Hukuk, Trafik Kazası Hukuku

Otobüs Kazasında Tazminat ve Koltuk Sigortası: Minibüs ve Servis Yolcusu Ne Alır?

Otobüs Kazasında Tazminat ve Koltuk Sigortası: Minibüs ve Servis Yolcusu Ne Alır

Otobüs kazasında tazminat denince akla ilk gelen bilgi, her yolcunun koltuk sigortasından ayrıca para alacağıdır. Bu bilgi yarı yarıya doğrudur. Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası, mevzuatta yalnızca şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı için kurulmuştur. Şehir içinde çalışan minibüs, dolmuş ve halk otobüsleri ile 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası seferler, Hazine’nin 2010 tarihli genelgesiyle bu zorunluluğun dışında bırakılmıştır. Bu araçlarda yaralanan yolcunun koltuk sigortası çoğu zaman yoktur. Buna rağmen tazminat hakkı ortadan kalkmaz: aracın zorunlu trafik sigortası, otobüs firması, aracın işleteni ve sürücüsü yine sorumludur.

Makale İçeriği

Yolcunun önünde birbirinden bağımsız iki yol vardır. Birincisi koltuk sigortasıdır. Bu bir meblağ sigortasıdır, yani gerçek zararınız hesaplanmaz. Poliçede koltuk başına yazan sabit tutar ölümde tamamen, sakatlıkta oran üzerinden ödenir. İkincisi gerçek zararın tazminidir. Bu yolda iş göremezlik, bakıcı gideri, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat gibi kalemler hesaplanır. Bu kalemler trafik sigortasından, taşımacıdan ve sürücüden istenir. İki yol birbirini götürmez. Koltuk sigortasından alınan ölüm ya da sakatlık parası, gerçek zarar tazminatından düşülmez.

Bir bakışta

  • Şehirlerarası otobüs (100 km üstü, yetki belgeli): Koltuk sigortası zorunludur, koltuk başına 252.000 TL. Trafik sigortasının kişi başı limiti iki katına çıkar, 2026 için 7,2 milyon TL.
  • Şehir içi minibüs, dolmuş, halk otobüsü: Koltuk sigortası kural olarak zorunlu değildir. Gerçek zarar, aracın trafik sigortasından (2026’da kişi başı 3,6 milyon TL), işletenden ve sürücüden istenir.
  • Okul ve personel servisi: Okul servisinde yönetmeliğin aradığı sigorta trafik sigortasıdır. Personel servisindeki kaza ayrıca iş kazası sayılır ve SGK hakları doğar.
  • Herkes için: Manevi tazminat hiçbir sigortadan değil, otobüs firmasından, işletenden veya sürücüden istenir. Yaralanmada dava süresi 8 yıl, ölümde 15 yıldır.

Otobüs Kazasında Tazminat Kimden İstenir?

Otobüs kazasında tazminat tek bir kişiden değil, aynı anda birden fazla sorumludan istenebilir. Yolcunun karşısında en az beş muhatap vardır ve bunların sorumluluk sebepleri birbirinden farklıdır. Hangisine başvurulacağı, istenen kalemin türüne ve aracın hangi sigortalara sahip olduğuna göre değişir.

Muhatap Dayanak Ne istenir?
Otobüs firması (taşımacı) TTK m.914/2 Kazadan doğan zararın tamamı, manevi tazminat dahil
Aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs KTK m.85/1 Maddi ve manevi tazminat, kusur ispatı gerekmez
Otobüs sürücüsü TBK m.49 Kusuru oranında maddi ve manevi tazminat
Aracın zorunlu trafik sigortacısı KTK m.91, 97 Poliçe limiti içinde maddi zarar, manevi hariç
Koltuk ferdi kaza sigortacısı Genel Şartlar A.1 Ölüm, sakatlık ve tedavi teminatı (meblağ)
Karşı aracın işleteni ve sigortacısı KTK m.88/1 Müteselsil sorumluluk

Karayolları Trafik Kanunu, otobüs yolcusunu özellikle koruyan bir kural içerir. Motorlu araç bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında ya da o teşebbüsün kestiği biletle işletiliyorsa, aracın işleteni ile bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur (KTK m.85/1). Yani otobüs bir firmaya kiralanmış ya da başka birinin adına tescil edilmiş olsa bile, bileti kesen firma da sorumluluk zincirinin içindedir. Aynı maddenin son fıkrasına göre işleten ve teşebbüs sahibi, sürücünün ve yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.

Müteselsil sorumluluk, yolcunun zararın tamamını sorumlulardan herhangi birinden isteyebilmesi demektir (KTK m.88/1). Kazada otobüs yüzde 20, karşı araç yüzde 80 kusurlu bulunsa bile yolcu tazminatın tamamını otobüs firmasından veya onun sigortacısından isteyebilir. Paylaşım, sorumluların kendi aralarındaki rücu ilişkisinde yapılır.

Otobüs firması neden daha ağır sorumludur?

Bilet karşılığı taşınan yolcu ile otobüs firması arasında bir taşıma sözleşmesi kurulur ve Türk Ticaret Kanunu taşıyıcıya özel bir sorumluluk yükler. Taşıyıcı, yolcuların kazaya uğramasından doğacak zararı tazmin eder. Taşıyıcı ancak kazanın, kendisinin veya yardımcılarının en yüksek özeni göstermelerine rağmen kaçınamayacakları ve sonuçlarını önleyemeyecekleri bir sebepten ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur (TTK m.914/2). İspat yükü yolcuda değil, firmadadır.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası yolcuya ayrıca maktu bir tazminat tanır. Bilette yazan koltuğun başkasına verilmesi, aynı düzeyde olmayan başka bir aracın sefere konulması, aracın belli saatten önce kalkması ya da araçta gerekli ilk yardım malzemesi ve ilaçların bulundurulmaması hâlinde, herhangi bir zarar ispat edilmese bile taşıyıcı bilet parasının üç katını tazminat olarak öder (TTK m.914/3).

