Hukuk, Tazminat Hukuku

Uçuş İptali Tazminatı: Bilet İadesinden Ayrı Bir Hak, 100–600 Avro ve İki Yıllık Dava Süresi

Uçuş İptali Tazminatı: Bilet İadesinden Ayrı Bir Hak, 100–600 Avro ve İki Yıllık Dava Süresi

Uçuş iptali tazminatı, iptal edilen biletin parasının geri ödenmesi değildir; ikisi ayrı haklardır ve iadeyi almış olmak tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik’e (SHY-YOLCU) göre uçuşu iptal edilen yolcu, bilet ücretinin iadesi ya da yeni bir uçuş ile havalimanındaki ikram ve konaklama hizmetlerinin yanında, iç hatlarda 100 avro, dış hatlarda mesafeye göre 250, 400 veya 600 avro tutarında sabit bir tazminat isteyebilir. Bu tazminat için zarar ispatı gerekmez; havayolu ancak iptali yeterince önceden bildirdiğini ya da olağanüstü bir hâlin iptale yol açtığını ve bütün tedbirleri aldığını ispat ederse ödemekten kurtulur.

Makale İçeriği

İkinci yaygın yanılgı süreyle ilgilidir. Yargıtay, uçuş iptalinden doğan bir tazminat davasında Türk Ticaret Kanunu’ndaki bir yıllık zamanaşımının değil, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’ndaki iki yıllık hak düşürücü sürenin uygulanacağını kanun yararına bozma kararıyla belirtti. Havayoluna, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne (SHGM) ve tüketici hakem heyetine yapılacak başvuruların sırası da bu süre gözetilerek planlanmalıdır; yazışmalar uzarken hak düşebilir.

Kısaca

SoruCevap
Bilet parası geri verilir mi?Evet. Yolcu, iade ile yeni uçuş arasında seçim yapar; iade en geç 7 gün içinde yapılır.
Ayrıca tazminat var mı?İç hat 100 €, dış hat 250 / 400 / 600 €; TL karşılığı ödeme günündeki kurdan.
Ne zaman tazminat doğmaz?İptal en az iki hafta önce bildirildiyse veya olağanüstü hâl ispatlanırsa.
Kime başvurulur?Önce havayoluna; sonuç alınamazsa SHGM, tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi.
Ne kadar süre var?Varış tarihinden itibaren iki yıl (2920 m.131).

Uçuş İptali Nedir? Rötar ve Uçağa Alınmamaktan Farkı

Yönetmeliğe göre iptal, önceden planlanmış ve en az bir yeri rezerve edilmiş bir uçuşun gerçekleştirilmemesidir (SHY-YOLCU m.4/1-g). Uçuş yapılmış ama geç kalkmışsa bu iptal değil tehirdir, yani gündelik dildeki rötardır. Uçuş yapılmış ama siz uçağa alınmadıysanız, örneğin fazla bilet satışı nedeniyle, bu da ayrı bir kurumdur: uçağa kabul edilmeme (m.5).

Ayrım teknik bir ayrıntı değildir, çünkü hakların kapsamı buna göre değişir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, Leipzig–Antalya seferinin beş saat gecikmesi üzerine tüketici hakem heyetinin iptal hükümlerini uygulayarak 400 avro tazminata hükmettiği bir dosyada, yönetmelikte beş saatlik tehirin iptal sayılacağına dair “hiçbir açıklık” bulunmadığını belirterek tüketici mahkemesinin kararını kanun yararına bozdu (E.2021/3736, K.2022/704, 27.01.2022). Daireye göre genelge, normlar hiyerarşisinde yönetmeliğin altında kaldığı için tehiri iptale dönüştüremezdi.

Bu kararın verildiği tarihte tehir için yönetmelikte sabit tazminat yoktu. 10 Aralık 2024’te yönetmeliğin 7. maddesine eklenen üçüncü fıkrayla, teknik veya operasyonel sebeplerle tehir edilen ve son varış yerine üç saat ya da daha fazla gecikmeyle ulaşan yolcuya da 8. ve 9. maddelerdeki haklar tanındı. Gecikmeli uçuşlarda bugünkü durumu uçak rötar tazminatı yazımızda ayrıca inceledik; bu yazı uçuşun hiç yapılmadığı durumla ilgilidir.

Uçuş İptali Olursa Ne Olur? Yolcunun Birbirinden Ayrı Üç Hakkı

Uçuş iptal edildiğinde uçuşu icra eden havayolu üç ayrı yükümlülük altına girer (m.6/1). Birincisi biletin iadesi veya yeni bir güzergâh sunmaktır (m.9). İkincisi bekleme süresince ikram, gerekirse otel ve ulaşım sağlamaktır (m.10). Üçüncüsü, şartları varsa sabit tazminat ödemektir (m.8). Havayolunun birini yerine getirmesi diğerlerini ortadan kaldırmaz; örneğin yeni bir uçuşa aktarılmanız, tazminat hakkınızı kendiliğinden düşürmez.

Uçuş iptali para iadesi mi, yeni uçuş mu? Seçim yolcuya aittir

Yönetmelik 9. maddede yolcuya “tercih yapma hakkı” verir. Yolcu şu seçeneklerden birini seçer:

  • Bilet ücretinin tamamının, satın alındığı fiyat üzerinden en geç 7 gün içinde iadesi. Seyahatin bir kısmı yapılmış ve kalan kısmın artık anlamı kalmamışsa, gerekirse başlangıç noktasına ücretsiz bir dönüş uçuşu da sağlanır (m.9/1-a).
  • Benzer taşıma şartlarında, en erken fırsatta son varış yerine yeni bir güzergâh (m.9/1-b).
  • Boş koltuk durumuna göre, yolcunun uygun göreceği daha sonraki bir tarihte yeni bir güzergâh (m.9/1-c).

İade nakit, banka havalesi veya çekle yapılır. Seyahat fişi ya da puan şeklinde iade ancak yolcunun imzalı mutabakatı varsa mümkündür. SHGM’nin 2023 tarihli genelgesi bu seçimi bir adım daha netleştirir: güzergâh değişikliği, bilet geçerlilik süresi boyunca, son varış yeri değiştirilmeden ve gün kısıtlaması olmadan, ücret alınmaksızın yapılır (HUD-2023/1, 1.2-ğ).

