Ağır Hasar Kaydı Bulunan Araç Değer Kaybı Alabilir Mi?

Ağır hasar kaydı bulunan araç değer kaybı alabilir mi diye soranların çoğu yanlış yere bakıyor: belirleyici olan, aracın Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarında görünen hasar tutarı değil, tescil belgesine bir şerh düşülüp düşülmediğidir. Karayolları Trafik Kanunu m.92/l yalnızca hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerini zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında bırakır. Yüksek tutarlı bir ağır hasar kaydı taşıyan ama bu işlemi görmemiş araç, sonraki kazasında değer kaybı isteyebilir.

Bu yazı, ağır hasar kaydının nasıl doğduğunu, hangi eşikte ve hangi parçalarda gündeme geldiğini, kaydın değer kaybı hakkını hangi hâlde kapattığını ve talebin sigortacıya mı yoksa doğrudan kusurlu sürücüye mi yöneltileceğini kanun ve genel şart lafzıyla ele alıyor. Hesabın nasıl kurulduğu, süreler, başvuru kanalı, ret hâlinde tahkim ile dava arasındaki seçim ve kayda itiraz da ayrı başlıklar hâlinde işleniyor.

Ağır Hasar Kaydı Bulunan Araç Değer Kaybı Alabilir mi?

Ağır hasar kaydı bulunan araç değer kaybı alabilir. Kaydın varlığı talebi ortadan kaldırmaz; talebi sigortacıya karşı kapatan tek kanuni hâl, aracın tescil belgesine trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma şerhi işlenmiş olmasıdır. Aşağıdaki başlıklar önce bu ölçütü, ardından hesabın nasıl kurulduğunu ve talebin kime yöneltileceğini ele alıyor.

Ağır hasarlı araç değer kaybı alabilir mi?

Alabilir. Ağır hasarlı araç, tanımı gereği onarımı mümkün olan araçtır; onarım kabul etmeyen araç tam hasarlı (pert) sayılır. Onarılabilen bir aracın kaza öncesi ikinci el değeri ile onarım sonrası ikinci el değeri arasındaki fark, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.5/a uyarınca maddi zarar teminatının içindedir. Dolayısıyla ağır hasar kaydının varlığı, tek başına talebi ortadan kaldıran bir sebep değildir.

Talebi sigortacıya karşı kapatan tek kanuni hâl, Karayolları Trafik Kanunu m.92nin (l) bendidir. Bent 9/6/2021 tarihli 7327 sayılı Kanunun 19. maddesiyle eklenmiştir ve lafzı şudur: Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri. Bendin aradığı şey bir kayıt değil, bir işlemdir. Aracın geçmişinde yüksek tutarlı bir hasar dosyası bulunması, tescil belgesine bu işlemlerden biri işlenmedikçe m.92/l kapsamına girmez.

Bu ayrım pratikte şu sonucu doğurur: piyasada ağır hasarlı diye anılan pek çok araç, sigorta şirketi tazminatı öderken tescil belgesine çekme şerhi düşürttüğü için gerçekten m.92/l kapsamındadır. Buna karşılık kaza sonrası masraflı bir onarım görmüş, hatta ekspertizde ağır hasar kaydı bulunan ama tescil kaydı kapatılmamış araç için bent işlemez. Kendi aracınızın hangi grupta olduğunu ruhsatın üzerindeki şerhten anlarsınız; hasar sorgulama ekranındaki tutar bu soruyu cevaplamaz.

Ağır hasarlı araçta değer kaybı alınır mı, hangi hâlde alınmaz?

Soru arama motorlarına çok farklı biçimlerde yazılıyor: ağır hasarlı araçlar değer kaybı alabilir mi, ağır hasarlı araca değer kaybı alınır mı, ağır hasarlı arabada değer kaybı alınır mı, ağır hasar kayıtlı araca değer kaybı alınır mı. Hepsinin cevabı aynı ölçüte bağlıdır ve o ölçüt aşağıda tabloya dökülmüştür.

Ağır hasarlı araçta değer kaybı alınır; alınamadığı hâl, aracın tescil belgesine trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma şerhi işlenmiş olmasıdır. Bu durumda dahi kaybolan şey talebin kendisi değil, talebin muhatabıdır. KTK m.92 bir teminat dışılık listesidir ve yalnızca sigortacıyı bağlar; kusurlu sürücü ile işletene karşı genel hükümlere dayanan talep varlığını sürdürür. Bu ayrım aşağıda ayrı bir başlıkta ele alınıyor.

Aracın durumu	Sigortacıya karşı (ZMSS)	Kusurlu sürücü ve işletene karşı
Ağır hasar kaydı var, tescil belgesinde şerh yok	Talep edilebilir (A.5/a maddi zarar teminatı)	Talep edilebilir (KTK m.85/1, TBK m.49)
Tescil belgesinde trafikten çekilmiştir şerhi var	Teminat dışı (KTK m.92/l)	Talep edilebilir
Araç hurdaya çıkarılmış	Teminat dışı (KTK m.92/l)	Talep edilebilir
Hak sahibi kazada tam kusurlu	Teminat dışı (KTK m.92/g)	Talep edilemez

Ağır Hasar Kaydı Nedir ve Araç Değer Kaybı Üzerine Etkileri Nelerdir?

Ağır hasar kaydı, bir aracın kazada gördüğü hasarın sigorta eksperi tarafından ağır hasar olarak tespit edilmesi ve bu bilginin Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarına işlenmesidir. Terimin kaynağı kanun değildir: Karayolları Trafik Kanununun tam metni tarandığında ağır hasar ifadesi hiçbir maddede geçmez. Kavram, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumunun genelgelerinde tanımlanır. Bu yüzden kanunda ağır hasar şöyle tanımlanır diyen açıklamalar dayanaksızdır.

Kaydın değer kaybı üzerindeki etkisi iki yönlüdür ve bu iki yön birbirine karıştırılır. Birincisi bugünkü tazminatı artırır: hasarın ağırlığı, hasar gören bölgeler ve kullanılan parçaların niteliği, A.5/a ölçütleri arasında açıkça sayıldığı için ağır hasarlı bir araçta hesaplanan değer kaybı tutarı yükselir. İkincisi yarınki hakkı daraltabilir: ağır hasar tazminatının ödenebilmesi için tescil belgesine çekme şerhi düşürüldüğünde, aynı araç bir sonraki kazasında KTK m.92/l kapsamına girer.

Genel Şartların B.2.3 maddesi bu zincirin kilit halkasıdır. Lafzı şöyledir: Onarım masrafları zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşsın veya aşmasın, ağır hasarlı aracın onarımının mümkün olduğunun eksper raporu doğrultusunda tespit edilmiş olması durumunda, aracın ilgili mevzuat doğrultusunda trafikten çekildiğine dair trafikten çekilmiştir kaşeli tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden tazminat ödenmez. Yani ağır hasar ödemesini almak, gelecekteki değer kaybı hakkını sigortacıya karşı kapatan işlemi zorunlu kılar.

Kaydın ikinci el piyasasındaki etkisi ise hukuki değil ticari bir olgudur. Alıcı tarafındaki güven kaybı, aracın ilan fiyatını aşağı çeker; ancak bu düşüş tazminat hesabının matrahı değildir. Hesap, aşağıda ayrıntılandırıldığı gibi kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farktan kurulur.

Ağır Hasar Kaydı Nasıl Olur, Neye Göre Belirlenir?

Ağır hasar kaydı, kaza sonrası atanan sigorta eksperinin raporuyla doğar. Ölçütleri Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge (SEDDK 2025/12, yayım 25.04.2025, yürürlük 1/7/2025) belirler. Genelgenin m.3/a bendi ağır hasarlı aracı, m.5 çerçevesinde onarımı mümkün olan ve tescil mevzuatına göre trafikten çekme işlemi görecek araç olarak tanımlar.