Belediye otobüsü kazasında kime başvurulur?

Belediye otobüsü kazasında da yolcunun hakları özel firma otobüsündeki gibidir. Kanun, belediyelere, il özel idarelerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep olduğu zararlarda işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümlerin uygulanacağını ve bu kuruluşların da zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü olduğunu söyler (KTK m.106). İşleteni veya sahibi Devlet ya da başka bir kamu kuruluşu olan araçların sebep olduğu zararlara ilişkin davalar da idari yargıda değil, adli yargıda görülür (KTK m.110/1).

Belediye otobüsü il sınırları içinde çalıştığı için çoğu zaman koltuk ferdi kaza sigortası bulunmaz. Yaralanan yolcu, belediyenin veya otobüsü işleten şirketin trafik sigortasına başvurur, poliçe limitini aşan zararını ve manevi tazminatı belediyeden ya da işletenden ister. Belediye otobüsü sizin aracınıza çarptıysa, bu kez yolcu değil karşı araç sahibi konumundasınız. Bu durumda araç hasarınız da aynı trafik sigortasından karşılanır.

Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Nedir, Trafik Sigortasından Farkı Ne?

Koltuk ferdi kaza sigortası, otobüste seyahat eden yolcuları, sürücüyü ve yardımcılarını, seyahat boyunca maruz kalacakları her türlü kazanın sonuçlarına karşı güvenceye alan zorunlu bir kaza sigortasıdır. Teminat, taşımacılık hizmetinin başlangıcından bitimine kadar geçen süreyi ve duraklamaları da kapsar (Genel Şartlar A.1). Mola için yapılan duraklamalar da seyahat süresine dahildir.

Bu sigortayı trafik sigortasından ayıran en önemli özellik, bir meblağ sigortası olmasıdır. Trafik sigortası, aracın işleteninin sorumluluğunu karşılar. Ödeme yapabilmesi için işletenin sorumlu olması ve yolcunun gerçek zararının hesaplanması gerekir. Koltuk sigortasında ise sorumluluk aranmaz, gerçek zarar da hesaplanmaz. Yargıtay bu sigortanın can sigortası türlerinden olduğunu, ölüm hâlinde limit kadar maktu, sürekli sakatlık hâlinde sakatlık oranına göre limitin belli bir oranı kadar ödeme yapılacağını ve gerçek zararın hesaplatılmasına girişilmeksizin bu miktarların aynen ödenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. HD, E.2023/5788, K.2023/10459).

Koltuk ferdi kaza sigortası Zorunlu trafik sigortası
Niteliği Meblağ (kaza) sigortası Sorumluluk sigortası
Kimi korur? Yolcu, sürücü ve muavin Araç dışındaki zarar görenler ve yolcular
Ödeme ölçüsü Poliçedeki sabit tutar ve sakatlık oranı Hesaplanan gerçek zarar
Sürücünün kusuru Ödemeyi etkilemez İşletenin sorumluluğu için önemlidir
Manevi tazminat Kapsam dışı Kapsam dışı (KTK m.92/f)
2026 tutarı Koltuk başına 252.000 TL Kişi başına 3,6 milyon TL (şehirlerarasında iki katı)

Taşımacılık mali sorumluluk sigortası hâlâ var mı?

Yok. Birçok kaynakta otobüs yolcusunun hakları hâlâ “Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası” üzerinden anlatılır. Bu sigortayı düzenleyen 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’nun 18. maddesi, sorumluluk ve sigortaya ilişkin 17 ilâ 25. maddelerle birlikte 14 Nisan 2016 tarihli 6704 sayılı Kanun’la yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı değişiklikle 4925 sayılı Kanun’daki “sorumluluk sigortası” tanımı, Karayolları Trafik Kanunu’nda belirtilen zorunlu mali sorumluluk sigortası olarak değiştirilmiştir (4925 s. K. m.3).

Bugün otobüs yolcusunun sorumluluk sigortası bakımından muhatabı ayrı bir taşımacılık poliçesi değil, aracın zorunlu trafik sigortasıdır. Kaldırmanın ardından, 22 Mayıs 2016’da, şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlarda trafik sigortası limitlerini iki katına çıkaran bir hüküm yönetmeliğe eklenmiştir. Bu kural aşağıda ayrıca anlatılıyor. Koltuk ferdi kaza sigortası ise kaldırılmamıştır, ayrı bir poliçe olarak varlığını sürdürür.

Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Zorunlu mu, Hangi Araçlarda Aranır?

Koltuk ferdi kaza sigortası, şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı yapan, yetki belgeli ticari araçlarda zorunludur. Sigortanın tarifesini ve talimatını belirleyen metne göre bu sigorta, “şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı kapsamında” seyahat eden yolcuları, sürücüleri ve yardımcılarını teminat altına alır (Tarife ve Talimat, B; RG 29.12.2005, sayı 26038). Aynı metin, taşımacılığın yapıldığı her araç için ayrı poliçe düzenlenmesini ve poliçenin kısa bilgileri ile sigortacının adını ve adresini gösteren bir levhanın taşıtın içinde kolayca görülebilecek bir yerde bulundurulmasını zorunlu tutar.

