Şirketin Karşılıksız Çeki Yüzünden Ortağa veya Müdüre Ceza Gelir mi?

Şirket çeki ortağın sorumluluğu konusunda en yaygın yanlış inanış, pay sahibi olmanın tek başına ceza getirdiğidir; Çek Kanunu ceza sorumluluğunu ortaklığa değil, çek bankaya ibraz edildiği gün şirketin mali işlerinden sorumlu olan yönetim organı üyesine bağlar. Limited şirkette bu kişi müdür, anonim şirkette yönetim kurulu üyesidir. Müdür sıfatı olmayan ortak, salt ortak olduğu için bu suçtan cezalandırılamaz.

İkinci yanlış inanış çeki imzalayanın ceza alacağıdır. Çek bir müdür tarafından imzalanıp başka bir müdürün görev döneminde karşılıksız çıktıysa Yargıtay, ibraz tarihindeki yetkiliye bakar. Çek bedelini ödeme borcu ise ayrı bir konudur ve kural olarak şirkete aittir; ortak veya müdür ancak çeke kişisel olarak imza attığı hâllerde bu borca da ortak olur.

Şirket Çeki Ortağın Sorumluluğu Hangi Hâlde Doğar?

Ortağın ceza sorumluluğu, ortak olmasından değil, aynı zamanda şirketin yönetim organında yer almasından doğar. 5941 sayılı Çek Kanunu m.5/2’ye göre karşılığı bankada bulundurmakla yükümlü olan kişi çek hesabı sahibidir. Hesap sahibi tüzel kişiyse yükümlülük, mali işleri yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesine; böyle bir görevlendirme yoksa yönetim organını oluşturan gerçek kişilere geçer. Maddede pay sahibi diye bir kategori yoktur.

Yargıtay bu ayrımı açık bir dosyada uyguladı. Bir limited şirketin çeki nedeniyle tek yetkili müdürle birlikte üç ortak daha mahkûm edilmişti. 7. Ceza Dairesi, temsil ve ilzam yetkisi bulunmayan ortakların çekin karşılıksız çıkmasından sorumlu olmadığını kabul etti; hükmü kanun yararına bozarak bu ortakları beraat ettirdi ve haklarındaki çek yasağını da kaldırdı (E.2021/13517, K.2022/3427, 24.02.2022).

Şirket çeki ortağın sorumluluğu ise üç durumda gündeme gelir:

• Ortak aynı zamanda müdür olarak atanmışsa, müdür sıfatıyla sorumlu olabilir.
• Şirket sözleşmesiyle yönetim tüm ortaklara verilmişse (TTK m.623/1), ortakların tamamı yönetim organını oluşturur.
• Ortak, kendi kişisel çek hesabından şirket işi için çek vermişse hesap sahibi olarak doğrudan sorumludur.

Sicil kayıtları bu noktada savunmayı bozabilir. Bir dosyada Başsavcılık, sanığın “temsile yetkili olmayan ortak” olduğu gerekçesiyle bozma istedi; 19. Ceza Dairesi Ticaret Sicili Gazetesi’nde sanığın ibrazdan önce münferiden yetkili müdür olarak atandığını görerek istemi reddetti (E.2020/907, K.2021/3190). “Ben yalnızca ortağım” demek, sicil başka bir şey gösteriyorsa sonuç vermez.

Kâğıt üzerinde müdür ve fiilen yöneten ortak

Sicilde müdür görünen kişi, “şirketi fiilen başkası yönetiyordu” diyerek kendiliğinden kurtulmaz; çünkü kanunun yükümlülüğü bağladığı sıfat onda bulunur ve dosyalarda yetkili kişi sicil kayıtlarından belirlenir. Tersi durum daha belirsizdir. Sicilde müdür olmadan şirketi fiilen yöneten ortak hakkında doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık. Yargıtay’ın aşağıda anlatılan fiili bağ gerekçesi görevi biten eski yöneticiye ilişkindir; bunun fiili yöneticiye nasıl uygulanacağı konusunda kesin sonuç çıkarmak doğru olmaz.

Limited Şirket Çek Sorumluluğu Müdürde Nasıl Doğar?