Havalimanında beklerken: yemek, otel ve ulaşım

İptal hâlinde yolcuya bekleme süresine uygun ikram verilir. Yeni uçuş ertesi güne kalıyorsa otel veya uygun bir konaklama tesisi ile havalimanı-otel arası ulaşım bedelsiz sağlanır (m.6/1-b, m.10/1). Bunlara ek olarak yolcuya iki ücretsiz telefon görüşmesi, faks veya e-posta imkânı sunulması zorunludur (m.10/2). Hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular, refakatçileri ve tek başına seyahat eden çocuklar bu hizmetleri öncelikle alır (m.12/2).

Genelgede dikkat edilmesi gereken bir şart var: yolcunun konaklama hakkından yararlanabilmesi için havayolunun sunduğu ilk uçuşu kabul etmesi gerekir (HUD-2023/1, 1.2-ğ). Daha geç bir tarihi seçen yolcu yeni uçuş hakkını korur, ancak aradaki gecelerin otel masrafını havayolundan isteyemeyebilir.

Başka bir havalimanına aktarılırsanız

Aynı şehre hizmet veren birden fazla havalimanı varsa havayolu sizi alternatif bir havalimanına uçurabilir. Bu durumda alternatif havalimanından asıl rezervasyonun yapıldığı havalimanına ya da kabul ettiğiniz yakın bir noktaya transfer masrafı havayoluna aittir (m.9/3).

Uçuş İptali Tazminatı Ne Kadar? 2026 Tutarları

Uçuş iptali tazminatı yönetmelikte avro olarak belirlenmiştir; 8. maddenin birinci fıkrası en son 10 Aralık 2024’te yeniden düzenlenmiştir. Türk lirası karşılığı, tazminatın ödendiği güne ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanır. Aşağıdaki TL tutarları 12 Kasım 2026 tarihli TCMB avro döviz satış kuruyla (55,7353 TL) hesaplanmıştır; ödeme günündeki kur farklıysa tutar da değişir.

Uçuş türü ve mesafe Tazminat 12.11.2026 kuruyla yaklaşık TL %50 indirimli tutar
İç hat uçuşları 100 € 5.573,53 TL 2.786,77 TL
Dış hat, 1.500 km veya daha kısa 250 € 13.933,83 TL 6.966,91 TL
Dış hat, 1.500–3.500 km 400 € 22.294,12 TL 11.147,06 TL
Dış hat, 3.500 km’den uzun 600 € 33.441,18 TL 16.720,59 TL

Mesafe, planlanan son varış noktası esas alınarak ve büyük çember yöntemiyle hesaplanır (m.8/2, m.8/5). Aktarmalı bir yolculukta ilk ayak iptal edildiyse, hesap yalnız ilk ayağın mesafesine göre değil, biletteki son varış noktasına göre yapılır. Tazminat kişi başınadır; aynı rezervasyondaki her yolcu kendi tazminatını ister.

Ödeme nakit, banka havalesi, banka ödeme emri veya çekle yapılır. Havayolu tazminatı seyahat kuponu, mil veya indirim çeki olarak ödemek istiyorsa yolcunun imzalı mutabakatını almak zorundadır (m.8/4). Kupon teklifini reddetmek tazminat hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Tazminat yüzde 50 ne zaman düşer?

Havayolu size yeni bir uçuş teklif ettiyse ve bu uçuşla son varış yerine planlanan saatten en fazla iki saat (1.500 km’ye kadar), üç saat (1.500–3.500 km) veya dört saat (3.500 km’den uzun) geç ulaştıysanız, tazminatı yüzde 50 oranında düşürebilir (m.8/3). İndirim bir hak değil, bir imkândır; şartları havayolu ispat etmelidir.

Uçak tazminatı nasıl hesaplanır? Bir örnek

İstanbul’dan yaklaşık 2.000 km uzaklıktaki bir Avrupa şehrine planlanan dış hat uçuşu, kalkıştan üç gün önce iptal edilmiş ve yolcuya planlanan varış saatinden altı saat sonra varan bir uçuş önerilmiş olsun. İptal yedi günden kısa süre önce bildirildiği ve önerilen uçuş iki saatlik sınırı aştığı için tazminat hakkı doğar. Mesafe 1.500–3.500 km diliminde olduğundan tutar 400 avrodur. Bu dilimde indirim sınırı üç saattir; yeni uçuşla varış altı saat geciktiği için yüzde 50 indirim de uygulanamaz.

İki Hafta Kuralı: Uçuş İptali Tazminat Hakkı Ne Zaman Doğmaz?

Tazminat hakkının en sık tartışılan şartı, iptalin ne zaman bildirildiğidir. Yönetmelik üç ayrı zaman dilimi öngörür (m.6/2):

İptalin bildirildiği zaman Tazminat doğar mı?
Planlanan kalkıştan en az iki hafta önce Hayır
İki hafta ile yedi gün arası Evet; ancak en fazla iki saat önce kalkan ve son varış yerine en fazla dört saat geç ulaştıran bir güzergâh teklif edildiyse hayır
Yedi günden kısa süre önce Evet; ancak en fazla bir saat önce kalkan ve son varış yerine en fazla iki saat geç ulaştıran bir güzergâh teklif edildiyse hayır
Hiç bildirilmediyse (havalimanında öğrenildiyse) Evet

İki hafta kuralında iki ayrıntı sonucu değiştirir. İlki ispat yüküdür: yolcunun iptalden haberdar edilip edilmediğini ve ne zaman edildiğini ispat yükümlülüğü havayoluna aittir (m.6/5). Genelge, havayolunun yolcuyu kendisine verilen bütün iletişim kanallarından bilgilendirmekle yükümlü olduğunu da ekler (HUD-2023/1, 1.2-d). “Size e-posta göndermiştik” savunması, gönderimin tarihi ve adresi belgelenmedikçe yeterli değildir.

