Motosiklet Kazalarında Değer Kaybı ve Mahrumiyet Bedeli Konusu

Motosiklet değer kaybı, kaza sonrası onarılan motosikletin ikinci el piyasa değerinde kalıcı olarak oluşan düşüştür ve kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından istenir. Mahrumiyet bedeli ise motosikletin onarım süresince kullanılamamasının karşılığıdır; bu kalem trafik sigortası teminatının dışında kaldığı için doğrudan kusurlu sürücü ve işletenden talep edilir. İki hakkın muhatabı, dayanağı ve hesap yöntemi birbirinden ayrıdır.

Bu ayrımın pratik karşılığı büyüktür: sigortaya yapılan tek bir başvuruyla iki talebin de karşılanacağını varsayan motosiklet sahipleri, mahrumiyet bedelini çoğu kez hiç istemeden bırakır. Yazının devamında her iki talebin kanuni dayanağı, 2026 yılında değişen hesap rejimi, silindir hacmi 50 santimetreküpü geçmeyen mopedler için işleyen farklı sorumluluk düzeni, başvuru kanalları ve süreler ele alınmaktadır.

Motosiklet Kazalarında Değer Kaybı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Değer kaybı, bir kazanın ardından motosikletin ikinci el piyasa değerinde meydana gelen düşüşü ifade eder. Kazaya karışan motosiklet tamir edilse bile, hasar kaydı nedeniyle piyasa değeri önceki durumuna göre düşer. Bu durum, özellikle satış sürecinde araç sahibine ekonomik kayıp yaşatır.

Karşı aracın işleteni kazadan doğan zarardan Karayolları Trafik Kanunu uyarınca sorumludur; bu sorumluluğu karşılayan zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenmesinin dayanağı ise Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5/a maddesidir. Madde, sigortanın karşıladığı maddi zararı “değer kaybı dahil doğrudan mallar üzerindeki azalma” olarak tanımlar. Buradaki doğrudan sözcüğü belirleyicidir: onarım gideri ve değer kaybı motosiklet sahibinin malvarlığını doğrudan eksiltir, bu yüzden teminattadır.

Aynı maddede tutarın nasıl bulunacağı da yazılıdır. Ölçüt, motosikletin kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farktır. Bu farkı hesaplarken şu unsurlar dikkate alınır:

• Motosikletin markası, modeli ve model yılı: Aynı hasar, piyasada karşılığı güçlü bir modelde farklı, talebi zayıf bir modelde farklı sonuç doğurur.
• Kullanılmışlık düzeyi ve kilometre: Kilometre tek başına hakkı ortadan kaldırmaz; tutarı etkileyen ölçütlerden biridir.
• Hasar gördüğü kısımlar: Şaside, motorda veya taşıyıcı aksamda oluşan hasar ile plastik grenaj hasarının piyasadaki karşılığı aynı değildir.
• Geçmiş hasar durumu: Önceki kayıtlar hesabı etkiler, ancak talebi ortadan kaldırmaz.
• Onarımda kullanılan parçaların niteliği: Orijinal parça kullanılıp kullanılmadığı, motosikletin orijinalliğini yitirip yitirmediği ayrıca değerlendirilir.

Motosiklet değer kaybı hesaplama: beş basamaklı yeni rejim

Motosiklet değer kaybı hesaplama işlemi tek bir çarpma işleminden ibaret değildir. Sigorta Eksperleri tarafından doldurulan Değer Kaybı Ekspertiz Raporu Şablonu, tutarı beş kademeli bir süzgeçten geçirir. Şablon, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun 5 Kasım 2025 tarihli 2025/25 sayılı Genelgesiyle değiştirilmiştir. Genelgenin getirdiği değişikliklerin tamamı için 2025/25 sayılı Genelge değerlendirmemize bakabilirsiniz.

Basamak	Rapordaki satır	Ne anlama gelir
1	Poliçe teminat limiti	Ödemenin üst sınırı; kaza tarihindeki poliçe teminatı esas alınır.
2	Hasar onarımı için ödenen tutar	Onarım faturası. Hasarın ağırlığına dair göstergedir, değer kaybının matrahı değildir.
3	Piyasa analiz yöntemine göre değer kaybı tespit tutarı	Ham değer kaybı. Onarım tutarından bağımsız olarak, ikinci el ilan ve satış verilerine dayanan piyasa analiziyle bulunur.
4	Kusur oranı nispetinde değer kaybı tutarı	KTK m.92/g gereği, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım düşülür.
5	Sigorta şirketinin sorumluluğu	Poliçe limitiyle sınırlanmış nihai ödeme tutarı.

Bu tablodaki en kritik ayrım ikinci ve üçüncü satır arasındadır. Şablonda bunlar ayrı satırlardır ve üçüncüsü ikincisinden türetilmez. Dolayısıyla “değer kaybı, onarım bedelinin yüzde şu kadarıdır” diyen hesaplar şablonun kendisiyle çelişir. Onarım faturası hasarın ağırlığını gösterir; tutarın matrahı ise motosikletin piyasa değerindeki farktır.

Rapor ayrıca rayiç değeri tek bir kalemle değil, birden çok kaynağı yan yana koyarak tespit eder: Türkiye Sigorta Birliği Kasko Değer Listesi’nin kaza tarihindeki ve güncel bedeli, Sigorta Eksperleri İcra Komitesi’nin kaza tarihindeki ve güncel piyasa değeri ile eksperin kendi piyasa rayici tespiti. Aynı şablonda motosikletin geçmiş hasar bilgileri Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi sorgusundan ayrıca işlenir. Şablon, çevrim içi platformlardaki güncel satış ilanlarının ekran görüntüsü veya çıktısının rapora eklenmesini de öngörür. Bu, motosiklet sahibinin kendi topladığı emsal ilanları dosyaya sunmasını anlamlı kılar.

Motosiklet değer kaybı hesaplama örneği

Beş basamağın nasıl işlediğini rakamla görmek, eksper raporunu okumayı kolaylaştırır. Aşağıdaki örnek yalnızca yöntemi göstermek içindir; rakamlar varsayımsaldır ve gerçek tutar, atanan eksperin piyasa analizinden çıkar.

Basamak	Örnek dosyada	Sonuç
1. Poliçe teminat limiti	Çarpan aracın kaza tarihindeki trafik poliçesinde araç başına maddi teminat	Üst sınır; örnekte aşılmıyor
2. Hasar onarımı için ödenen tutar	Ön çatal, jant ve grenaj değişimi: 85.000 TL	Değer kaybının matrahı değildir
3. Piyasa analiz yöntemiyle değer kaybı	Emsal ilanlarla bulunan kaza öncesi ikinci el değer 420.000 TL; aynı model ve kilometrede, benzer hasarla onarılmış emsallerin değeri 380.000 TL	Ham değer kaybı: 40.000 TL
4. Kusur oranı nispetinde tutar	Motosiklet sürücüsü yüzde 25 kusurlu	40.000 × 0,75 = 30.000 TL
5. Sigorta şirketinin sorumluluğu	Limit içinde kalıyor	Ödenecek tutar: 30.000 TL

Örnekte onarım bedeli 85.000 TL olduğu hâlde değer kaybı 40.000 TL’dir ve bu iki rakam arasında matematiksel bir bağ kurulmaz. Aynı onarım bedeli, ikinci el piyasası daha derin ya da daha sığ başka bir modelde çok farklı bir değer kaybı doğurabilir. Eksper raporunu aldığınızda ilk bakmanız gereken yer üçüncü satırdır: rapora eklenen emsal ilanlar sizin motosikletinizle model yılı, kilometre ve donanım bakımından gerçekten karşılaştırılabilir mi? Rapora itirazın en güçlü dayanağı çoğu zaman bu karşılaştırmadır.

Katsayı tablosu ve hazır formüller neden artık geçerli değil?

İnternette yaygın olarak paylaşılan “Değer Kaybı = Piyasa Değeri × Hasar Katsayısı × Yaş ve Kilometre Katsayısı” biçimindeki formüller bugün geçerli değildir. Bu formüllerin dayanağı iki ayrı düzenlemeyle art arda ortadan kalkmıştır. Üstelik bu kalıp, mülga Ek-1’in hiçbir sürümüyle birebir örtüşmez: 4 Aralık 2021 tarihli sürüm değer kaybını piyasa değeri, rayiç değer katsayısı (R), kullanılmışlık düzeyi katsayısı (K), hasara uğrayan parçalar katsayısı (H) ve genel değerlendirme katsayısı (G) ile hesaplıyordu; formülde ayrı bir yaş katsayısı yoktu.

Dönem	Hesap dayanağı	Durumu
5 Kasım 2025 öncesi	Ekspertiz raporu, Genel Şartlar ekindeki Ek-1 Değer Kaybı Hesaplaması maddesine ve parça katsayı tablosuna göre doldurulurdu.	Şablon değişti (2025/25 sayılı Genelge).
5 Kasım 2025 sonrası	Rapor piyasa analiz yöntemine geçti; parçalar değişim, onarım, boya gibi işlem türlerine göre ayrı satırlarda gösterilir.	Yürürlükte.
1 Temmuz 2026 sonrası	Değer kaybı formülünü ve katsayı tablolarını içeren Ek-1 yürürlükten kaldırıldı (RG 12.06.2026, sayı 33278). Aynı madde bedensel zarar hesaplarına ait Ek-2, Ek-3 ve Ek-7’yi de kaldırdı; bunlar değer kaybıyla ilgili değildir.	Bu tarihten sonra yapılan poliçelerde eski formül uygulanmaz. Daha önce yapılmış poliçeler için aşağıdaki başlığa bakınız.

Sonuç olarak katsayı tablosuyla sonuç üreten hesap araçları ve içerikler iki kez eskimiştir: şablon 5 Kasım 2025’te, dayanak eki 1 Temmuz 2026’da değişmiştir. Kendi dosyanız için yaklaşık bir büyüklük görmek isterseniz araç değer kaybı hesaplama sayfamızdaki aracı kullanabilir, ancak sonucu bağlayıcı bir tutar değil ön fikir olarak değerlendirmeniz gerekir. Bağlayıcı tutar, atanan eksperin raporundan çıkar.

