Ceza Hukukunda Elektronik Kelepçe Uygulaması

Elektronik kelepçe, şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde izlenmesini sağlayan bir denetim yöntemidir ve halk arasında “ayak kelepçesi” ya da “ayağa takılan kelepçe” olarak da anılır. Tek bir kanunda değil, izleme yöntemini kuran 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu ile bu yöntemle infaz edilecek kararları belirleyen CMK, 5275 sayılı İnfaz Kanunu ve 6284 sayılı Kanun hükümlerinde düzenlenmiştir.

Uygulamada en çok karışan noktalar süre, mesafe ve ihlalin sonucudur; çünkü bunların hiçbirinin tek bir cevabı yoktur — cihazın hangi karara dayanarak takıldığına göre değişir. Bu yazıda mesafenin nasıl belirlendiğini, sürelerin rejim rejim nasıl ayrıştığını, ihlalin dört ayrı sonucunu ve cihazın günlük hayatta getirdiği yükümlülükleri kanun ve yönetmelik metinlerine dayanarak açıklıyoruz.

Elektronik Kelepçe Nedir?

Elektronik kelepçe, şüpheli, sanık veya hükümlülerin elektronik cihazlar yardımıyla belirli bir alan içerisinde izlenmesini, gözetim altında tutulmasını ve denetimini sağlamak için kullanılan bir teknolojidir. Bu sistem, toplumun genel güvenliğini artırmak, mağdurları koruma altına almak ve kişilerin denetim süreci boyunca belirlenen kurallara uygun hareket etmelerini sağlamak amacıyla uygulanır. Elektronik kelepçe, hem adli kontrol tedbiri kapsamında hem de cezaların infazı sırasında kullanılabilmektedir.

Elektronik kelepçe, genellikle kişinin bileğine veya ayak bileğine takılan bir cihaz ile konumunun ve hareketlerinin sürekli izlenebilmesini mümkün kılar. Bu cihaz sayesinde, kişinin belirlenen alanda kalıp kalmadığı, yasal sınırları aşıp aşmadığı tespit edilir ve herhangi bir ihlal durumunda yetkililere anında bildirimde bulunulur. Sistemin ürettiği veri konumdur: kişinin nerede olduğu ve tanımlı alana göre durumu izlenir; kişinin ne yaptığı, kiminle konuştuğu izlenmez.

Uygulamanın dayanağı bir yönerge ya da Türk Ceza Kanunu değildir. İzleme yöntemini 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu’nun 15/A maddesi kurar: şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde izlenmesi, gözetimi ve denetimi elektronik cihazlar kullanılarak da yerine getirilebilir. Yöntemin ayrıntısını 10/11/2021 tarihli Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği (m.97-103), 6284 sayılı Kanun kapsamındaki takibi ise 4/9/2021 tarihli Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği düzenler; hangi kararın bu yöntemle infaz edileceğini CMK, 5275 sayılı İnfaz Kanunu ve 6284 sayılı Kanun belirler. Elektronik kelepçe, özellikle ev hapsi, belirli bir alana giriş yasağı, mağdura yaklaşmama gibi durumlarda sıklıkla kullanılmakta ve bireyin özgürlüğünü tamamıyla kısıtlamadan, toplum güvenliği ile bireyin hak ve özgürlükleri arasında hassas bir denge sağlamaktadır.

Adli merciler tarafından verilen karar neticesinde uygulanan elektronik kelepçe, modern hukuk sistemi içindeki rehabilitasyon ve entegrasyon stratejilerinin bir parçası olarak da değerlendirilebilir. Günümüz teknolojisiyle güçlendirilmiş bu sistem sayesinde, bireylerin hem topluma zarar vermesi önlenmekte hem de cezai sürecin etkin bir şekilde yürütülmesi sağlanmaktadır. İsabetli bir yöntem olarak nitelenen bu uygulama, adli sürecin adaletli, etkili ve hızlı bir şekilde işleyişine katkıda bulunur. Elektronik kelepçe süresi boyunca bireyin yükümlülüklerine uyup uymadığı, konumunun güncel izleme merkezine gönderdiği sinyallerle kayıt altına alınır. Bu teknolojinin başarısı, hem güvenliğin hem de hukuk kurallarının yüksek seviyede korunmasına olanak tanır.

Ayak kelepçesi cezası nedir, elektronik kelepçe bir ceza mı?