Limited şirket çek sorumluluğu, müdürün imzasından değil, karşılığı bulundurma yükümlülüğünden doğar. Kanun koyucu 2016 değişikliğiyle suçu “karşılıksız çek düzenlemek” olmaktan çıkardı ve “karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet vermek” biçiminde yeniden kurdu. Anayasa Mahkemesi de bu kuralı incelerken cezalandırılanın çeki keşide eden değil, karşılığı bulundurmakla yükümlü kişi olduğunu vurguladı (E.2016/191, K.2017/131).

Bu yüzden müdür, önceki müdürün imzaladığı çek için de sanık olabilir. 7. Ceza Dairesi başka bir dosyada, tüzel kişiye ait çekte sorumluluğun çeki kimin düzenlediğine bakılmaksızın 5941 m.5/2’ye göre belirleneceğini belirten ihbarnameyi yerinde gördü (E.2021/14892, K.2022/3442).

Şirketin birden fazla müdürü varsa soru “mali işler kimde?” sorusuna döner:

Şirkette durum	Cezai yükümlülük kimde?
Mali işlerden sorumlu bir müdür belirlenmiş	O müdürde
Böyle bir belirleme yok	Yönetim organını oluşturan tüm gerçek kişilerde
Müdür tüzel kişi	TTK m.623/2 uyarınca atanan gerçek kişinin durumu ayrıca incelenir
Üçüncü kişi müdür (ortak değil)	Ortak olması gerekmez; müdür sıfatı yeterlidir
Muhasebeci veya çalışan imzalamış	Yönetim organında değilse m.5/2 yükümlüsü değildir; ibraz tarihindeki müdüre bakılır

Kanun görevlendirmenin biçimini ayrıca düzenlemiyor. Bu yüzden görev paylaşımını yazılı karara bağlamak, sonradan kimin yükümlü olduğu tartışıldığında ispat kolaylığı sağlar. Yönetim kurulunda imza yetkisi olmayan üyenin konumunu imza yetkisi olmayan yönetim kurulu üyesi yazısında ayrıca ele aldık.

Belirleyici Tarih Keşide Değil, İbraz Tarihidir

İnternette sık görülen “çekin düzenlendiği tarihteki yetkili sorumludur” cümlesi Yargıtay uygulamasıyla örtüşmüyor. Suç, kanuni ibraz süresi içindeki ibrazda karşılıksızdır işleminin yapıldığı anda oluşur (19. CD E.2018/8292, K.2020/2073). Bu nedenle bakılacak tarih, çekin üzerinde yazan keşide tarihi değil, bankaya ibraz edildiği gündür.

Son kararlar bu çizgiyi koruyor:

• Yetkisi önceden biten müdür: Yetkisi 17.05.2021’de sona ermiş bir kişi, 26.07.2021’de ibraz edilen çek nedeniyle mahkûm edilmişti. 7. Ceza Dairesi ibraz tarihindeki yetkilinin başka biri olduğunu tespit etti ve mahkemece ibraz tarihinde yükümlü kişinin belirlenerek yargılamaya devam edilmesi gerektiği yönünden dosyayı Adalet Bakanlığı görüşüne gönderdi (E.2023/18081, K.2025/16532).
• Ortak olup yetkili olmayan kişi: Ticaret sicili, sanığın ortak olduğunu ama şirketi 2016’dan beri başka bir ortağın temsil ettiğini bildirmişti. Daire aynı gerekçeyle ibraz tarihindeki yükümlünün belirlenmesi gerektiğini yazdı (E.2023/19854, K.2026/5625, 11.05.2026).
• İbrazla aynı gün atanan müdür: Genel kurul yeni müdürü 30.10.2018’de atamış, çek de aynı gün ibraz edilmiş, tescil 14.11.2018’de ilan edilmişti. Daire, sorumluluğun bildirici nitelikteki tescilden değil, atama tarihinden başladığını kabul ederek bozma istemini reddetti (E.2021/12877, K.2022/5488).

Son karar göreve yeni gelen için önemli bir uyarıdır. Müdürlüğü kabul etmeden önce şirketin dolaşımdaki çeklerini ve hesap bakiyesini görmek gerekir; karekod sistemi de (TTK m.780/2) hesap sahibinin ibraz edilmemiş çek adedi ve tutarı gibi verileri gösterir.

Müdür İstifa Etti veya Hissesini Devretti: Ceza Kime Gelir?