1 Temmuz 2026’dan önce yapılmış poliçede eski formül uygulanır mı?

Bu soru, kazayı yapan aracın trafik poliçesinin ne zaman düzenlendiğine bağlıdır. ZMSS Genel Şartları’nın C.11 maddesine 2021’de eklenen fıkraya göre, Genel Şartlar’da yapılan değişiklikler değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılan sözleşmelere uygulanır. Trafik poliçeleri kural olarak bir yıllık düzenlendiği için 1 Temmuz 2026’dan önce yapılmış poliçeler 2027 yılının ortasına kadar yürürlükte kalabilir. Bu poliçelerde eski Ek-1’in uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır: bir yanda C.11’in açık lafzı, öte yanda 5 Kasım 2025’ten beri poliçe tarihinden bağımsız olarak kullanılan piyasa analizi şablonu ve Anayasa Mahkemesi’nin genel şartlarla teminatın daraltılmasının kanuni dayanağını iptal etmiş olması bulunur.

Motosiklet sahibi açısından bu tartışmanın somut bir karşılığı vardır. 4 Aralık 2021 tarihli Ek-1 araçları kodlara ayırıyor ve motosikleti F kodunda gösteriyordu. Ekin 6. maddesinin ikinci fıkrasına göre formülle hesaplanan değer kaybı tutarı, F araç kodu için 2,5 ile çarpılarak nihai değer kaybı bulunuyordu. Motosikletin piyasa değeri ise Türkiye Sigorta Birliği Kasko Araç Değer Listesi ile Sigorta Eksperleri İcra Komitesi Piyasa Değer Listesi’ndeki bedellerin ortalamasıyla belirleniyor, rayiç değer katsayısı otomobille aynı tablodan okunuyordu. Bu nedenle eski poliçeli bir dosyada piyasa analiziyle bulunan tutar ile eski formülün sonucunu karşılaştırmak, itiraz veya tahkim aşamasında ek bir hesap dayanağı sağlayabilir. Hangi yöntemin esas alınacağını dosyanın özelliklerine göre bilirkişi ve hakem değerlendirir.

Motosikletin yaşı ve kilometresi talebi engeller mi?

Hayır. Yaş ve kilometre, tutarı etkileyen ölçütlerdir; talep hakkını ortadan kaldırmaz. Sigortacıların genel şartlardaki sınırlamalara dayanabilmesinin kanuni temeli, Karayolları Trafik Kanunu’nun 92. maddesinin (i) bendiydi; bent, genel şartlar ve ekleriyle tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepleri kapsam dışı sayıyordu. Anayasa Mahkemesi 17 Temmuz 2020 tarihli E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla bu bendi iptal etmiş, karar 9 Ekim 2020’de yürürlüğe girmiştir. Mülga Ek-1’in hiçbir sürümünde model yılına bağlı bir talep yasağı da bulunmuyordu; kilometre ise eski formülde tutarı azaltan bir unsurdu (2021 sürümünde kullanılmışlık düzeyi katsayısı). Bugün motosikletinizin ikinci el piyasada bir değeri bulunduğu sürece, model yılı eski olsa da değer kaybı istenebilir.

Aynı mantık kilometre için de geçerlidir. Yüksek kilometreli bir motosiklette hasarın piyasa değerine etkisi görece küçük çıkabilir, fakat bu, talebin reddi için değil tutarın belirlenmesi için anlam taşır. Konunun ayrıntısı için değer kaybı hesaplamasında araç kilometresi nasıl etki eder başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Motosiklet Değer Kaybı Alınır mı? Talebi Hangi Hâller Ortadan Kaldırır?

Motosiklet değer kaybı alınır; motosiklet de Karayolları Trafik Kanunu anlamında araçtır ve onarılıp yola dönen motosikletin piyasa değerindeki düşüş tazmin edilir. Talebi ortadan kaldıran hâller sınırlıdır ve kanunda tek tek sayılmıştır. Aşağıdaki tablo, hangi durumda sigortadan tahsil edilebileceğini gösterir.

Durum	Sigortadan istenir mi?	Dayanak ve açıklama
Karşı taraf tam kusurlu, motosiklet onarıldı	Evet, poliçe limiti içinde tam tutar	ZMSS Genel Şartları A.5/a.
Kusur paylaşıldı (örneğin yüzde 50)	Evet, kusurunuza denk gelen kısım düşülerek	KTK m.92/g. Kısmi kusur talebi bitirmez, tutarı azaltır.
Motosiklet tam kusurlu	Hayır	KTK m.92/g. Kendi kusurunuza denk gelen zarar teminat dışıdır ve başka birinden de istenemez.
Motosiklet hasar sebebiyle hurdaya çıkarıldı veya trafikten çekildi	Hayır	KTK m.92/l. Ölçüt hasarın büyüklüğü değil tescil belgesine işlenen işlemdir.
Yüksek tutarlı hasar kaydı var, ancak çekme veya hurda işlemi yapılmadı	Evet	m.92/l yalnızca işlem görmüş araçları kapsam dışında bırakır.
Karşı araç sigortasız	Hayır	Güvence Hesabı sigortasız araç hâlinde yalnız bedensel zararı karşılar (5684 s.K. m.14/2-b). Talep doğrudan kusurlu sürücüye ve işletene yöneltilir.
Çarpan araç kaçtı, kimliği tespit edilemedi	Hayır	Güvence Hesabı sigortalının tespit edilemediği hâlde de yalnız bedensel zararı karşılar (5684 s.K. m.14/2-a). Araç sonradan bulunursa talep onun sigortacısına ve işletenine yöneltilir.
Karşı aracın sigorta şirketi tüm branşlarda ruhsatı iptal edildiği için ya da iflas nedeniyle ödeme yapamıyor	Evet, Güvence Hesabından	5684 s.K. m.14/2-c bu hâlde maddi zararı da kapsar.

Tablodaki hurda veya çekme işlemi ile sigortasız ve kaçan araç satırları için önemli bir uyarı gerekir: teminat dışı olmak, hakkın yok olması demek değildir. KTK m.92 yalnızca sigortacıyı bağlar. Sigortadan alınamayan bir kalem, çarpan aracın işleteninden KTK m.89/2 uyarınca ve sürücüden TBK m.49 uyarınca istenebilir. Teminat dışılık talebi ortadan kaldırmaz, muhatabını değiştirir. Bu kuralın tek istisnası tam kusur satırıdır: kendi kusurunuza denk gelen zarar KTK m.92/g gereği sigortadan istenemediği gibi, kusursuz bir sürücüden ya da işletenden de talep edilemez.

Kısmi kusur konusunda yaygın bir yanlış bilgi dolaşımdadır: “Yüzde elli eşit kusurda kimse değer kaybı isteyemez.” Bu doğru değildir. Kanun yalnızca kendi kusurunuza denk gelen kısmı dışarıda bırakır; kalan oran için karşı tarafta sorumluluk devam eder. Ayrıntı için kısmi kusurlu sürücü değer kaybı talep edebilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

50 cc Motosiklette (Moped) Değer Kaybı İstenebilir mi?

Silindir hacmi 50 santimetreküpü ve azami hızı saatte 45 kilometreyi geçmeyen taşıtlar hukuken motosiklet değil motorlu bisiklet, yaygın adıyla mopeddir ve bu taşıtlar için farklı bir sorumluluk rejimi işler. Ayrımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. maddesi yapar: azami hızı saatte 45 kilometreyi, içten yanmalı motorlu ise silindir hacmi 50 santimetreküpü, elektrik motorlu ise azami sürekli nominal güç çıkışı 4 kilovatı geçmeyen iki veya üç tekerlekli taşıtlar ile aynı özelliklere sahip, net ağırlığı 350 kilogramı aşmayan dört tekerlekli motorlu taşıtlar motorlu bisiklet sayılır. Tam 50 santimetreküplük bir taşıt da bu sınırın içinde kalır; ölçüt “50’nin altı” değil “50’yi geçmemek”tir.

Bu ayrımın sonucu, aynı Kanunun 103. maddesinde yazılıdır: “Motorsuz taşıtlar ile motorlu bisiklet sürücülerinin hukuki sorumluluğu genel hükümlere tabidir.” Yani moped sürücüsünün sorumluluğu, motorlu araç işletenine uygulanan kusursuz sorumluluk düzenine değil, Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre belirlenir.

Pratikte bu, iki yönlü bir sonuç doğurur ve yönü karıştırılmamalıdır:

• Mopediniz zarar gördüyse ve karşı taraf otomobil, motosiklet veya kamyonet gibi bir motorlu araçsa: Karşı aracın işleteni Karayolları Trafik Kanunu’nun işleten sorumluluğuna ilişkin hükümleri uyarınca sorumludur ve o aracın zorunlu trafik sigortası devrededir. Mopedinizin değer kaybını karşı tarafın sigortasından isteyebilirsiniz. Mopedin kendi sigortasının olup olmaması bu talebi etkilemez.
• Kusurlu taraf moped sürücüsüyse: Talep genel hükümlere göre öncelikle kusurlu sürücüye (TBK m.49) yöneltilir. Mopedin maliki ise yalnızca malik olduğu için sorumlu tutulmaz; mopedi kullanmaya ehil olmayan birine teslim etmek gibi kendi kusuru varsa ya da sürücü onun işini görürken kazaya karıştıysa (TBK m.66, adam çalıştıranın sorumluluğu) talep ona da yöneltilebilir. Moped için zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmuyorsa, karşı tarafta tahsilatın muhatabı bir sigorta şirketi değil kişinin kendisidir.

İkinci ihtimalde sıkça sorulan soru şudur: sigortası olmayan bir taşıtın verdiği zarar Güvence Hesabından karşılanır mı? Maddi zarar bakımından cevap hayırdır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi, sigortasız araç hâlinde Hesabın yalnızca bedensel zararları karşılayacağını belirtir. Değer kaybı maddi zarar olduğundan bu kapıdan tahsil edilemez; icra takibi veya dava doğrudan kusurluya karşı yürütülür.