İki ayrı yol ağır hasar tespitine götürür. Birincisi oransal eşiktir: m.5/1 uyarınca onarım masrafının aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki rayiç değerinin yüzde 60ını aşması. İkincisi parça ölçütüdür: m.5/3, onarım masrafı yüzde 60 eşiğini aşmasa bile Ek-1de belirlenen parçalardan en az birinin zarar görmesi hâlinde eksperin ağır hasar tespiti yapabileceğini söyler. Maddenin lafzı yapılabilir biçimindedir; yani kritik parça hasarı otomatik sonuç doğurmaz, eksperin değerlendirmesini açar.

Ek-1de sayılan 11 kalem şunlardır:

Sıra	Parça
1	Sağ veya sol ön şasi kolu
2	Sağ veya sol arka şasi kolu
3	Taban ile birlikte sağ veya sol marşpiyel
4	Tavan sacı
5	Sağ veya sol orta direk
6	Ön göğüs sacı
7	Tavan sacı ön veya arka travers
8	Elektrikli araç bataryası ve elektrikli araçlarda ana enerji hattı
9	Hava yastıkları ve sürücü ile yolcu emniyet sistemleri
10	Ana elektrik tesisatı ve elektronik sistem parçaları
11	Kamyon ve çekici türündeki araçların sürücü kabini

Listenin ilk iki sırasının şasi kolları olması tesadüf değildir; şasi hasarı ağır hasar tespitinin en sık sebebidir ve değer kaybı hesabında da en güçlü göstergedir. Bu konunun ayrıntısı için şasi hasarının değer kaybını nasıl etkilediğini anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Tespitin kim tarafından yapılacağı da serbest bırakılmamıştır. Genelgenin m.4/2 ve m.5/2 fıkraları, tam hasar ve ağır hasar tespitinin levhaya kayıtlı sigorta eksperlerince yapılmasını zorunlu kılar. Eksper, tam hasar veya ağır hasar bilgisini raporun tanzimini takip eden 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine iletir (m.6/2). Genelgenin tümü ve maddeleri için tam hasara ya da ağır hasara uğramış araçların tespiti başlıklı incelemeye bakılabilir; genelgenin kendi metni Kurumun genelge, tebliğ ve sektör duyuruları sayfasından indirilebilir.

Ağır hasar kaydı nasıl anlaşılır, nereden belli olur?

Ağır hasar kaydı üç yerden anlaşılır ve bunlar farklı güçtedir. En kesini tescil belgesidir: ağır hasar tazminatı ödenmişse ruhsatın üzerinde trafikten çekme şerhi bulunur. İkincisi Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kaydıdır; e-Devlet üzerinden kendi aracınız için görülebilir, dosya bazında hasar tutarını ve tarihi gösterir. Üçüncüsü eksper raporudur; tespiti doğuran belge budur ve itiraz da buna yöneltilir.

Ekspertiz firmalarının ilan platformlarına yansıyan özetleri bu üç kaynağın yerine geçmez. Bu özetler parça bazında orijinal, boyalı, işlem görmüş, değişen gibi sonuçları gösterir; ağır hasar tespitinin dayandığı onarım masrafı ve rayiç değer oranını göstermez. Aracın ağır hasarlı olup olmadığını anlamak için bakılacak yer ilan özeti değil, ruhsattaki şerh ile hasar kaydının kendisidir.

Ağır hasar kaydı ne kadardan başlar, ne kadar olur, kaç TL hasarda çıkar?

Sabit bir lira tutarı yoktur. Eşik orandır: onarım masrafının aracın kaza tarihindeki rayiç değerine bölümü. Rayiç değeri 900.000 TL olan bir araçta yüzde 60 eşiği 540.000 TL onarım masrafına denk gelirken, rayiç değeri 300.000 TL olan araçta aynı eşik 180.000 TLye iner. Bu yüzden şu kadar TL hasarda ağır hasar olur biçiminde bir cevap mümkün değildir; aynı tutardaki onarım bir araçta eşiği aşar, diğerinde aşmaz.

Genelgenin m.8 hükümleri iki istisna daha getirir. m.8/2 uyarınca özel amaçlı taşıtlarda, Türkiyede sınırlı sayıda bulunan araçlarda ve klasik veya antika araçlarda oranlara bakılmaksızın tespit yapılabilir. m.8/4 uyarınca ÖTV istisnası ile alınan araçlarda rayiç değer istisna dikkate alınmaksızın belirlenir; engelli aracı sahipleri bakımından bu, eşiğin çok daha zor aşılması demektir.

Ağır Hasar ile Pert (Tam Hasar) Arasındaki Fark Nedir?

İki kurum sürekli karıştırılır, oysa ayrım tek cümleyle kurulur: ağır hasarlı araç onarılabilir, tam hasarlı (pert) araç onarım kabul etmez. SEDDK 2025/12 m.4/1 tam hasar için iki şartı birlikte arar: onarım masraflarının (KDV dahil) aracın değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporu ile aracın onarım kabul etmez bir hâle geldiğinin tespiti. Rakip içeriklerin çoğu yalnız birinci şartı yazar ve pert kararını salt orana bağlar; genelge lafzı buna izin vermez.

Ölçüt	Ağır hasar	Tam hasar (pert)
Onarım	Mümkün	Kabul etmez
Dayanak	SEDDK 2025/12 m.3/a ve m.5	SEDDK 2025/12 m.3/f ve m.4
Oransal ölçüt	Rayiç değerin yüzde 60ı (veya Genelge Ek-1 parçası)	Onarım masrafının değeri aşması ve onarım kabul etmezlik
Tescil işlemi	Trafikten çekme	Hurdaya çıkarma
Tazminat için aranan belge	Trafikten çekilmiştir kaşeli tescil belgesi	Hurda tescil belgesi
Yeniden tescil	Mümkün (Tescil Yön. m.43/2)	Edilemez (Tescil Yön. m.44/6)

Sık rastlanan bir yanlış, ağır hasar kayıtlı araç değer kaybı alamaz çünkü zaten hurda değeri üzerinden ödeme alır cümlesidir. Hurda değeri üzerinden ödeme tam hasarda yapılır; ağır hasarda araç onarılabilir sayıldığı için böyle bir ödeme söz konusu değildir. İki kurumun ayrıntılı karşılaştırması için pert araç nedir, ağır hasar ile farkı ne başlıklı yazıya, pert kayıtlı aracın sonraki kazalarındaki durumu için pert kaydı olan aracın sonraki kazalarında değer kaybı tazminatı incelemesine bakabilirsiniz.

Ağır Hasar Kaydı Bulunan Araçlar İçin Değer Kaybı Talep Süreçleri

Süreç, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortacısına yapılan yazılı başvuruyla başlar. 1/7/2026de yürürlüğe giren Genel Şart metninin A.5/a hükmü, bu başvurunun kapsamını genişletmiştir: Bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir. Yani araç hasarı için dosya açtıysanız, değer kaybı için ayrı bir dilekçe vermeniz artık zorunlu değildir.

Bu kolaylık, yazılı başvurudan büsbütün vazgeçilebileceği anlamına gelmez. KTK m.97 dava veya tahkim yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunulmasını arar; 5684 sayılı Kanunun m.30/13 hükmü ise Sigorta Tahkim Komisyonuna gidebilmek için talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olmasını ister. Dilekçe bu yüzden talebi doğuran belge değil, hak arama kapısını açan ispat belgesidir.

Değer kaybı tutarını tespit eden kişi de serbestçe seçilmez. A.5/a, tespitin Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperi tarafından yapılacağını söyler ve şunu ekler: Araç hasarına ilişkin eksper atanması hâlinde tespiti yapan sigorta eksperi, değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de raporunda yer verir. Sonuç olarak hak sahibi ayrı bir değer kaybı raporu ücreti ödemez. Sigortacı, hesaplanan tutarı nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirmek zorundadır.