Görevi kanuna uygun biçimde sona ermiş kişi, ayrıldıktan sonra karşılıksız çıkan çekten kural olarak sorumlu tutulamaz; bu ayrılış sicile işlenmemiş olsa bile. Kapatılan 19. Ceza Dairesi bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı giderirken, tescil ve ilanın kurucu değil bildirici olduğunu kabul etti (E.2019/33988, K.2019/14958, 03.12.2019). Karar anonim şirket yönetim kurulu üyesine ilişkindir; 7. Ceza Dairesi aynı bildirici tescil anlayışını limited şirket müdürü dosyasında da uyguladı.

Tescil yapılmadıysa sorumluluk ne zaman devam eder?

Aynı karar kuralın istisnasını da koydu. Ayrılan kişi şirket yararına çek düzenlemeyi veya şirket çekleriyle mal ve hizmet almayı, kısacası yönetici gibi davranmayı sürdürüyorsa fiili bağın kopmadığı kabul edilir ve cezai sorumluluğu diğer yöneticilerle birlikte devam eder. SGK çıkış bildirimi de tek başına güvence değildir; uyuşmazlığın doğduğu dosya tam olarak bu savunmaya dayanıyordu. Aranan şey, üyeliğin kanunda öngörülen usulle bitmiş ve kişinin fiilen de şirketten kopmuş olmasıdır.

Hisse devrinde durum

Şirket çeki ortağın sorumluluğu hisse devriyle değişebilir, ama devir tek başına değil, temsil yetkisinin sona ermesiyle birlikte sonuç doğurur. Bir dosyada sanık tüm payını 09.03.2017’de devretmiş, temsil yetkisi de sona erdirilmiş, karar 31.03.2017’de ilan edilmiş, çek 27.04.2017’de ibraz edilmişti. Yargıtay sanığın o tarihte karşılığı bulundurmakla yükümlü olamayacağı sonucuna vardı, beraat kararı verdi ve bu çekle sınırlı yasağı kaldırdı (19. CD E.2019/27819, K.2021/475).

Payını devreden ama müdürlüğü üzerinde kalan kişi için bu sonuç kendiliğinden doğmaz. Hisse devreden ortağın banka ve tedarikçi borçları ise hukuki sorumluluk ekseninde ayrı bir konudur. Devir, müdürlükten ayrılış ve tescil işlemlerinin aynı takvimde yürütülmesi ayrılan kişiyi korur. Görevden alınan müdürün durumu için görevden alınan müdürün hakları yazısına bakılabilir; istifanın yönetim kurulu üyesi bakımından yan etkileri de istifa eden yönetim kurulu üyesi yazısında anlatıldı.

Ceza hukukunda “bildirici” kabulü, sicile işlememenin her alanda sonuçsuz olduğu anlamına gelmez. TTK m.36/4’e göre tescil edilmemiş bir husus üçüncü kişilere ancak bunu bildikleri veya bilmeleri gerektiği ispat edilirse ileri sürülebilir. Ceza dosyasında ayrılışını ispatlayan kişi, ticari işlerde sicil kaydıyla karşılaşmaya devam edebilir.

Şirket Çeki Karşılıksız Çıkarsa Ne Olur?

Şirket çeki karşılıksız çıkarsa aynı anda iki ayrı süreç başlayabilir: hamil şirkete karşı alacağını icra yoluyla takip eder, şikâyet ederse sorumlu gerçek kişiler icra ceza mahkemesinde yargılanır. Şirketin kendisine ceza verilemez; TCK m.20/2 tüzel kişilere ceza yaptırımını yasaklar. Bir icra ceza mahkemesi limited şirketi adli para cezasıyla cezalandırmış, 7. Ceza Dairesi bu kararı kanun yararına bozmuştur (E.2023/7454, K.2025/4045).

Hamilin dilekçesine müdürün adını yazmamış olması da süreci durdurmaz. Dilekçede yalnız şirket unvanı bulunan dosyalarda bölge adliye mahkemesi daireleri farklı karar verince Yargıtay uyuşmazlığı giderdi: şikâyetçiye yetkiliyi gösterme zorunluluğu yüklenemez, mahkeme çek bilgilerinden yola çıkarak sorumlu gerçek kişileri kendisi tespit eder (7. CD E.2023/15713, K.2024/5764, 22.05.2024). Yani “dilekçede adım geçmiyor” savunması bugün tek başına yeterli değildir.