Zorunluluğun sınırını uygulamada Hazine Müsteşarlığı’nın 28 Haziran 2010 tarihli ve 1 Temmuz 2010’da yürürlüğe giren genelgesi çizer. Yargıtay’ın onadığı bir kararda aktarıldığı şekliyle genelgeye göre ticari amaçla yapılmayan taşımalar, 4925 sayılı Kanun’un kapsamı dışında bırakılan taşımalar, düzenlenmesi mahalli idarelere bırakılan il sınırları içindeki taşımalar ve 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımalar koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı dışındadır (Yargıtay 4. HD, E.2021/27387, K.2024/955).

Araç ve sefer türü Koltuk sigortası zorunlu mu?
Şehirlerarası otobüs, 100 km üzeri sefer, yetki belgeli Evet
Uluslararası otobüs seferi Evet
Şehirlerarası ama 100 km’ye kadar sefer Hayır (2010/8 genelgesi)
İl içi minibüs, dolmuş, halk otobüsü, belediye otobüsü Hayır
Okul servisi Yönetmeliğin aradığı sigorta trafik sigortasıdır
Personel servisi (il içi) Kural olarak hayır
Ticari olmayan taşıma (ör. derneğin üyelerini taşıması) Hayır

Şehir içi minibüs, dolmuş ve halk otobüsü yolcusu koltuk sigortası alabilir mi?

Kural olarak alamaz, çünkü bu araçlarda koltuk sigortası yaptırma zorunluluğu yoktur. Yargıtay, il sınırları içinde ve 100 kilometrenin altında yolcu taşıyan bir otobüste ölen yolcunun yakınlarının açtığı davada, bu araç için koltuk sigortası yaptırılmasının zorunlu olmadığını, dolayısıyla Güvence Hesabı’nın da sorumlu tutulamayacağını kabul eden kararı onamıştır (Yargıtay 4. HD, E.2021/27387, K.2024/955).

Aynı kararın önemli bir ayrıntısı vardır. Davacılar, büyükşehir belediyesinin servis araçları yönetmeliğinin koltuk sigortasını zorunlu tuttuğunu ileri sürmüştü. Bölge adliye mahkemesi bu şartın yalnızca belediyenin vereceği izin belgesinin bir koşulu olduğunu, zorunlu sigortanın ancak kanunla veya Sigortacılık Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanınca kurulabileceğini, belediyenin zorunlu sigorta ihdas edemeyeceğini belirtmiş, Yargıtay da kararı onamıştır.

Bu, şehir içi minibüste hiçbir zaman koltuk sigortası bulunmayacağı anlamına gelmez. Taşımacı isteğe bağlı olarak böyle bir poliçe yaptırmış olabilir. Poliçe varsa yolcu Genel Şartlar’a göre bundan yararlanır. Aracın içindeki levhaya, yoksa taşımacıya ve sigorta şirketine sormak gerekir. Koltuk sigortası olsun ya da olmasın, gerçek zarar aracın trafik sigortasından, işletenden ve sürücüden istenebilir.

Servis araçlarında koltuk sigortası zorunlu mu?

Okul servisinde yönetmeliğin zorunlu tuttuğu sigorta trafik sigortasıdır. Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliği’ne göre taşımacılar okul servis araçlarına Karayolları Trafik Kanunu’nun öngördüğü zorunlu mali sorumluluk sigortasını yaptırmak zorundadır. Bu sigortası bulunmayan okul servis araçlarıyla öğrenci ve çocuk taşınamaz (Yönetmelik m.10, m.12). “Koltuk sigortası olmayan servisle öğrenci taşınamaz” şeklindeki yaygın bilgi, yönetmeliğin lafzıyla örtüşmez.

Personel servisi kazasında ise yolcunun elinde ek bir güvence vardır. Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen kaza, iş kazası sayılır (5510 s. K. m.13/1-e). Bu durumda SGK geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri bağlar, işverenin sorumluluğu ayrıca tartışılır. İşyeri dışında yaşanan kazaların hangi durumda iş kazası sayıldığını işyeri dışında geçirilen kaza iş kazası sayılır mı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Zorunlu olduğu hâlde koltuk sigortası yapılmamışsa ne olur?

Şehirlerarası bir seferde zorunlu olduğu hâlde koltuk sigortası yaptırılmamışsa yolcu Güvence Hesabı’na başvurabilir. Sigortacılık Kanunu’na göre Güvence Hesabı, eski 7397 sayılı Kanun çerçevesinde kurulmuş zorunlu sigortalar bakımından, sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararları geçerli teminat tutarlarına kadar karşılar (5684 s. K. m.14/1, m.14/2-b). Koltuk ferdi kaza sigortası, 2004/6789 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’na dayanan böyle bir zorunlu sigortadır.

Belirleyici olan kaza tarihi ve sigortanın o seferde zorunlu olup olmadığıdır. Genelgenin yürürlüğe girdiği 1 Temmuz 2010’dan önce yaşanan ve sigortasız bir minibüsün karıştığı kazada Sigorta Tahkim Komisyonu, taşımanın ticari olduğu ve o tarihte koltuk sigortası kapsamında bulunduğu gerekçesiyle Güvence Hesabı’nı sorumlu tutmuş, Yargıtay da bu kararı onamıştır (Yargıtay 4. HD, E.2023/12515, K.2024/1698). Bugün yaşanan bir kazada ise önce seferin il dışına çıkıp çıkmadığına ve 100 kilometreyi aşıp aşmadığına bakılır.

Otobüs Koltuk Sigortası Ne Kadar Öder?