Bir motosikletin moped sayılıp sayılmadığını ruhsattaki sınıf bilgisinden ve motor hacminden doğrulamak gerekir. Silindir hacmi 50 santimetreküpü aşan ya da azami hızı saatte 45 kilometrenin üzerindeki taşıtlar motosiklet sayılır ve tam anlamıyla motorlu araç rejimine, dolayısıyla zorunlu trafik sigortası düzenine tabidir. Benzer bir ayrım elektrikli taşıtlarda da gündeme gelir; elektrikli scooter kazası tazminat davası yazımızda bu sınır ayrıca ele alınmaktadır.

Motosiklet Pert Olursa veya Ağır Hasar Kaydı Girerse Ne Olur?

Motosiklet onarılamayacak durumdaysa değer kaybı değil, tam hasar (pert) tazminatı gündeme gelir. Değer kaybı kavramı, onarılıp yeniden kullanılan taşıtlar içindir. Burada belirleyici olan ölçüt hasarın parasal büyüklüğü değil, tescil belgesine hangi işlemin işlendiğidir.

• Hurdaya çıkarma işlemi görmüşse: Motosiklet yeniden tescil edilemez ve KTK m.92/l uyarınca sonraki kazalarda sigortadan değer kaybı istenemez.
• Trafikten çekme işlemi görmüşse: Motosiklet yeniden tescil edilebilir, ancak yine m.92/l kapsamına girdiği için sonraki kazalarda sigortadan değer kaybı tahsil edilemez.
• Ağır hasar kaydı var ama çekme veya hurda işlemi yapılmamışsa: Bent yalnızca işlem görmüş taşıtları kapsam dışında bıraktığı için değer kaybı istenebilir.

Burada dikkat edilmesi gereken bir zincir vardır. Ağır hasarlı taşıtta tazminatın ödenmesi için tescil belgesine “trafikten çekilmiştir” kaşesinin vurulmuş olması ZMSS Genel Şartları’nın B.2.3 maddesi uyarınca aranır. Bu şart 1 Temmuz 2026 değişikliğiyle getirilmiş değildir; önceki metinde de bulunuyordu, 2026 değişikliği ağır hasar tespitini Kurumca belirlenen usul ve esaslara bağladı. Kaşe işlendiği anda motosiklet, KTK m.92/l’deki “hasar sebebiyle trafikten çekme işlemi görmüş” araç kategorisine girer. Yani ağır hasar tazminatını almak, aynı motosikletin gelecekteki bir kazasında sigortaya karşı değer kaybı hakkını kapatır.

Aynı kaza bakımından da sonuç farklı değildir. Eksper ağır veya tam hasar tespit ederse rapor, değer kaybı satırı bulunmayan şablonla düzenlenir (SEDDK 2026/11 sayılı Genelge m.4/5). Ağır hasar tespitine katılmıyorsanız itirazın hedefi değer kaybı tutarı değil bu tespittir; eksper raporuna itiraz süresi, raporun sisteme girişine ilişkin bildirimden itibaren üç iş günüdür (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.8/1). Bu tercihin sonuçları için pert kaydı olan aracın sonraki kazalarında değer kaybı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sık karşılaşılan bir başka yanlış bilgi, “onarım bedeli aracın değerinin yüzde 70’ini aşarsa pert olur” ifadesidir. Bu oranın mevzuatta karşılığı yoktur. Oransal ölçüt ağır hasar tespiti içindir: SEDDK 2025/12 sayılı Genelge’nin 5. maddesine göre KDV dahil onarım masrafının, taşıtın kaza tarihindeki değerinin yüzde 60’ını aşması hâlinde taşıt ağır hasara uğramış sayılır. Genelgenin ekinde sayılan kritik parçalardan biri zarar görmüşse, eşik aşılmasa da eksper ağır hasar tespiti yapabilir. Tam hasar için ise aynı Genelgenin 4. maddesi iki şartın birlikte gerçekleşmesini arar: onarım masrafının taşıtın değerini aşması ve eksper raporuyla taşıtın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespit edilmesi.

Motosiklet pert olursa ne kadar ödenir?

Tam hasarda sigortacı, kusur oranı ve poliçe limiti içinde motosikletin kaza tarihindeki rayiç değerini öder. Ölçü onarım masrafı değil, aynı marka, model, model yılı ve kilometredeki bir motosikletin ikinci el piyasa değeridir. Ödeme için hurda tescil belgesinin ibrazı aranır (SEDDK 2025/12 sayılı Genelge m.4/3). Hasarlı motosiklet size bırakılacaksa rayiç değerden sigortacının bildirdiği sovtaj bedeli düşülür; ZMSS Genel Şartları B.2.3 uyarınca sigortacı bildirdiği bu bedeli bildirim tarihinden itibaren bir ay süreyle garanti etmiş sayılır.

Tam hasarda ayrıca değer kaybı istenmez, çünkü onarım sonrası bir ikinci el değer oluşmaz; zararın tamamı rayiç değer ödemesiyle karşılanır. Ağır hasarda ise motosiklet onarılır ve onarım bedeli ödenir, ancak yukarıda anlatıldığı gibi aynı kazada değer kaybı satırı bulunmayan rapor düzenlenir. Her iki durumda da motosikletten yoksun kalınan süre için mahrumiyet bedeli kusurlu sürücü ve işletenden istenebilir; pert hâlinde bu süre emsal bir motosikletin temin edilebileceği makul süredir. Pert ve ağır hasar kavramlarının ayrıntısı için pert araç nedir, ağır hasar ile farkı ne yazımıza bakabilirsiniz.

Motosiklet Kazalarında Mahrumiyet Bedelinin Önemi

Mahrumiyet bedeli, motosikletin kaza sonrası onarımda beklediği süre boyunca kullanılamamasından doğan zararın karşılığıdır. Uygulamada araç yattı parası, yatar parası, kullanım kaybı tazminatı veya araçtan yoksun kalma tazminatı adlarıyla da anılır. Motosikletin günlük ulaşım veya iş aracı olarak kullanıldığı hâllerde bu kalem, değer kaybından daha büyük bir tutara ulaşabilir.

Mahrumiyet bedelinin önemini şu şekilde sıralayabiliriz:

• Kullanım kaybının telafisi: Motosiklet günlük ulaşımın tek aracıysa, mahrum kalınan her gün somut bir maliyet doğurur; bu maliyet ayrı bir tazminat kalemidir.
• Ticari kullanımda ayrı bir kalem: Motosiklet kurye veya dağıtım işinde kullanılıyorsa gündeme gelen zarar kazanç kaybıdır. Kazanç kaybı ile mahrumiyet bedeli birlikte istenmez; hangisi gerçek zararı karşılıyorsa o talep edilir.
• Hak kaybının önlenmesi: Değer kaybı dosyası kapandıktan sonra mahrumiyet bedeli çoğu kez hiç istenmeden bırakılır. Oysa iki talep birbirinden bağımsızdır ve aynı dilekçede ayrı kalemler hâlinde ileri sürülebilir.

Mahrumiyet bedeli trafik sigortasından alınır mı?

Hayır. Mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortası teminatının dışındadır ve bu, uygulamadaki bir tercih değil kanun ile genel şartların açık hükmüdür. İki dayanak birbirini tamamlar:

• KTK m.92/k: “Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar” zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamı dışındadır.
• ZMSS Genel Şartları A.6/k: Aynı kalemleri “zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar” sayarak teminat dışında bırakır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 21.12.2020 tarihli E.2019/4815, K.2020/8743 sayılı kararında da mahrumiyet bedelinden trafik sigortacısının sorumlu tutulamayacağını belirtmiştir. 17. Hukuk Dairesi 2021’de kapatılmış ve trafik sigortası dosyaları 4. Hukuk Dairesi’ne devredilmiştir; karar geçerliliğini korur, bugün temyiz incelemesi 4. Hukuk Dairesi’nde yapılır. Bu nedenle sigorta şirketine yapılan mahrumiyet başvurularının reddedilmesi keyfi bir uygulama değil, teminatın kapsamından kaynaklanan bir sonuçtur.

Talebin muhatabı kusurlu sürücü ve motosiklete çarpan aracın işletenidir. Motosiklet de bir motorlu araç olduğundan, iki motorlu aracın karıştığı kazada araca gelen zarar KTK m.89/2’ye tabidir: zarar gören, karşı aracın işleteninin, sürücüsünün ya da eylemlerinden sorumlu tutulduğu bir kimsenin kusurunu veya o araçtaki bir bozukluğun kazaya yol açtığını ispat ettiğinde işleten tazminatla yükümlü olur. Sürücünün sorumluluğu ise TBK m.49’a dayanır. Maddenin lafzı sürücünün kusurunu işletene bağladığı için “aracı ben kullanmıyordum” savunması tek başına sonuç doğurmaz; ruhsat sahibi kural olarak işletendir, ancak uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin hâlinde KTK m.3 işleten sıfatını kiracıya, ödünç alana ya da rehin alana geçirir. Sigortanın bu kalemi neden karşılamadığı konusunda ayrıntı için sigorta araç mahrumiyet bedelini karşılar mı yazımıza bakabilirsiniz.

İkame araç, kullanım kaybı teminatı ve mahrumiyet bedeli aynı şey mi?

Hayır; üçü ayrı haktır ve en sık yapılan kavram hatası bunların birbirinin yerine kullanılmasıdır. Aralarındaki fark şudur:

Hak	Kaynağı	Muhatap	Karşılığı
İkame araç teminatı	Kendi poliçenizin özel şartı	Kendi sigorta şirketiniz	Hizmet: size bir taşıt tahsis edilir
Kullanım ve gelir kaybı teminatı	Kasko Genel Şartları A.4.8, ek sözleşme ile	Kendi kasko şirketiniz	Para, poliçe limitiyle sınırlı
Mahrumiyet bedeli	KTK m.89/2 (işleten) ve TBK m.49 (sürücü)	Kusurlu sürücü ve işleten	Tazminat, dava veya icra yoluyla

Kaskonun bu bedeli kendiliğinden ödemediğinin dayanağı Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nın A.4.8 maddesidir. Madde, tam hasarda tazminatın ödenmesine, kısmi hasarda hasarın giderilmesine kadar geçen sürede doğan kullanım ve gelir kaybı zararlarının ek sözleşme ile teminata alınabileceğini belirtir. Poliçenizde böyle bir ek sözleşme yoksa standart kasko bu kalemi karşılamaz.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: sigortanızdan ikame taşıt aldığınız günler için ayrıca mahrumiyet bedeli isteyemezsiniz. O günlerde kullanım kaybınız zaten giderilmiştir. Mahrumiyet bedeli, ikame taşıtın sağlanmadığı günler için hesaplanır.