İkincisi iletişim bilgisidir. Havayolu iletişim bilgisi istediği hâlde yolcu bu bilgiyi vermemiş veya yanlış vermişse, havayolu bu konudaki sorumluluktan kurtulur (m.6/6). Bileti acente üzerinden aldıysanız bu ayrıntı önemlidir. Genelge, acente üzerinden yapılan işlemlerde yolcunun iletişim bilgisinin bilet satış sistemine işlenmesini öngörür (HUD-2023/1, 1.2-ç). Acentenin kendi numarasını yazdığı ve size hiçbir bildirimin ulaşmadığı bir dosyada, kusurun kimde olduğu ayrıca tartışılır.

Uçuş iptali nasıl öğrenilir, kaç saat önce belli olur?

İptal çoğunlukla havayolunun gönderdiği SMS, e-posta veya mobil uygulama bildirimiyle öğrenilir. SHGM genelgesi, iptal ve tehir hâlinde havayollarının yolculara Türkçe ve İngilizce bilgilendirme mesajını, sefer sayısı, güzergâh ve sebebiyle birlikte, planlanan uçuş saatinden en geç 30 dakika önce göndermesini öngörür (HUD-2023/1, 1.2-c). Bu 30 dakika bir üst sınırdır; iptalin ne kadar önce belli olacağını belirlemez. Tazminat bakımından önemli olan, iptalin iki haftadan, yedi günden veya daha kısa süreden önce bildirilmiş olmasıdır. Mesajın geliş saatini gösteren ekran görüntüsü bu yüzden dosyanın en önemli belgelerinden biridir.

Hava Şartları, Grev, Teknik Arıza: Olağanüstü Hâl Savunması

Havayolu, tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hâllerin iptale neden olduğunu kanıtlayabilirse sabit tazminatı ödemekle yükümlü olmaz (m.6/4). Yönetmelik olağanüstü hâlleri örnek vererek tanımlar: siyasi istikrarsızlık, uçuşun gerçekleştirilmesine uygun olmayan meteorolojik şartlar, doğal afetler, güvenlik riskleri, beklenmedik uçuş emniyeti noksanlıkları ve grev (m.4/1-ğ).

Bu savunmanın dört sınırı vardır:

  • Yalnız tazminatı kaldırır. Olağanüstü hâl ispatlansa bile bilet iadesi veya yeni uçuş hakkı (m.9) ile ikram ve konaklama hakkı (m.10) devam eder. Madde 6/4 yalnız 8. maddedeki sabit tazminata atıf yapar.
  • İspat yükü havayolundadır. Havayolu hem olağanüstü olayı hem de bütün tedbirleri aldığını ispat etmelidir. “Operasyonel sebepler” gibi genel bir ifade bu yükü karşılamaz.
  • Her teknik arıza olağanüstü hâl değildir. Listede “teknik arıza” ifadesi yoktur; “beklenmedik uçuş emniyeti noksanlıkları” vardır. Yargıtay, teknik arıza yüzünden iptal edilen İzmir–İstanbul seferi nedeniyle Tayland tur uçağını kaçıran yolcunun davasında, havayolunun arızayı önlemek için bütün tedbirleri aldığını ispat edemediğini kabul eden ve 1.458,48 TL maddi ile 1.000 TL manevi tazminata hükmeden kararı onadı (11. HD E.2010/1513, K.2011/10331, 13.09.2011).
  • Önceden duyurulan grev öngörülemez değildir. Yönetmelik grevi olağanüstü hâller arasında sayar, ancak Yargıtay haftalar önce gazetelerde ilan edilmiş bir grev gününde zararı önleyecek hiçbir çaba göstermeyen taşıyıcı bakımından öngörülemezlik şartının gerçekleşmediğini belirterek manevi tazminat talebinin reddini bozdu (11. HD E.2009/1321, K.2010/12258, 30.11.2010).

SHGM’nin genelgesi bu tartışmada yolcunun elinde güçlü bir belge bırakır. Havayolları iptal ve tehir hâlinde yolculara, planlanan uçuş saatinden en geç 30 dakika önce Türkçe ve İngilizce bir mesaj göndermek zorundadır. Mesaj şablonunda sebepler iki ayrı başlık altında yazılır: “teknik, operasyonel (teknik arıza, uçuş ekibi gecikmesi,…)” ile “mücbir sebepler (hava muhalefeti,…)” (HUD-2023/1, 1.2-c). Havayolunun size gönderdiği mesajda iptal teknik veya operasyonel bir sebebe bağlanmışsa, daha sonra aynı iptali hava muhalefetine dayandırması kendi bildirimiyle çelişir.

Hava şartlarından dolayı uçuş iptal olursa ne olur?

Meteorolojik şartlar yönetmelikte açıkça olağanüstü hâller arasında sayıldığı için, iptalin gerçekten hava şartlarından kaynaklandığı ispatlanırsa sabit tazminat istenemez. Buna karşılık bilet iadesi veya ücretsiz yeni uçuş, bekleme süresine göre ikram, gerekiyorsa otel ve ulaşım hakkınız devam eder. Yolcuların en sık başvurduğu itiraz “aynı saatte başka uçaklar kalktı” itirazıdır ve tek başına sonuç vermez. Yargıtay, hava muhalefeti nedeniyle iptal edilen seferlerde aynı rotada başka bir havayolunun uçmuş olmasını esas almayan, çünkü kalkış kararının her uçağın teknik özelliklerine ve pist şartlarına göre ayrı verildiğini kabul eden kararları onadı (11. HD E.2009/11619, K.2011/4641, 19.04.2011; E.2014/13775, K.2014/19149, 05.12.2014). Bu dosyalarda belirleyici olan, bilirkişinin o saatin meteoroloji verilerini ve uçak tipinin sınırlarını incelemesiydi. Hava şartı savunmasına itiraz edecekseniz, başka seferlerin kalkmasını değil, o saatin meteoroloji kayıtlarının ve havacılık uzmanı bilirkişi incelemesinin istenmesini talep etmek gerekir.