Otobüs koltuk sigortası, 1 Temmuz 2025’ten beri sürücü, yardımcıları ve her yolcu koltuğu için sağlık giderlerinde 252.000 TL, sakatlanma ve ölüm hâllerinde 252.000 TL öder. Bu tutar, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 5 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişikliğiyle belirlenmiştir (Resmî Gazete, sayı 32921). Bu yazının hazırlandığı tarihte tutarı değiştiren daha yeni bir düzenleme tespit edilmemiştir. Ödeme, kaza tarihinde geçerli olan tutar üzerinden yapılır.

Teminat üç kalemden oluşur ve her biri Genel Şartlar’da ayrı kurala bağlanmıştır:

  • Ölüm teminatı: Kaza, sigortalının kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde ölümüne yol açarsa teminatın tamamı, sigortalının yardımından mahrum kalan hak sahiplerine ödenir (Genel Şartlar A.3.1). Ölüm teminatında oran ya da hesap yoktur. 2026’da yaşanan bir kazada hak sahiplerine ödenecek tutar 252.000 TL’dir.
  • Sakatlık teminatı: Kaza, sigortalının kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde sakatlığına yol açarsa, tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespitinden sonra, Genel Şartlar’daki cetveldeki oran üzerinden ödeme yapılır (A.3.2).
  • Tedavi giderleri teminatı: Kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde ödenmiş doktor ücreti, hastane ve diğer sağlık kurumlarında ayakta ve yatarak yapılan tedavi giderleri ile nakil ücretleri, poliçedeki tedavi teminatına kadar karşılanır. Sabit dişlerdeki hasarın protez gideri tedavi teminatının en fazla yüzde 30’una kadar ödenir (A.3.3).

Sakatlık cetvelinden birkaç örnek, ödemenin nasıl hesaplandığını gösterir. Cetvele göre sağ kolun veya elin tamamen kaybı teminatın yüzde 60’ı, sol kolun yüzde 50’si, bir bacağın dizden yukarısının tamamen kaybı yüzde 50’si, bir kulağın tamamen sağırlığı yüzde 10’u oranında tazmin edilir. Sigortalı solaksa sağ ve sol organlar için belirlenen oranlar ters uygulanır. Buna göre 2026’da sağ kolunu kaybeden bir yolcuya ödenecek sakatlık tazminatı 252.000 × %60 = 151.200 TL’dir. Cetvelde sayılmayan sakatlıkların oranı, önem derecelerine göre ve cetveldeki oranlara kıyasen belirlenir. Kazadan önce zaten kısmen sakat olan bir organda yalnızca kazanın yol açtığı artış ödenir.

Tedavi teminatında ayrıca Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesini bilmek gerekir. Trafik kazası nedeniyle resmî ve özel sağlık kurumlarının sunduğu sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır. Bu sistemi düzenleyen yönetmelik koltuk ferdi kaza sigortasını da kapsar. SGK’ya yapılan aktarımla sigorta şirketlerinin bu sağlık hizmetleri bakımından tedavi gideri sorumluluğu sona erer ve sigortalılardan ayrıca talepte bulunulamaz (Trafik Kazaları Nedeniyle İlgililere Sunulan Sağlık Hizmet Bedellerinin Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.1/3, m.8). Bu nedenle tedavi teminatı pratikte SGK’nın üstlendiği hastane faturaları için değil, bu sistemin dışında kalan kalemler için gündeme gelir. Yargıtay, sürekli bakıma muhtaç kalan bir yolcunun bakıcı giderini tedavi giderleri kapsamında saymış ve koltuk sigortacısının bu giderden sorumlu olduğunu belirterek diğer poliçelerden bu kalem için ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiği gerekçesiyle ret kararını bozmuştur (Yargıtay 4. HD, E.2021/17227, K.2023/4021).

Koltuk ferdi kaza genel şartları sakatlık oranını nasıl belirler, Adli Tıp raporu yeterli mi?

Koltuk sigortasında sakatlık oranı Genel Şartlar’daki cetvele göre belirlenir. Trafik sigortası için alınan genel maluliyet raporu bu sigortada kendiliğinden yeterli değildir. Yargıtay, Adli Tıp raporunda Genel Şartlar’a göre bir hesaplama yapılmadığı bir dosyada, önce illiyet bağının araştırılması, illiyet varsa sakatlık oranının Genel Şartlar’a ekli cetvellere göre uzman bir doktor bilirkişi tarafından kıyasen tespit edilmesi ve tutarın buna göre hesaplanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 4. HD, E.2021/14758, K.2022/11254). Aynı dosyada yerel mahkeme bozmadan sonra iş göremezlik zararını hesaplatıp poliçe limitine hükmedince Yargıtay kararı yeniden bozmuş, yapılacak işin maluliyet oranını cetvele göre kıyasen belirleyip bu oranı poliçe limitiyle çarpmak olduğunu vurgulamıştır (Yargıtay 4. HD, E.2024/5790, K.2025/13853).

Raporun bu cetvele uygun olmaması, başvurunun usulden reddine kadar gidebilir. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun, Genel Şartlar’a uygun olmayan maluliyet raporu nedeniyle başvuruyu usulden reddettiği bir kararı Yargıtay onamıştır. Daire Başkanı, heyetin Genel Şartlar’a uygun rapor aldırarak karar vermesi gerektiği görüşüyle karşı oy yazmıştır (Yargıtay 4. HD, E.2023/10476, K.2025/4891). Cetvelde karşılığı olmayan rahatsızlıklar da tartışma konusudur. Yargıtay, Genel Şartlar’daki arazların sınırlı sayıda sayıldığını ve psikolojik rahatsızlıklar için cetvelde karşılık bulunmadığını belirten bir değerlendirmeyi onaylamıştır (Yargıtay 4. HD, E.2023/5788, K.2023/10459). Bu yüzden başvurudan önce raporun, cetveldeki organ ve oran başlıklarına göre düzenlenmesini istemek zaman kazandırır.