Beş ayrı süre birbirine karıştırılıyor

İnternetteki içeriklerin çoğu sigorta 15 gün içinde ödeme yapmak zorundadır der. Bu yanlıştır: 15 gün ödeme değil cevap süresidir. Beş süre ayrı ayrı işler ve biri diğerinin yerine geçmez.

Süre	Dayanak	Neyi başlatır, sonucu ne
8 iş günü	KTK m.99	Belgelerin sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarihten itibaren ödeme süresi. Dolunca temerrüt doğar, faiz işler.
15 gün	KTK m.97	Sigortacının başvuruyu yazılı olarak cevaplama süresi. Cevap gelmez ya da cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır.
15 iş günü	5684 s.K. m.30/13	Yazılı cevap gelmemesi hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru için yeterli süre. Ret belgelenmişse beklenmez.
1 iş günü	ZMSS Gen. Şart. A.5/a	Nihai eksper raporu sigortacıya ulaştıktan sonra değer kaybı tutarının hak sahibine bildirilmesi.
2 yıl / 10 yıl	KTK m.109	Zamanaşımı: öğrenmeden 2 yıl, her hâlde kaza gününden 10 yıl. Fiil suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun süre öngörüyorsa o süre geçerlidir.

Süreyi başlatan olay dilekçenin yazılması değil, dosyanın sigortacıya ulaşmasıdır. KTK m.99 açıkça belgeleri sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren der. Teslim tarihi belgelenmezse sürenin dolduğu da gösterilemez; bu yüzden başvuru kaşeli alındı, iadeli taahhütlü posta, noter veya kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılmalı ve belge saklanmalıdır.

Ağır hasarlı araçta değer kaybı dosyasına hangi belgeler girer?

• Kaza tespit tutanağının resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında düzenlenen maddi hasarlı kaza tespit tutanağı.
• Zarar gören araca ait tescil belgesi (ruhsat) — ağır hasar dosyalarında üzerindeki şerhin varlığı ya da yokluğu doğrudan hakkı belirlediği için kritik belgedir.
• Varsa hasar fotoğrafları; özellikle onarımdan önce çekilmiş olanlar.
• Hak sahibine ait banka hesap bilgileri (IBAN).
• Ekspertiz yapıldıysa eksper raporu; araç hasarına eksper atanmışsa değer kaybı tespiti aynı raporun içindedir.
• Hak sahibine ait doğrulanmış cep telefonu numarası — 1/7/2026 değişikliğiyle Genel Şartların B.2/2.1 fıkrasına, Kurumun Ek-6 kapsamında talep edilecek cep telefonu numarasının doğrulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu eklendi.

Onarım faturası, kimlik fotokopisi, ehliyet sureti, poliçe sureti ve hasar kaydı çıktısı bu listede yer almaz. Şirketlerin evrak listelerinde de bulunmayan bu belgelerin istenmesi hâlinde dayanağı sorulabilir. Başvurunun şirket bazında nasıl yürüdüğünü merak ediyorsanız 1 Temmuz 2026 sonrası uygulamayı anlatan yazıda değişiklikler madde madde ele alınıyor.

Sigortacı Ödemezse Ağır Hasarlı Araçta Değer Kaybı Kimden İstenir?

Bu başlık, damardaki en çok hak kaybettiren yanlışın düzeltildiği yerdir. Teminat dışılık, hakkın yokluğu değildir. KTK m.92 bir sigorta teminatının sınırlarını çizer ve yalnızca sigortacıyı bağlar. Aracınız m.92/l kapsamına giriyorsa sigortacıdan talep edemezsiniz; ancak zarar ortadan kalkmaz, yalnızca muhatap değişir.

Sorumluluk üç ayrı hukuki temele dayanır ve bunlar birbirini dışlamaz:

Muhatap	Dayanak	Kapsam
Sigortacı	KTK m.91/1	İşletenin m.85/1 sorumluluğunun karşılanması için ZMSS zorunludur; sigortacının ödediği aslında işletenin borcudur. Poliçe limiti ve m.92 teminat dışılıkları ile sınırlıdır.
İşleten	KTK m.85/1	İşleten ve bağlı olduğu teşebbüs sahibi müştereken ve müteselsilen sorumludur. Kusursuz sorumluluktur; m.92 teminat dışılıkları burada işlemez.
Sürücü	TBK m.49	Kusura dayalı haksız fiil sorumluluğu; işletenle birlikte yürür.

İşletenin sorumluluğunu daraltmak isteyen en yaygın savunma, aracı ben kullanmıyordum cümlesidir. KTK m.85in son fıkrası bunu doğrudan karşılar: İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Kurtuluş yolu m.86/1dedir ve dardır: mücbir sebep veya zarar görenin ya da üçüncü kişinin ağır kusuru.

Bir noktanın altı ayrıca çizilmelidir: sigortasız araç kazasında Güvence Hesabına gidilemez. 5684 sayılı Kanunun m.14/2-b bendi sigortasız araç hâlini yalnız bedensel zararlarla sınırlar; değer kaybı maddi zarardır. Bu durumda muhatap doğrudan kusurlu sürücü, malik ve işletendir. Buna karşılık sigortacının iflası veya tüm branşlarda ruhsat iptali hâlinde (bent c) Hesap maddi zararı da karşılar.

Kusur oranı değer kaybını nasıl etkiler?

Kusur indirimi tek bir kural değil, üç ayrı rejimdir ve muhataba göre değişir. Sigortacıya karşı KTK m.92/g uygular: Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri teminat dışıdır; bu kanunen ve kendiliğinden işler, takdir yoktur. İşletene karşı KTK m.86/2 geçerlidir ve lafzı indirebilir biçimindedir, yani hâkimin takdirindedir; üstelik ispat yükü karşı taraftadır, zarar görenin kusurlu olduğunu ispat etmesi gereken tazminatı ödeyecek olandır. Sürücüye karşı açılan haksız fiil davasında TBK m.51 ve m.52 işler.

Hakkı tamamen ortadan kaldıran tek hâl tam kusurdur. Aradaki her oranda karşı tarafta bakiye sorumluluk kalır; yüzde 50 kusurda kimse tazminat alamaz iddiasının kanuni dayanağı yoktur. Ayrıntı için kısmi kusurlu sürücü değer kaybı talep edebilir mi yazısına bakılabilir.

Ağır Hasar Kaydı Aracın Değerini Ne Kadar Düşürür?

Bu sorunun cevabı bir yüzde değildir. İnternette dolaşan Değer Kaybı = Piyasa Değeri × Hasar Boyutu Katsayısı × Yaş ve Kilometre Katsayısı formülü iki kez eskimiştir. Önce 5/11/2025 tarihli SEDDK 2025/25 sayılı Genelge ile Değer Kaybı Ekspertiz Raporu Şablonu değiştirilmiş, hesap dayanağı katsayı tablosundan piyasa analiz yöntemine geçirilmiştir. Ardından 12/06/2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişikliğin MADDE 6 hükmü ile Genel Şartların Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7si yürürlükten kaldırılmıştır; Ek-1 tam da o katsayı tablosunun dayanağıydı. Yürürlük tarihi 1/7/2026dır.

Buradaki Ek-1 ile yukarıda ağır hasar ölçütü anlatılırken geçen Ek-1 iki ayrı belgedir ve karıştırılmamalıdır. Yürürlükten kalkan Ek-1, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının ekindeki değer kaybı hesaplama (katsayı) tablosudur. Ağır hasar tespitinde kullanılan Ek-1 ise SEDDK 2025/12 sayılı Genelgenin ekindeki 11 kalemlik kritik parça listesidir ve yürürlüktedir.