Sabit Tazminatla Bitmeyen Zararlar: Otel, Yeni Bilet, Kaçan Sınav ve Manevi Tazminat

100–600 avroluk tutar, iptalin asgari bedelidir; yolcunun bütün zararını karşıladığı varsayılmaz. Yönetmelik, yolcuların diğer kanun ve düzenlemelerden doğan tazminat haklarını açıkça saklı tutar ve yönetmelik kapsamında ödenen tazminatın bu tazminattan mahsup edilebileceğini söyler (m.13/1). Bu kapıdan girilen talepler 2920 sayılı Kanun’a ve Türk Borçlar Kanunu’na dayanır. 2920 sayılı Kanun’a göre taşıyıcı, yolcunun taşınmasındaki gecikmeden doğan zarardan sorumludur (2920 m.122) ve ancak kendisinin ve adamlarının zararı önlemek için gerekli bütün tedbirleri aldığını ya da bu tedbirleri alma imkânı bulunmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur (2920 m.123). Taşıyıcının sorumluluğunu kaldıran veya sınırını indiren sözleşme şartları, örneğin biletteki “iptalden sorumlu değiliz” türünden kayıtlar ise hükümsüzdür (2920 m.125).

Hangi masraflar istenebilir?

Yargıtay’ın onadığı kararlarda iptal yüzünden yapılan masraflar kalem kalem karşılanmıştır:

  • Dönüş uçuşunun saati yolcuya haber verilmeden öne alınınca uçağı kaçıran iki öğrenci yolcu için bir gecelik otel (250 TL), taksi (70 TL), yemek (30 TL) ve sınava giremedikleri için yeniden ödemek zorunda kaldıkları harç (1.027 TL) olmak üzere 1.391 TL maddi tazminat ile kişi başı 1.000 TL manevi tazminat (11. HD E.2015/3411, K.2015/9379, 16.09.2015). Havayolu yolcuyla iletişimin tur acentesinin görevi olduğunu savunmuştu; savunma sonucu değiştirmedi.
  • Aktarma ayağındaki rezervasyonu havayolu çalışanlarının hatasıyla iptal edilen ve başka bir havayoluyla yolculuğunu tamamlayan yolcu için ödediği 2.401,95 TL bilet farkı (11. HD E.2014/1305, K.2014/8627, 06.05.2014).
  • Hava şartları nedeniyle iptal edilen seferde, telefon numarası havayolu sistemine hatalı kaydedildiği için iptalden haberdar edilmeyen yolcunun 176,25 TL otel bedeli. İptal kusursuz sayıldı, ama bildirim yükümlülüğünün ihlali ayrı bir sorumluluk doğurdu (11. HD E.2015/4005, K.2015/11064, 26.10.2015).

Son örnek, olağanüstü hâl savunmasının sınırını da gösterir: hava şartı iptali haklı kılabilir, fakat yolcuyu bilgilendirmeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Masraf talebinde fatura, fiş ve ödeme dekontu esastır; kaçırılan bir iş görüşmesinden doğduğu ileri sürülen varsayımsal kazançlar ise ispatı en zor kalemdir.

Uçuş iptalinde manevi tazminat alınır mı?

Manevi tazminat mümkündür, ama her iptalde kendiliğinden doğmaz. Dayanak, kişilik hakkının zedelenmesi hâlinde manevi tazminatı düzenleyen Türk Borçlar Kanunu m.58 ile haksız fiil hükümlerinin sözleşmeye aykırılık hâllerine kıyasen uygulanacağını söyleyen m.114/2’dir.

Yargıtay’ın bu konudaki çizgisi tek yönlü değildir. 11. Hukuk Dairesi, İzmir–Diyarbakır seferinin iptali yüzünden saatlerce bekleyen ve kız kardeşinin kınasına son anda yetişen yolcunun manevi tazminat talebini “ispat yok” diyerek reddeden kararı bozdu ve yaşananların yolcuyu üzüntüye sevk eden olaylar olduğunu belirtti (E.2010/7425, K.2011/17015, 14.12.2011). Aynı Daire başka bir dosyada, iş görüşmesine gitmek için başka havayoluyla uçmak, bir gece otelde kalmak ve uzun saatler beklemek zorunda kalan yolcunun manevi tazminat talebini, salt sözleşmeye aykırılığın yeterli olmadığı gerekçesiyle reddeden kararı onadı (E.2014/1305, K.2014/8627, 06.05.2014).

İki çizgiyi ayıran şey somut olaydır. Kaçırılan bir aile töreni, sınav ya da tedavi, engelli veya yaşlı bir yolcunun havalimanında yardımsız bırakılması, tanık ve sağlık raporuyla desteklenen bir yıpranma manevi tazminatı kuvvetlendirir. Yargıtay, engelli yolcunun tehir sırasında görevlilerden ilgi görmeden kapı kapı dolaştırıldığı bir dosyada 3.000 TL manevi tazminatı onadı. Aynı dosya bir usul dersini de içerir: davacı olmayan annesi için talep edilen manevi tazminat reddedildi (11. HD E.2022/1077, K.2023/1166, 27.02.2023). Rezervasyonda birden fazla yolcu varsa her biri ayrı davacı olarak yer almalıdır.

Türk Yönetmeliği mi, AB Tüzüğü mü? Hangi Uçuşta Hangi Kural

SHY-YOLCU, Avrupa Birliği’nin 261/2004 sayılı Tüzüğü’ne paralel olarak hazırlanmıştır (m.3/1-b). Tutarlar ve iki hafta kuralı büyük ölçüde aynıdır, ancak kapsamları farklıdır ve Türkiye AB üyesi olmadığı için Tüzük Türk mahkemelerinde doğrudan uygulanmaz. Yargıtay da 2022 tarihli kararında bu noktayı açıkça belirtmiştir (11. HD E.2021/3736, K.2022/704).

SHY-YOLCU, Türk havayollarının Türkiye’deki havalimanlarına ve havalimanlarından yaptığı uçuşlara, yabancı havayollarının ise yalnız Türkiye’deki havalimanlarından kalkan uçuşlarına uygulanır (m.2/1-a). AB Tüzüğü ise AB’deki bir havalimanından kalkan bütün yolculara, üçüncü bir ülkeden AB’ye uçan yolculara ise yalnız uçuşu bir AB havayolu yapıyorsa uygulanır (Tüzük m.3/1).

