenine ilişkindir; bağımsız bir nafaka davası her zaman açılabilir ve hak düşürücü bir süreye bağlı değildir.

Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Nafaka dosyalarında sonuç; çocuğun yaşı, tarafların gelir yapısı, ilamdaki artış hükmü ve yerel mahkeme uygulaması gibi değişkenlere göre farklılaşır. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebileceğinden, karar vermeden önce dosyanızı bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.