Bugün geçerli olan hesap, yeni şablonun beş basamaklı süzgecidir:

Basamak	Satır	Ne yapar
1	Poliçe teminat limiti	Ödemenin üst sınırını çizer.
2	Hasar onarımı için ödenen tutar	Hasarın ağırlığına dair göstergedir; hesabın matrahı değildir.
3	Piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit tutarı	Ham değer kaybı. Kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri farkından çıkar.
4	Kusur oranı nispetinde değer kaybı tutarı	KTK m.92/g gereği hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım düşülür.
5	Sigorta şirketinin sorumluluğu	Poliçe limiti içinde kalan nihai ödeme.

İkinci ve üçüncü satırların ayrı satırlar olması, damardaki en güçlü çürütmedir: değer kaybı onarım faturasından türetilmez. Değer kaybı onarım maliyetinin yüzde şu kadarıdır diyen her içerik, dayandığını iddia ettiği şablonun kendisiyle çelişir. Fatura tutarı hasarın ağırlığına dair bir göstergedir; hesabın matrahı kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri farkıdır.

Yeni şablonun rayiç bölümü de tek bir rakamla yetinmez; TSBnin kaza tarihi ve güncel değerleri, SEİKin kaza tarihi ve güncel değerleri ile eksperin kendi tespiti ayrı satırlarda yer alır. Şablon ayrıca online platformlardaki güncel satış ilanlarının ekran görüntüsü veya çıktısının eklenmesini ister. Bu, tutarın nereden çıktığını denetlenebilir kılar ve itiraz ederken dayanacağınız zemini oluşturur.

Şablonun gerçek zarar ilkesini tarif eden paragrafı, ağır hasarlı araçlar bakımından özellikle önemlidir: aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı (aracın kilometresi, metal komponentlerin yoğunluğu, korozyon dozajı ve geçmiş hasarları nedeniyle orijinalliğin yitirilip yitirilmediği), aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) birlikte değerlendirilir. Buradan çıkan sonuç, yaygın kanının tersidir: orijinal olmayan parçayla yapılan onarım değer kaybı talebini geçersiz kılmaz, tutarı yükseltir.

Parça değişiminde sıranın da kanuni bir düzeni vardır. 1/7/2026 itibarıyla B.2/2.1 fıkrası, hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse orijinal parça ile değiştirileceğini, ancak hak sahibinin onayı alınması ya da orijinal parça ile değiştirme imkânının bulunmaması hâlinde eşdeğer veya yeniden kullanılabilir parçanın kullanılabileceğini söyler ve ekler: bu fıkra kapsamında hak sahibinden onay alındığını veya hasar gören parçanın orijinal parça ile değiştirilmesine imkân olmadığını ispat yükü sigortacıya aittir. Kendi hesabınızı kabaca görmek isterseniz araç değer kaybı hesaplama aracını kullanabilirsiniz; aracın verdiği sonuç bir tahmindir, eksper tespitinin yerine geçmez.

Ağır hasar kaydı ne kadar değer düşürür, sabit bir oran var mı?

Sabit oran yoktur ve bunun iki ayrı sebebi vardır. Birincisi hukukidir: oran veren tabloların dayanağı olan Ek-1 yürürlükten kalkmıştır, yerine gelen yöntem tabloya değil piyasa verisine bakar. İkincisi olgusaldır: aynı ağır hasar kaydı, iki yaşındaki bir araçta ile on yaşındaki bir araçta aynı sonucu doğurmaz. Yıpranma payı, kilometre, orijinalliğin yitirilip yitirilmediği ve hasar gören bölgeler ayrı ayrı hesaba girer.

Pratikte yanıltıcı olan şey, ikinci el ilan fiyatındaki düşüşün doğrudan tazminat tutarı sanılmasıdır. Alıcı psikolojisinden kaynaklanan pazarlık payı ile hukuken tazmini istenebilen değer kaybı aynı şey değildir. Tazminata esas olan, aracın kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farktır; bu fark eksper tarafından piyasa verisiyle belgelenir.

Aynı bölgeden ikinci kez hasar alan araçta değer kaybı alınır mı?

Alınır. Aynı bölgeden daha önce hasar alındıysa değer kaybı istenemez biçimindeki mutlak cümle yanlıştır. A.5/a ölçüt listesinde geçmiş hasar durumu açıkça sayılır; yani geçmiş hasar hesabın içindedir, talebin önünde engel değildir. Yeni şablonun kendi uyarısı da bunu doğrular: parça türü ve aynı parçanın tekrar hasar görmesi gibi hususlar dikkate alınarak aracın değer kaybına konu edilip edilmeyeceğine ilişkin açıklama yapılır. Geçmiş hasar tutarı etkiler, talebi kaldırmaz.

Ağır Hasarlı Araçlarda Değer Kaybı Talep Etmenin Hukuki Şartları

Ağır hasar kaydı bulunan araç değer kaybı alabilir mi sorusuna evet cevabı verilebilmesi için aranan şartlar, mevzuat metninden okunduğunda dörde iner. Bu liste, piyasada dolaşan ve kanuni karşılığı bulunmayan şartlardan (araç türü istisnaları, onarımın kalitesi, sabit oranlar) ayrı tutulmalıdır.

• Tam kusurlu olmamak. KTK m.92/g hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepleri teminat dışı bırakır. Tam kusur hakkı tamamen ortadan kaldırır; kısmi kusurda talep oran nispetinde ayakta kalır.
• Tescil belgesinde çekme veya hurda şerhi bulunmamak. KTK m.92/l teminat dışılığı buna bağlıdır. Şerh varsa sigortacıya karşı talep kapanır, kusurlu sürücü ve işletene karşı açık kalır.
• Yazılı başvuru yapmış olmak. KTK m.97 dava ve tahkim öncesi yazılı başvuru şartı koyar; 5684 m.30/13 talebin olumsuz sonuçlandığının belgelenmesini arar.
• Zamanaşımı süresi içinde olmak. KTK m.109: öğrenmeden 2 yıl, her hâlde kaza gününden 10 yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi.

Buna karşılık sık yazılan bazı şartların mevzuatta karşılığı yoktur. Araç türüne göre istisna bulunmaz: KTK m.92nin (a) bendinden (m) bendine kadar tüm liste okunduğunda ticari taksi, dolmuş, test aracı ya da benzeri bir araç grubu için teminat dışılık düzenlenmediği görülür; araç bazında tek bent m.92/ldir. Onarımın kalitesi de bir geçerlilik şartı değildir: orijinal olmayan parça kullanımı ya da düşük standartlı onarım talebi geçersiz kılmaz, yukarıda açıklandığı gibi değer kaybı tutarını artıran bir ölçüttür.

Bir üçüncü yanlış da düşük tutara imza atmanın yolu kapattığı sanısıdır. KTK m.111/2 açık hüküm koyar: Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir. Aynı maddenin birinci fıkrası ise kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; hiçbir talebim kalmamıştır tipi genel ibraname, kanunun tanıdığı sorumluluğu peşinen ortadan kaldıramaz. Bu iki yıl, m.109 zamanaşımından ayrı ve ek bir süredir ve anlaşma tarihinden işler.

Ağır Hasar Kaydı Nasıl Sorgulanır, Nereden Öğrenilir?

Ağır hasar kaydı tek bir ekrandan takip edilmez. Dosyanın hangi aşamada olduğuna göre dört ayrı kapı vardır ve her biri yalnız kendi aşamasının verisini gösterir. Bir kapıda kayıt bulunamaması dosyanın olmadığını değil, o aşamada olmadığını gösterir.

