Araba Ehliyeti İle Motor Kullanma Cezası: KTK m.39/2 ve 2026 Tutarları

Araba ehliyeti ile motor kullanma cezası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 36 ncı maddesine değil, 39 uncu maddesinin ikinci fıkrasına dayanır. Bu ayrım kâğıt üzerinde teknik görünse de sonucu ağırdır: sınıf uyumsuzluğunda araç trafikten men edilmez ve ceza, hiç belgesi olmayan sürücüye yazılan tutarın çok altında kalır. Kolluğun tutanağa hangi maddeyi yazdığı, itirazın kaderini belirleyen ilk satırdır.

B sınıfı sürücü belgesiyle motosiklete binen kişi hukuken “belgesi olmayan” sayılmaz; belgesi olan ama o araç için yetkisi bulunmayan sürücüdür. Aşağıda önce Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2026 yılı tarifesindeki güncel tutarlar, sonra bu iki maddenin nerede ayrıldığı, ardından motosiklet sınıfları, 18 yaş sınırı, ruhsat sahibinin durumu ve otomatik vites kısıtlaması ele alınıyor.

Araba Ehliyeti İle Motor Kullanma Cezası Ne Kadar?

Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı’nın yayımladığı 2026 Yılı Trafik İdari Para Ceza Rehberi’ne göre, “sürücü belgesi sahiplerinin, belgelerinin sınıfına göre sürmeye yetkili olmadıkları araçları sürmesi” fiilinin karşılığı 11.629 TL‘dir. Ceza, ödeme süresi içinde ödenirse yüzde 25 indirimle 8.721,75 TL‘ye iner ve sürücü belgesine 20 ceza puanı işlenir.

Araba ehliyeti ile motor kullanma cezası bakımından tarifedeki karşılık budur; aynı fıkra, cezanın tek muhatabının sürücü olmadığını da söylüyor: aracı kullandıran araç sahibine, tescil plakası üzerinden aynı miktarda ikinci bir ceza yazılır. Yani B sınıfı ehliyeti olan bir kişiye motosikletini veren ruhsat sahibi, olay yerinde bulunmasa bile aynı tutarla karşılaşır.

Durum	Madde	2026 tutarı	İndirimli	Ceza puanı
Belge var, sınıfı uygun değil (B ile motosiklet)	39/2	11.629 TL	8.721,75 TL	20
Hiç sürücü belgesi yok	36/3-a	40.000 TL	30.000 TL	—
Belge geçici olarak geri alınmış	36/3-b	200.000 TL	150.000 TL	—
Belge iptal edilmiş	36/3-c	200.000 TL	150.000 TL	—
Belgenin geçerlilik süresi dolmuş	39/3	4.712 TL	3.534 TL	—
Sertifika var, belgeye dönüştürülmemiş	42/11	11.629 TL	8.721,75 TL	—
Belgeyi yanında bulundurmama	44/1-b	2.719 TL	2.039,25 TL	5

Tutarların tamamı Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı‘nın 2026 yılı ceza rehberinden alınmıştır. Ceza puanları için ayrıca trafik ceza puanları ve etkileri yazısındaki eşiklere bakmakta yarar var: bir yıl içinde 100 puanı dolduran sürücünün belgesi iki ay süreyle geri alınır.

Bu Ceza Neden “Ehliyetsiz Araç Kullanma” Cezası Değildir?

Çünkü Karayolları Trafik Kanunu iki ayrı yasak koyuyor ve bunları iki ayrı maddede cezalandırıyor. Birincisi belgesizlik, ikincisi yetkisizlik. Aradaki fark, tutanağa yazılan tutardan araç sahibinin sorumluluğuna, araç trafikten men edilip edilmeyeceğinden kaza sonrası sigorta ilişkisine kadar her şeyi etkiler.