Motosiklet mahrumiyet bedeli nasıl hesaplanır?

Hesap üç unsurdan oluşur: makul onarım süresi × emsal günlük kiralama bedeli, ardından kendi kusurunuz varsa bu oranda indirim. İndirim, sigortaya karşı talepteki gibi kendiliğinden işleyen bir çıkarma değildir; zarar görenin kusuru ispat edildiğinde hâkim tazminatı TBK m.52 uyarınca indirir. Motosiklet için emsal bedel, aynı segmentteki bir motosikletin günlük kiralama fiyatıdır; otomobil kiralama tarifesi ölçü alınmaz.

Ölçüt fiilen serviste geçen gün sayısı değil makul onarım süresidir. Servisin kendi iş yoğunluğu veya sipariş gecikmesi gibi işletme kaynaklı nedenlerle uzayan süreler karşı tarafa yüklenmez. Buna karşılık motosiklete özgü nesnel bir gerçek hesaba girer: bazı modellerde grenaj ve orijinal parçanın piyasadan temini otomobile göre daha uzun sürer; bu, parça sipariş ve teslim belgeleriyle gösterildiğinde makul süre buna göre uzar. Makul sürenin nasıl belirlendiği için azami tamir süresi yazımıza bakabilirsiniz.

Motosiklet pert olduysa hesap onarım süresi üzerinden yapılmaz, çünkü ortada onarım yoktur. Bu durumda mahrumiyet süresi, hak sahibinin kaybettiği motosikletin yerine emsal bir motosiklet temin edebileceği makul süre olarak belirlenir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2015/15952, K.2016/4237 sayılı kararında pert araçta mahrumiyet süresinin tazminatın ödendiği tarihe kadar değil, emsal araç temin süresi kadar hesaplanması gerektiğini kabul etmiştir. Sigortacının ödemeyi geciktirmesi bu süreyi kendiliğinden uzatmaz; gecikmenin karşılığı temerrüt faizidir.

Talep için gerçekten motosiklet kiralamış olmanız şart değildir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 29.09.2022 tarihli E.2021/26777, K.2022/11236 sayılı kanun yararına bozma kararında, kiralama belgesi sunulmasa dahi TBK m.50/2 uyarınca hâkimin zararı belirleyebileceğini, makul tamir süresi ile ikame bedelinin bilirkişi incelemesiyle saptanarak talebin kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kira sözleşmesi ve ödeme belgesi bulunması ispatı kolaylaştırır; yokluğu talebi düşürmez. Yaklaşık tutarı görmek için araç mahrumiyet bedeli hesaplama sayfamızdaki aracı kullanabilirsiniz.

Kurye motosikletinde kazanç kaybı mı, mahrumiyet bedeli mi istenir?

Motosiklet kurye, moto kurye veya dağıtım işinde kullanılıyorsa gündeme gelen zarar, taşıtın kullanılamamasından değil elde edilemeyen gelirden doğar. Bu durumda talep kazanç kaybı olarak kurulur ve ispatı farklıdır: çalışılmayan gün sayısı ile net kazancın belgelenmesi gerekir. Fatura, hakediş, kurye platformu kazanç dökümü ve vergi kayıtları bu ispatta kullanılır.

İki kalem birlikte istenmez. Kazanç kaybı zaten kullanılamamanın ekonomik sonucunu içerdiğinden, aynı günler için ayrıca mahrumiyet bedeli talep edilmesi mükerrer tazminat sonucu doğurur. Dosyada hangisinin gerçek zararı karşıladığına bakılır ve o kalem üzerinden hesap yapılır.

Motosiklette “Hak Mahrumiyeti” Ne Demek?

“Hak mahrumiyeti” ifadesi motosiklet sahiplerinin karşısına iki tamamen farklı bağlamda çıkar ve ikisi birbiriyle ilgisizdir. Hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu ayırt etmeden doğru adımı atmak mümkün değildir.

• Kazadan sonra motosikletten yoksun kalma: Bu, yukarıda anlatılan mahrumiyet bedelidir. Muhatabı kusurlu sürücü ve işletendir, sonucu bir tazminat talebidir.
• e-Devlet “Araçlarım” ekranındaki mahrumiyet kaydı: Bu, taşıt üzerindeki rehin, haciz, tedbir veya yakalama şerhidir. Trafik kazasıyla, hasarla veya tazminatla hiçbir ilgisi yoktur. Kaydın anlamı, taşıt üzerinde bir alacaklının ya da bir resmî merciin kararının bulunması ve satış ya da devir işleminin kısıtlanmasıdır.

İkinci anlamdaki kayıtla karşılaşırsanız muhatap sigorta şirketi değil, şerhi koyduran merciidir. Haciz şerhinde bu, icra dairesi ya da kamu alacağı için haciz koyan vergi dairesi gibi tahsil dairesidir; tedbir ve yakalama şerhinde kararı veren mahkeme veya savcılık, rehin şerhinde ise rehin alacaklısı olan banka ya da finans kuruluşudur. Kaydın kaldırılması için borcun ödenmesi ya da şerhi koyduran mercie başvurularak kaldırma kararı alınması gerekir.

Mahrumiyet bilgisi sorgulandı ne demek, mahrumiyet eklenmiştir ne anlama gelir?

Bu ibareler, motosikletin tescil kaydındaki kısıtlama bilgisine ilişkin bildirimlerdir ve kaza dosyanızla ilgili bir gelişme anlamına gelmez. “Mahrumiyet bilgisi sorgulandı” ifadesi, taşıt kaydındaki kısıtlama bilgisinin sorgulandığını bildirir; kendi başına kayda yeni bir şerh eklendiği anlamına gelmez. “Mahrumiyet eklenmiştir” ifadesi ise kayda yeni bir haciz, rehin, tedbir veya yakalama şerhi işlendiğini haber verir.

İkinci bildirimi aldıysanız ilk iş, şerhi hangi merciin, hangi dosya numarasıyla koyduğunu öğrenmektir. Bu bilgi e-Devlet’teki araç kayıt ekranında ya da tescil işlemleri sırasında görülebilir. Kaza tazminatınızın şerhle bir ilgisi yoktur; ancak taşıt üzerinde haciz varsa, sigortanın ağır veya tam hasar ödemesi için gereken çekme ya da hurda işlemi yapılamayabilir. Bu durumda ZMSS Genel Şartları B.2.3 uyarınca tazminat, mahkemece tespit edilen ödeme yerine yatırılarak ödenebilir.

Motosiklet Değer Kaybı ve Mahrumiyet Bedeli Talep Etme Süreci

İki talep aynı olaydan doğsa da farklı kanallardan yürütülür. Değer kaybı için önce karşı tarafın trafik sigortasına başvurulur; mahrumiyet bedeli için doğrudan kusurlu sürücü ve işletene yönelinir. Aşağıdaki adımlar bu ayrımı gözeterek sıralanmıştır.

Motosiklet değer kaybı nasıl alınır? Adım adım başvuru

1. Kaza tespitini belgeleyin. Kolluk tutanağı veya taraflar arasında düzenlenen maddi hasarlı kaza tespit tutanağı dosyanın temelidir. Yalnızca maddi hasarlı ve taşıtların olay yerinden kaldırıldığı kazalarda kolluk tutanak düzenlemez; tespit sigortaya başvuruyla yapılır.
2. Karşı tarafın sigortasına yazılı başvuru yapın. Bu başvuru, dava veya tahkim yolunun açılması için ön şarttır. Genel Şartlar C.5 gereği bildirim şirket merkezine, sözleşmedeki temsilciliğe veya acenteye; noter aracılığıyla ya da taahhütlü mektupla yapılır. İmza karşılığı elden verilen mektup ve telgraf da taahhütlü mektup hükmündedir; sözleşmede belirlenmiş bir elektronik haberleşme yöntemi varsa o da kullanılabilir. Hangi yolu seçerseniz seçin, başvurunun şirkete ulaştığı tarihi kanıtlayan belgeyi saklayın.
3. Değer kaybını başvuruda açıkça yazın. 1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükte olan A.5/a maddesi, taşıt hasarı için başvuruda bulunan hak sahibinin değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılacağını belirtir; bu sayede ayrı bir değer kaybı dilekçesi zorunlu olmaktan çıkmıştır. Ancak Genel Şartlar’daki değişiklikler C.11 maddesi gereği değişiklikten sonra yapılan poliçelere uygulanır. Çarpan aracın poliçesi 1 Temmuz 2026’dan önce yapılmışsa eski A.5/a metni değer kaybını “talep edilmesi halinde” tespit edilen bir kalem olarak düzenliyordu. Bu nedenle talebi her durumda dilekçede ayrı bir kalem olarak yazmak, hem bu belirsizliği ortadan kaldırır hem de ileride reddin belgelenmesini kolaylaştırır.
4. Eksper atamasını takip edin. Trafik sigortasında eksper, Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden sıralı olarak atanır. Sigorta şirketi belgeler tamamlandıktan sonra bir iş günü içinde atamayı yapmakla yükümlüdür; yapmazsa başvuru sahibi atamayı sistem üzerinden kendisi yaptırabilir (SEDDK 2026/7 sayılı Genelge m.6/3-4). Eksper raporunu, dosya tamamlandıktan sonra trafik sigortasında üç iş günü içinde düzenler (m.9/3).
5. Rapora itiraz hakkınızı kullanın. Rapora, sisteme girişine ilişkin bildirimden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir. İtiraz eksperi motorlu araç sigortalarında raporunu üç iş günü içinde yazar. Bu rapora da katılmıyorsanız, bildiriminden itibaren üç iş günü içinde hakem eksper istenir; hakem eksperin raporu nihaidir (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.8). Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin kılavuzu hakem eksper talebi için hâlâ iki iş günü yazdığından, talebi ilk iki iş günü içinde yapmak en güvenli yoldur.
6. Cevabı bekleyin ve belgeleyin. Şirketin yazılı cevap süresi 15 gündür. Ödeme süresi ise belgelerin şirkete ulaştığı tarihten itibaren 8 iş günüdür; bu sürenin sonunda temerrüt doğar ve faiz işlemeye başlar.
7. Talep karşılanmazsa hak arama yoluna geçin. Ret yazısı elinizdeyse ya da başvurudan itibaren 15 gün içinde yazılı cevap gelmemişse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir veya dava açabilirsiniz (KTK m.97). Trafik sigortasında tahkim için de 15 iş günü değil 15 gün beklenir. Tek istisna şudur: eksper süresinde atanmış ve rapor sigortacıya yüklenemeyecek bir sebeple tamamlanamamışsa, cevapsızlık tek başına uyuşmazlık sayılmaz (SEDDK Kurum Sirküleri 2026/02).