Aşama	Kapı	Gereken bilgi
Şirkete başvuru yapıldı	Sigorta şirketinin hasar sorgulama ekranı	Hasar dosya numarası, plaka, TC kimlik numarası
Eksper atandı, rapor bekleniyor	e-Devlet üzerinden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi	Talep referans numarası ve sorgu şifresi
Tahkim başvurusu yapıldı	Sigorta Tahkim Komisyonu çevrim içi işlemleri	Başvuru (esas) numarası ve kimlik
Mahkemede dava açıldı	e-Devlet Dava Dosyası Sorgulama veya UYAP Vatandaş Portalı	e-Devlet şifresi

Üç numara birbirinin yerine geçmez: hasar dosya numarası (şirket), başvuru numarası (Tahkim Komisyonu) ve esas numarası (mahkeme) ayrı ayrı izlenir. e-Devlette değer kaybı dosyası adında müstakil bir kalem bulunmaz; görünen şey trafik poliçe ve hasar bilgileri, eksper atama durumu, trafik ve kasko eksper raporları ile açılmış davalardır. Tazminat tutarı, ödemenin yapılıp yapılmadığı ve şirketin dosya içi yazışmaları e-Devlette görünmez.

Bir sınır da erişim tarafındadır: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi yönetmeliği uyarınca erişim kişinin taraf olduğu sözleşmelerle sınırlıdır. Kendi sigortacınızın ekranından karşı tarafın dosyası görülemez; ekspertiz raporları da Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilmez.

Araç hasar kaydı nasıl öğrenilir, sorgulama ücretli mi?

Kendi aracınızın hasar geçmişini e-Devlet üzerinden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi hizmetlerinden ücretsiz görebilirsiniz. Satın almayı düşündüğünüz bir araç için ise durum farklıdır: taraf olmadığınız bir sözleşmenin kaydına doğrudan erişemezsiniz, bu yüzden bilgi ya satıcının kendi sorgusunu paylaşmasıyla ya da ücretli araç geçmiş raporu hizmetleriyle elde edilir. Satıcının gösterdiği çıktının tarihine bakın; kaydı doğuran olay ihbar olduğu için yeni bir dosya birkaç gün içinde listeye eklenmiş olabilir.

Ağır Hasar Kaydı Nasıl Silinir, Kayda İtiraz Edilebilir mi?

Hasar kaydı bir sicil verisidir ve gerçekleşmiş bir olayı yansıtır; tazminat ödendiği ya da araç onarıldığı için kendiliğinden silinmesini sağlayan bir mevzuat hükmü bulunmaz. Ağır hasar kaydı sildirilir vaadinde bulunan hizmetlere bu yüzden temkinli yaklaşmak gerekir. Hukuken tartışılabilir olan şey kaydın varlığı değil, içeriğinin doğruluğudur.

İtirazın asıl hedefi ekspertiz raporudur. Ağır hasar tespiti eksper raporuyla doğduğu için, tespitin dayanağına (onarım masrafı kalemleri, rayiç değer, hasarlı parçanın Ek-1 listesindeki karşılığı) itiraz edilir. Rapora itiraz usulü ve süreleri ayrı bir konudur; değer kaybı eksper raporuna itiraz yazısında dilekçe örneğiyle birlikte ele alınıyor. Kaydın kendisinin hangi hâllerde düzeltilebileceği ve hasar kaydına itirazın pratiği için pert ve ağır hasar kaydı olan araçlara ilişkin ayrıntılı incelemeye bakabilirsiniz.

Kesinleşmiş ekspertiz raporunda aracın tam hasarlı ya da ağır hasarlı sayılmasından sonra bu kararın taraflarca değiştirilip değiştirilemeyeceği de ayrı bir sorudur ve SEDDK 2025/12 sayılı Genelgede düzenlenmiştir; genelgenin madde madde karşılıkları için tespit genelgesi incelemesine bakılabilir.

Ağır Hasar Kayıtlı Araca Kasko ve Trafik Sigortası Yapılır mı?

İki sigorta türü bu soruda birbirinden kesin biçimde ayrılır ve ayrım kanunidir.

Zorunlu trafik sigortası reddedilemez. 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun m.13/1 hükmü açıktır: Sigorta şirketleri, 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi ile üçüncü fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla faaliyet gösterdiği sigorta branşlarının kapsamında bulunan zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamaz. Aynı Kanunun m.35/14 fıkrası bu hükme aykırı olarak sözleşme yapmaktan kaçınanlar için beş yüz günden az olmamak üzere adlî para cezası öngörür. Aracın ağır hasar kaydı bulunması, şirketin ZMSS teklifi vermekten kaçınmasının gerekçesi olamaz.

Kasko ise ihtiyaridir. Sigorta şirketi kasko sözleşmesi yapmakla yükümlü değildir; ağır hasar kaydı taşıyan araç için teklif vermeyi reddedebilir, teminat kapsamını daraltabilir ya da risk değerlendirmesi sonucunda daha yüksek prim isteyebilir. Bu bir mevzuat yasağı değil, sözleşme serbestisinin sonucudur. Kaskoya kabul edilmemek değer kaybı hakkını etkilemez: değer kaybı karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından istenen bir sorumluluk zararıdır.

Ağır hasarlı araç sigortası ne kadar çıkar?

İki sigortanın fiyatlama rejimi kanunen ayrıdır. 5684 sayılı Kanunun m.12/1 hükmü, sigorta tarifelerinin kural olarak şirketlerce serbestçe belirleneceğini söyledikten sonra şu istisnayı koyar: Ancak, bu Kanuna ve diğer kanunlara göre ihdas edilen zorunlu sigortaların teminat tutarları ile tarife ve talimatları Bakan tarafından tespit olunur ve Resmî Gazetede yayımlanır. Yani zorunlu trafik sigortasının primi şirketin takdirine bırakılmış değildir, kamu otoritesince tespit edilen tarifeye tabidir. Kasko priminde ise serbestlik esastır ve şirket ağır hasar kaydını risk unsuru olarak değerlendirebilir.

Bu ayrım yüzünden ağır hasar kaydı olan aracın sigortası şu kadar artar biçiminde genel bir oran verilemez. Zorunlu trafik sigortasında geçerli tarife esasları yürürlükteki düzenlemeden okunur; kaskoda ise sonuç şirketten şirkete değişir ve teklif karşılaştırması yapmaktan başka yol yoktur.

Buradan ikinci bir sık hata düzeltilebilir: kasko kendi aracınızdaki hasarı karşılar, değer kaybı ise karşı tarafın kusurundan doğan zarardır. Hasarınızı kaskodan onartmış olmak, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı isteme hakkınızı kaldırmaz. Genişletilmiş kasko paketlerinde ayrıca bir değer kaybı klozu bulunabilir; bu, poliçe özel şartlarına bakılarak anlaşılır.

Ağır Hasar Kayıtlı Araç Alınır mı, Satışı Yasak mı?

Ağır hasar kayıtlı aracın satışı yasak değildir. Tescil kaydı kapatılmamış, yani tescil belgesinde çekme şerhi bulunmayan araç normal biçimde devredilir. Tescil belgesine trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır şerhi işlenmiş araç da satılabilir; ancak bu araç trafiğe çıkarılamaz, plakası iptal edilmiştir ve yeniden trafiğe çıkarılması ayrı bir işleme bağlıdır. Hurdaya çıkarılmış araç ise yeniden tescil edilemez.

Alıcı tarafında asıl mesele, kaydın gizlenerek satılmasıdır. Bu durumda muhatap sigortacı değil satıcıdır ve dayanak Türk Borçlar Kanununun ayıp hükümleridir. TBK m.219 satıcıyı bildirdiği niteliklerin bulunmamasından ve ekonomik ayıptan bilmese dahi sorumlu tutar. TBK m.221 uyarınca satıcı ayıbı gizlemişse yani ağır kusurluysa sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür; görüldüğü gibi satılmıştır kaydı onu kurtarmaz. TBK m.227 alıcıya dört seçimlik hak tanır: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değiştirme; tazminat hakkı saklıdır. TBK m.231 iki yıllık zamanaşımı öngörür, ancak ağır kusurlu satıcı bu süreden yararlanamaz.

