Limited Şirket Ortağının Eşi Şirketin Borcundan Sorumlu mu?

Ortağın eşinin sorumluluğu, limited şirketin borçları bakımından kural olarak yoktur: şirketin bankaya, tedarikçiye, işçiye ya da vergi dairesine olan borcu için ne ortağın kendisi sınırsız sorumludur ne de onunla evli olan kişi. Evlilik, eşlerden birinin borcunu diğerine geçirmez; Türk Medeni Kanunu her eşin kendi borcundan kendi malvarlığıyla sorumlu olduğunu açıkça yazar.

Eşi borcun içine çeken şey evlilik değil, eşin kendi attığı imza veya kendi adına yapılan bir işlemdir. Şirket kredisine kefil ya da müşterek borçlu olarak imza atan, evini ipotek olarak veren, ortağın hissesini ya da malını devralan, şirkette ortak veya müdür gösterilen ve ortağın ölümünden sonra mirası reddetmeyen eş, şirketin borcuyla karşılaşabilir. Yazının geri kalanı bu kapıları ve eşin başvurabileceği koruma araçlarını tek tek ele alıyor.

Ortağın Eşinin Sorumluluğu Neden Kural Olarak Doğmaz?

Ortağın eşinin sorumluluğunun kural olarak doğmamasının iki ayrı sebebi vardır: biri ticaret hukukundan, diğeri aile hukukundan gelir.

Birinci sebep limited şirketin yapısıdır. Türk Ticaret Kanunu’nun 573. maddesinin ikinci fıkrasına göre ortaklar şirket borçlarından sorumlu değildir; yalnızca taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemek ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdür. Aynı Kanun’un 602. maddesi de şirketin borçlarından yalnızca kendi malvarlığıyla sorumlu olduğunu söyler. Ortağın kendisi bile şirket borcu için kural olarak kişisel malvarlığıyla sorumlu değilken, şirketle hiçbir hukuki bağı olmayan eşinin sorumlu tutulması için dayanak yoktur. Ortağın kendi sorumluluğunun sınırlarını ve istisnalarını şirket borcu yüzünden ortağın evine haciz gelip gelmeyeceğini anlattığımız yazıda ayrıntılı olarak ele aldık.

İkinci sebep mal rejimidir. Eşler arasında kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m.202). Bu rejimde Türk Medeni Kanunu’nun 224. maddesi tek cümlelik bir kural koyar: “Eşlerden her biri kendi borçlarından bütün malvarlığıyla sorumludur.” Mal ayrılığı ve paylaşmalı mal ayrılığı rejimlerinde de aynı kural geçerlidir (TMK m.246). Edinilmiş mallara katılma, evlilik sona erdiğinde malların nasıl paylaşılacağını düzenleyen bir tasfiye rejimidir; evlilik sürerken eşleri birbirinin alacaklılarına karşı ortak borçlu yapmaz.

Evlilik birliğinin temsili şirket borcunu kapsamaz

Kanunun eşleri birlikte sorumlu tuttuğu tek alan, ailenin sürekli ihtiyaçlarıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 188. maddesine göre eşlerden her biri, ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder; 189. maddeye göre bu temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olur. Market, kira, okul gideri gibi ev ihtiyaçları bu kapsama girebilir. Bir şirketin ticari faaliyeti için alınan kredi, açılan cari hesap ya da tedarik edilen mal ailenin sürekli ihtiyacı değildir; bu yüzden şirket borcu bu hükümle eşe taşınamaz.

Vergi ve SGK borcunda bile muhatap eş değildir

Şirketin vergi ve prim borcunda kural tersine döner, ama yalnızca ortak için. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 35. maddesi limited şirket ortaklarını, şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan sorumlu tutar. Madde ortakları sayar, eşlerini saymaz. Vergi dairesi, ortak olmayan eşe şirketin borcu için ödeme emri gönderemez; ortağın bu borçtan payına düşen kısmın nasıl hesaplandığını limited şirket ortağının şirketin vergi borcundan sorumluluğu yazısında ayrıca anlattık.

Eşimin Şirket Borcu Beni Etkiler mi?

Etkiler, ama sizi borçlu yapmaz. Eşinizin şirketi borca battığında ya da eşiniz kefaleti nedeniyle kişisel olarak takibe uğradığında bunun size yansıması, borcun sizin üzerinize geçmesi şeklinde değil, birlikte yaşanan bir hayatın dolaylı sonuçları şeklinde olur.