Suçun oluşması için de koşullar vardır:

• Çek, üzerinde yazan düzenleme tarihine göre kanuni süre içinde ibraz edilmelidir. Bu süre aynı yerde ödenecek çekte on gün, başka yerde ödenecekte bir aydır (TTK m.796).
• Banka usulüne uygun karşılıksızdır işlemi yapmış olmalıdır. Bankanın “imza uyuşmadığı için işlem yapılmadı” şerhi karşılıksızdır işlemi sayılmayabilir; 7. Ceza Dairesi böyle bir dosyada suçun maddi unsurunun oluşmayacağını belirterek konuyu Adalet Bakanlığı görüşüne gönderdi (E.2023/19862, K.2026/5624).
• 31.12.2028’e kadar düzenleme tarihinden önce ibraz geçersizdir (5941 geçici m.3/5). İleri tarihli çekin vadesinden önce bankaya götürülmesi, bu suçu doğurmaz.

Karşılıksız Çek Hapis Cezası Ne Kadar?

Karşılıksız çek için doğrudan bir hapis cezası yoktur; 5941 m.5/1 her çek için 1.500 güne kadar adli para cezası öngörür. Hapis, bu ceza ödenmediğinde gündeme gelir ve m.5/11 uyarınca kamuya yararlı işe çevrilmeden doğrudan uygulanır. “Karşılıksız çek hapis cezası kalktı” ifadesi bu nedenle yanıltıcıdır: ilk yaptırım para cezasıdır ama ödenmeyince cezaevi yolu açıktır.

Cezanın alt sınırı çekin karşılıksız kalan kısmıdır. Bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutar bu hesapta düşülür. 78.000 TL’lik bir çekte banka sorumluluk tutarı 2.670 TL olduğu için karşılıksız kısım 75.330 TL’dir; mahkemenin bunun üzerine çıkan 75.530 TL’lik cezası Yargıtay tarafından düzeltildi (7. CD E.2022/4513, K.2024/1176). Banka sorumluluk tutarını Merkez Bankası her yıl belirler (m.3/3).

Konu	Kural	Dayanak
Ceza miktarı	Çek başına 1.500 güne kadar, karşılıksız kısımdan az olamaz	5941 m.5/1
Ödenmezse	Kamuya yararlı işe çevrilmeden hapis	5941 m.5/11
Hapsin üst sınırı	Tek hükümde 3 yıl, birden fazla hükümde 5 yıl	5275 m.106/7
Koşullu salıverilme	Bu hapiste uygulanmaz	5275 m.106/9
Taksit	Hükümde yoksa üçte birini bir ayda ödeyene kalanı iki taksit	5275 m.106/6
Kalan tutar	Hapis cezayı karşılamadıysa 6183’e göre tahsil edilir	5275 m.106/11
Önödeme, uzlaşma, HAGB	Bu suçta uygulanmaz	5941 m.5/10

İki yanılgıyı buradan düzeltmek gerekir. Birincisi, adli para cezası Devlet Hazinesine ödenir (5275 m.106/1); ödense bile çek alacaklısının parası kapanmış olmaz. İkincisi, “üç veya beş yıl yatarım, biter” hesabı eksiktir, çünkü infaz edilen süre cezayı karşılamadıysa kalan kısım amme alacağı gibi tahsil edilir.

Hakkında yasak bulunan kişinin yine de çek düzenlemesi ise farklı bir suçtur ve burada doğrudan hapis vardır: m.7/6 bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörür.

Çek Düzenleme Yasağı Kimlere Uygulanır?

Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, ceza sorumluluğundan daha geniş bir çevreyi kapsar. m.5/1’e göre yasak; çek hesabı sahibi şirkete, şirket adına çek keşide edenlere ve sermaye şirketlerinde ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkililerine uygulanır. Yargılama sırasında mahkeme bunu resen koruma tedbiri olarak da verir.

Eski kararlara dayanan “yasak yalnız şirkete verilir, müdüre verilemez” görüşü, 09.08.2016 sonrasındaki suçlar için geçerliliğini yitirdi. Başsavcılığın bu yönde bozma istemleri, 7. Ceza Dairesi tarafından 6728 sayılı Kanun’la gelen metin gerekçe gösterilerek defalarca reddedildi (E.2024/2619, K.2024/7586; E.2023/14975, K.2025/5277; E.2023/14871, K.2024/418).