Buna karşılık TBK m.222 uyarınca alıcının satış sırasında bildiği ayıptan satıcı sorumlu değildir; ekspertiz raporunu görerek ve kaydı bilerek alan kişi sonradan aynı sebeple itiraz edemez. Bu yüzden ağır hasar kayıtlı araç alırken kaydı yazılı olarak teyit ettirmek hem alıcıyı hem satıcıyı korur. Değer kaybı alacağının kime ait olduğu konusunda da yanılgı yaygındır: alacak kaza tarihinde malik olan kişiye aittir, araç satıldı diye kendiliğinden alıcıya geçmez; geçmesi için TBK m.184 uyarınca yazılı bir alacak devri gerekir.

Ağır hasar kaydı olan araç alınır mı, alırken neye bakılır?

Ağır hasar kaydı olan araç alınabilir; hukuken engel yoktur. Karar vermeden önce bakılması gereken üç belge vardır ve sıralaması önemlidir. Önce tescil belgesi: üzerinde trafikten çekme şerhi varsa aracın tescil kaydı kapatılmıştır, plakası iptal edilmiştir ve trafiğe çıkarılması ayrı bir işleme bağlıdır. Sonra hasar kaydının kendisi: kaç dosya, hangi tutar, hangi tarih. En son eksper raporu: hasarın hangi parçalarda olduğu ve Genelgenin Ek-1 listesindeki kalemlerden birine denk gelip gelmediği buradan görülür.

Satın alma kararının hukuki sonucu da vardır. Kaydı bilerek ve belgeleri görerek alan kişi, sonradan aynı sebeple ayıp iddiasında bulunamaz (TBK m.222). Buna karşılık kayıt gizlenmişse satıcının sorumluluğu ağırlaşır ve sorumsuzluk kaydı işlemez. Bu yüzden pazarlık kadar önemli olan şey, görülen belgelerin sözleşmeye yazılmasıdır.

Ağır hasar kayıtlı araç trafiğe çıkar mı, ağır hasarlı araç muayeneden geçer mi?

Ayrım yine tescil belgesindedir. Tescil kaydı kapatılmamış araç, ağır hasar kaydı taşısa bile normal muayene rejimine tabidir ve trafiğe çıkar. Trafikten çekilmiş araç ise çıkamaz: Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin m.43/1-(c) bendi uyarınca araç sahibinden, aracı trafiğe çıkarmayacağına, yalnızca tescil birimine bildirdiği adreste bulunduracağına ve başka yere taşıyacaksa taşıma tarihinden bir hafta önce bildirimde bulunup çekici ile taşıyacağına dair taahhütname alınır.

Trafikten çekilen aracın yeniden trafiğe çıkarılması m.43/2ye tabidir ve herhangi bir noterde yapılır. Aranan şartlar arasında en çok atlananı şudur: muayenenin aracın trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış ve hâlen geçerli olması. Çekme işleminden önce yaptırılmış muayene kabul edilmez. Ayrıca tescil belgesi, varsa değişiklik belgeleri ve zorunlu trafik sigortası istenir; araca önceki plakası tahsis edilir.

Hurdaya çıkarılmış araçta ise yol kapalıdır. KTK m.21 hurdaya çıkarılmış araçların karayolunda sürülmesini yasaklar; tespiti hâlinde sürücüsüne idari para cezası verilir, araç trafikten men edilir, mülki amir tarafından el konulur ve aracın mülkiyeti kamuya geçer. Tescil Yönetmeliğinin m.44/6 fıkrası da hurdaya çıkarılmış araçların yeniden tescil edilemeyeceğini söyler; yalnızca kullanılabilir durumdaki motor ve diğer parçalar başka araçlarda kullanılabilir.

Ağır hasarlı araç ticari taksi olur mu, değer kaybı hakkını etkiler mi?

Değer kaybı bakımından araç türü ayrımı yoktur. KTK m.92nin bent listesi baştan sona okunduğunda ticari taksi, dolmuş, servis aracı ya da test aracı için düzenlenmiş bir teminat dışılık bulunmadığı görülür; araç bazında tek bent, tescil işlemine bağlanan m.92/ldir. Bu yüzden ticari araçlar değer kaybı alamaz iddiasının kanuni dayanağı yoktur. Ticari plaka tahsisi ve ticari kullanım izni ise trafik tescil mevzuatı ile yerel düzenlemelerin konusudur, zorunlu trafik sigortasından doğan değer kaybı hakkını etkilemez.

Ticari araçlar bakımından ayrı olan nokta başka bir kalemdedir: aracın onarımda geçirdiği süre için istenen kazanç kaybı, KTK m.92/k uyarınca dolaylı zarar sayıldığı için zorunlu trafik sigortası teminatının dışındadır ve yalnız kusurlu sürücü ile işletenden istenir. Değer kaybı ile mahrumiyet bedeli aynı dilekçede ayrı kalemler hâlinde talep edilir.

Talep Reddedilirse Sigorta Tahkim Komisyonu mu, Dava mı?

Yazılı başvuru cevapsız kalır ya da gelen cevap talebi karşılamazsa iki yol açılır. KTK m.97 bunu açıkça söyler: sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.

Tahkimin değer kaybı dosyalarında öne çıkmasının üç somut sebebi vardır. Birincisi hakem ücretini Komisyon öder (5684 m.30/18), başvurandan alınmaz. İkincisi hakem kararının süresi kanunla sınırlanmıştır: m.30/16 uyarınca hakem dört ay içinde karar verir. Üçüncüsü ve en önemlisi risk tarafındadır: m.30/17 uyarınca reddedilen talep aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin beşte biridir. Dava yolunda böyle bir indirim yoktur.

Tahkim yolunu kapatan bir tercih vardır ve çoğu içerikte yanlış tavsiye edilir: 5684 m.30/14 uyarınca mahkemeye ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarla ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamaz. Yani değer kaybı için önce tüketici hakem heyetine gitmek, Tahkim Komisyonu kapısını kapatır. Doğru merciler Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemedir.

Tahkimde parasal sınırlar ve ücretler

Sınır	Tutar	Sonucu
Kesinlik ve itiraz	35.000 TL ve üzeri	Bu tutarın altındaki hakem kararları kesindir, itiraz edilemez
Heyet teşekkülü	122.000 TL ve üzeri	En az üç hakemden oluşan heyet zorunludur
Temyiz	383.000 TL üzeri	İtiraz üzerine verilen karara karşı temyiz yolu açıktır

Bu tutarlar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu kararıyla belirlenir ve 5684 m.30/22 uyarınca üretici fiyat endeksi oranında artırılabilir; yıl içinde değişebildikleri için başvurudan önce Komisyonun kendi duyurularından teyit edilmelidir. Hangi tarihteki sınırın esas alınacağı da düzenlenmiştir: itiraz ve temyiz bakımından başvurunun yapıldığı tarihteki, heyet teşekkülü bakımından heyetin teşekkül edeceği tarihteki sınır uygulanır. Kanunun m.30/12 fıkrasında hakem kararına itiraz süresi kararın bildiriminden itibaren on gündür ve bir defaya mahsustur; itiraz başvurusunda başvuru ücreti yeniden yatırılır.

Başvuru ücreti kademelidir ve uyuşmazlık tutarına göre belirlenir; tebligat gideri ayrıca alınır. Tarife yıl içinde değiştiği için buraya sabit rakam yazmak yanıltıcı olur; güncel tutarlar Komisyonun başvuru ücretleri sayfasından kontrol edilmelidir. İtiraz üzerine verilen karara karşı temyiz bakımından ise tutar sınırına bakılmaksızın açık olan hâller vardır: tahkim süresi geçtikten sonra karar verilmesi, talep dışı karar verilmesi, yetki aşımı ve iddia hakkında karar verilmemesi.

Dava yolu seçilirse görevli ve yetkili mahkeme

Davalı sigorta şirketiyse uyuşmazlık TTK m.4/1-a uyarınca mutlak ticari davadır; görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir ve TTK m.5/A uyarınca arabuluculuk dava şartıdır (arabulucu altı hafta, gerekirse iki hafta ek süreyle sonuçlandırır). Yalnız kusurlu sürücü ve işletene karşı açılan haksız fiil davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir ve arabuluculuk şartı aranmaz. Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuruda da arabuluculuk gerekmez, çünkü tahkim bir dava değildir.