“Ayak kelepçesi cezası” diye ayrı bir ceza türü yoktur. Türk Ceza Kanunu’nun yaptırımları hapis ve adli para cezasıdır; elektronik kelepçe bunlardan biri değil, başka bir kararın nasıl denetleneceğini gösteren bir izleme yöntemidir (5402 s. K. m.15/A). Cihaz hangi karara dayanarak takılmışsa kişinin hukuki durumu da odur:

• Yargılama sürerken takıldıysa kişi şüpheli veya sanıktır, ortada henüz ceza yoktur; kelepçe tutuklama yerine uygulanan adli kontrolün (CMK m.109) denetim aracıdır.
• Kesinleşmiş bir hapis cezası varsa kelepçe o cezanın konutta çektirilmesinin (5275 s. K. m.110) ya da denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazının (m.105/A) denetimidir; kişi cezasını cezaevi dışında infaz etmektedir.
• 6284 sayılı Kanun kapsamında takıldıysa ortada bir suç mahkûmiyeti de gerekmez; aile mahkemesinin verdiği uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbirinin teknik takibidir (6284 s. K. m.12).

Bu ayrım adli sicil bakımından da sonuç doğurur: adli sicile yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedildiği için (5352 s. K. m.4/1) yargılama aşamasındaki adli kontrol ya da 6284 tedbiri sicile işlemez. Halk arasında cihaza “elektrikli kelepçe”, “dijital kelepçe” ya da “e-kelepçe” de denir; hukuki adı elektronik cihazla takip veya elektronik izlemedir.

Elektronik kelepçe nasıl çalışır, ne işe yarar?

Elektronik kelepçe, kişinin konumunu izleme merkezine ileten bir cihazdır ve işi, kararda yazan yasağa uyulup uyulmadığını kesintisiz biçimde tespit etmektir. Sistem coğrafi bilgi sistemi haritası üzerinde çalışır: kararda belirtilen konut, bölge ya da korunan kişinin çevresi haritada kısıtlı alan olarak tanımlanır ve yükümlünün bu alana girip girmediği veya alandan çıkıp çıkmadığı izlenir (DS Yön. m.103/3; Teknik Takip Yön. m.3/ş). Kural dışı bir durum izleme merkezince tespit edilince müdahale ekibine ya da kolluğa iletilir ve tutanağa bağlanır.

Ceza muhakemesi ve infaz dosyalarındaki izlemeyi Adalet Bakanlığına bağlı elektronik izleme merkezi yürütür; Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre bu merkezin kurulumu 20 Ocak 2013’te tamamlanmıştır ve aynı anda 5.000 kişiyi izleyecek kapasitededir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki takip ise ayrı bir yapıda, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki izleme merkezinde yürür (Teknik Takip Yön. m.4/1). Okuyucunun en çok karıştırdığı nokta budur: cihazı kimin taktığı, kimin izlediği ve ihlalin kime bildirildiği, kelepçenin hangi karara dayandığına göre değişir.

Elektronik Kelepçe Takılabilecek Durumlar

Elektronik kelepçe, bireylerin kontrol altında tutulması ve topluma veya mağdurlara yönelik potansiyel risklerin azaltılması amacıyla kullanılan etkili bir denetim yöntemidir. Gerek adli kontrol tedbiri, gerekse cezanın infazı amacıyla çeşitli durumlarda bu teknolojiden faydalanılmaktadır. Elektronik kelepçe takılmasına karar verilecek durumların belirlenmesi, hem bireyin temel hak ve özgürlüklerine saygı duyulmasını gerektirir hem de toplum güvenliğinin sağlanması amacını taşır. Bu bağlamda, elektronik kelepçe genellikle aşağıdaki durumlarda uygulanır:

1. Konutu Terk Etmeme (Ev Hapsi):
Mahkeme tarafından verilen bu tedbir kapsamında, kişiye belirlenen konutu terk etmemesi gerektiği bildirilir. Elektronik kelepçe takılarak bireyin ev sınırlarını ihlal edip etmediği sürekli olarak denetlenir. Özellikle soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde, tutuklamaya gerek duyulmayan ancak kontrol altında tutulması gereken kişilerde bu yöntem sıkça tercih edilir.

2. Belirli Yer veya Bölgeleri Terk Etmeme:
Bireylerin, mahkeme kararıyla belirlenen yerleşim birimini (örneğin bir ilçe veya mahalle) terk etmemesi gerektiği durumlarda elektronik kelepçe kullanılır. Bu uygulama, suça karışma potansiyeli bulunan bireyler için riskin minimuma indirilmesi amacı taşır.