Ölüm ve sakatlık teminatı birlikte ödenir mi?

Birlikte ödenmez, ama fark ödenir. Bir kaza aynı anda hem ölüm hem sakatlık tazminatına hak kazandırmaz. Sakatlık tazminatı almış olan yolcu, kaza tarihinden itibaren iki yıl içinde aynı kaza nedeniyle ölürse hak sahiplerine, ödenmiş sakatlık tazminatı ile ölüm tazminatı arasındaki fark ödenir. Tedavi masrafları ise ölüm veya sakatlık tazminatından indirilmez (Genel Şartlar B.4). Aynı kazada birden fazla organda sakatlık oluşursa, her biri için ayrı hesaplanan tutarların toplamı poliçedeki meblağı geçemez.

Koltuk Sigortası Kusura Bakmaz mı? Şoförün ve Yolcunun Kusuru

Koltuk sigortası sürücünün kusuruna bakmaz, ama yolcunun kendi kusuruna bakabilir. Bu ayrım, birçok kaynakta “koltuk sigortasında kusura bakılmaz” diye tek cümleye indirilir ve eksik kalır.

Sürücünün veya otobüs firmasının kusuru ödemeyi etkilemez. Otobüs kazada tamamen kusursuz olsa da, kaza bir doğal afet sonucu yaşansa da, kazanın yolcunun iradesi dışında gerçekleşen ani ve harici bir olay olması yeterlidir (Genel Şartlar A.2). Buna karşılık Genel Şartlar’ın tazminatın belirlenmesine ilişkin maddesi açıktır: kazanın oluşumunda zarara uğrayan yolcunun kusuru varsa, bu kusur oranında ödenecek tazminattan indirim yapılabilir (B.3). Hareket hâlindeki araçta ayağa kalkıp koridorda dolaşan ya da araçtan atlayan yolcunun tazminatında bu nedenle indirim tartışması çıkabilir.

Emniyet kemeri konusu 2026’da daha da önem kazandı. Karayolları Trafik Kanunu’nun 78. maddesi 12 Şubat 2026’da başlığıyla birlikte yeniden yazıldı. Emniyet kemerini kullanmayan yolcuya 2.500 TL idari para cezası öngörüldü ve yönetmelikte belirlenen araçlarda yolcuların araç hareket etmeden önce ve seyahat sırasında emniyet kemerlerini bağlamaları konusunda uyarılması zorunlu hâle getirildi. Kemersiz yolculuğun gerçek zarar tazminatında müterafik kusur indirimine yol açıp açmayacağını mahkeme, kemer zorunluluğu ve illiyet bağıyla birlikte değerlendirir. Bu indirimin şartlarını trafik kazasında yaralanan yolcunun tazminat hakları yazımızda Yargıtay kararlarıyla anlattık.

Şoför alkollüyse ya da otobüs fazla yolcu taşıyorsa ödeme yapılır mı?

Yapılır. Genel Şartlar’a göre sigorta sözleşmesinden veya kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan hâller, sigortalılara ve hak sahiplerine karşı ileri sürülemez. Sigortacı ödemeyi yaptıktan sonra taşımacıya rücu eder (A.7). Rücu sebepleri arasında sürücünün alkollü veya uyuşturucu etkisinde olması, aracın gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kişi tarafından kullanılması, istiap haddinden fazla yolcu taşınması, yetki belgesi olmadan taşıma yapılması, aracın teknik şartlara uymaması ve ilk yardım malzemesinin bulundurulmaması sayılmıştır.

Trafik sigortasında da aynı kural geçerlidir. Sigorta sözleşmesinden doğan ve tazminatı kaldıran veya azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez, ödeme yapan sigortacı sigorta ettirene başvurur (KTK m.95). Yolcu, sürücünün veya firmanın kural ihlalinin bedelini ödemez. Fazla yolcu taşınan araçlarda sigortacının rücu hakkını trafik kazalarında istiap haddi ve rücu yazımızda ele aldık.

Otobüs Kazalarında Trafik Sigortası Ne Kadar Öder?

Otobüs kazalarında trafik sigortası, 2026 yılında yaralanma ve ölüm için kişi başına 3,6 milyon TL’ye kadar öder. Şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan otobüslerde bu limit iki katına, yani kişi başına 7,2 milyon TL’ye çıkar.

Kişi başı limit, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 29 Aralık 2025 tarihli duyurusuyla 2,7 milyon TL’den 3,6 milyon TL’ye yükseltilmiştir. Yeni tutarlar yürürlükteki bütün poliçelere ek prim alınmadan uygulanır. İki kat kuralı ise trafik sigortası tarife uygulama esaslarını düzenleyen yönetmelikte yer alır: 4925 sayılı Kanun kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar için düzenlenen trafik sigortası poliçelerinin teminat limitleri, yönetmeliğin ekindeki limitlerin iki katı olarak uygulanır (Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik m.28/A). Bu hüküm 22 Mayıs 2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle eklenmiştir.

Kuralın sınırına dikkat etmek gerekir. Yönetmelik iki kat limiti yalnızca şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlara tanır. Şehir içinde çalışan minibüs, halk otobüsü ve servis araçlarında kişi başı limit tek kattır. Kaza başına toplam limit ise araç grubuna ve koltuk sayısına göre değişir. Çok yolcunun yaralandığı büyük kazalarda kaza başı limit, yolcuların toplam zararını karşılamaya yetmeyebilir. Bu durumda limiti aşan kısım otobüs firmasından ve işletenden istenir.