Yasağın iş hayatındaki etkisi para cezasından ağır olabilir:

• Yasaklı kişi, yasak süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamaz; mevcut üyeliği görev süresinin sonuna kadar sürer (m.5/2).
• Yasaklı kişinin yönetim organında yer aldığı veya sicilde yetkili göründüğü şirkete çek defteri verilmez (m.2/4). Tek bir müdürün yasağı, şirketin yeni çek almasını engelleyebilir.
• Şirket adına bankaya yasak bulunmadığına dair gerçeğe aykırı beyan vermek, m.7/3 uyarınca üç aydan iki yıla kadar hapis gerektirir.
• Yasak MERSİS ve Risk Merkezi’ne bildirilir (m.5/8).

Yasak; beraat, davanın düşmesi veya ceza verilmesine yer olmadığı kararında aynı kararla kaldırılır (m.5/9). Ödeme yapılmazsa kişi, cezanın infazından itibaren üç yıl ve her hâlde yasağın konulmasından itibaren on yıl geçince hükmü veren mahkemeden kaldırılmasını isteyebilir (m.6/3).

Çek Bedelini Ortak mı, Şirket mi Öder?

Çek bedelinin borçlusu kural olarak şirkettir; şirket çeki ortağın sorumluluğu denildiğinde ceza ile borç birbirine karıştırılmamalıdır. Müdür, salt ceza almış olması nedeniyle çek bedelinin kişisel borçlusu olmaz. Ortağın şirketin ticari borçlarına kendi malıyla katılıp katılmadığı ayrı bir yazıda ele alındı: limited şirket ortağının sorumluluğu. Müdürün şirket borçlarıyla ilişkisi için de limited şirket müdürünün sorumluluğu yazısına bakılabilir.

Tablo, imzanın yerine göre değişir. Kişisel sorumluluk doğuran başlıca hâller şunlardır:

• Kaşe dışına atılan ikinci imza: Çekin ön yüzünde kaşe üzerindeki imza şirketi, kaşe dışındaki imza imza sahibini bağlar ve aval sayılır (12. HD E.2022/6828, K.2022/7619). Kaşe üzerinde tek imza varsa çek şirket adına imzalanmış kabul edilir (12. HD E.2013/26858, K.2013/35304).
• Aval: Düzenleyen dışında çekin yüzüne atılan her imza aval şerhi sayılır; aval veren, kimin için taahhüt ettiyse onun gibi sorumludur (TTK m.701, m.702, m.818).
• Şirket adına değil, kişisel ciro: Ciro eden kişi hamile karşı müteselsil borçludur (TTK m.724).
• Yetkisiz imza: Temsil yetkisi olmadığı hâlde şirket adına imza atan kişi, o senetten bizzat sorumlu olur (TTK m.678).

Şirket adına çek cirolamak

Şirket adına çek cirolamak da aynı mantıkla yürür: imza yetkisi olan kişi şirket unvanı veya kaşesi altında imzalamalıdır. Unvansız bir imza, ileride imzanın şirkete mi kişiye mi ait olduğu tartışmasını doğurur. Borçlu şirketin devri ve iflası ise ayrı başlıklardır; bkz. borçlu şirket devri ve şirket iflası.

Ortağın Kendi Hesabından Verdiği Çekte Sorumluluk

Ortak, şirketin işi için kendi kişisel çek hesabını kullanmışsa müdür olmaması onu korumaz. m.5/2’nin ilk cümlesine göre yükümlü, çek hesabı sahibidir. Şirket işi için verilmiş olması ortağı hesap sahibi olmaktan çıkarmaz.

Ortak tacir değilse ek bir suç riski de vardır. m.7/1’e göre tacirin ticari işletmesiyle ilgili işlerde, tacir olmayan kişinin çek defterini kullanarak çek düzenleyen ve düzenleten kişi altı aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bu ceza karşılıksız çek suçundan farklı olarak doğrudan hapistir. Ayrıca m.4/2 tüzel kişinin faaliyetleriyle ilişkilendirilen, ortakları veya yöneticileri adına açılmış çek hesaplarını tacir tüzel kişiye ait kabul eder; banka böyle bir ilişki emaresi görürse Gelir İdaresi Başkanlığına bildirir.