Madde 36: Belgesi Hiç Olmayan ya da Belgesi Elinden Alınmış Sürücü

KTK m.36’nın birinci fıkrası “motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi yasaktır” diyor. Bu maddenin üçüncü fıkrası, 7574 sayılı Kanun’la 27 Şubat 2026’da yeniden yazıldı ve üç ayrı durumu ayırdı: hiç belgesi olmayanlar (40.000 TL), belgesi geçici ya da tedbiren geri alınmışken direksiyona geçenler (200.000 TL) ve belgesi iptal edilmiş olanlar (200.000 TL). Üçünde de araç trafikten men edilir ve kullandırana da 40.000 TL yazılır.

Madde 39/2: Belgesi Var, O Araç İçin Yetkisi Yok

KTK m.39’un ikinci fıkrası ise farklı bir kişiyi hedefliyor: sürücü belgesi olan ama belgesinin sınıfı kullandığı aracı kapsamayan sürücüyü. Kanun bunu “sürücü belgelerinin sınıfına göre sürmeye yetkili oldukları araçların dışındaki araçları sürmeleri yasaktır” biçiminde ifade ediyor. Bu maddeye 7574 sayılı Kanun’la dokunulmadı; dolayısıyla 2026’da bu fiilin karşılığı, yeniden değerleme oranıyla güncellenmiş 11.629 TL olarak uygulanıyor.

Pratikte bunun anlamı şu: B sınıfı ehliyetiyle 250 cc’lik bir motosiklete binen sürücü, ehliyeti cebindeyken “ehliyetsiz” muamelesi görmez. Aracına el konulmaz, 40.000 TL’lik tutanakla karşılaşmaz. Ancak belgesi geri alınmış bir sürücü motosiklete binerse tablo tersine döner ve tutar 200.000 TL’ye çıkar; bu durumun ayrıntısı ehliyetine el konulan kişinin ehliyetsiz araç kullanma cezası yazısında ele alınıyor.

Piyasada Dolaşan Dört Farklı Rakamın Hangisi Doğru?

Bu sorunun sorulmasının nedeni, aynı fiil için internette birbirinden çok farklı tutarların yazılıyor olması. Aynı ay içinde yayımlanmış sayfalarda bu fiile 11.629 TL, 13.338 TL, 18.706 TL ve 20.000 TL olmak üzere dört ayrı rakam verildiği görülüyor; bazı sayfalarda tek bir tablonun içinde iki farklı tutar yan yana duruyor.

Karışıklığın üç kaynağı var. Birincisi, 7574 sayılı Kanun’un yalnızca m.36’yı değiştirdiğinin fark edilmemesi: değişiklikle gelen 40.000 TL, sınıf uyumsuzluğuna da uygulanıyor sanılıyor. İkincisi, geçen yılın tarifesinin güncellenmeden bırakılması. Üçüncüsü ise otomatik vites içerikleri: 1.500 TL ya da 427 TL gibi rakamlar yıllar önceki tarifeden kalma olup bugün hiçbir maddeye karşılık gelmiyor.

Doğrulama yolu basittir: tutanaktaki madde numarasına bakılır. Tutanakta 39/2 yazıyorsa 2026 tutarı 11.629 TL’dir; 36/3-a yazıyorsa 40.000 TL’dir. Tutanağın üzerindeki madde ile fiilin gerçek niteliği örtüşmüyorsa itirazın konusu da zaten budur.

Motosiklet Yetersiz Ehliyet Cezası Hangi Sınıflarda Karşımıza Çıkar?

Motosiklet yetersiz ehliyet cezası, çoğunlukla sürücünün motosiklet sınıflarını tek bir kategori sanmasından doğar. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 75 inci maddesi motosikletleri motor hacmi, güç ve güç/ağırlık oranına göre dört ayrı belgeye böler. B sınıfı sürücü belgesi bu dördünün hiçbirini kapsamaz; B, yalnızca otomobil ve kamyonet kullanma yetkisi verir.