Uçuş SHY-YOLCU AB 261/2004
Ankara – İzmir (iç hat) Uygulanır (100 €) Uygulanmaz
İstanbul – Berlin, Türk havayolu Uygulanır Uygulanmaz
Berlin – İstanbul, Türk havayolu Uygulanır Uygulanır (AB’den kalkış)
İstanbul – Frankfurt, AB havayolu Uygulanır (Türkiye’den kalkış) Uygulanır
Frankfurt – İstanbul, AB havayolu Uygulanmaz Uygulanır

İki rejimin birlikte uygulandığı uçuşlarda aynı iptal için iki ayrı sabit tazminatın toplanması beklenmemelidir. SHY-YOLCU kapsamında ödenen tazminat, yolcunun diğer düzenlemelerden doğan tazminatından mahsup edilebilir (m.13/1). AB Tüzüğü’nde iç hatlar için ayrı bir 100 avroluk kalem yoktur; Tüzük 1.500 km’ye kadar bütün uçuşlar için 250 avro öngörür (Tüzük m.7/1-a).

Uçuş İptalinde Yolcu Hakları İçin Başvuru: Havayolu, SHGM ve Hakem Heyeti

Uçuş iptali tazminat başvurusu nereye yapılır? THY, Pegasus ve AJet

Uçuş iptali tazminat başvurusu, SHGM’nin genelgesine göre önce şikâyete konu havayoluna yapılır (HUD-2023/1, 1.1-b). Her havayolu, internet sitesinde yolcu hakları bölümü, başvuru formu ve ücretsiz çağrı merkezi bulundurmak zorundadır (1.2-a, 1.2-b). THY, Pegasus veya AJet uçuşunuz iptal edildiyse ilk başvuru bu havayolunun kendi yolcu hakları formu üzerinden yapılır. Yönetmelik Türk havayollarının hepsine aynı şekilde uygulandığı için iade süresi, tazminat tutarı ve iki hafta kuralı havayoluna göre değişmez.

Uçuş iptali tazminat dilekçesinde neler yazmalı?

Başvuruda ne istediğinizi ayrı ayrı yazmanız gerekir. Bilet iadesi, sabit tazminat ve otel ya da yeni bilet gibi masraflar farklı dayanaklara bağlıdır. “Mağdur oldum” diyen tek cümlelik bir şikâyet, havayolunun yalnız iadeyi yapıp dosyayı kapatmasına yol açabilir. Başvurunun içeriği şu başlıkları karşılamalıdır:

  • Rezervasyon (PNR) kodu, uçuş numarası, tarih ve güzergâh, aynı rezervasyondaki her yolcunun adı
  • İptalin size ne zaman ve hangi kanaldan bildirildiği
  • Bilet iadesi mi yoksa yeni uçuş mu seçtiğiniz (SHY-YOLCU m.9)
  • Sabit tazminat talebi: uçuşun iç hat veya dış hat olduğu ve mesafe dilimi, avro tutarı (m.8/1)
  • Masraf talebi: kalem kalem tutarlar ve eklenen faturalar (m.13/1)
  • Tazminatın ödeneceği banka hesabı ve kupon yerine nakit ödeme istediğiniz

Havayolunun “olağanüstü hâl” cevabı verirse, hangi olaya dayandığını ve aldığı tedbirleri belgelemesini istemek de bu yazışmanın parçası olmalıdır.

Havayolu cevap vermezse: SHGM’ye başvuru ve süreler

Genelgeye göre havayolu başvurunuza 10 gün içinde cevap vermezse veya verdiği cevap yeterli değilse, çevrimiçi form ya da yolcu hakları başvuru formu eklenmiş bir dilekçeyle SHGM’ye başvurursunuz (HUD-2023/1, 1.1-c). Başvuruyu yolcunun kendisi ya da noter onaylı veya apostilli vekâletnamesi olan vekili yapar (1.1-ğ).

SHGM’nin bugün kullandığı sistem, Sivil Havacılık Bilgi Yönetim Sistemi KDM-ERP içindeki yolcu hakları modülüdür. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 21 Şubat 2026 tarihli açıklamasına göre bu sistemle Mart 2025’ten beri 30.750 başvuru alındı; başvurular elektronik ortamda doğrudan ilgili havayoluna iletiliyor ve havayoluna cevap için 30 günlük süre tanınıyor. İki süre birbirine karıştırılmamalıdır: 10 gün, yolcunun havayoluna yaptığı doğrudan başvuruya ilişkin genelge süresidir; 30 gün, SHGM sistemi üzerinden iletilen başvuruya tanınan değerlendirme süresidir.

SHGM’ye başvurunun iki sınırı vardır. Birincisi, mahkemede incelenmekte olan veya karara bağlanmış bir uyuşmazlık için idareye başvurulamaz; inceleme sırasında dava açıldığı anlaşılırsa SHGM işlemi durdurur (1.1-f). İkincisi, SHGM havayoluna idari para cezası verebilir (SHY-YOLCU m.20, 2920 m.143), ancak sizin adınıza tazminata hükmeden bir yargı mercii değildir. Havayolu ödemezse alacağı tahsil etmek için tüketici hakem heyetine veya mahkemeye gitmek gerekir.

Tüketici hakem heyeti mi, tüketici mahkemesi mi?

Bileti kendi seyahatiniz için aldıysanız havayoluyla aranızdaki ilişki bir tüketici işlemidir. 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvurmak zorunludur; bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklar için hakem heyetine başvurulamaz (6502 sayılı Kanun m.68/1; 23.12.2025 tarihli Tebliğ m.3). Tek bir yolcunun sabit tazminatı en fazla 600 avro olduğundan, uçuş iptali başvurularının çok büyük kısmı hakem heyetinin görev alanında kalır. Başvuru yerleşim yerinizdeki veya bileti aldığınız yerdeki hakem heyetine, e-Devlet üzerinden de yapılabilir. Dilekçede nelerin yer alması gerektiğini tüketici hakem heyeti başvuru dilekçesi yazımızda anlattık.