Yetki KTK m.110/2de sayılır: sigortacının şubesinin, sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer ile kazanın vuku bulduğu yer mahkemesi (davalının yerleşim yerine ilişkin genel yetki kuralı saklıdır). Sık yapılan bir hata, davanın zarar görenin kendi yerleşim yerinde açılabileceğini yazmaktır; böyle bir yetki kuralı Karayolları Trafik Kanununda yoktur.

Ağır Hasarlı Araçta Değer Kaybı Zamanaşımı: 2 Yıl mı, 10 Yıl mı?

İkisi birden. KTK m.109un birinci fıkrası iki süreyi birlikte kurar: Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Yani iki yıllık süre öğrenmeden, on yıllık süre kaza gününden işler. Kaza tarihinden itibaren 2 yıl geçtiyse hak düşer cümlesi eksiktir ve okuru gereksiz yere vazgeçirir.

Maddenin ikinci fıkrası üçüncü bir ihtimal ekler: dava cezayı gerektiren bir fiilden doğuyor ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüyorsa, bu uzun süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Yaralanmalı ya da ölümlü bir kazanın maddi zarar kalemlerinde süre bu yolla uzayabilir. Üçüncü fıkra ise dosyayı yürütürken işe yarayan bir kolaylık getirir: zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur, sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır.

Buna ek olarak KTK m.111/2deki iki yıllık iptal süresi ayrı işler: yetersiz olduğu açıkça belli bir anlaşma imzalanmışsa, anlaşma tarihinden itibaren iki yıl içinde iptali istenebilir. Bu süre zamanaşımının yerine geçmez, ona eklenir.

Araç Değer Kaybı Davalarında Ankara Avukatıyla Çalışmanın Önemi

Değer kaybı talebinin sigortaya başvuru aşaması avukatsız da yürütülebilir; kanun böyle bir zorunluluk getirmez. Hukuki temsilin fark yarattığı yer, dosyanın ihtilafa dönüştüğü andır: tutarın hangi basamaktan çıktığının denetlenmesi, eksper raporundaki parça ve rayiç satırlarına itiraz, kusur oranının hangi rejime göre tartışılacağı, tahkim ile dava arasındaki seçim ve dilekçedeki vakıa-delil eşleştirmesi. Bu başlıklarda yapılan hatalar sonradan telafi edilemeyebilir.

Usul tarafında iki nokta baştan bilinmelidir. Birincisi vekâletnamedeki özel yetkidir: HMK m.74 uyarınca alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma, sulh, feragat, ibra ve tahkim sözleşmesi açık yetki ister. Arabuluculuk dava şartı olduğundan, bu yetkiyi taşımayan vekâletname süreci baştan tıkar. İkincisi alacağın kim tarafından takip edilebileceğidir: 5684 sayılı Kanunun Ek m.6 hükmü tazminat alacağının ancak alacaklı bizzat, kanuni temsilci veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat ya da alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı vasıtasıyla takip edilebileceğini söyler. Aynı maddeye göre tazminat alacağı sadece hak sahibine veya avukatına ödenir ve hiç kimseye devredilemez. Dosyayı üçüncü kişi takip firmalarına devretme uygulamalarının karşısında duran hüküm budur.

Ücret tarafında da tek doğru çerçeve kanundadır. Avukatlık Kanunu m.164/2, sözleşme ile kararlaştırılan ücretin dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamayacağını söyler; bu bir tavandır, piyasada yaygın olduğu ileri sürülen sabit bir oran değildir. Aynı maddenin dördüncü fıkrasındaki yüzde on ile yüzde yirmi aralığı, sözleşme bulunmadığı hâlde mercinin takdir edeceği orana ilişkindir. Karşı tarafa yükletilen vekâlet ücreti ise ayrı bir kalemdir ve m.164/son uyarınca avukata aittir. Sürecin avukatsız yürütülebilirliğine ilişkin ayrıntılı değerlendirme için araç değer kaybı tazminatını avukatsız almak mümkün mü yazısına bakabilirsiniz.

Ağır hasar kaydı bulunan araç değer kaybı alabilir mi sorusu tek cümleyle cevaplansa da dosyanın yürütülmesi öyle değildir: tescil belgesindeki şerh, eksper raporundaki parça satırları ve kusur oranı birlikte değerlendirilmelidir. Dosyanızın hangi aşamada olduğuna göre izlenecek yol değişir; araç değer kaybı alanındaki çalışma kapsamımız ve iletişim bilgileri ilgili sayfada yer alıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Ağır hasar kaydı bulunan bir araç değer kaybı alabilir mi?

Alabilir. Belirleyici olan hasar kaydının tutarı değil, tescil belgesine trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma şerhi işlenip işlenmediğidir. KTK m.92/l yalnızca bu işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerini zorunlu trafik sigortası kapsamı dışında bırakır. Şerh yoksa talep sigortacıdan istenir; şerh varsa sigortacıya karşı kapanır ama kusurlu sürücü ve işletene karşı açık kalır.

Ağır hasar kaydı bulunan araçlarda hangi durumlarda değer kaybı alınamaz?

Sigortacıdan alınamayan iki hâl vardır: aracın tescil belgesinde trafikten çekme veya hurda şerhi bulunması (KTK m.92/l) ve hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım (KTK m.92/g). Bunların ilkinde talep tümüyle ortadan kalkmaz, muhatabı değişir ve kusurlu sürücü ile işletene yöneltilir. Hakkı tamamen ortadan kaldıran tek hâl hak sahibinin tam kusurlu olmasıdır.

Değer kaybı talepleri hangi süreçlerden geçirilir?

Süreç kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortacısına yapılan yazılı başvuruyla başlar. Sigortacı eksper atar, eksper değer kaybı tutarını raporunda gösterir ve sigortacı bu tutarı nihai raporu takip eden iş günü içinde bildirir. Ödeme süresi belgelerin ulaşmasından itibaren 8 iş günü (KTK m.99), yazılı cevap süresi 15 gündür (KTK m.97). Cevap gelmez ya da talebi karşılamazsa Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurulabilir veya dava açılabilir.

Ağır hasarlı araçta değer kaybı alınır mı?

Alınır. Ağır hasarlı araç tanımı gereği onarımı mümkün olan araçtır ve onarım sonrası ikinci el değerindeki düşüş ZMSS Genel Şartları A.5/a kapsamındaki maddi zarardır. Ağır hasarın tespit edilmiş olması talebi ortadan kaldırmaz; hatta hasarın ağırlığı ve hasar gören bölgeler hesaba girdiği için tutarı yükseltir.

Ağır hasar kayıtlı araç değer kaybı alabilir mi?

Evet, tescil belgesinde çekme ya da hurda şerhi bulunmuyorsa alabilir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtlarında ağır hasar görünmesi tek başına m.92/l teminat dışılığını doğurmaz; bent kayıttan değil, tescil işleminden söz eder. Kendi durumunuzu ruhsatın üzerindeki şerhten kontrol edin.

Ağır hasar kaydı olan araç değer kaybı alabilir mi?

Alabilir. Ağır hasar kaydı olan araç, tescil belgesine trafikten çekme ya da hurda şerhi işlenmemişse zorunlu trafik sigortasından değer kaybı isteyebilir. Kayıt hesabı etkiler, hakkı kaldırmaz: ZMSS Genel Şartları A.5/a ölçüt listesinde geçmiş hasar durumu ve hasar gören kısımlar sayıldığı için ağır hasar, hesaplanan tutarı yükselten bir unsurdur.

Hasar kaydı olan araç değer kaybı alabilir mi?