Trafik sigortasının ödemediği iki kalem vardır. Manevi tazminat talepleri ile hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri zorunlu trafik sigortası kapsamı dışındadır (KTK m.92/f, g). Manevi tazminat, otobüs firmasından, işletenden ve kusurlu sürücüden istenir. Trafik sigortasının yolcuya hangi kalemleri ödediğini trafik sigortası ölümlü kazalarda hangi zararları karşılar yazımızda kalem kalem anlattık.

Koltuk sigortasından alınan para tazminattan düşülür mü?

Ölüm ve sakatlık teminatı bakımından düşülmez. Bu teminatlar meblağ sigortası niteliğindedir. Türk Ticaret Kanunu, sigortacının ödeme yaptığı kişinin yerine geçmesini düzenleyen halefiyet hükmünün hayat sigortalarında uygulanmayacağını söyler ve hayat sigortalarına ilişkin hükümleri kaza sigortalarına kıyasen uygular (TTK m.1491/3, m.1510/2). Bu nedenle koltuk sigortasından 252.000 TL alan yolcu, trafik sigortasından ve otobüs firmasından gerçek zararını ayrıca ve indirimsiz isteyebilir.

Tedavi gideri teminatı ise farklıdır. Gerçek zararın karşılanması öngörülen hâllerde zarar sigortası hükümleri kaza sigortasına da kıyasen uygulanır (TTK m.1510/3). Genel Şartlar da sigortacının yalnızca ödediği tedavi giderleri tutarınca sigortalının yerine geçeceğini söyler (B.6). Yani aynı tedavi gideri iki kez alınamaz; koltuk sigortasından karşılanan kalem, başka sorumludan ikinci kez istenemez.

Otobüs Kazasında Yolcu Hangi Tazminatları İsteyebilir?

Otobüs kazasında yaralanan yolcu, koltuk sigortasının sabit tutarlarına ek olarak gerçek zararının tamamını isteyebilir. Gerçek zarar kalemleri trafik sigortasından limit dahilinde, limit aşılırsa ve manevi tazminat için doğrudan otobüs firmasından, işletenden ve sürücüden istenir:

  • Geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı: Tedavi süresince çalışamamanın ve kalıcı maluliyetin yol açtığı kazanç kaybı. Tutarın nasıl hesaplandığını iş göremezlik tazminatı hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
  • Bakıcı gideri: Kaza sonrası başkasının bakımına muhtaç kalan yolcunun bakım masrafı.
  • SGK’nın karşılamadığı tedavi ve iyileşme masrafları: Sağlık hizmet bedellerinin büyük kısmı KTK m.98 gereği SGK’ca karşılanır.
  • Eşya ve bagaj zararı: Taşıyıcı, yolcunun beraberindeki kişisel eşyasından sorumludur (TTK m.912/2). Trafik sigortası ise araçta taşınan eşyanın zararını karşılamaz (KTK m.92/e).
  • Manevi tazminat: Hiçbir zorunlu sigortanın kapsamında değildir. Taşımacıdan, işletenden ve sürücüden istenir.

Ölümlü otobüs kazalarında tazminat

Ölümlü otobüs kazalarında yakınların önünde de iki ayrı yol vardır. Koltuk sigortası varsa ölüm teminatının tamamı, yani 2026’daki bir kazada 252.000 TL, ölenin yardımından mahrum kalan hak sahiplerine ödenir. Bunun yanında destekten yoksun kalma tazminatı ve cenaze giderleri trafik sigortasından limit dahilinde, kalan kısmı otobüs firmasından ve işletenden istenir. Taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen hüküm de yolcunun ölümü hâlinde onun yardımından yoksun kalanların zararlarını taşıyıcıdan isteyebileceğini açıkça söyler (TTK m.914/2). Ölenin yakınlarının manevi tazminat hakkı ise hiçbir sigortanın kapsamında değildir, doğrudan sorumlulardan istenir.

Koltuk sigortasının ölüm teminatı ile destekten yoksun kalma tazminatı birbirinin yerine geçmez. Hak sahiplerinin kim olduğunu ve destek hesabının nasıl yapıldığını destekten yoksun kalma tazminatı sayfamızda, yolcunun ölümüne özgü durumları trafik kazasında yolcunun ölmesi yazımızda bulabilirsiniz.

Koltuk Sigortası Tazminatı Nasıl Alınır? Başvuru, Belgeler ve Süreler

Koltuk sigortası tazminatı için yolcu veya hak sahipleri doğrudan sigorta şirketine başvurur. Yolcunun taşımacının aracılığına ihtiyacı yoktur. Sigortalılar veya hak sahipleri, poliçedeki teminat sınırları içinde doğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabilir (Genel Şartlar B.1).

Başvuruda izlenecek sıra şöyledir:

  • Poliçeyi ve sigortacıyı öğrenin: Aracın içindeki levha sigortacının adını ve adresini gösterir. Levha yoksa otobüs firmasından poliçe bilgisini yazılı olarak isteyin.
  • Olayı süresi içinde bildirin: Tazminata yol açan olay, sigortalı veya hak sahibi tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü içinde, yurt dışındaki kazalarda altmış iş günü içinde sigortacıya bildirilir (B.1).
  • Belgeleri gönderin: Kazanın yerini, tarihini ve sebebini gösteren belgeler, tedaviye ilişkin sağlık kurumu raporu ve sigortacının isteyeceği diğer belgeler iletilir (B.2). Sigortacı yolcuyu kendi doktoruna muayene ettirme hakkına sahiptir, bu muayenenin masrafı sigortacıya aittir.
  • Ödeme süresini takip edin: Sigortacı, belgelerin eksiksiz iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapar. Haklı neden olmadan ödenmezse temerrüde düşer ve temerrüt faizi teminat limitinin dışında ayrıca ödenir (B.5).
  • Anlaşmazlıkta tahkime veya mahkemeye gidin: Tutar konusunda anlaşmazlık çıkarsa taraflar hakem-bilirkişiye gitmeyi kararlaştırabilir (B.3). Bunun yerine Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak da mümkündür. Başvuru yolunu Sigorta Tahkim Komisyonuna nasıl başvuru yapılır yazımızda anlattık.