Talebiniz 186.000 TL’yi aşıyorsa, örneğin kalabalık bir aile ya da yüksek tutarlı masraflar söz konusuysa, tüketici mahkemesine gidilir. Bu durumda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar ise bu şartın dışındadır (6502 m.73/A). Hangi davalarda arabuluculuğun zorunlu olduğunu arabuluculuk zorunluluğu yazımızda topluca ele aldık. Tüketicinin tüketici mahkemesinde açtığı davalar harçtan muaftır (6502 m.73/2).

Başvuru için hangi belgeler gerekir?

  • Bilet, rezervasyon onayı ve biniş kartı (alındıysa)
  • İptal bildirimi: SMS, e-posta veya uygulama bildiriminin ekran görüntüsü ve geliş saati
  • Havayolunun sunduğu yeni uçuşun saatini gösteren belge, kabul ettiyseniz yeni biniş kartı
  • Otel, yemek, taksi veya başka havayolundan alınan biletin faturaları
  • Havayoluna yapılan başvurunun tarihi, numarası ve gelen cevap
  • Banka hesap bilgisi (tazminatın nakden ödenmesi için)

İptalin sebebi tartışmalıysa, iptal günü havalimanında çektiğiniz kalkış ekranı fotoğrafları ve aynı saatte kalkan diğer seferlerin bilgisi de saklanmalıdır.

Uçuş İptali Tazminatında Süre: İki Yıl Geçerse Hak Düşer

İnternette “üç yıl”, “altı yıl” gibi farklı süreler dolaşır. Türk hukuku bakımından cevap 2920 sayılı Kanun’un 131. maddesindedir: sorumluluğa ilişkin dava, hava aracının varma yerine geldiği veya gelmesi gerektiği tarihten ya da taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde açılmazsa tazminat talep hakkı düşer.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bu süreyi doğrudan bir uçuş iptali dosyasında uyguladı. Uçuşu iptal edilen yolcu otel rezervasyonu ve diğer masraflarının tahsilini istemiş, tüketici mahkemesi davayı Türk Ticaret Kanunu’ndaki bir yıllık zamanaşımı gerekçesiyle reddetmişti. Adalet Bakanlığı’nın başvurusu üzerine Daire, 2920 sayılı Kanun’daki iki yıllık hak düşürücü sürenin uygulanması gerektiğini, davanın bu süre içinde açıldığını ve esasa girilmesi gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozdu (E.2022/2414, K.2022/4941, 16.06.2022).

Sürenin “hak düşürücü” olması iki sonuç doğurur. Süre durmaz veya kesilmez; havayoluyla yazışmanın uzaması süreyi uzatmaz. Mahkeme de sürenin geçtiğini kendiliğinden dikkate alır. Bu yüzden havayolu veya SHGM aşamasında aylar geçtiyse, hakem heyeti veya mahkeme başvurusunu iki yıl dolmadan yapmak gerekir.

Uçuş İptali Yargıtay Kararları: Tam Metnini İncelediğimiz Dosyalar

Yargıtay’ın karar arama sisteminde “uçuş iptali”, “SHY-YOLCU” ve yönetmeliğin adıyla yaptığımız aramalarda çıkan 74 kararın 68’inin tam metnini indirdik ve okuduk. Yolcu taşımasıyla ilgili kararların hemen hepsi 11. Hukuk Dairesi’ne aittir. Aşağıdaki tablo, bu yazıdaki tespitlere dayanak olan kararları özetler.

Karar Olay Sonuç
11. HD E.2022/2414 K.2022/4941 (16.06.2022) İptal sonrası otel ve masraf davası, TTK’daki 1 yıllık zamanaşımıyla reddedilmiş Kanun yararına bozma: 2920 m.131 iki yıllık hak düşürücü süre uygulanır
11. HD E.2021/3736 K.2022/704 (27.01.2022) 5 saat tehir, hakem heyeti 400 € iptal tazminatı vermiş Kanun yararına bozma: tehir iptal sayılmaz
11. HD E.2022/1077 K.2023/1166 (27.02.2023) 2 saat 31 dakika tehir, engelli yolcu 3.000 TL manevi tazminat onandı; davacı olmayan anne için talep reddedildi
11. HD E.2015/3411 K.2015/9379 (16.09.2015) Saat değişikliği bildirilmedi, yolcular uçağı ve sınavı kaçırdı 1.391 TL masraf + kişi başı 1.000 TL manevi onandı
11. HD E.2015/4005 K.2015/11064 (26.10.2015) Hava şartı iptali, telefon hatalı kaydedildiği için bildirim yapılmadı Otel bedeli kabul, manevi red onandı
11. HD E.2010/1513 K.2011/10331 (13.09.2011) Teknik arıza iptali, yolcu tur uçağını kaçırdı Tedbir ispatlanamadı; maddi + manevi onandı
11. HD E.2009/1321 K.2010/12258 (30.11.2010) Önceden ilan edilmiş grev günü iptal Öngörülemezlik yok; manevi tazminat reddi bozuldu
11. HD E.2009/11619 K.2011/4641 (19.04.2011) Sis nedeniyle iptal, başka havayolu aynı rotada uçmuş Başka uçağın uçması emsal değil; red onandı
11. HD E.2014/13775 K.2014/19149 (05.12.2014) Kar yağışı nedeniyle iptal, yolcu davete katılamadı Hava muhalefeti; manevi tazminat reddi onandı
11. HD E.2010/7425 K.2011/17015 (14.12.2011) İptal, saatlerce bekleme, aile törenine son anda yetişme Manevi tazminat reddi bozuldu
11. HD E.2014/1305 K.2014/8627 (06.05.2014) Aktarma rezervasyonu havayolu hatasıyla iptal Bilet farkı kabul; salt sözleşme ihlaliyle manevi red onandı
11. HD E.2016/7267 K.2016/7322 (19.09.2016) Fazla bilet satışı, asliye ticarette açılan dava Tüketici yolcu için tüketici mahkemesi görevli
11. HD E.2019/4266 K.2019/6723 (30.10.2019) Havayolu iflas etti, bilet internet acentesinden alınmış Sözleşmede satıcı olarak yer alan acente sorumlu
11. HD E.2019/1242 K.2019/2603 (03.04.2019) Yabancı havayolunun iptal ettiği bacak, acente aleyhine hakem heyeti kararı Kanun yararına bozma: yalnız aracılık eden acente sorumlu değil