• Ortak evde haciz: Eşiniz hakkında kişisel bir takip varsa haciz memuru birlikte oturduğunuz eve gelebilir. Birlikte oturulan yerdeki mallar borçlunun elinde sayılır; kadına, erkeğe ve çocuklara ait olduğu niteliğinden açıkça anlaşılan eşya ise onlarınki sayılır (İİK m.97/a). Size ait olduğunu ispat edebildiğiniz malları istihkak yoluyla kurtarabilirsiniz.
• Paylı mallar: Ev ya da araç ikinizin adına paylı kayıtlıysa eşinizin payı haczedilebilir; sizin payınız haczedilemez.
• Eşinize ait mallar: Eşinizin adına kayıtlı ev, araç veya hesap, onun kişisel borcu için haczedilebilir. Bu mal evlilik içinde edinilmiş olsa bile, haciz sırasında sizin katılma alacağınız ayrı bir koruma sağlamaz.
• Tebligat: Eşinize gönderilen ödeme emri veya ihbarname evde size tebliğ edilebilir. Tebliğin size yapılmış olması borçlunun siz olduğunuz anlamına gelmez.

Eşinizin her türlü borcu (vergi, kredi kartı, icra) nedeniyle evinize, maaşınıza, aracınıza veya banka hesabınıza haciz gelip gelmeyeceğini Eşimin Borcu Yüzünden Bana Haciz Gelir mi? yazısında ayrıntılı olarak anlattık. Bu yazı ise şirkete özgü kapılara odaklanıyor.

Şirket Kredisine Kefil Olan Eş Kendi İmzasından Sorumludur

Ortağın eşinin sorumluluğunun en sık doğduğu yer banka kredisidir. Bankalar limited şirkete kredi açarken çoğu zaman yalnızca ortağın değil, eşinin de genel kredi sözleşmesini müteselsil kefil ya da müşterek borçlu sıfatıyla imzalamasını ister. Bu imza atıldıktan sonra eşin sorumluluğu artık evlilikten değil, kendi sözleşmesinden doğar.

Kefalet, kefilin alacaklıya karşı borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşmedir (TBK m.581). Geçerli olması için yazılı yapılması, kefilin sorumlu olacağı azami miktarın ve kefalet tarihinin belirtilmesi gerekir. Kefil, sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil ise bu sıfatı kendi el yazısıyla yazmak zorundadır (TBK m.583). Bu şekil şartlarından biri eksikse kefalet geçersizdir ve imzalayan eş bu borçtan sorumlu tutulamaz. Yargıtay, kefilin el yazısıyla yazılmış bir kefalet tarihi bulunmayan sözleşmeyi geçersiz sayan kararı onamıştır (Yargıtay 23. HD, 14.01.2020, E.2016/8911, K.2020/96).

Banka evraklarında “kefil” yerine “müşterek borçlu”, “garantör” ya da “teminat veren” gibi başka adlar kullanılabilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 603. maddesi, gerçek kişilerin başka ad altında verdiği kişisel güvencelere de kefaletin şekline ve eşin rızasına ilişkin hükümlerin uygulanacağını söyler. Belgenin başlığı değil, imzanın hangi sıfatla atıldığı belirleyicidir.

Eşimin kefaletine rıza vermedim, kefalet geçersiz mi?

Ortak, kendi şirketi için kefil olmuşsa geçersiz değildir. Türk Borçlar Kanunu’nun 584. maddesi evli bir kişinin ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabileceğini söyler ve bu rızanın sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında verilmesini şart koşar. Ancak 2013’te eklenen üçüncü fıkraya göre ticaret şirketinin ortağı ya da yöneticisi tarafından şirketle ilgili olarak verilen kefaletlerde eşin rızası aranmaz.

Yargıtay bu istisnayı kredi dosyalarında doğrudan uygulamaktadır. Şirketin genel kredi sözleşmesine ortağın müteselsil kefil olarak imza attığı bir dosyada, eşin rızası bulunmadığı gerekçesiyle kefile karşı ihtiyati haciz talebini reddeden kararı, ortakların şirketle ilgili kefaletlerinde eş rızası aranmayacağını belirterek bozmuştur (Yargıtay 11. HD, 10.02.2016, E.2016/1370, K.2016/1236). Aynı Daire, kefilin şirketin ortağı veya yöneticisi olduğu ticaret sicili kaydıyla anlaşılıyorsa mahkemenin bunu araştırması gerektiğini de vurgulamıştır (Yargıtay 11. HD, E.2016/12388, K.2016/8554).