Mahrumiyet bedeli için bu zincir işlemez. Sigortaya yapılacak bir başvuru sonuç doğurmayacağı için, talep doğrudan kusurlu sürücü ve işletene yöneltilir; karşılanmazsa asliye hukuk mahkemesinde dava açılır. Bu talebin dilekçe düzeni ve dava yolu için araç mahrumiyet tazminatında dilekçe örneği ve dava açma yazımızı inceleyebilirsiniz.

Başvuruda hangi belgeler isteniyor?

Başvuruda istenecek belgeler, şirketten şirkete değişen bir tercih değil ZMSS Genel Şartları’nın Ek-6 listesidir. Ek-6’nın başlığı listeyi KTK m.99’a bağlar: sekiz iş günlük ödeme süresini başlatan belgeler tam olarak bunlardır. Araç hasarı ve değer kaybı bölümünde şunlar sayılır:

• Kaza tespit tutanağının resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında düzenlenen tutanak; varsa ifade tutanakları ya da görgü tespit tutanakları
• Zarar gören motosiklete ait ruhsat
• Varsa hasarlı motosiklete ve kaza yerine ilişkin fotoğraf ve görüntüler
• Hak sahibine ait banka hesap bilgileri (banka ve şube adı, IBAN)
• Ekspertiz yapılmışsa eksper raporu
• Varsa doğrulanmış cep telefonu numarası

Ek-6’nın ayrı bir bölümü kimlik doğrulama belgelerini düzenler: gerçek kişilerde nüfus cüzdanı fotokopisi ve imza beyanı ile iletişim bilgileri, tüzel kişilerde vergi levhası, ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri istenir. Bu yüzden “kimlik fotokopisi istenmez” bilgisi doğru değildir. Buna karşılık onarım faturası, sürücü belgesi ve poliçe sureti motosikletinizin hasarı için Ek-6’da aranan belgeler arasında yer almaz. Bir şirket bunların dışında belge isterse, ZMSS Genel Şartları B.2.1 uyarınca yalnızca tazminat hakkınızı etkileyen bilgi ve belgeleri isteyebileceğini hatırlatabilirsiniz.

Mahrumiyet bedeli dosyasında ise ispat yükü tamamen size aittir ve belge seti farklıdır: motosikletin servise giriş ve çıkış tarihlerini gösteren iş emri, parça bekleme yazışmaları, emsal kiralama tarifeleri ve varsa fiilen yapılan kiralamanın sözleşmesi ile ödeme belgesi.

Süreler tablosu: hangi süre neyi başlatır?

Süre	Dayanak	Neyi başlatır veya sonlandırır
1 iş günü	SEDDK 2026/7 sayılı Genelge m.6/3	Belgeler tamamlandıktan sonra şirketin EKSİST üzerinden sıralı eksper atama süresi.
3 iş günü	2026/7 sayılı Genelge m.9/3	Dosya tamamlandıktan sonra eksperin trafik sigortasında rapor düzenleme süresi.
3 iş günü	Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.8	Raporun sisteme girişine ilişkin bildirimden itibaren itiraz süresi; itiraz eksperinin rapor süresi ve hakem eksper talep süresi de üçer iş günüdür.
8 iş günü	KTK m.99	Belgelerin şirkete ulaştığı tarihten itibaren ödeme süresi. Sonunda temerrüt doğar.
15 gün	KTK m.97	Şirketin yazılı cevap süresi. Ödeme süresi değildir.
15 gün	KTK m.97, ZMSS Genel Şartları C.7 ve 5684 s.K. m.30/13	Trafik sigortasında cevap gelmezse dava açmak ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak için beklenecek süre. 5684 s.K. m.30/13’teki 15 iş günü genel kuraldır; trafik sigortasında KTK m.97’deki 15 gün özel hükümdür ve Komisyon’un başvuru sayfası da trafik sigortası için 15 gün yazar.
2 yıl	KTK m.109/1	Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren zamanaşımı.
10 yıl	KTK m.109/1	Her hâlde kaza gününden itibaren üst sınır.
2 yıl	KTK m.111/2	Yetersiz olduğu açıkça belli anlaşmanın iptali için tanınan ayrı süre.

Tablodaki en sık karıştırılan iki satır 8 iş günü ile 15 gündür. Yaygın olarak tekrarlanan “sigorta 15 gün içinde ödeme yapmak zorundadır” ifadesi doğru değildir; 15 gün cevap süresidir, ödeme süresi 8 iş günüdür ve bu süre dilekçenin verildiği tarihten değil belgelerin tamamlandığı tarihten işler. Bu yüzden teslim tarihinin belgelenmesi ayrı bir önem taşır.

SBM üzerinden motosiklet değer kaybı eksper ataması nasıl yapılır?

Sigorta şirketi süresinde eksper atamazsa hak sahibi atamayı Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin (SBM) çevrim içi işlemler ekranındaki “Değer Kaybı Ataması” adımından kendisi yaptırabilir. Merkezin trafik sigortası değer kaybı eksper atama kılavuzuna göre süreç şu sırayla işler:

1. Önce çarpan aracın sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış ve başvurunun şirkete ulaştığı tarih belli olmalıdır. Başvurunun mevzuata uygun yapıldığını ispat yükü hak sahibindedir.
2. Şirket bir iş günü içinde atama yapmamışsa, ekranda kaza ve başvuru bilgileri girilerek atama talep edilir.
3. Talep sonunda verilen referans numarası ve sorgu şifresi saklanır; dosyanın durumu ve eksper raporu bu bilgilerle izlenir.
4. Rapor bildirimi e-posta veya kısa mesajla gelir; rapora itiraz aynı ekranın durum sorgulama bölümünden yapılır.
5. Atama talebi yalnızca “Bekliyor” durumundayken bir kez iptal edilebilir; hakem eksper raporuna sistem üzerinden itiraz yolu yoktur.

Bu işlemi başkasına yaptırmak istiyorsanız 5684 sayılı Kanunun Ek 6. maddesine dikkat etmek gerekir. Madde, sigorta şirketlerinden istenecek tazminat alacağının yalnızca hak sahibinin kendisi, kanuni temsilcisi ya da hak sahibinin bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı tarafından takip edilebileceğini düzenler; tazminat da yalnızca hak sahibine ya da avukatına ödenir ve hiç kimseye devredilemez. Servis, kaportacı veya “dosya takip” şirketine verilen yetki bu nedenle hukuken geçerli bir takip yetkisi sağlamaz.

Değer Kaybı Dosyası Nereden Sorgulanır?

Motosiklet değer kaybı dosyası tek bir ekrandan takip edilmez. Dört ayrı kapı vardır ve her biri yalnız kendi aşamasının verisini gösterir. Bir kapıda kayıt bulunamaması dosyanın olmadığı anlamına gelmez; yalnızca dosyanın o aşamada olmadığını gösterir.

Aşama	Sorgulama kapısı	Gereken bilgi
Şirkete başvuru yapıldı	Şirketin hasar sorgulama ekranı	Hasar dosya numarası, plaka, T.C. kimlik numarası
Eksper atandı, rapor bekleniyor	Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi çevrim içi işlemler ekranı veya e-Devlet’teki eksper atama durum ve eksper raporu sorgulama hizmetleri	Merkez ekranında talep referans numarası ve sorgu şifresi; e-Devlet’te e-Devlet şifresi
Tahkim başvurusu yapıldı	Sigorta Tahkim Komisyonu çevrim içi işlemler	Başvuru (esas) numarası ve kimlik bilgisi
Mahkemede dava açıldı	e-Devlet Dava Dosyası Sorgulama veya UYAP Vatandaş Portalı	e-Devlet şifresi

Dört numara birbirinin yerine geçmez: şirketteki hasar dosya numarası, eksper atamasında Merkezin verdiği referans numarası, Komisyondaki başvuru numarası ve mahkemedeki esas numarası ayrı ayrı kayıtlardır. e-Devlet’te “değer kaybı dosyası” adında müstakil bir hizmet kalemi bulunmaz; görünen veriler trafik poliçe ve hasar bilgileri, eksper atama durumu, eksper raporları ve açılmış davalardır. Taşıt hasarına atanan eksper değer kaybı tespitine de aynı raporda yer verdiği için tespit rapordan izlenebilir; ancak raporun ekranda hangi ayrıntıyla gösterildiği resmî olarak açıklanmış değildir ve kesin tutar şirketin Genel Şartlar A.5/a uyarınca yaptığı bildirimden öğrenilir. Ödemenin yapılıp yapılmadığı ve şirketin dosya içi yazışmaları bu ekranlarda görünmez.

Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemlerinin tamamı e-Devlet girişlidir ve bunların arasında başvuru numarasını öğrenme ekranı da bulunur. Numarasını bilmediği için dosyasını sorgulayamadığını düşünen başvurucular çoğu zaman bu ekranı fark etmemektedir. Sorgulama kanallarının ayrıntısı için araç değer kaybı davası sorgulama yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta Şirketleri ile Yaşanabilecek Sorunlar

Motosiklet değer kaybı dosyalarında başvurucuların karşılaştığı sorunların çoğu, sürecin hangi kuralla yürüdüğünün bilinmemesinden kaynaklanır. Aşağıda sık karşılaşılan durumlar ve her birinin kanuni karşılığı yer almaktadır.