İncelediğimiz kararlar arasında yönetmeliğin 250, 400 ve 600 avroluk tutarlarını tek başına tartışan güncel bir Yargıtay kararına rastlamadık. Bunun bir sebebi, bu tutarlardaki uyuşmazlıkların hakem heyetinde bitmesi, hakem heyeti kararına itiraz üzerine tüketici mahkemesinin verdiği kararın da kesin olmasıdır (6502 m.70/5). Bu dosyalar Yargıtay’a ancak kanun yararına bozma yoluyla ulaşabilir. 2022 tarihli iki kanun yararına bozma kararı bu yüzden yol göstericidir.

Bileti Acenteden veya Tur Paketiyle Aldıysanız

Yönetmelikteki yükümlülüklerin muhatabı, uçuşu fiilen icra eden havayoludur (m.4/1-o). Bileti bir seyahat acentesinden veya tur operatöründen almış olmanız, tazminatı havayolundan isteme hakkınızı değiştirmez. Havayolunun yönetmelikteki yükümlülükleri taşıma sözleşmesindeki hükümlerle sınırlandırılamaz veya kaldırılamaz (m.16/1).

Acentenin kendisinin sorumlu olup olmadığı ise acentenin satıştaki rolüne bağlıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yalnız havayolu adına sözleşme kurulmasına aracılık eden acentenin uçuş iptalinden doğan ayıplı hizmetten sorumlu tutulamayacağını belirterek, acente aleyhine verilen kararı kanun yararına bozdu (E.2019/1242, K.2019/2603, 03.04.2019). Aynı Daire birkaç ay sonra, havayolu iflas ettiği için uçuşu iptal edilen yolcunun bileti aldığı internet acentesine karşı başvurusunda, acentenin online sözleşmede satıcılar arasında sayıldığını ve 6502 sayılı Kanun’a göre hizmet sunanın “adına ya da hesabına hareket eden” kişinin de sağlayıcı olduğunu belirterek acentenin sorumluluğunu kabul etti (E.2019/4266, K.2019/6723, 30.10.2019). Havayolu ödeme yapmıyorsa veya iflas ettiyse, bilet satış sözleşmesinde acentenin kendisini nasıl tanımladığına bakmak gerekir.

Uçuş bir paket turun parçasıysa, bilet iadesine ilişkin 9/1-a hükmü bu yolculara da uygulanır; paket tur mevzuatından doğan tazminat hakları ayrıca saklıdır (SHY-YOLCU m.9/2). Uçuş iptali yüzünden tatilin tamamı anlamsız hâle geldiyse, turun iptali ve ödenen bedelin iadesi tur operatörüne karşı ayrı bir taleptir. Bu konuyu tur iptali para iadesi yazımızda ayrıca inceledik.

Uçuşumu Ben İptal Edersem Ne Olur? Bilet İptal Bedeli

Uçuşu havayolu değil siz iptal ettiyseniz, bu yazıda anlatılan haklar doğmaz. SHGM genelgesi, uçuşta bir aksama yokken ve havayolu uçuşu iptal etmemişken yolcunun yaptığı bilet iptali ve değişikliklerini, vergi ve ücret iadelerini özel hukuk hükümlerine tabi sayar ve SHY-YOLCU kapsamı dışında bırakır (HUD-2023/1, 1.1-ç). Bu durumda ne kadar iade alacağınızı biletinizin tarife kuralları belirler. Uçak bileti iptal bedelinin tek bir tutarı yoktur; promosyonlu biletlerde iade hiç öngörülmemiş olabilir.

Ayrım bazen tersine işler. Havayolu uçuşun saatini önemli ölçüde değiştirdiği için yolcu bileti iptal ettiyse, iptalin kimin iradesiyle yapıldığı tartışmalı hâle gelir. Böyle bir durumda saat değişikliği bildirimini ve iptal işleminden önceki ekranı saklamak, havayolu kaynaklı bir iptalin yolcu iptali gibi kaydedilmesini önler.

İptal Edilen Uçuşun Üzerinden İki Yıl Geçmeden

Uçuş iptali tazminatında hak kaybı çoğunlukla iki yerde yaşanır: havayolunun yalnız bilet iadesini yapıp tazminatı hiç anmaması ve yazışmaların uzarken iki yıllık sürenin dolması. İptal bildiriminin geliş saati, sunulan yeni uçuşun varış saati ve masraf faturaları elinizdeyse, talebin hangi kaleminin hangi maddeye dayandığı netleşir. Masrafları sabit tazminatı aşan veya manevi tazminat gündeme gelen dosyalarda nasıl çalıştığımızı Ankara tazminat avukatı sayfasında inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Uçuş iptal edilirse para iadesi olur mu?

Evet. Uçuşu havayolu iptal ettiyse bilet ücretinin tamamı, satın alındığı fiyat üzerinden en geç 7 gün içinde iade edilir. İade yerine yeni bir uçuş da seçebilirsiniz; seçim yolcuya aittir. Kupon veya puanla iade ancak imzalı onayınızla yapılabilir.

Uçak uçuşu iptal olursa ne olur?

Havayolu size bilet iadesi veya yeni uçuş seçeneği sunar, bekleme süresine göre ikram verir, yeni uçuş ertesi güne kaldıysa otel ve ulaşım sağlar. İptal iki haftadan daha kısa süre önce bildirildiyse, yönetmelikteki saat sınırlarına uyan bir alternatif uçuş sunulmadıysa ve olağanüstü bir hâl yoksa, ayrıca 100 ile 600 avro arasında sabit tazminat ödenir.

Uçuş iptali tazminatı ne kadar?