Trafik sigortası için ayrı bir başvuru şartı vardır. Zarar gören, dava açmadan önce trafik sigortacısına yazılı başvuruda bulunmalıdır. Sigortacı on beş gün içinde cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da tahkime gidilebilir (KTK m.97). Sigortacının ödeme süresi, belgelerin iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günüdür (KTK m.99).

Kaza sonrası hangi belgeler saklanmalı?

Koltuk sigortası Genel Şartları teminatı bilete bağlamaz, “seyahat eden yolcuları” kapsar (A.1). Ancak uygulamada sigortacı, araçta yolcu olarak bulunduğunuzu ispatlamanızı ister. Bu nedenle bilet veya elektronik bilet kaydı, kart ile ödeme yapıldıysa ödeme dökümü, aracın plakası, araç içindeki sigorta levhasının fotoğrafı, kaza tespit tutanağı ya da savcılık soruşturma numarası, acil servis kaydı, epikriz ve taburcu belgeleri saklanmalıdır. Kalıcı bir sakatlık beklentisi varsa rapor tedavinin bitmesinden sonra ve Genel Şartlar’daki cetvel esas alınarak istenmelidir. Çünkü sakatlık tazminatı, sakatlığın kesin olarak tespitinden sonra ödenir (A.3.2).

Kaza yerinde ya da hastanede size imzalatılan “ibraname” veya düşük tutarlı bir sulh belgesi tüm haklarınızı sona erdirmez. Kanun, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmaların, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebileceğini söyler (KTK m.111/2).

Otobüs kazasında tazminat davası ne zaman zamanaşımına uğrar?

Otobüs kazasında tazminat talepleri yaralanmalı kazalarda kaza gününden itibaren 8 yılda, ölümlü kazalarda 15 yılda zamanaşımına uğrar. Karayolları Trafik Kanunu’nun genel süresi iki yıl ve her hâlde on yıldır. Ancak dava cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ve ceza kanunu daha uzun bir süre öngörmüşse, bu uzun süre tazminat talepleri için de geçerlidir (KTK m.109/1-2). Koltuk sigortası Genel Şartları da aynı yapıyı benimser: iki yıl ve on yıllık süreler öngörülmüş, fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımının dikkate alınacağı belirtilmiştir (C.7).

Talep Süre Dayanak
Yaralanmalı kazada tazminat 8 yıl KTK m.109/2, TCK m.66/1-e
Ölümlü kazada tazminat 15 yıl KTK m.109/2, TCK m.66/1-d
Koltuk sigortasına bildirim Öğrenmeden itibaren 30 iş günü (yurt dışında 60) Genel Şartlar B.1
Ölüm veya sakatlığın gerçekleşmesi Kazadan itibaren 2 yıl içinde Genel Şartlar A.3.1, A.3.2
Yetersiz anlaşmanın iptali Anlaşmadan itibaren 2 yıl KTK m.111/2

Zamanaşımının kesilmesine ve sürelerin hesabına ilişkin ayrıntılar trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımızdadır.

Dava hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme, davayı kimin açtığına göre değişir. Yaralanan yolcu, otobüs firmasına, aracın trafik sigortacısına ve diğer sorumlulara karşı açacağı davayı tüketici mahkemesinde açar; çünkü bilet karşılığı yapılan taşıma bir tüketici işlemidir ve 6502 sayılı Kanun’un görev hükümleri, Türk Ticaret Kanunu’ndaki düzenlemelere rağmen uygulanır (6502 m.3/1-l, 73/1, 83/2). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemeleri arasındaki çelişkiyi 08.07.2025 tarihli, 2025/5636 E., 2025/11567 K. sayılı kararıyla bu yönde giderdi. Kazada ölen yolcunun yakınlarının açtığı destekten yoksun kalma davası ise aynı karara göre asliye ticaret mahkemesinde görülür; çünkü bu zarar ölenden geçmez, doğrudan geride kalanların şahsında doğar ve onlar taşıma sözleşmesinin tarafı değildir. Her iki davada da dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6502 m.73/A, TTK m.5/A); yaralanma davasında tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar bu şartın dışındadır. Belediye otobüslerinde de dava adli yargıdadır (KTK m.110/1).

Yetki bakımından yolcunun seçme imkânı vardır. Motorlu araç kazalarından doğan davalar, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir (KTK m.110/2). Yaralanan yolcunun tüketici davası, ayrıca kendi yerleşim yerindeki tüketici mahkemesinde de açılabilir (6502 m.73/5). Koltuk sigortası Genel Şartları da sigortacı aleyhine açılacak davalarda sigorta şirketinin merkezinin veya poliçeye aracılık eden acentenin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesini yetkili sayar (C.8).

Yurt dışı seferlerde yaşanan otobüs kazası

Uluslararası otobüs seferlerinde de koltuk sigortası zorunludur ve Genel Şartlar yurt içi ile uluslararası yolcu taşımacılığını birlikte kapsar (A.1). Fark, bildirim süresindedir: yurt dışında yaşanan olay, öğrenildiği tarihten itibaren altmış iş günü içinde sigortacıya bildirilir (B.1). Türk plakalı ve uluslararası taşımacılık yapan bir otobüsün trafik sigortası limitleri de iki kat kuralına tabidir. Yabancı bir ülkede yaşanan kazada o ülkenin hukukunun ve yeşil kart sigortasının devreye girmesi de ihtimal dahilindedir. Bu nedenle bildirim ve belge toplama işini kaza ülkesinde bitirmeden dönmemek gerekir.