Kefalet ortağın şirketiyle ilgili değilse kural yeniden işler. Bir kişinin kendi adına kullandığı krediye evli bir kefilin imza attığı dosyada sözleşmedeki eş rızası bölümü boş ve imzasız bırakılmıştı; mahkeme bu kefalet sözleşmesini geçersiz saymış, aynı sözleşmeyi imzaladığı tarihte bekâr olan diğer kefilin ise borçtan sorumlu olduğuna karar vermiş, Yargıtay bu kararı onamıştır (Yargıtay 11. HD, 28.02.2022, E.2020/6973, K.2022/1327). Kısacası rıza şartı, eşinizin başka birinin borcuna, örneğin bir arkadaşının ya da akrabasının şirketine kefil olması hâlinde sizi korur; kendi şirketine verdiği kefalette korumaz.

Rıza imzası vermek eşi de kefil yapar mı?

Kendiliğinden yapmaz. Kanun eşin yazılı rızasını kefaletin geçerlilik şartı olarak düzenler; rıza veren eş bu rızayla kefalet sözleşmesinin tarafı ve kefili hâline gelmez. Uygulamada sorun, belgelerin karışmasından çıkar. Bankanın önünüze koyduğu sayfada “eş muvafakatnamesi” başlıklı bir rıza bölümü de, “müşterek borçlu ve müteselsil kefil” başlıklı bir imza bölümü de bulunabilir. İkincisine attığınız imza ve el yazınızla yazdığınız azami miktar sizi kefil yapar. İmzalamadan önce imzanın hangi başlığın altına atıldığını okumak, sonradan açılacak bir davadan çok daha ucuzdur.

Aile Konutuna Şirket Kredisi İçin İpotek Konulduysa

Aile konutu, malik olmayan eş için kanunun tanıdığı en güçlü korumadır. Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesine göre eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Ev ortağın adına kayıtlı olsa bile, şirketin kredisine teminat olarak ipotek verilmesi bu sınırlamanın tipik örneğidir.

Yargıtay’ın onadığı bir dosya bu durumu birebir gösterir. Ev, eşin adına kayıtlıydı ve dava dışı bir limited şirketin bankadan kullandığı krediye teminat olarak iki ayrı tarihte ipotek verilmişti. Mahkeme, malik olmayan eşin açık rızası alınmadan konulan ilk ipoteğin kaldırılmasına, eşin muvafakatname imzaladığı ikinci ipotek yönünden ise davanın reddine karar verdi. Bölge adliye mahkemesi, açık rızanın ispat yükünün işlemi yapanlarda olduğunu ve malik eşin ölümünün geçersiz bir ipoteği geçerli hâle getiremeyeceğini belirtti; Yargıtay kararı onadı (Yargıtay 2. HD, 09.11.2023, E.2022/11577, K.2023/5319). Ortağın eşinin sorumluluğu bu dosyada da imzaya bağlandı: imza atılan ipotek ayakta kaldı, imzasız olan düştü.

Ev satıldıysa banka tazminat öder mi?

Ödeyebilir. Evin maliki olan eş, bir limited şirketin kredisine teminat olarak aile konutunu ipotek etmiş, borç ödenmeyince ev cebri icrayla üçüncü kişilere satılmıştı. Mahkeme, bankanın ipotek konulacak taşınmazın aile konutu olup olmadığını araştırma ve malik olmayan eşin açık rızasını alma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, ipoteğin geçersiz olduğunu kabul ederek bankayı evin değeri olan 175.000 TL’yi ödemeye mahkûm etti; Yargıtay hükmü onadı (Yargıtay 11. HD, 23.06.2021, E.2020/6825, K.2021/5332). Rızası alınmadan ipotek konulan bir başka dosyada ev dava sürerken satılmış ve dava konusuz kalmıştı; Yargıtay, davacı eşin dava açtığı tarihte haklı olduğunu kabul ederek vekâlet ücreti hesabını buna göre düzeltti (Yargıtay 2. HD, 03.03.2022, E.2021/9360, K.2022/1999).

İpoteği bizzat veren eş aile konutu korumasına sığınamaz

Koruma, malik olmayan eş içindir. Evin maliki olan ortak, tapuda aile konutu şerhi yokken kendi verdiği ipoteği daha sonra “aile konutu” gerekçesiyle kaldırtmaya çalışırsa, Yargıtay bunu dürüstlük kuralına aykırı sayar. Bir dosyada ipoteği bizzat tesis ettiren davacının, şerh bulunmayan taşınmazdaki ipoteğin aile konutu gerekçesiyle kaldırılmasını istemesi hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilmiş ve yargılama giderleri bu yönden bozulmuştur (Yargıtay 11. HD, 09.06.2022, E.2021/7794, K.2022/4663).