• Eksik belge gerekçesiyle dosyanın bekletilmesi: Ödeme süresi belgelerin şirkete ulaştığı tarihten işler. ZMSS Genel Şartları B.2.1’e göre şirket ancak haklı olarak yeni bir belge isterse sekiz iş günü o belgenin iletilmesinden sonra başlar; şirket yalnızca tazminat hakkınızı etkileyen belgeleri isteyebilir. Ek-6’da bulunmayan, dosyayla ilgisiz bir belge talebi süreyi yeniden başlatmaz. Bu nedenle teslim edilen her belgenin tarihini kayıt altına almak gerekir.
• Tespit edilen tutarın beklentinin altında kalması: Eksper raporuna üç iş günü içinde itiraz edilebilir. İtiraz eksperinin ardından hakem eksper raporu nihai sonucu belirler. Bu aşama kullanılmadan doğrudan tahkime gidilmesi, elinizdeki teknik dayanağı zayıflatır. Yine de itiraz süresini kaçırmak hakkı bitirmez: eksper raporu hakemi ve mahkemeyi bağlamaz, tutar tahkimde ya da davada bilirkişi incelemesiyle yeniden tartışılabilir.
• Mahrumiyet talebinin reddedilmesi: Bu ret, teminatın kapsamından kaynaklanır. KTK m.92/k ve Genel Şartlar A.6/k bu kalemi açıkça teminat dışında bıraktığı için, sigorta şirketinin ödeme yükümlülüğü doğmaz. Talebin muhatabı baştan kusurlu sürücü ve işletendir.
• Sürecin uzaması: Kanunda her aşama için ayrı süre öngörülmüştür. Cevap süresi 15 gün, ödeme süresi 8 iş günüdür. Trafik sigortasında cevap 15 gün içinde gelmezse tahkim ve dava yolu açılır; süresiz bekleme zorunluluğu bulunmaz. Eksper süresinde atanmışsa ve rapor sigortacıdan kaynaklanmayan bir sebeple tamamlanamamışsa, SEDDK’nın 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri uyarınca bu bekleme tek başına tahkim kapısını açmaz; raporun tamamlanması beklenir.
• Düşük tutarlı bir anlaşmaya imza atılmış olması: KTK m.111/2, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli anlaşmaların yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Ayrıca m.111/1 uyarınca sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir; genel ibraname imzalamış olmak kanunun tanıdığı hakkı peşinen ortadan kaldırmaz.

Bir başka sık rastlanan yanlış, kusur oranının kaza tutanağından okunmaya çalışılmasıdır. Kolluk tutanağında kusur oranı yazmaz; tutanak yalnızca ihlal edilen trafik kuralını gösterir. Dilekçede “karşı tarafın yüzde yüz kusurlu olduğu tutanakta belirtilmiştir” ifadesinin kullanılması bu yüzden çoğu dosyada gerçeği yansıtmaz. Taraflarca düzenlenen kaza tespit tutanağında ise kusur, sigorta şirketlerince tutanak üzerinden yüzde 0, yüzde 50 veya yüzde 100 kademelerinden biriyle değerlendirilir; bu değerlendirmenin bildiriminden itibaren beş iş günü içinde, değerlendirmeyi etkileyebilecek ilave bilgi ve belge sunmak kaydıyla, bir defaya mahsus yeniden değerlendirme istenebilir (Hazine Müsteşarlığı 2017/18 sayılı Genelge m.4.1). Bu süre kullanılmazsa ya da uyuşmazlık sürerse Genelge’nin m.4.3 hükmü Sigorta Tahkim Komisyonu’nun ve mahkeme yolunun açık olduğunu belirtir; kusur oranı orada bilirkişi incelemesiyle yeniden belirlenir.

Başvuru Reddedilirse: Tahkim mi, Mahkeme mi?

Sigorta şirketi talebi reddederse ya da trafik sigortasında başvurudan itibaren 15 gün içinde yazılı cevap vermezse iki yol açılır (KTK m.97). Seçim geri dönülemez sonuçlar doğurabildiği için baştan bilinçli yapılmalıdır.

• Sigorta Tahkim Komisyonu: Şirket tahkim sistemine üye olmasa dahi zorunlu sigortalarda hak sahibi bu yoldan yararlanır. Hakem ücretini Komisyon karşılar; başvurandan alınmaz. Talep reddedilirse aleyhe hükmedilecek vekâlet ücreti tarifedeki tutarın beşte biri ile sınırlıdır. Bu iki kural, tahkimin dava yoluna göre daha düşük riskli olmasının başlıca sebebidir.
• Mahkeme: Davalı sigorta şirketiyse uyuşmazlık mutlak ticari dava sayılır, görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir ve dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Yalnız sürücü ve işletene karşı açılan davada ise uyuşmazlık haksız fiile dayanır, görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir ve arabuluculuk dava şartı değildir. İstisna, uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olmasıdır (TTK m.4/1); örneğin iki şirket aracının çarpıştığı bir kazada dava ticari nitelik kazanabilir ve arabuluculuk şartı yeniden gündeme gelir.

Burada hak kaybettiren bir ayrıntı vardır: 5684 sayılı Kanunun 30. maddesinin on dördüncü fıkrası, tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarda Komisyona başvurulamayacağını düzenler. Yani motosiklet değer kaybı talebinizi önce tüketici hakem heyetine götürürseniz tahkim yolu kapanır. Aynı fıkra mahkemeye intikal etmiş uyuşmazlıklar için de aynı sonucu bağlar; Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik m.16/2 ise icra takibine konu edilmiş uyuşmazlıkları da değerlendirme dışında bırakır. Tahkime gidecekseniz, aynı alacak için önce dava açmamak ve icra takibi başlatmamak gerekir.

Tahkim başvurusu için arabuluculuk şartı aranmaz; bu şart yalnızca davaya bağlıdır. Yetkili mahkeme bakımından KTK m.110/2 üç seçenek sunar: sigortacının şubesinin bulunduğu yer, sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer ve kazanın meydana geldiği yer. Madde “açılabileceği gibi” ifadesini kullandığı için kesin yetki kurmaz; genel yetki kuralları da işler. Sigortacıya karşı ZMSS Genel Şartları C.7 ayrıca sigortacının merkezini ve zarar görenin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesini yetkili sayar. Sürücü ve işletene karşı davada ise davalının yerleşim yeri (HMK m.6) ve haksız fiilde zarar görenin yerleşim yeri (HMK m.16) mahkemesi de yetkilidir. Yani dava çoğu dosyada kendi şehrinizde açılabilir. Tahkim süreci hakkında ayrıntı için araç değer kaybı tazminatı tahkim başvurusu yazımızı inceleyebilirsiniz.

Değer Kaybı ve Mahrumiyet Bedeli İçin Hukuki Haklar

Motosiklet kazası sonrasında doğan haklar tek bir kaleme indirgenmez. Aynı olaydan birden çok talep doğar ve her birinin dayanağı ile muhatabı farklıdır. Bu ayrımı bilmek, hangi talebin nereye yöneltileceğini belirler.

• Onarım gideri ve değer kaybı: Kusurlu tarafın trafik sigortasından istenir. Dayanak ZMSS Genel Şartları A.5/a.
• Mahrumiyet bedeli veya kazanç kaybı: Kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Dayanak işleten için KTK m.89/2, sürücü için TBK m.49.
• Yaralanma varsa tedavi giderleri ve iş göremezlik tazminatı: Bedensel zarar kalemi olarak ayrı değerlendirilir ve ayrı bir dosya konusudur.
• Manevi tazminat: Zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır (KTK m.92/f). Salt maddi hasarlı bir kazada, yani yalnızca motosikletin zarar gördüğü durumda, kural olarak manevi tazminat doğmaz; bu kalem yaralanma veya ölüm hâlinde TBK m.56 uyarınca gündeme gelir ve doğrudan sorumlulardan istenir.

İşletenin sorumluluğu bakımından motosiklet kazasının sık atlanan bir özelliği vardır. KTK m.85/1’deki kusursuz sorumluluk, motorlu aracın bir yayaya, bir üçüncü kişiye veya bir eşyaya verdiği zarar için işler. Motosiklet de bir motorlu araç olduğundan, motosikletin başka bir motorlu araçla çarpışmasında motosiklete gelen zarar KTK m.89/2’ye tabidir: zarar gören, karşı aracın işleteninin, sürücüsünün ya da eylemlerinden sorumlu tutulduğu bir kimsenin kusurunu veya o araçtaki bir bozukluğun kazaya yol açtığını ispat etmelidir. Kusur ispat edildiğinde işleten sürücünün kusurundan sorumlu olur ve tazminatla yükümlü olan işletenler zarar görene karşı müteselsilen sorumludur. Bu nedenle motosikletinize çarpan aracı başkası kullanıyor olsa dahi, talebinizi o aracın işletenine, kural olarak ruhsat sahibine yöneltebilirsiniz.

Kusur indiriminin nasıl işleyeceği ise muhataba göre değişir. Sigortaya karşı indirim kanunen ve kendiliğinden uygulanır; kendi kusurunuza denk gelen kısım KTK m.92/g gereği baştan teminat dışıdır. Sürücü ve işletene karşı açılan davada ise önce karşı tarafın kusurunu ispat etmeniz gerekir; sizin de kusurunuz bulunduğu anlaşılırsa hâkim tazminatı TBK m.52 uyarınca indirir. Bu indirim mekanik bir çarpma işlemi değil, bilirkişi raporuyla belirlenen kusur dağılımına dayanan hâkim takdiridir. Motosiklet sürücüsünün kask kullanıp kullanmamasının kusur değerlendirmesine etkisi için motosiklet kazasında kask takmamak kusur oranını etkiler mi yazımıza bakabilirsiniz.

Zamanaşımı ne zaman başlar, sigortaya başvurmak süreyi durdurur mu?

KTK m.109/1 iki süre öngörür: zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl. Yaygın olarak yazılan “süre kaza tarihinden itibaren iki yıldır” ifadesi eksiktir; iki yıllık süre öğrenme tarihinden işler ve bu iki tarih her zaman aynı gün değildir.