Belge sınıfı	Kullanılabilecek araç	Asgari yaş
M	İki, üç ve dört tekerlekli motorlu bisiklet (moped)	16
A1	125 cc’yi, 11 kW gücü ve 0,1 güç/ağırlık oranını aşmayan motosikletler	16
A2	35 kW gücü ve 0,2 güç/ağırlık oranını aşmayan motosikletler	18
A	Tüm motosikletler; 15 kW üzeri üç tekerlekliler dâhil	20 (üç tekerlekli için 21)
B1	Net gücü 15 kW, net ağırlığı 400 kg’ı aşmayan dört tekerlekli motosikletler	16
B	Otomobil ve kamyonet	18

Tabloda gözden kaçan bir ayrıntı, A sınıfı belgenin doğrudan alınamamasıdır: Yönetmelik m.76, A sınıfı için en az iki yıllık A2 belgesi deneyimi arar. Bu nedenle “büyük motora binmek için doğrudan A sınıfına başvurayım” planı, 24 yaşını doldurmamış sürücüler için çoğu zaman işlemez.

Aynı mantık ters yönde de çalışır. A sınıfı belgesi olan bir sürücü otomobil kullandığında da m.39/2 ihlali doğar; motosiklet belgeleri otomobil kullanma yetkisi vermez. Sınıf uyumsuzluğu tek yönlü bir kural değildir.

18 Yaş Altı Ehliyetsiz Motor Kullanma Cezası

18 yaş altı ehliyetsiz motor kullanma cezası konusunda en yaygın yanlış, 18 yaşın altındaki her sürücünün otomatik olarak “ehliyetsiz” sayıldığının düşünülmesidir. Oysa Yönetmelik m.76, M, A1 ve B1 sınıfı belgeler için asgari yaşı 16 olarak belirlemiştir. 16 yaşını doldurup A1 belgesi almış bir genç, 125 cc’ye kadar motosikleti hukuka uygun biçimde kullanır.

Belgesi hiç olmayan 18 yaş altı sürücüde ise fiil m.36/3-a kapsamına girer ve 40.000 TL’lik tutar gündeme gelir. Burada iki eşik daha vardır. Kabahatler Kanunu m.11 uyarınca, fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuğa idari para cezası uygulanamaz. On beş yaşını doldurmuş ancak on sekiz yaşını doldurmamış çocuklarda ceza uygulanır; buna karşılık aracı veren kişinin sorumluluğu ortadan kalkmaz.

Uygulamada asıl mali yük çoğu zaman aileye kalır: cezanın bir nüshası sürücüye, ikinci nüshası aracın tescil sahibine yazılır. Çocuğun cezası tahsil edilemese bile plakaya yazılan ceza ayakta durur.

Ehliyetsiz Motor Kullanma Cezası Ruhsat Sahibi Açısından Ne Doğurur?

Ehliyetsiz motor kullanma cezası ruhsat sahibi bakımından ayrı bir tutanakla sonuçlanır ve bu tutanak sürücünün cezasından bağımsızdır. Kanun, “sürülmesine izin veren” işleteni de muhatap alır; m.36/3’te bu, tescil plakası üzerinden 40.000 TL olarak, m.39/2’de ise sürücüyle aynı tutar olarak düzenlenmiştir.

Plakaya yazılan cezanın pratik sonucu, aracın idari işlemlerinin kilitlenmesidir. Ödenmemiş trafik cezası bulunan araçta muayene işlemi tamamlanamaz, satış ve devirde borç sorgusu karşınıza çıkar. KTK m.115’e göre ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmezse her ay yüzde 5 faiz işler ve bulunacak tutar cezanın iki katını geçemez.

Aracı satmış olmak tek başına savunma değildir; belirleyici olan ihlal tarihinde tescil kaydının kimin üzerinde göründüğüdür. Noter satışı yapılmış ancak tescil güncellenmemişse, tutanak eski malikin adına çıkar ve düzeltme talebi için satış belgesinin ibrazı gerekir. Kiralık ve filo araçlarında ise sözleşme ve teslim tutanağı, sürücünün kim olduğunu ortaya koyan asıl delildir.

Otomatik Ehliyetle Manuel Araç Kullanmanın Cezası

Otomatik ehliyetle manuel araç kullanmanın cezası da ayrı bir kalem değildir; aynı m.39/2 kapsamında 11.629 TL olarak uygulanır. Direksiyon sınavını otomatik şanzımanlı araçla veren sürücünün belgesine 78 kısıtlama kodu işlenir ve bu kod, belgenin yalnızca otomatik vitesli araçlar için geçerli olduğunu gösterir.