Korumanın bir sınırı da ölümdür. Malik olmayan eş dava sürerken vefat ederse aile konutuna tanınan koruma onun mirasçılarına geçmez ve dava konusuz kalır (Yargıtay 2. HD, 21.05.2024, E.2023/4693, K.2024/3686, Hukuk Genel Kurulunun 2024/38 sayılı kararına atıfla).

Tapuya aile konutu şerhi nasıl konur?

Aile konutu olarak kullanılan taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini tapu müdürlüğünden isteyebilir (TMK m.194/3). Şerh, konutun aile konutu niteliğini yaratmaz, yalnızca bunu herkese duyurur. Yine de şerhli bir taşınmazda bankanın veya alıcının “bilmiyordum” savunması zayıflar. Eşinizin şirketi kredi kullanıyor ya da kullanmaya hazırlanıyorsa, şerhi önceden koydurmak en az maliyetli önlemdir. Şerh haczi engellemez; yalnızca malik eşin sizin rızanız olmadan yapacağı devir ve ipotek gibi işlemlere karşı koruma sağlar.

Hisse Eşe Devredilirse Eş Hangi Borçlardan Sorumlu Olur?

Ortak, şirketteki payını eşine devrettiğinde eş artık “ortağın eşi” değil, ortağın kendisidir; sorumluluk da ortaklık sıfatından doğar. Burada en çok gözden kaçan nokta, devralanın devirden önceki kamu borçlarını da üstlenmesidir.

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 35. maddesinin 2008’de eklenen ikinci fıkrasına göre ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi hâlinde, payı devreden ve devralan kişiler devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulur. Devreden ortak da devirle kurtulmaz. Danıştay, payını 2007’de devreden bir ortağın devirden önceki dönemlere ait kamu borçlarından sorumlu tutulamayacağını kabul eden bölge idare mahkemesi kararını, ortaklık sıfatının sürdüğü dönemlere ilişkin sorumluluğun pay devriyle kalkmayacağını belirterek bozmuştur (Danıştay 3. Daire, 28.05.2024, E.2023/5950, K.2024/3477). Şirketin birikmiş vergi veya SGK borcu varken hisseyi eşe devretmek borcu aileden çıkarmaz; aksine vergi dairesine aynı borç için ikinci bir muhatap verir. Bu sorumluluk da birinci fıkradaki gibi sermaye payı oranıyla sınırlıdır.

Şirketin bankaya veya tedarikçiye olan ticari borçlarında ise payı devralan eş, ortaklık sıfatı nedeniyle kişisel olarak sorumlu hâle gelmez. Devreden ortağın şirket için verdiği kefaletler de devirle sona ermez; banka rıza göstermedikçe kefil yine devreden ortaktır. Hisse devrinde hangi borcun kimde kaldığını Hissemi Devrettim, Şirketin Banka ve Tedarikçi Borçlarından Sorumlu muyum? yazısında, borçlu bir şirketin devrinin sonuçlarını ise Borçlu Şirket Devredilir mi? yazısında anlattık.

Ortak Borçtan Kaçmak İçin Malını Eşine Devrederse

Eşe yapılan devirler, alacaklıların en çok şüpheyle baktığı işlemlerdir; kanun da bu şüpheyi karinelerle destekler. Ancak burada önemli bir ön şart vardır: iptal davası, borçlu kişinin yaptığı tasarruflara karşı açılır. Şirketin ticari borcu için ortak kişisel olarak sorumlu değilse, ortağın kendi evini eşine devretmesi şirketin alacaklısına iptal davası hakkı vermez. Devir, ortak kefil olduğu, kamu borcundan sorumlu tutulduğu veya başka bir sebeple kişisel borçlu olduğu bir borç için yapılmışsa tablo değişir.

Tasarrufun iptali için önce aciz belgesi gerekir

İptal davasını, elinde geçici ya da kesin aciz belgesi bulunan alacaklı açabilir (İİK m.277). Yargıtay, aciz belgesi veya aciz belgesi niteliğinde haciz tutanağı sunulmadan açılan iptal davalarının reddini onamaktadır (Yargıtay 17. HD, 07.10.2020, E.2019/4182, K.2020/5188). Ayrıca iptali istenen tasarrufun, takibe konu borçtan sonra yapılmış olması gerekir. Anlaşmalı boşanma protokolüyle evin ortak çocuğa devredildiği bir dosyada alacak, devirden sonra imzalanan kredi sözleşmesiyle doğmuştu; boşanmanın danışıklı olmadığı da anlaşılınca Yargıtay, iptal davasının kabulüne ilişkin kararı bozdu (Yargıtay 4. HD, 11.01.2023, E.2022/6065, K.2023/227).