Gerçek kişi hesap sahibi, kendi adına çek düzenlemesi için başkasını vekil de tayin edemez; böyle düzenlenen çekte hukuki ve cezai sorumluluk hesap sahibinde kalır (m.5/3).

Ceza Çek Ödenince Kalkar mı?

Evet. Karşılıksız kalan bedelin, kanuni ibraz tarihinden işleyen ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödenmesi hâlinde m.6/1 uyarınca yargılamada davanın düşmesine, kesinleşmiş hükümde ise hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilir. Çek yasağı da kalkar.

Faizsiz ödeme bu sonucu vermez. Anayasa Mahkemesi’nin 2017’de iptal ettiği faiz ibaresi yalnız cezanın alt sınırına ilişkindi; etkin pişmanlık için faiz şartı sürüyor. 7. Ceza Dairesi, faizsiz ödemeyle infazın durdurulmasını reddeden kararı bu gerekçeyle yerinde gördü (E.2023/17427, K.2025/12342).

Hamilin şikâyetinden vazgeçmesi de aynı sonucu doğurur (m.6/2). Birden fazla sanığın bulunduğu şirket dosyalarında ödeme çoğu kez şirket hesabından yapılır. Kanun “ödeyen kişi” ifadesini kullandığı için, bu ödemenin her sanık bakımından doğuracağı sonuçta tartışma çıkmaması adına hamilden şikâyetten vazgeçme beyanı almak ve dekontla birlikte mahkemeye sunmak güvenli yoldur. Bu noktada doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşamadık.

Eski taksit düzenlemesine güvenmemek gerekir. Geçici m.5’teki infazın durdurulması imkânı yalnız 30.04.2021’e kadar işlenen suçlar içindi ve ilk ödeme için 30.06.2022 tarihini arıyordu. Bugün karşılıksız kalan bir çek bu kapsama girmez.

Karşılıksız Çek Şikayet Süresi Ne Kadar?

Karşılıksız çek şikayet süresi, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıldır (İİK m.347). Kaçırılırsa şikâyet hakkı düşer. Alacak hakkı ise kendi kuralına tabidir: hamilin başvurma hakkı ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.814).

Karşılıksız çek şikayet hakkı kimde?

Karşılıksız çek şikayet hakkı hamile aittir. Şikâyetin yanlış kişiye yöneldiği de görülür: 7. Ceza Dairesi, çekte yalnız lehtar şirketin yetkilisi olarak görünen, çek hesabı sahibi şirketle yetki bağı bulunmayan bir kişinin mahkûmiyetini bozup beraat kararı verdi (E.2023/14884, K.2025/5588).

Karşılıksız çek şikayet yetkili mahkeme

Yetki m.5/1’de seçenekli düzenlenmiştir: çekin ibraz edildiği veya hesabın açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer, hesap sahibinin yerleşim yeri ya da şikâyetçinin yerleşim yeri icra mahkemesi. Hamilin kendi yerleşim yerinde başvurabilmesi, müdürün başka bir şehirde yargılanması anlamına gelebilir.

Dosya Önünüze Geldiyse Hangi Belgeler Hazırlanmalı?

Kendisini sanık olarak bulan ortak veya eski müdür için savunma, ibraz gününe ait belgelerle kurulur. İcra mahkemesi tarafları ve delilleri dinledikten sonra en geç beş gün içinde kararını verir (İİK m.352), bu yüzden belgeleri son ana bırakmamak gerekir. Bugünkü sicil kaydı yetmez; aşağıdakiler çekin ibraz tarihini kapsamalıdır:

• Ticaret Sicili Gazetesi ilanları ve sicil tasdiknamesi
• Şirket sözleşmesi, müdür atama ve görevden alma kararları
• İmza sirküleri
• Mali işlerden sorumlu üyeyi gösteren kararlar
• Hisse devri sözleşmesi ve pay defteri kaydı
• İstifa yazısı ve şirkete bildirildiğini gösteren belge
• Çekin ön ve arka yüzü ile banka işlem şerhi

Süre hamil için de işler: çekiniz karşılıksız çıktıysa üç aylık şikâyet süresi öğrenme tarihinden başlar, sorumlu kişinin kim olduğunu araştırmak bu süreyi durdurmaz. İki tarafta da belgeleri birlikte değerlendirmek isterseniz, süre dolmadan Ankara şirket avukatı sayfamızdaki iletişim bilgilerini kullanın.