3. Belirlenen Yere veya Bölgeye Gitmeme:
Bazı durumlarda şüpheli veya sanığın, mağdurun bulunduğu yerlere (örneğin ev veya iş adresine) yaklaşması yasaklanabilir. Elektronik kelepçe, ihlalleri izlemek ve tepki sürelerini hızlandırmak için etkili bir araçtır. Bu uygulama genellikle 6284 sayılı yasa doğrultusunda kadına karşı şiddetin önlenmesinde kullanılır.

4. Denetimli Serbestlik Kapsamında:
Cezaların infazı sırasında hükümlüye elektronik kelepçe süresi ile takip sağlanır ve hükümlünün belirlenen kurallara uyması temin edilir. Açık ceza infaz kurumunda bulunup koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlünün cezasının denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazında, “bir konut veya bölgede denetim ve gözetim altında bulundurulma” yükümlülüğü (5275 s. K. m.105/A/5-b) çoğunlukla cihazla denetlenir. Bunun yanı sıra kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar (TCK m.50) sırasında da bu uygulama kullanılabilir.

5. Hapis Cezasının Konutta İnfazı:
Bazı hallerde, sağlık durumu veya diğer özel nedenlerle hükümlünün cezası ceza infaz kurumunda değil, belirlediği bir konut çerçevesinde infaz edilir. Bu süreç, elektronik kelepçe teknolojisiyle kontrol altında tutulmaktadır.

6. Mağdurların Koruma Altında Olduğu Durumlar:
Özellikle aile içi şiddet ve kadına yönelik şiddet vakalarında failler, mağdurlara belli bir mesafeden fazla yaklaşmamakla yükümlü kılınır. Elektronik kelepçe, bu mesafenin korunmasını ve ihlallerin engellenmesini sağlar.

7. Tekrarlayan Suçlarda (Mükerrirler) Denetim Amaçlı:
Mükerrirlere özgü infaz rejimleri kapsamında, bireyin serbest bırakıldıktan sonra işlediği suçların önüne geçmek üzere bu yöntem uygulanabilir.

8. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararında:
Mahkeme hükmün açıklanmasını geri bıraktığında sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur ve bu sürenin en fazla bir yılı için denetimli serbestlik tedbirine hükmedilebilir (CMK m.231/8). Belli yerlere gitme yasağı gibi bir yükümlülük konulmuşsa bunun denetimi de elektronik izlemeyle yapılabilir. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, elektronik izlemenin kullanıldığı altı kanuni zemini şöyle sayar: adli kontrol (CMK m.109), kısa süreli hapse seçenek yaptırım (TCK m.50), HAGB (CMK m.231), konutta infaz (5275 m.110), denetimli serbestlikle infaz (m.105/A) ve mükerrirlere özgü infaz rejimi (m.108). 6284 sayılı Kanun kapsamındaki teknik takip bunlardan ayrı, yedinci bir zemindir.

Sonuç olarak, elektronik kelepçe takılması, hem suç öncesi hem de suç sonrası süreçlerde bireylerin hareket özgürlüklerini dengeleyerek toplum düzeninin korunmasını hedefler. Yukarıdaki haller doğrultusunda, adli birimlerce bu tedbirin uygulanması uygun görüldüğünde birey, belirlenen alan veya kurallarla sınırlandırılır ve teknolojik araçlar sayesinde bu kriterlere uyup uymadığı titizlikle takip edilir.

Elektronik Kelepçe Uygulamasına Karar Veren Merci

Elektronik kelepçe uygulamasına karar verilmesi, Türkiye hukuk sisteminde belirli prosedürler kapsamında ve yalnızca yetkili yargı mercileri tarafından gerçekleştirilebilmektedir. Bu karar, bir kişinin elektronik kelepçe ile izlenmesi yoluyla toplum içinde denetim ve gözetim altına alınmasını sağlayan bir adli kontrol veya infaz tedbiri niteliğindedir. Ancak bu tür bir tedbirin uygulanabilmesi için, belirli bir yasal sürecin tamamlanması ve uygun şartların oluşması gerekmektedir.