İnternette bu fiile atfedilen 1.000-2.500 TL bandındaki rakamlar, kısıtlamanın hangi maddeye dayandığının belirlenmediği içeriklerden geliyor. Kısıtlama koduna aykırı kullanım, sınıf uyumsuzluğunun bir alt hâlidir; bu nedenle B sınıfı belgeyle motosiklet kullanmakla aynı tutara tabidir.

78 Kodu Ehliyetten Nasıl Kaldırılır?

Kısıtlamanın kaldırılması için baştan sürücü kursuna kaydolmak veya teorik sınava yeniden girmek gerekmez. Manuel şanzımanlı araçla uygulamalı sınava yeniden girilir; sınav başarıyla verildiğinde belge kısıtlama kodu olmaksızın yeniden düzenlenir. Kod düşene kadar geçen sürede manuel araç kullanılması, yukarıdaki cezayı doğurmaya devam eder.

Sertifikam Var Ama Belgeyi Henüz Almadım; Bu da Aynı Kapsamda mı?

Hayır, bu üçüncü bir durumdur. KTK m.42, sürücü sertifikalarının “sınıfına uygun sürücü belgelerine dönüştürülmedikçe sahiplerine karayolunda araç kullanma yetkisi vermeyeceğini” açıkça söyler. Sınavı kazanmış ama belgesini henüz almamış sürücü direksiyona geçerse, 2026 tarifesinde 11.629 TL ile karşılaşır; araç kullandıran araç sahibine de aynı tutar yazılır.

Benzer biçimde, geçerlilik süresi dolmuş belgeyle araç kullanmak da ayrı bir kalemdir: m.39/3 uyarınca 4.712 TL ceza uygulanır ve belge geri alınır. Süresi dolmuş belge “hiç belge yok” sayılmadığı için 40.000 TL’lik tutar burada da gündeme gelmez.

27 Şubat 2026 Kırılması: Hangi Tarihteki İhlale Hangi Tutar?

7574 sayılı Karayolları Trafik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanunun yürürlük maddesi, yalnızca bir maddesinin 1 Ocak 2027’de yürürlüğe gireceğini, geri kalanının yayım tarihinde uygulanacağını söylüyor. Buradan çıkan sonuç, 2026 yılı içinde ikiye bölünmüş bir tarife tablosudur.

Bu ayrım keyfî değildir. Kabahatler Kanunu m.5, Türk Ceza Kanunu’nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler için de geçerli olduğunu düzenler. TCK m.7 ise fiilden sonra yürürlüğe giren kanun failin lehine ise onun uygulanacağını söyler. Dolayısıyla 27 Şubat 2026’dan önce işlenmiş bir ehliyetsizlik fiiline, sonradan gelen ve çok daha ağır olan 40.000 TL’lik tutar uygulanamaz.

Tutanağınızın tarihi bu eşiğe yakınsa, itiraz dilekçesinde ilk bakılacak nokta budur. Kanunun tam metnine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu üzerinden ulaşılabilir; madde başlarındaki değişiklik dipnotları hangi fıkranın hangi tarihte değiştiğini gösterir.

Sınıfına Uygun Olmayan Araçla Kaza Yapılırsa Sigorta Öder mi?

Zorunlu trafik sigortası, üçüncü kişilerin zararını öder. Sigortacının burada zarar görene karşı ileri sürebileceği bir “sürücü yetkisiz” savunması yoktur; poliçe zarar görenin güvencesidir. Ancak ödeme yapıldıktan sonra sigortacının sürücüye ve işletene rücu etmesi gündeme gelir — yani zarar önce karşılanır, sonra sizden istenir.