Otobüs Kazasından Sonra Hangi Poliçenin İşleyeceğini Netleştirmek

Otobüs kazasında hak kaybı çoğunlukla tek bir poliçeden ödeme alıp dosyayı kapatmaktan doğar. Yolcu, trafik sigortasından gelen teklifi kabul edip koltuk sigortasını hiç istemeyebilir. Şehir içi bir minibüste olmayan bir koltuk poliçesini aramakla da süre kaybedebilir. Önce seferin türü, aracın yetki belgesi ve poliçeleri, ardından gerçek zarar kalemleri tespit edilirse hangi sorumluya ne isteneceği netleşir. Kazanın hangi sigortaları devreye soktuğunu ve dava sürecinin nasıl ilerlediğini trafik kazası avukatı sayfamızda ana hatlarıyla inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Otobüs kazalarında tazminat ne kadar?

Sabit bir tutar yoktur. Koltuk sigortası varsa 2026’daki bir kazada ölümde 252.000 TL, sakatlıkta bu tutarın cetveldeki oranı ödenir. Gerçek zarar ise yolcunun yaşına, gelirine, maluliyet oranına ve kusur durumuna göre hesaplanır. Bu zarar trafik sigortasından kişi başı 3,6 milyon TL’ye kadar, şehirlerarası otobüste 7,2 milyon TL’ye kadar karşılanır. Aşan kısım otobüs firmasından ve işletenden istenir.

Otobüs koltuk sigortası ne kadar?

1 Temmuz 2025’ten beri koltuk başına sağlık giderleri için 252.000 TL, sakatlanma ve ölüm için 252.000 TL’dir. Tutar, 5 Haziran 2025 tarihli ve 32921 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarife ve Talimat değişikliğiyle belirlenmiştir. Yolcunun ödeyeceği ayrı bir prim yoktur, sigortayı taşımacı yaptırır.

Koltuk ferdi sigortası kimlere zorunlu, hangi araçlara yapılır?

Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılığı yapan, yetki belgeli ticari araçlara yapılır. Hazine’nin 2010 tarihli genelgesine göre il sınırları içindeki taşımalar, 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası taşımalar ve ticari amaçla yapılmayan taşımalar zorunluluğun dışındadır. Bu araçlarda poliçe ancak isteğe bağlı olarak yaptırılmışsa bulunur.

Şoförün kusuru yoksa koltuk sigortası ödenir mi?

Ödenir. Koltuk sigortası bir kaza sigortasıdır ve sürücünün veya otobüs firmasının kusuruna bakmaz. Ancak kazanın oluşumunda yolcunun kendi kusuru varsa, Genel Şartlar bu kusur oranında indirim yapılabileceğini öngörür (B.3).

Biletsiz yolcu koltuk sigortasından yararlanabilir mi?

Genel Şartlar teminatı bilete bağlamaz ve araçta seyahat eden yolcuları kapsar. Biletsiz yolcunun sorunu ispattır: araçta bulunduğunu tanık, ödeme kaydı, kaza tutanağı veya hastane kayıtlarıyla göstermesi gerekir. Ticari olmayan bir taşımada ise koltuk sigortası zorunlu olmadığından poliçe bulunmayabilir.

Şoför ve muavin koltuk sigortası kapsamında mı?

Evet. Koltuk sigortası yolcuların yanında sürücüleri ve yardımcılarını da kapsar (Genel Şartlar A.1). Teminat tutarı da sürücü ve yardımcılar için yolcu koltuğuyla aynı şekilde belirlenmiştir. Görev sırasında yaralanan sürücü ve muavin için olay ayrıca iş kazasıdır.

Servis kazası iş kazası sayılır mı?

Personel servisinde sayılır. Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır (5510 s. K. m.13/1-e). Çalışan, servisin trafik sigortasından ve sorumlulardan tazminat isteme hakkını korurken SGK’nın iş kazası yardımlarından da yararlanır.

Otobüs kazasında manevi tazminat kimden istenir?

Otobüs firmasından, aracın işleteninden ve kusurlu sürücüden istenir. Manevi tazminat talepleri zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır (KTK m.92/f), koltuk sigortası da yalnızca ölüm, sakatlık ve tedavi teminatı verir. Ölümlü kazada yakınlar da kendi manevi tazminatlarını aynı sorumlulardan ister.

Belediye otobüsü kazasında dava nerede açılır?

Adli yargıda açılır. İşleteni veya sahibi Devlet ya da başka bir kamu kuruluşu olan araçların sebep olduğu zararlara ilişkin davalar da adli yargıda görülür (KTK m.110/1). Belediye otobüsleri de trafik sigortası yaptırmakla yükümlüdür (KTK m.106). Dava açmadan önce trafik sigortacısına yazılı başvuru yapılmalıdır (KTK m.97).


Bu yazı ne değildir? Somut bir dosya için hukuki görüş yerine geçmez. Teminat tutarları, genelgeler ve içtihat zamanla değişebilir; yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kazanın tarihine, seferin türüne ve poliçelere göre sonuç farklılaşabileceği için kendi durumunuzu bir avukata danışarak değerlendirmeniz yerinde olur. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.

Kaynaklar: Karayolları Trafik Kanunu · Türk Ticaret Kanunu · Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Tarife ve Talimatı (RG 29.12.2005) · Tarife ve Talimat değişikliği (RG 05.06.2025)