Sıkça Sorulan Sorular

Şirket ortağı karşılıksız çekten ceza alır mı?

Müdür veya yönetim organı üyesi değilse, salt ortak olduğu için bu suçtan ceza almaz; şirket çeki ortağın sorumluluğu için ortaklık tek başına yetmez. Yargıtay, tek yetkili müdürün bulunduğu dosyada mahkûm edilen üç ortağı beraat ettirdi (7. CD E.2021/13517, K.2022/3427). Ortak aynı zamanda müdürse durum farklıdır.

Çeki ben imzalamadım, yine de ceza alabilir miyim?

İbraz tarihinde şirketin mali işlerinden sorumlu yönetim organı üyesiyseniz evet. Suç, çeki düzenlemek değil karşılığı bulundurmamaktır; bu yüzden önceki müdürün imzaladığı çek de sizi sorumlu kılabilir.

Müdürlükten ayrıldım ama sicile işlenmedi, sorumlu muyum?

Görevi usulüne uygun bitmiş kişi kural olarak sorumlu değildir, çünkü tescil bildiricidir (19. CD E.2019/33988, K.2019/14958). Ancak şirket adına işlem yapmayı sürdürüyorsanız sorumluluk devam eder.

Tek ortaklı limited şirkette karşılıksız çek cezası kime gelir?

Tek ortak aynı zamanda müdürse müdür sıfatıyla ona; şirket üçüncü kişi müdürle yönetiliyorsa ibraz tarihindeki müdüre gelir. TTK m.623/1 en az bir ortağın yönetim hakkını ve temsil yetkisini taşımasını arar, bu yüzden sözleşme ve sicil birlikte okunmalıdır.

Anonim şirkette tüm yönetim kurulu üyeleri mi sorumludur?

Mali işlerden sorumlu bir üye belirlenmişse o üye, belirlenmemişse yönetim organını oluşturan tüm gerçek kişiler yükümlüdür (m.5/2). Bu yüzden görevlendirme kararının bulunup bulunmadığı, her üyenin konumunu doğrudan etkiler.

Şirkete ceza verilebilir mi?

Hayır. TCK m.20/2 tüzel kişiye ceza yaptırımını yasaklar. Şirket hakkında ancak çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı verilebilir.

Karşılıksız çek cezası hapse çevrilirse ne kadar yatılır?

Adli para cezası yerine çektirilen hapis tek hükümde üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez (5275 m.106/7). Kalan cezayı ödeyen kişi tahliye edilir.

Ciranta karşılıksız çek şikayeti yapabilir mi?

Kanun şikâyet hakkını hamile verir. Çeki ödeyip geri alarak elinde bulunduran ciranta hamil konumuna gelebilir ve o sıfatla başvurusu değerlendirilir; çeki devretmiş ve hamilliği bitmiş cirantanın durumu ise farklıdır.

Karşılıksız çek şikayet süresi ne zaman başlar?

Üç aylık süre fiilin öğrenilmesiyle başlar; öğrenme ne zaman olursa olsun fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçince hak düşer (İİK m.347).

Şirket ödeme yaparsa müdürün yargılaması biter mi?

Çek Kanunu m.6/1 “ödeyen kişi” ibaresini kullanır. Çek bedeli faiziyle tamamen ödendiğinde düşme kararı gündeme gelir; tereddüt yaşamamak için hamilin şikâyetten vazgeçme beyanını da dosyaya sunmak güvenli olur.

Karşılıksız çek davasında uzlaşma veya HAGB var mı?

Hayır. m.5/10 ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını bu suç için kapatır. Sonucu değiştirebilecek başlıca yol, faiziyle ödeme veya şikâyetten vazgeçmedir.

---

Bu yazı ne değildir?

Somut dosyanız için hazırlanmış bir hukuki görüş değildir; genel bilgilendirme amacı taşır. Anılan Yargıtay kararları kendi olaylarına göre verilmiştir ve bir bölümü, dosyanın Adalet Bakanlığı görüşüne gönderilmesiyle sonuçlanmıştır. Mevzuat değişebilir; kişisel sonuç için belgelerinizi bir avukatla birlikte inceleyin.