Kasko tarafında tablo daha serttir: kasko poliçeleri, aracı sürme yetkisi bulunmayan kişinin kullanımı sırasında doğan hasarı teminat dışında bırakabilir. Bu nedenle B sınıfı belgeyle motosiklet kullanırken oluşan kendi aracınızdaki hasar, çoğu poliçede karşılanmaz. Kaza karşı tarafa zarar vermişse sürecin nasıl ilerlediği ehliyetsiz sürücüyle yapılan kazada tazminatı kim öder yazısında ayrıntılı biçimde anlatılıyor.

Motosiklet kazalarında kusur değerlendirmesinin ayrı bir boyutu daha vardır: koruyucu ekipman kullanımı. Bu konudaki tartışma için motosiklet kazasında kask takmamak kusur oranını etkiler mi yazısına bakılabilir. Araçta değer kaybı doğmuşsa motosiklet için değer kaybı ve mahrumiyet bedeli talepleri ayrıca değerlendirilir.

Araç Trafikten Men Edilirse Ne Oluyor?

Sınıf uyumsuzluğunda araç kural olarak men edilmez; men, belgesizlik ve belgesi geri alınmışken kullanma hâllerinde uygulanır. Men kararı verildiğinde araç çekici ile otoparka alınır ve otopark ücreti araç sahibine aittir.

Belgesi alkol ya da uyuşturucu nedeniyle geri alınmış veya iptal edilmiş sürücülerde men kararı ayrıca gündeme gelir; bu belgelerin ne zaman ve hangi şartlarla iade edildiği uyuşturucudan ehliyet kaptırma ve geri alma süreci yazısında karşılaştırmalı olarak ele alınıyor.

Aracın teslim alınabilmesi için gereken şey, cezanın ödenmesi kadar uygun sınıfta belgesi olan bir sürücünün hazır bulunmasıdır. Aracı, o aracı kullanmaya yetkili bir yakının ya da tescil sahibinin teslim alması istenir; men edilen aracı ihlali yapan sürücünün kendisinin götürmesine izin verilmez. Bu nedenle olay yerinde ilk çözülmesi gereken sorun ceza değil, ulaşımdır.

Cezaya İtiraz ve Erken Ödeme: Süreler Karıştırılıyor

Bu başlıkta iki ayrı süre var ve içeriklerin çoğu bunları birbirine karıştırıyor. İtiraz süresi Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğ veya tefhimden itibaren 15 gündür ve başvuru sulh ceza hâkimliğine yapılır. Ödeme süresi ise KTK m.115’e göre tebliğden itibaren bir aydır.

Yüzde 25’lik indirim, Kabahatler Kanunu m.17/6 gereği “ödeme süresi içinde” ödeme yapılmasına bağlıdır; yani 15 güne değil, bir aylık ödeme süresine bakılır. Aynı fıkranın son cümlesi çoğu kaynağın atladığı asıl güvenceyi verir: ödeme yapılması, kişinin bu karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. İndirimden yararlanmak için ödeme yapmak, itiraz hakkını kaybetmek anlamına gelmez.

İtirazın hangi gerekçelerle sonuç verdiği ve dilekçede nelere yer verilmesi gerektiği için trafik cezasına itiraz rehberi yazısı ayrıntılı bir yol haritası sunuyor. Tutanağın kendisine ulaşmak veya ödeme durumunu görmek isteyenler trafik cezası sorgulama ve ödeme adımlarını izleyebilir.

Tutanağınızdaki Madde Numarasıyla Başlayın

Araba ehliyeti ile motor kullanma cezası dâhil, bu yazıdaki ayrımların tamamı tek bir satırda düğümleniyor: tutanağın üzerindeki madde numarası. 39/2 yerine 36/3-a yazılmış bir tutanak, üç kattan fazla tutar ve araç men’i anlamına gelir; itiraz da tam bu noktadan kurulur. Belgenizin sınıfı, ihlal tarihi ve aracın teknik özellikleri elinizdeyken değerlendirme yapmak, süre geçtikten sonra düzeltme aramaktan çok daha kolaydır.

Kaza da meydana gelmişse idari yaptırım ile tazminat süreçleri paralel yürür ve biri diğerini etkiler. Bu iki başlığın birlikte yönetilmesi gereken dosyalarda trafik kazası avukatı sayfasındaki çalışma kapsamı yol gösterici olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

B ehliyetle motor kullanmak ehliyetsiz araç kullanmak sayılır mı?