Eşe yapılan devirde 2025 sonunda karine değişti

24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanun, İcra ve İflas Kanunu’nun 278. maddesini yeniden yazdı. Yeni metne göre geçici veya kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağının düzenlendiği veya iflasın açıldığı tarihten önceki bir yıl içinde yapılan bütün bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar iptale tabidir. Maddenin ikinci fıkrası, borçlunun eşiyle yapılan tasarrufları “gerçek değerine uygun olarak ivazlı olduğu ispatlanmadıkça” bağışlama sayar ve bu kuralı son bir yıl içinde evlilik birliği sona ermiş eşi de kapsayacak şekilde genişletir. Ortak konutta yaşayan kişiler arasındaki tasarruflar da aynı karineye bağlanmıştır.

Bu değişikliğin eş açısından iki sonucu vardır. Birincisi, eşe yapılan satış artık bedeli gerçekten ve piyasa değerine uygun ödendiği ispatlanırsa bağışlama sayılmaz; banka dekontu ve taşınmazın o tarihteki değeri belirleyici hâle gelmiştir. İkincisi, borçtan kurtulmak için önce boşanıp sonra eski eşe devir yapmak, son bir yıl içinde yapıldıysa karinenin dışına çıkmaz.

Zarar verme kastıyla yapılan devirlerde süre beş yıldır

Bağışlama karinesinin dışında kalan devirler de güvende değildir. İcra ve İflas Kanunu’nun 280. maddesine göre malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı işlemler, bu durum işlemin diğer tarafınca bilindiğinde veya bilinmesini gerektiren açık emareler bulunduğunda iptal edilebilir; işlemden itibaren beş yıl içinde borçlu hakkında haciz veya iflas yoluyla takip yapılmış olmalıdır. Karşı taraf borçlunun eşiyse, borçlunun mali durumunu bildiği farz edilir (İİK m.280/3). İptal davası hakkı da tasarruftan itibaren beş yıl geçmekle düşer (İİK m.284).

Davayı kazanan alacaklı malın tapusunu borçluya geri döndürmez; malın eşin üzerindeyken haczini ve satışını isteme yetkisi kazanır (İİK m.283). Eş malı başkasına satmışsa, alacakla sınırlı olarak bedelini ödemeye mahkûm edilebilir.

Vergi borcunda eşe devir karinesi kaldırıldı

Şirketin kamu borcundan ortak kişisel olarak sorumluysa vergi dairesi ayrı bir iptal rejimine başvurur. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 27. maddesi, ödeme süresinin başladığı tarihten geriye doğru iki yıl içinde yapılan bağışlamaları ve ivazsız tasarrufları hükümsüz sayar. Aynı Kanun’un 28. maddesinin, eşler ve yakın hısımlar arasındaki bedelli işlemleri de bağışlama sayan (1) numaralı bendi ise Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir (AYM, 22.06.2023, E.2022/134, K.2023/116; RG 15.09.2023, yürürlük dokuz ay sonra). Bu yüzden amme alacağında eşe yapılan bedelli satış artık kendiliğinden bağış sayılmaz. Buna karşılık 30. madde, amme alacağının tahsiline imkân bırakmamak maksadıyla yapılan ve karşı tarafın bu maksadı bildiği veya bilmesi gerektiği işlemleri tarihleri ne olursa olsun hükümsüz sayar. Hakkında takip başlamış borçlunun bu amaçla mal kaçırması ayrıca suç oluşturabilir; şartlarını Vergi Borcu Varken Malımı Satarsam Suç İşlemiş Olur muyum? yazısında açıkladık.

Şirket malını ortağın eşine bedelsiz verirse

Malı devreden ortak değil de şirketin kendisiyse, borçlu şirkettir ve iptal davası şirketin tasarrufuna karşı açılır. Şirketin taşınmazını ortağın eşine bedelsiz ya da çok düşük bir bedelle devretmesi, İcra ve İflas Kanunu’nun 278. maddesindeki bağışlama ve pek aşağı fiyat hâlleri ile 280. maddedeki zarar verme kastı bakımından incelenir. Bir önalım davasında davalılar, şirkete ait taşınmaz paylarının şirket üçüncü kişiye devredilmeden önce şirket ortaklarının eşlerine bedelsiz geçirildiğini savunmuştu. İlk derece mahkemesi; payları devreden şirketin ortaklarıyla davalılar arasındaki yakın akrabalık bağını, bedel ödenmediğine dair tanık beyanlarını ve tapudaki satış bedeli ile keşifte belirlenen değer arasındaki fahiş farkı birlikte değerlendirerek işlemi bağış niteliğinde saymış ve davayı reddetmiş; bu sonuç istinafta ve Yargıtay’da korunmuştur (Yargıtay 7. HD, 18.01.2023, E.2021/8084, K.2023/289).