Salt maddi hasarlı bir kazada ceza zamanaşımına dayanarak sürenin uzayacağını varsaymak da doğru değildir. Uzamış ceza zamanaşımı, fiilin suç oluşturduğu hâllerde gündeme gelir; mala zarar verme suçu yalnızca kasten işlenebildiği için, yalnızca maddi hasarın doğduğu taksirli bir kazada bu uzatma işlemez. Sürelerin ayrıntısı için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Mahrumiyet bedeli bakımından ise çok az bilinen bir ayrıntı hak kaybına yol açmaktadır. KTK m.97, dava veya tahkim öncesi sigortacıya yazılı başvuru şartını yalnızca zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde kalan talepler için koyar. Mahrumiyet bedeli bu sınırın dışında olduğundan, sigortaya başvurup 15 gün cevap beklemek bu talep bakımından zamanaşımını durdurmaz. Süre işlemeye devam eder. Bu nedenle mahrumiyet talebi için sigortadan cevap beklerken zaman kaybedilmemeli, doğrudan sorumlulara yönelinmelidir.

Değer kaybı bakımından da sigortaya yazılı başvuru, zamanaşımını kendiliğinden kesen bir işlem değildir; TBK m.154’te sayılan kesme sebepleri arasında yer almaz. Buna karşılık sigortacının hasar bedelini ödemesi gibi kısmi bir ödeme borcun ikrarı niteliğindedir ve zamanaşımını keser (TBK m.154/1). KTK m.109/3 uyarınca zamanaşımı sigortacıya karşı kesilirse tazminat yükümlüsüne karşı da kesilmiş olur. Pratik sonuç şudur: ödeme dekontlarının tarihini saklayın ve iki yıllık sürenin sonuna yaklaşıldıysa cevabı beklemek yerine tahkim veya dava yoluna geçin.

Motoru Değişen Araç ile Motosiklet Değer Kaybı Karıştırılmasın

“Motor değer kaybı” ifadesi iki ayrı konuyu anlatmak için kullanılır ve arama sonuçlarında sık sık birbirine karışır. Birincisi bu yazının konusu olan motosiklet değer kaybıdır. İkincisi ise bir otomobilin motor bloğunun değiştirilmiş olmasının o otomobilin ikinci el değerine etkisidir.

İkinci konu farklı bir hukuki çerçeveye oturur. Motoru değişmiş bir otomobilin değer kaybı, kaza sonrası sigorta talebi olarak değil; genellikle satıcıya karşı ayıptan sorumluluk kapsamında veya ekspertiz kaydı üzerinden gündeme gelir. Motor değişikliği belgelendirilip teknik uygunluğu sağlandıktan sonra tescil kaydına işlenir ve bu kayıt taşıtın ikinci el değerini etkiler. Parça değişiminin değer kaybı hesabına nasıl yansıdığı konusunda ilk kazada onarılan parça ikinci kazada değişirse değer kaybı yazımız ayrıntı sunmaktadır.

Motosiklet Değer Kaybında Resmî Kaynaklar ve Yargıtay Kararları

“Motosiklet değer kaybı trafik sigortası resmî” diye aratıldığında karşılaşılan özetlerin önemli bir kısmı, aşağıdaki metinlerin eski sürümlerine dayanır. Bir bilginin güncel olup olmadığını anlamanın en kısa yolu, hangi birincil kaynağa dayandığını sormaktır.

Hangi resmî metin neyi düzenler?

Resmî kaynak	Motosiklet dosyasında düzenlediği konu
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu	Moped tanımı (m.3, m.103), işleten sorumluluğu (m.85, m.89), teminat dışı hâller (m.92), sigortaya başvuru (m.97), ödeme süresi (m.99), zamanaşımı (m.109), yetkili mahkeme (m.110), yetersiz anlaşmanın iptali (m.111)
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (RG 12.06.2026 değişikliği, yürürlük 1 Temmuz 2026)	Değer kaybı teminatı (A.5/a), dolaylı zararların teminat dışılığı (A.6/k), ağır hasar ve kaşe şartı (B.2.3), yetki (C.7), değişikliklerin hangi poliçeye uygulanacağı (C.11), başvuru belgeleri (Ek-6)
SEDDK 2025/25 sayılı Genelge	Değer kaybı ekspertiz raporu şablonu ve piyasa analiz yöntemi
SEDDK 2025/12 sayılı Genelge	Tam hasar ve ağır hasar ölçütleri, yüzde 60 eşiği, hurda ve çekme belgesi şartı
Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği (RG 12.02.2026) ve SEDDK 2026/7 sayılı Genelge	Eksper ataması, rapor süresi, itiraz ve hakem eksper, ilk rapor ücretinin şirkete ait olması
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu	Güvence Hesabı (m.14), Sigorta Tahkim Komisyonu (m.30), tazminat başvurusunu kimlerin takip edebileceği (Ek m.6)
SEDDK Kurum Sirküleri 2026/02	Eksper süresinde atanmış ve rapor sigortacıdan kaynaklanmayan sebeple tamamlanamamışsa cevapsızlığın tahkim kapısı sayılmaması
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi	Değer kaybı eksper ataması, eksper raporu ve hasar kayıtlarının sorgulanması

Motosiklet değer kaybı ve mahrumiyet bedeli Yargıtay kararları

Aşağıdaki kararların hiçbiri araç türüne göre ayrım yapmaz; motosiklet de motorlu araç olduğu için aynı ilkeler motosiklet dosyalarında da uygulanır. 17. Hukuk Dairesi’nin kararları, dairenin 2021’de kapatılmasından sonra da geçerlidir; bu dosyalarda temyiz incelemesi bugün 4. Hukuk Dairesi’nde yapılmaktadır.

Karar	Konu	Sonuç
Anayasa Mahkemesi 17.07.2020, E.2019/40, K.2020/40	KTK m.92/(i)	Genel şartlarla teminatı daraltmanın kanuni dayanağı iptal edildi; yaş, kilometre veya parça türüne dayanan retlerin kanuni temeli kalmadı.
Yargıtay 17. HD 21.12.2020, E.2019/4815, K.2020/8743	Mahrumiyet bedeli ve trafik sigortası	Trafik sigortacısı mahrumiyet bedelinden sorumlu tutulamaz.
Yargıtay 4. HD 29.09.2022, E.2021/26777, K.2022/11236 (kanun yararına bozma)	Kiralama belgesi olmadan mahrumiyet bedeli	Belge sunulmasa da hâkim TBK m.50/2 uyarınca zararı belirler; makul tamir süresi ve ikame bedeli bilirkişiyle saptanır.
Yargıtay 17. HD, E.2015/15952, K.2016/4237	Pert araçta mahrumiyet süresi	Süre, kazadan tazminatın ödendiği tarihe kadar değil, emsal araç temin süresi kadar hesaplanır.
Yargıtay 4. HD 30.11.2023, E.2023/7255, K.2023/12877	Kasko poliçesindeki ikame araç klozu	Poliçedeki sınırlarla (vaka başına 7 gün) ikame araç hizmeti fiilen sağlandıysa kasko şirketinin ilave sorumluluğu yoktur; kiralama faturası sunmak sonucu değiştirmez.
Yargıtay 4. HD 29.05.2025, E.2023/2959, K.2025/8819	Değer kaybının hesap yöntemi	Sigortacının genel şartlara göre hesap savunmasına rağmen piyasa koşullarına göre belirlenen değer kaybını esas alan hakem kararı oy çokluğuyla onandı; plastik aksam hasarı da değer kaybına etkili sayıldı.

Mahrumiyet bedeline ilişkin içtihatların daha geniş bir derlemesi için araç mahrumiyet bedeli Yargıtay kararı yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Motosiklet için değer kaybı talep etmek mümkün mü?

Evet, motosiklet için değer kaybı talep etmek mümkündür. Trafik kazası sonrasında motosikletinizin ikinci el piyasa değeri düşmüşse, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı talebinde bulunabilirsiniz. Talebin dayanağı ZMSS Genel Şartları A.5/a maddesindeki “değer kaybı dahil doğrudan mallar üzerindeki azalma” ibaresidir. Motosikletin onarılıp yola dönmüş olması gerekir; hasar sebebiyle hurdaya çıkarma veya trafikten çekme işlemi görmüş taşıtlar KTK m.92/l uyarınca kapsam dışındadır.

Mahrumiyet bedeli nedir ve motosiklet için de talep edilebilir mi?

Mahrumiyet bedeli, motosikletin onarımda beklediği süre boyunca kullanılamamasından doğan zararın karşılığıdır ve motosiklet için de talep edilebilir. Ancak bu talep zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz; KTK m.92/k ve Genel Şartlar A.6/k bu kalemi dolaylı zarar sayarak teminat dışında bırakır. Muhatap kusurlu sürücü ve aracın işletenidir. Hesap, makul onarım süresi ile emsal günlük kiralama bedelinin çarpımından çıkar; kendi kusurunuz varsa hâkim tazminatı bu oranda indirir.

Değer kaybı nasıl hesaplanır ve hangi unsurlar dikkate alınır?

Ölçüt, motosikletin kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farktır. Genel Şartlar A.5/a bu farkın belirlenmesinde markayı, model yılını, kullanılmışlık düzeyini, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumunu ve onarımda kullanılan parçaların niteliğini ölçüt sayar. Tutar, 5 Kasım 2025 tarihli 2025/25 sayılı Genelgeyle getirilen şablona göre piyasa analiz yöntemiyle bulunur. Katsayı formülünü içeren Ek-1, 1 Temmuz 2026’da yürürlükten kalktı; bu tarihten önce yapılmış poliçelerde eski formülün uygulanıp uygulanmayacağı ise Genel Şartlar C.11 nedeniyle tartışmalıdır.

Talep süreci nasıl işler ve nereye başvurulmalıdır?

Değer kaybı için karşı tarafın zorunlu trafik sigortasına yazılı başvuru yapılır; bu başvuru dava ve tahkim yolunun ön şartıdır. Şirket belgeler tamamlandıktan sonra bir iş günü içinde eksper atar, eksper raporunu trafik sigortasında üç iş günü içinde düzenler. Yazılı cevap süresi 15 gün, ödeme süresi belgelerin ulaşmasından itibaren 8 iş günüdür. Talep reddedilirse ya da 15 gün içinde cevap gelmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir veya dava açılabilir. Mahrumiyet bedeli içinse sigortaya değil doğrudan kusurlu sürücü ve işletene yönelmek gerekir.