Alabilir. Geçmiş hasar kaydı A.5/a ölçüt listesinde sayıldığı için hesaba dâhil edilir, ancak talebi engellemez. Aynı bölgeden ikinci kez hasar alınmış olması da talebi kaldırmaz; eksper, aynı parçanın tekrar hasar görmesini dikkate alarak açıklama yapar ve bu değerlendirme tutarı etkiler.

Ağır hasar kaydı ne kadardan başlar, kaç TL hasarda çıkar?

Sabit bir lira tutarı yoktur. SEDDK 2025/12 sayılı Genelge m.5/1 ölçütü orandır: onarım masrafının aracın kaza tarihindeki rayiç değerinin yüzde 60ını aşması. Ayrıca m.5/3 uyarınca bu eşik aşılmasa dahi Ek-1de sayılan 11 kalemden en az birinin zarar görmesi hâlinde eksper ağır hasar tespiti yapabilir. Aynı tutardaki onarım, rayiç değeri yüksek bir araçta eşiği aşmazken düşük değerli araçta aşabilir.

Ağır hasar kaydı aracın değerini ne kadar düşürür?

Sabit bir yüzde yoktur. İnternette dolaşan katsayı tablolarının dayanağı olan ZMSS Ek-1, 1/7/2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılmıştır; hesap dayanağı ise 5/11/2025 tarihli SEDDK 2025/25 sayılı Genelge ile piyasa analiz yöntemine geçirilmiştir. Bugün tutar, kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değeri farkından başlayan beş basamaklı bir hesaptan çıkar ve onarım faturasının yüzdesi olarak belirlenmez.

Ağır hasarlı araç perte çıkar mı?

Ağır hasar ile pert farklı iki tespittir. Ağır hasarlı araç onarımı mümkün olan araçtır; pert (tam hasar) için SEDDK 2025/12 m.4/1 iki şartı birlikte arar: onarım masraflarının aracın değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespiti. Bir araç önce ağır hasarlı sayılıp sonraki bir kazada pert olabilir, ancak ağır hasar tespiti kendiliğinden perte dönüşmez.

Tam hasarlı araç değer kaybı talep edemez mi?

Hurdaya çıkarılmış araç için zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenemez; KTK m.92/l bunu açıkça teminat dışı bırakır. Ancak bu, talebin hukuken yok olduğu anlamına gelmez: teminat dışılık yalnız sigortacıyı bağladığı için, kusurlu sürücü ve işletene karşı KTK m.85/1 ve TBK m.49 uyarınca talep açık kalır. Tam hasarda ayrıca sovtaj bedeli ve pert farkı gibi ayrı kalemler gündeme gelir.

Ağır hasar kaydı kaldırılır mı, silinir mi?

Hasar kaydı gerçekleşmiş bir olayı yansıtan sicil verisidir; tazminat ödendiği ya da araç onarıldığı için silinmesini sağlayan bir mevzuat hükmü bulunmaz. Tartışılabilir olan kaydın içeriğidir: ağır hasar tespiti eksper raporuyla doğduğu için itiraz raporun dayanağına yöneltilir. Kaydın sildirileceğini vaat eden hizmetlere temkinli yaklaşmak gerekir.

Ağır hasar kayıtlı araç sigortası yüksek çıkar mı, kasko yapılır mı?

Zorunlu trafik sigortası reddedilemez: 5684 sayılı Kanun m.13/1 uyarınca sigorta şirketleri faaliyet gösterdiği branşlardaki zorunlu sigortaları yapmaktan kaçınamaz ve aykırılık m.35/14te adlî para cezasına bağlanmıştır. Kasko ise ihtiyaridir; şirket ağır hasar kayıtlı araç için teklif vermeyi reddedebilir, teminatı daraltabilir veya daha yüksek prim isteyebilir. Kaskoya kabul edilmemek değer kaybı hakkını etkilemez.

Airbag açılması ağır hasar kaydı oluşturur mu?

Hava yastıkları ile sürücü ve yolcu emniyet sistemleri, SEDDK 2025/12 sayılı Genelgenin Ek-1 listesinde dokuzuncu sırada yer alır. Bu, airbag açılmasının otomatik olarak ağır hasar sonucu doğurduğu anlamına gelmez: m.5/3 lafzı, eşik aşılmasa dahi bu parçalardan birinin zarar görmesi hâlinde tespitin yapılabileceğini söyler. Sonuç, eksperin değerlendirmesine bağlıdır.

Kusurlu araç değer kaybı alabilir mi?

Kısmi kusurlu olan alabilir; tam kusurlu olan alamaz. KTK m.92/g yalnızca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısmı teminat dışı bırakır, talebin tamamını değil. İşletene karşı açılan davada KTK m.86/2 indirimi hâkimin takdirindedir ve zarar görenin kusurlu olduğunu ispat yükü tazminatı ödeyecek olandadır.

Ağır hasar kayıtlı araç alınır mı, satışı yasak mı?

Satışı yasak değildir. Tescil kaydı kapatılmamış araç normal biçimde devredilir. Kayıt gizlenerek satılmışsa muhatap sigortacı değil satıcıdır: TBK m.219 satıcıyı bildirdiği niteliklerin bulunmamasından sorumlu tutar, m.221 uyarınca ağır kusurlu satıcının sorumsuzluk anlaşması kesin hükümsüzdür ve m.227 alıcıya dört seçimlik hak tanır. Ekspertiz raporunu görerek alan kişi ise m.222 uyarınca aynı ayıba dayanamaz.

Ağır hasar kaydı nereden sorgulanır?

Kendi aracınızın hasar geçmişi e-Devlet üzerinden Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi hizmetlerinden görülebilir. Dosyanın aşamasına göre kapı değişir: şirketin hasar sorgulama ekranı, e-Devlet üzerinden eksper atama durumu, Sigorta Tahkim Komisyonunun çevrim içi işlemleri ve mahkeme için UYAP Vatandaş Portalı. Taraf olmadığınız bir sözleşmenin kaydına doğrudan erişilemez.

Ağır hasarlı araç ticari taksi olur mu, değer kaybı alabilir mi?

Değer kaybı bakımından araç türüne göre bir istisna yoktur. KTK m.92 bent listesinde ticari taksi, dolmuş veya servis aracı için düzenlenmiş teminat dışılık bulunmaz; araç bazında tek bent, tescil işlemine bağlanan m.92/ldir. Ticari kullanım izni ise trafik tescil mevzuatı ve yerel düzenlemelerin konusudur. Ticari araçta ayrıca istenen kazanç kaybı ise m.92/k uyarınca dolaylı zarar sayılır ve sigortacıdan değil kusurlu taraftan istenir.

Kaynaklar ve Yasal Uyarı

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.21, m.85, m.86, m.91, m.92, m.95, m.97, m.99, m.109, m.110, m.111
• Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (A.5, B.2) ve 12/06/2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklik (yürürlük 1/7/2026)
• SEDDK 2025/12 sayılı Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Tam Hasara ya da Ağır Hasara Uğramış Araçların Tespiti Hakkında Genelge (yürürlük 1/7/2025) ve Ek-1 parça listesi
• SEDDK 2025/25 sayılı Genelge ile değiştirilen Değer Kaybı Ekspertiz Raporu Şablonu (5/11/2025)
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.13, m.14, m.30, m.35, Ek m.6
• Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik m.43, m.44
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49, m.51, m.52, m.184, m.219, m.221, m.222, m.227, m.231; 6100 sayılı HMK m.74; 6102 sayılı TTK m.4, m.5, m.5/A; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.164

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat metinleri yazının hazırlandığı tarihte yürürlükte olan hâlleriyle esas alınmıştır; parasal sınırlar ve tarifeler yıl içinde değişebildiğinden başvurudan önce ilgili kurumun güncel duyurularından teyit edilmelidir. Her dosyanın kusur durumu, belge yapısı ve zamanaşımı bakımından kendine özgü koşulları bulunur.