Eş Adına Şirket Kurulmuşsa veya Eş Ortak Gösterilmişse

Bazı ailelerde şirket, işi fiilen ortak yürüttüğü hâlde eşin adına kurulur ya da eş “göstermelik” olarak ortak veya müdür yapılır. Bu durumda eş, ortağın eşi olarak değil, sicilde görünen ortak veya müdür olarak sorumlu tutulur. Vergi ve SGK borcunda ortak sıfatı 6183 sayılı Kanun’un 35. maddesine, müdür sıfatı mükerrer 35. maddesine göre sorumluluk doğurur; müdürün sorumluluğu sermaye payıyla da sınırlı değildir. Vergi Usul Kanunu’nun 8. maddesine göre vergi sorumluluğuna ilişkin özel sözleşmeler vergi dairelerini bağlamaz. Bu yüzden eşler arasında “şirket aslında onundu” diye yapılmış bir anlaşma, vergi dairesine ve şirket alacaklılarına karşı bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz; olsa olsa eşler arasında ödenen tutarın geri istenmesinde delil olarak işe yarar. Müdür sıfatının kişisel sorumluluk doğurduğu hâlleri Limited Şirket Müdürü Şirket Borcu İçin Kendi Malıyla Sorumlu Olur mu? yazısında topladık.

Borçlu eş adına yeni şirket açmak haczi engellemez

Borçlu hâle gelen kişinin aynı işi eşi adına kurulan yeni bir şirket üzerinden sürdürmesi de alacaklıyı durdurmaz. Bir istihkak davasında haciz, borçlunun eşinin yetkilisi olduğu şirketin işyerinde yapılmıştı. Bölge adliye mahkemesi; eşlerin faaliyet alanlarının benzer olduğunu, şirketin borcun doğumundan sonra kurulduğunu, haciz sırasında borçlunun işyerinde bulunduğunu, sunulan faturaların borçtan sonraki tarihleri taşıdığını ve işyeri ruhsatının mülkiyeti ispata yetmediğini belirterek şirketin istihkak davasını reddetti; Yargıtay kararı onadı (Yargıtay 12. HD, 10.05.2023, E.2022/13059, K.2023/3284). Eşin şirketinin gerçekten bağımsız olduğunu kanıtlamanın yolu, kuruluş tarihini, sermayenin nereden geldiğini ve faaliyetin ayrılığını belgelerle göstermektir.

Ortak Ölürse Eş Şirket Borcundan Mirasçı Olarak Sorumlu Olur mu?

Ortak öldüğünde eş, mirasçı sıfatıyla onun borçlarını devralır; şirketin borcunu değil. Türk Medeni Kanunu’nun 599. maddesine göre mirasçılar mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kazanır ve borçlarından kişisel olarak sorumlu olur. Bu borçlar arasında ortağın şirket kredisi için verdiği kefalet ve şirketin kamu borcundan 6183 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca payına düşen kısım da bulunabilir.

Danıştay, şirket ortağı olan eşinin ölümünden sonra davacıya mirasçı sıfatıyla gönderilen ödeme emri hakkındaki bir davada, eşin sorumlu olduğu döneme göre sermaye payının gözetilip gözetilmediğinin, alacağın önce şirketten tahsil edilmeye çalışılıp çalışılmadığının ve zamanaşımının ayrı ayrı incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Danıştay 4. Daire, 08.05.2023, E.2020/1204, K.2023/2521, oy çokluğuyla). Bu karara göre mirasçı eşe gönderilen ödeme emri, ortağın kendisine gönderilebilecek ödeme emrinin bütün şartlarını taşımak zorundadır.

Miras, mirasçı olunduğunun öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde reddedilebilir (TMK m.606); ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belliyse miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605). Tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı ise mirası reddedemez (TMK m.610). Mirasçıların vergi borcundaki durumunu Ölen Babamın Vergi Borcu Bana Geçer mi? yazısında ayrıca ele aldık.

Ortağın Eşini Koruyan Hukuki Araçlar

Ortağın eşinin sorumluluğu çoğu zaman yokken bile eşin endişesi gerçektir: evin, birikimin ve ailenin geçiminin şirketin akıbetine bağlanması. Kanun bu endişeye karşı eşe yalnızca savunma değil, önleyici araçlar da tanır.