İç hat uçuşlarında 100 avro; dış hat uçuşlarında 1.500 km’ye kadar 250, 1.500–3.500 km arasında 400, 3.500 km’den uzun uçuşlarda 600 avrodur. Türk lirası karşılığı, tazminatın ödendiği günkü TCMB döviz satış kuruyla hesaplanır.

Uçak tazminatı nasıl hesaplanır?

Önce uçuşun iç hat mı dış hat mı olduğuna, sonra biletteki son varış noktasına olan büyük çember mesafesine bakılır. Havayolu sizi planlanan varıştan en fazla iki, üç veya dört saat sonra ulaştıran bir uçuşa aktardıysa, mesafe dilimine göre tutar yüzde 50 düşürülebilir.

Uçuşum iptal edildi, ne yapmalıyım?

İptal mesajının ekran görüntüsünü alın, yeni uçuş ile iade arasında seçiminizi yazılı yapın, otel ve ulaşım masraflarının faturalarını saklayın. Ardından havayolunun yolcu hakları formundan iade, sabit tazminat ve masraflarınızı ayrı ayrı belirterek başvurun.

Hava şartlarından dolayı uçuş iptal olursa tazminat alınır mı?

Havayolu iptalin gerçekten meteorolojik şartlardan kaynaklandığını ve bütün tedbirleri aldığını ispatlarsa sabit tazminat ödenmez. Bilet iadesi veya yeni uçuş, ikram ve konaklama hakkınız ise devam eder. Aynı saatte başka uçakların kalkmış olması Yargıtay’a göre tek başına yeterli delil değildir.

Uçuş iptali durumunda yolcu hakları nelerdir, hangileri saklı kalır?

Yönetmelik, yolcunun diğer kanunlardan doğan tazminat haklarını saklı tutar. Sabit tazminatı aşan otel, yeni bilet veya kaçırılan sınav gibi masraflarınızı ve şartları varsa manevi tazminatı ayrıca isteyebilirsiniz; ödenen sabit tazminat bu tutardan mahsup edilebilir.

Uçuşumu kendim iptal edersem ne olur?

Bu yazıdaki haklar doğmaz. Yolcunun kendi isteğiyle yaptığı bilet iptali yönetmelik kapsamı dışındadır; ne kadar iade alacağınızı biletinizin tarife kuralları belirler.

Uçak bileti iptal bedeli ne kadar?

Tek bir tutar yoktur. Bileti siz iptal ediyorsanız kesinti, bilet sınıfına ve havayolunun tarife kurallarına göre değişir; promosyonlu biletlerde iade hiç olmayabilir. Uçuşu havayolu iptal ettiyse herhangi bir kesinti yapılmadan tam iade yapılır.

THY, Pegasus veya AJet uçuş iptali tazminatı başvurusu nereye yapılır?

İlk başvuru, uçuşu fiilen yapan havayolunun kendi yolcu hakları formuna veya ücretsiz çağrı merkezine yapılır. Cevap gelmez veya yetersiz olursa SHGM’nin çevrimiçi yolcu hakları sistemine, tazminat ödenmezse tüketici hakem heyetine başvurulur.

Havayolu tazminat yerine kupon verirse kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Tazminat nakit, banka havalesi veya çekle ödenir. Seyahat kuponu, mil veya indirim çeki ancak imzalı mutabakatınızla ödeme yerine geçer; kuponu reddetmeniz tazminat hakkınızı düşürmez.

İptal iki hafta önce bildirildiyse tazminat var mı?

Yoktur. Planlanan kalkıştan en az iki hafta önce bildirilen iptalde sabit tazminat doğmaz, ancak bilet iadesi veya ücretsiz yeni uçuş hakkınız devam eder. Bildirimin ne zaman yapıldığını ispat etmek havayolunun yüküdür.

Uçuş iptali tazminatı için kaç yıl içinde başvurmalıyım?

Dava, uçağın varış yerine geldiği veya gelmesi gereken tarihten itibaren iki yıl içinde açılmalıdır (2920 m.131). Yargıtay bu sürenin hak düşürücü olduğunu ve TTK’daki bir yıllık zamanaşımının uygulanmayacağını belirtmiştir.

Aktarmalı uçuşta iptal tazminatı nasıl hesaplanır?

Mesafe, iptal edilen ayağa göre değil biletteki planlanan son varış noktasına göre hesaplanır. İlk ayağın iptali sizi son noktaya geç ulaştırıyorsa tazminat bütün yolculuğun mesafe dilimine göre belirlenir.


Kaynaklar: Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik (SHY-YOLCU), RG 03.12.2011/28131; değişiklikler RG 25.03.2020/31079 ve 10.12.2024/32748 (mevzuat.gov.tr) · 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.106, 122, 123, 124, 131, 143 · 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.68, 73, 73/A · Tüketici hakem heyetleri parasal sınır tebliği, RG 23.12.2025/33116 · SHGM Yolcu Hakları Değerlendirme ve Uygulama Esasları Genelgesi HUD-2023/1 (26.01.2023) · AB 261/2004 sayılı Tüzük m.2, 3, 7 · TCMB 12.11.2026 döviz kurları · 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.58, 114/2 · Yargıtay 11. HD E.2022/2414 K.2022/4941; E.2021/3736 K.2022/704; E.2022/1077 K.2023/1166; E.2015/3411 K.2015/9379; E.2015/4005 K.2015/11064; E.2014/1305 K.2014/8627; E.2010/1513 K.2011/10331; E.2009/1321 K.2010/12258; E.2009/11619 K.2011/4641; E.2014/13775 K.2014/19149; E.2010/7425 K.2011/17015; E.2016/7267 K.2016/7322; E.2019/4266 K.2019/6723; E.2019/1242 K.2019/2603 · Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı açıklaması, 21.02.2026 (KDM-ERP yolcu hakları modülü).

Uçuşunuz, bilet türünüz ve iptalin hangi gerekçeyle yapıldığı sonucu doğrudan değiştirir; Yargıtay kararları da yalnız kendi dosyasının taraflarını bağlar. Bu yazı genel bilgilendirme içindir, somut başvurunuz için hukuki görüş yerine geçmez.