Hayır. Belgesi olan ancak sınıfı uygun olmayan sürücü, KTK m.39/2 kapsamında değerlendirilir; belgesizlik m.36’da düzenlenmiştir. Tutarlar 11.629 TL ile 40.000 TL olarak farklıdır.

Araba ehliyeti ile motor kullanma cezası kaç puan?

20 ceza puanı yazılır. Bir yıl içinde toplam 100 ceza puanına ulaşan sürücünün belgesi iki ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur.

Motosikleti başkasına verirsem bana da ceza gelir mi?

Evet. Sınıf uyumsuzluğunda araç sahibine sürücüyle aynı tutar, belgesizlik hâlinde ise tescil plakası üzerinden 40.000 TL yazılır. Araç sahibinin olay yerinde bulunması gerekmez.

16 yaşındaki çocuğum motosiklet kullanabilir mi?

M, A1 veya B1 sınıfı sürücü belgesi almışsa kullanabilir; bu sınıflarda asgari yaş 16’dır. Belgesi yoksa fiil ehliyetsiz araç kullanma kapsamına girer.

Otomatik vites ehliyetiyle manuel araç kullanırsam ne kadar ceza yazılır?

Kısıtlama koduna aykırı kullanım da sınıf uyumsuzluğu sayıldığından 2026’da 11.629 TL uygulanır. Kısıtlamanın kaldırılması için manuel araçla uygulamalı sınava yeniden girilmesi gerekir.

Ehliyetim yanımda değildi, aynı ceza mı yazılır?

Hayır. Belgeyi yanında bulundurmama KTK m.44/1-b kapsamındadır ve 2026 tutarı 2.719 TL, ceza puanı 5’tir. Ayrıntısı ehliyet yanında bulundurmama cezası yazısındadır.

Sınıf uyumsuzluğunda araç trafikten men edilir mi?

Kural olarak edilmez. Men, belgesi hiç olmayan veya belgesi geri alınmış ya da iptal edilmiş sürücülerin araç kullanması hâlinde uygulanır.

Cezayı indirimli ödersem itiraz hakkım yanar mı?

Yanmaz. Kabahatler Kanunu m.17/6, ödeme yapılmasının kanun yoluna başvurma hakkını etkilemeyeceğini açıkça düzenler. İtiraz süresi yine tebliğden itibaren 15 gündür.

A2 belgem var, büyük motora binebilir miyim?

A2, gücü 35 kW’ı ve güç/ağırlık oranı 0,2’yi aşmayan motosikletleri kapsar. Bunun üzerindeki motosikletler için A sınıfı gerekir; A sınıfına başvurabilmek için en az iki yıllık A2 deneyimi aranır.

Sürücü sertifikam var ama belgem çıkmadı, araç kullanabilir miyim?

Kullanamazsınız. KTK m.42’ye göre sertifika, sürücü belgesine dönüştürülmedikçe karayolunda araç kullanma yetkisi vermez; ihlalin 2026 karşılığı 11.629 TL’dir.

Ceza plakaya yazıldı ama aracı satmıştım, ne yapmalıyım?

Belirleyici olan ihlal tarihindeki tescil kaydıdır. Satış noterde yapılmış ancak tescil güncellenmemişse, satış belgesiyle birlikte itiraz yoluna başvurularak tutanağın muhatabının düzeltilmesi talep edilir.

Eski tarihli bir tutanağa yeni tutarlar mı uygulanır?

Hayır. Kabahatler Kanunu m.5 ile TCK’nın zaman bakımından uygulama kuralları gereği, fiil tarihinde yürürlükte olan ve fail lehine olan tutar esas alınır. 27 Şubat 2026 öncesi ihlaller bu nedenle ayrı değerlendirilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre sonuç değişebilir. Trafik mevzuatı ve idari para cezası tutarları sık aralıklarla güncellendiğinden, işlem yapmadan önce güncel tarifeyi ve tutanağınızdaki madde numarasını bir avukatla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.