Durum	Eşin başvurabileceği yol	Dayanak
Ev ortağın adına kayıtlı, aile konutu	Tapuya aile konutu şerhi koydurmak; rızasız ipotek veya devre karşı dava	TMK m.194
Ortak, ailenin ekonomik varlığını tehlikeye atan tasarruflar yapıyor	Belirli mallar üzerindeki tasarrufların ancak eşin rızasıyla yapılabileceğine hâkim kararı	TMK m.199
Ortağın malvarlığı borca batık	Mal rejiminin mal ayrılığına dönüştürülmesini istemek	TMK m.206/1
Eşyaya veya mala haciz konuldu	Mülkiyeti ispatlayarak istihkak iddiası	İİK m.96-97, 97/a
Eşten şirket kredisi için kefalet isteniyor	İmzanın hangi sıfatla atıldığını kontrol etmek; şekil şartlarını aramak	TBK m.583, 584, 603

Mal ayrılığına geçiş özellikle önemlidir. Türk Medeni Kanunu’nun 206. maddesi, diğer eşe ait malvarlığının borca batık olmasını veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olmasını, mal ayrılığına geçiş için haklı sebep örnekleri arasında sayar. Mal rejimi, mahkemenin mal ayrılığına geçilmesine karar vermesi hâlinde dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Bu, eşin o tarihe kadarki katılma alacağını belirlenebilir hâle getirir ve sonraki edinimleri ortağın borçlarından ayırır. Ancak mal ayrılığına geçiş, alacaklıları zarara uğratmak için yapılan bir devirle aynı sonucu doğurmaz; gerçek bir sebebe dayanmayan bir mal rejimi değişikliği yukarıda anlatılan iptal kurallarının denetimine açıktır.

Boşanmada Eşin Şirket Borcu Paylaşılır mı?

Paylaşılmaz. Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinde her eşin artık değeri, edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarılarak bulunur ve kanun “Değer eksilmesi göz önüne alınmaz” der (TMK m.231). Ortağın şirket payı borç nedeniyle değersizleşmişse ya da ortağın borcu malvarlığını aşıyorsa, bu eksi değer diğer eşe borç olarak yansımaz; diğer eş yalnızca katılma alacağını kaybeder. Kefalet gibi kişisel borçlar da boşanmayla imzası olmayan eşe geçmez. Mal paylaşımının hesap kurallarını Boşanmada Mal Paylaşımı yazısında anlattık.

Boşanma, imzası bulunan eşi de kurtarmaz. Bankaya kefil olarak imza attıysanız boşandıktan sonra da kefilsiniz; boşanma protokolünde eşinizin bu borcu üstlenmesi yalnızca ikiniz arasında geçerlidir ve rıza göstermedikçe bankayı bağlamaz.

Bankanın Önünüze Koyduğu Kefalet veya İpotek Belgesini İmzalamadan Önce

Eşinizin şirketi için kefalet, müşterek borçluluk ya da aile konutuna ipotek imzası istendiğinde, kararınızı imzadan önce vermeniz gerekir; imzadan sonra elinizde kalan yollar şekil eksikliği, rıza eksikliği ve aile konutu korumasıyla sınırlıdır. İmza atılmış bir belge, gelmiş bir ödeme emri veya evinize konulmuş bir haciz varsa, belgelerin tarihleri ve hangi sıfatla imza atıldığı birlikte incelenmeden sorumluluğun olup olmadığı söylenemez. Şirketin ve ortakların borç durumunu dosya bazında değerlendirmek için Ankara şirket avukatı sayfamızdaki iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Kanun metinlerinin güncel hâline mevzuat.gov.tr Türk Medeni Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Limited şirket ortaklarının eşinin sorumluluğu var mı?

Kural olarak yoktur. Ortağın eşinin sorumluluğu, şirketin ne ticari borçları ne de vergi ve SGK borçları için evlilik nedeniyle doğar. Eş ancak kendi imzası (kefalet, müşterek borçluluk, ipotek), kendisine yapılan bir devir, şirketteki ortaklığı veya müdürlüğü ya da mirasçılığı nedeniyle sorumlu olabilir.

Eşimin vergi borcu beni etkiler mi?

Sizi borçlu yapmaz. Vergi dairesi, sizin adınıza kayıtlı mallara eşinizin vergi borcu için haciz koyamaz. Etkisi, eşinize ait veya paylı mallarda ve birlikte oturduğunuz evde yapılabilecek hacizlerde görülür; size ait olduğunu ispat ettiğiniz mallar için istihkak iddiasında bulunabilirsiniz.

Kocamın borcundan sorumlu muyum?