Değer kaybı veya mahrumiyet bedeli talebinde zaman aşımı süresi var mıdır?

Evet. KTK m.109/1 uyarınca zamanaşımı, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. İki yıllık süre kaza tarihinden değil öğrenme tarihinden işler. Sigortaya yapılan yazılı başvuru zamanaşımını durdurmaz ve kesmez; mahrumiyet bedelinde başvuru zaten gerekli değildir, çünkü KTK m.97’deki başvuru şartı yalnızca zorunlu sigorta sınırları içindeki talepler için öngörülmüştür. Sigortacının kısmi ödemesi ise borç ikrarı sayılır ve zamanaşımını keser.

50 cc motosiklet kaza yaparsa değer kaybı alınır mı?

Silindir hacmi 50 santimetreküpü ve azami hızı saatte 45 kilometreyi geçmeyen taşıtlar hukuken moped, yani motorlu bisiklet sayılır. Mopediniz bir motorlu aracın çarpması sonucu hasar gördüyse karşı aracın işleteni sorumludur ve değer kaybını karşı tarafın trafik sigortasından isteyebilirsiniz. Kusurlu taraf moped sürücüsüyse KTK m.103 devreye girer ve sorumluluk genel hükümlere göre belirlenir; bu hâlde talep kusurlu sürücüye yöneltilir, mopedin maliki ise ancak kendi kusuru varsa ya da sürücü onun işini görürken kazaya karıştıysa sorumlu tutulabilir.

Motosiklet değer kaybı ne kadar tutar?

Sabit bir oran veya tablo yoktur. Tutar, motosikletin piyasa değerindeki farktan hareketle piyasa analiz yöntemiyle bulunur ve ardından karşı tarafın kusur oranı ile poliçe limiti uygulanır. Onarım faturasının belirli bir yüzdesi olarak hesaplanmaz; ekspertiz raporunda onarım tutarı ile değer kaybı tespit tutarı ayrı satırlarda gösterilir ve ikincisi birincisinden türetilmez.

Değer kaybı için ayrı ekspertiz ücreti ödenir mi?

Hayır. Eksper sistem üzerinden atanır ve Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.14/2 uyarınca ilk eksper raporunun ücretini sigorta şirketi öder. Genel Şartlar A.5/a, taşıt hasarına eksper atanmışsa aynı eksperin değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de raporunda yer vereceğini belirtir. Dolayısıyla ayrı bir değer kaybı raporu ücreti doğmaz. İtiraz üzerine atanan eksper ile hakem eksperin ücreti ise, yeni raporlar itiraz edilen rapordan farklı çıkmazsa atamayı talep eden tarafça ödenir (m.14/3). Kendi seçtiğiniz bağımsız bir eksperden rapor almanız hâlinde bu masraf size ait olur, ancak dava açılırsa yargılama gideri olarak talep edilebilir.

Motosiklet mahrumiyet bedeli için motosiklet kiralamak zorunlu mu?

Hayır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 29.09.2022 tarihli E.2021/26777, K.2022/11236 sayılı kararında, kiralama belgesi sunulmasa dahi TBK m.50/2 uyarınca hâkimin zararı belirleyebileceğini kabul etmiştir. Makul tamir süresi ve emsal ikame bedeli bilirkişi incelemesiyle saptanır. Fiilen kiralama yapılmışsa sözleşme ve ödeme belgesi ispatı kolaylaştırır, ancak yokluğu talebi ortadan kaldırmaz.

Kısmi kusurluysam motosiklet değer kaybı alabilir miyim?

Evet. KTK m.92/g yalnızca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepleri teminat dışında bırakır. Kalan oran için karşı tarafta sorumluluk devam eder. Örneğin yüzde 30 kusurlu bulunduğunuz bir kazada, tespit edilen değer kaybının yüzde 70’i sigortadan istenebilir. Kusur bakımından talebi tamamen ortadan kaldıran tek hâl tam kusurdur.

Motosiklette hak mahrumiyeti ne demek?

Bu ifade iki ayrı anlamda kullanılır. Birincisi kazadan sonra motosikletten yoksun kalmadır ve karşılığı mahrumiyet bedelidir. İkincisi e-Devlet “Araçlarım” ekranında görünen rehin, haciz, tedbir veya yakalama şerhidir; trafik kazasıyla ilgisi yoktur ve muhatabı şerhi koyduran icra veya vergi dairesi, mahkeme, savcılık ya da rehin alacaklısıdır. Ekranda mahrumiyet kaydı görmek, kaza dosyanıza ilişkin bir gelişme anlamına gelmez.

Değer kaybı talebimi tüketici hakem heyetine götürebilir miyim?

Götürebilirsiniz, ancak bunu yaparsanız Sigorta Tahkim Komisyonu yolu kapanır. 5684 sayılı Kanunun 30. maddesinin on dördüncü fıkrası, tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarda Komisyona başvurulamayacağını düzenler; aynı sonuç mahkemeye taşınmış ve icra takibine konu edilmiş uyuşmazlıklar için de geçerlidir. Sigorta uyuşmazlıkları için doğru mercii Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkemedir; başvuru sırası bu nedenle baştan doğru kurulmalıdır.

Sigorta düşük ödeme yaptı ve ibraname imzaladım, hakkım bitti mi?

Hayır. KTK m.111/2, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli anlaşmaların, yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Ayrıca m.111/1 uyarınca bu Kanunla öngörülen sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Ödenen tutar ile bağımsız bir hesap arasındaki farkın somut olarak gösterilmesi gerekir.

Motosiklet kazasında sigorta neyi karşılamaz?

Zorunlu trafik sigortası; mahrumiyet bedeli, kazanç kaybı ve iş durması gibi dolaylı zararları (m.92/k), manevi tazminatı (m.92/f), hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısmı (m.92/g) ve hurdaya çıkarma ya da trafikten çekme işlemi görmüş taşıtların değer kaybı taleplerini (m.92/l) karşılamaz. Dolaylı zararlar ile hurda veya çekme işlemi görmüş taşıtın değer kaybı bakımından teminat dışılık hakkın yok olduğu anlamına gelmez; bu talepler kusurlu sürücü ve işletene karşı ileri sürülebilir. Kendi kusurunuza denk gelen kısım ise hiç kimseden istenemez; manevi tazminat da salt maddi hasarlı kazada kural olarak doğmaz.

Motorda değer kaybı nasıl alınır?

Günlük dilde “motor” denilen motosiklette değer kaybı, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasına yazılı başvuruyla istenir. Başvuruda taşıt hasarı ile birlikte değer kaybı da ayrı kalem olarak yazılır, eksper ataması takip edilir ve rapora üç iş günü içinde itiraz edilebilir. Talep reddedilirse ya da 15 gün içinde cevap gelmezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulur veya dava açılır. Taşıt 50 santimetreküpü geçmeyen bir mopedse ve kusurlu taraf moped sürücüsüyse talep sigortaya değil doğrudan sürücüye yöneltilir.

Çarpan araç kaçtıysa motosiklet değer kaybı alınır mı?

Aracın kimliği tespit edilemiyorsa sigortadan değer kaybı alınamaz. Güvence Hesabı, sigortalının tespit edilemediği hâllerde yalnızca bedensel zararları karşılar (5684 s.K. m.14/2-a); değer kaybı maddi zarar olduğu için bu kapsama girmez. Plaka kamera kaydı, tanık veya kolluk soruşturmasıyla sonradan tespit edilirse talep o aracın sigortacısına ve işletenine yöneltilir. Bu nedenle kazadan hemen sonra çevredeki kamera kayıtlarının korunmasını istemek ve kolluğa başvurmak önemlidir.

Kaskodan onarılan motosiklette değer kaybı istenebilir mi?

Evet. Kasko, sigortalının kendi taşıtındaki hasarı karşılar; değer kaybı ise karşı tarafın kusurundan doğan bir sorumluluk zararıdır. Motosikletin hasarını kendi kaskonuzdan onartmış olmanız, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı isteme hakkınızı kaldırmaz. Kasko Genel Şartları değer kaybını standart teminat olarak saymaz; poliçenize ek sözleşmeyle böyle bir teminat eklenmişse o ayrıca değerlendirilir.

Motosiklet ikame araç bedeli kimden istenir?

Onarım süresince kiraladığınız motosikletin bedeli ya da kiralamadıysanız emsal kiralama bedeli, mahrumiyet bedeli olarak kusurlu sürücüden ve çarpan aracın işleteninden istenir; trafik sigortası bu kalemi karşılamaz. Kendi kasko poliçenizde ikame araç klozu varsa kendi şirketinizden de hizmet isteyebilirsiniz, ancak bu hizmet poliçedeki gün ve kullanım sınırlarıyla bağlıdır. Sigortanızdan ikame taşıt aldığınız günler için ayrıca mahrumiyet bedeli istenemez.

Motosiklet kazasında yaralanma da varsa tazminat nereden istenir?

Yaralanmadan doğan zararlar, değer kaybından ayrı bir dosya konusudur. Tedavi giderleri KTK m.98 uyarınca kural olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır; sürekli sakatlık gibi bedensel zararlar ise çarpan aracın zorunlu trafik sigortasının kişi başı bedensel teminatından istenir. Çarpan araç sigortasızsa ya da kaçtıysa bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabilir. Manevi tazminat trafik sigortasının kapsamında olmadığından sürücü ve işletenden istenir.

Motosiklet kazası sonrasında değer kaybı ve mahrumiyet bedeli talepleriniz için sürecin baştan doğru kurulması, hangi kalemin nereye yöneltileceğinin belirlenmesiyle başlar. Dosyanızın durumunu değerlendirmek isterseniz araç değer kaybı avukatı ve araç mahrumiyet bedeli avukatı sayfalarımızdan bize ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş yerine geçmez. Her dosyanın sonucu kusur durumuna, tescil kayıtlarına ve toplanan belgelere göre değişir; kendi durumunuz için bir avukata danışmanız gerekir. Mevzuattaki maktu tutarlar ile Sigorta Tahkim Komisyonu ücret tarifeleri yıl içinde güncellenebildiğinden, başvuru öncesinde ilgili kurumun yayımladığı güncel tarifeyi teyit ediniz.