Kocanızın kendi borcu ya da ortağı olduğu şirketin borcu için, ona kefil olmadıysanız ve borcu birlikte üstlenmediyseniz sorumlu değilsiniz (TMK m.224). Ailenin sürekli ihtiyaçları için yapılan harcamalar bunun istisnasıdır; bu borçlardan eşler müteselsilen sorumlu olabilir (TMK m.189).

Eşimin şirketi battı, evimiz elimizden gider mi?

Ev sizin adınızaysa ve şirket kredisi için ipotek ya da kefalet imzanız yoksa, şirketin borcu için haczedilemez. Ev eşinizin adına kayıtlı aile konutuysa ve sizin açık rızanız olmadan ipotek konulduysa, ipoteğin kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Eşinizin kişisel borcu varsa, onun adına kayıtlı ev haline münasip ev istisnası saklı kalmak üzere haczedilebilir.

Eşimin kefaletine rıza vermezsem kefalet geçersiz olur mu?

Eşiniz kendi şirketi için kefil olduysa olmaz; ortak veya yöneticinin şirketle ilgili kefaletinde eşin rızası aranmaz (TBK m.584/3). Eşiniz başka birinin borcuna veya ilgisi olmadığı bir şirkete kefil olduysa, sözleşmeden önce ya da en geç sözleşme anında verilmiş yazılı rızanız yoksa kefalet geçersizdir.

Hissesini eşine devreden ortak vergi borcundan kurtulur mu?

Kurtulmaz. Devirden önceki amme alacaklarından payı devreden ve devralan birlikte, müteselsilen sorumludur (6183 sayılı Kanun m.35/2). Hisseyi devralan eş de bu borçlar için ödeme emriyle karşılaşabilir.

Ortak evini eşine satarsa alacaklı ne yapabilir?

Ortak o borçtan kişisel olarak sorumluysa ve alacaklının elinde aciz belgesi varsa tasarrufun iptali davası açılabilir. Satış son bir yıl içinde yapıldıysa, bedelin gerçek değere uygun ödendiği ispatlanmadıkça bağışlama sayılır (İİK m.278). Zarar verme kastıyla yapılan devirlerde süre beş yıldır ve eşin borçlunun durumunu bildiği farz edilir (İİK m.280).

Eşim şirketin müdürüyse ben de sorumlu olur muyum?

Olmazsınız. Müdürün kişisel sorumluluğu, kanuni temsilci olarak kendi sıfatından doğar ve eşine geçmez. Siz de şirkette müdür veya ortak olarak kayıtlıysanız, sorumluluğunuz kendi sıfatınız nedeniyle ayrıca doğar.

Ödeme emri bana tebliğ edildi, borçlu ben miyim?

Değilsiniz. Eşinize veya şirkete gönderilen ödeme emri, adreste bulunan eşe tebliğ edilebilir; bu yalnızca belgenin teslim edildiği kişiyi gösterir. Borçlu, ödeme emrinde adı yazan kişidir. Ödeme emrinin dava süresi tebliğden itibaren işlediği için belgeyi eşinize hemen ulaştırın.

Ortak ölürse şirketin borcu eşine kalır mı?

Şirketin borcu şirkette kalır. Eş mirası reddetmezse, ortağın şirket için verdiği kefalet ve kamu borcundan payına düşen kısım gibi kişisel borçlarından mirasçı olarak sorumlu olur (TMK m.599). Miras, ölümün öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde reddedilebilir (TMK m.606).

Boşanırsam eşimin şirket borçları bana geçer mi?

Geçmez. Mal rejiminin tasfiyesinde değer eksilmesi göz önüne alınmaz (TMK m.231); eşinizin borcu sizin katılma alacağınızı azaltabilir ama size borç yüklemez. Kefil olarak imza attığınız borç ise boşandıktan sonra da sizin borcunuz olarak kalır.

Aile konutu şerhi şirket alacaklısının haczini engeller mi?

Engellemez. Şerh, malik eşin sizin açık rızanız olmadan evi devretmesini ve ipotek etmesini önler (TMK m.194). Malik eşin kişisel borcu için yapılan haciz ise şerhten etkilenmez; borçlunun haline münasip evinin haczedilemeyeceğine ilişkin kural ayrıca uygulanır.

---

Bu yazı, ortağın eşinin sorumluluğuna ilişkin genel bir bilgilendirme olup kendi kefalet, ipotek veya devir belgeniz hakkında hukuki görüş yerine geçmez; işlem yapmadan önce güncel mevzuatı ve belgelerinizi bir avukatla birlikte değerlendirin.