Soruşturma Aşamasında Yetkili Merci: Sulh Ceza Hakimlikleri

Soruşturma evresinde elektronik kelepçenin uygulanmasına karar verme yetkisi, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 110. maddesinin birinci fıkrası gereğince, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hakimliklerine aittir; savcı adli kontrol kararı veremez, yalnızca isteyebilir. Cumhuriyet savcısı, şüpheli hakkında delil durumu ve mevcut olayın koşullarını değerlendirerek adli kontrol tedbirine başvurmayı talep edebilir. Savcı bu bağlamda sulh ceza hakimliğine elektronik kelepçe takılması yönünde bir tedbir kararı verilmesi talebinde bulunur. Hakim ise talebi değerlendirir ve kuvvetli suç şüphesi, delillerin durumu veya şüphelinin kaçma riski gibi unsurlara bağlı olarak bu kararı verebilir.

Kovuşturma Aşamasında Yetkili Merci: Davayı Gören Mahkeme

Kovuşturma aşamasında ise elektronik kelepçe takılması kararı yetkisi, ceza davasına bakan mahkemeye aittir. Örneğin, bir ağır ceza mahkemesi, duruşmalarda dinlenen tanıklar veya suçun niteliği gibi unsurlara dayanarak sanık için koruma veya adli kontrol tedbiri kapsamında elektronik kelepçe uygulanmasına hükmedebilir. Mahkeme, yargılama süresince sanığın delillerin karartılmasını önlemek veya mağdura zarar vermesini engellemek amacıyla bu tür önlemlere başvurabilir. Kovuşturma evresinde mahkeme bu kararı resen de verebilir (CMK m.110/3); dosya istinaf veya temyizdeyken hükmü veren ilk derece mahkemesi de UYAP kayıtlarını inceleyerek adli kontrol kararı verebilir (m.109/4).

Elektronik Kelepçe Üzerine İtiraz Süreçleri

Karar verilen elektronik kelepçe tedbiri uygulamasına itiraz etmek de hukuki bir hak olarak düzenlenmiştir. Bu itiraz, kararı veren sulh ceza hakimliğine veya kovuşturma aşamasında davanın görüldüğü mahkemeye verilir; ancak itirazı inceleyen merci kararı verenin kim olduğuna göre değişir. Sulh ceza hâkimliğinin adli kontrol kararına itirazı yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi (CMK m.268/3-b), asliye ceza mahkemesinin kararına itirazı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesi, ağır ceza mahkemesinin kararına itirazı ise numara olarak kendisini izleyen ağır ceza dairesi, tek daire varsa en yakın ağır ceza mahkemesi inceler (m.268/3-c). İtiraz süresi, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır (m.268/1) — kanun “tebliğ” değil “öğrenme” ölçütünü kullanır ve koruma tedbiri kararları hazır bulunmayana tebliğ edilmeyebileceği için (m.35/2) süre çoğu kez tebligat beklenmeden işlemeye başlar. Bu süreçte sanık veya şüpheli, tedbirin kaldırılması için gerekli delilleri sunarak bir talepte bulunabilir.

Denetimli Serbestlik Sürecindeki Hakimler

Ceza infazı aşamasında elektronik kelepçe süresi boyunca denetim kararı verilmesi durumunda karar verme yetkisi, infaz hakimliklerine aittir. Cezanın konutta çektirilmesine infaz hâkimi karar verir (5275 s. K. m.110/2-4); denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaza, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi karar verir, kararın içeriğindeki yükümlülükleri ise denetimli serbestlik müdürlüğü belirler (m.105/A/1 ve 5). Kişinin cihazla izlenip izlenmeyeceği de ayrı bir değerlendirmedir: komisyonun önerisi üzerine Daire Başkanlığının ilgili şube müdürlüğü, izleme merkezinin kapasitesine ve kararın infaz kabiliyetine bakarak karar verir (DS Yön. m.100).

İnfaz aşamasında başvuru yolu ceza muhakemesindeki itirazdan farklıdır. Denetimli serbestlik müdürlüğünün bir işlemine — örneğin cihazın kaldırılması talebinin reddine — karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilir; şikâyet işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır ve işlemin yerine getirilmesini durdurmaz (4675 s. K. m.5). İnfaz hâkiminin kararına karşı ise tebliğden itibaren iki hafta içinde, infaz hâkimliğinin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz edilir (4675 s. K. m.6/5). Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin 17/04/2017 tarihli, 2017/1163 E., 2017/1266 K. sayılı kararına konu dosya bu zincirin uygulamadaki hâlidir: hükümlünün elektronik kelepçe uygulamasının kaldırılması talebi denetimli serbestlik müdürlüğünce reddedilmiş, şikâyet infaz hâkimliğine, itiraz ağır ceza mahkemesine gitmiştir.

Sonuç olarak, elektronik kelepçe uygulamasına karar vermeye yetkili olan merciler, ilgili dava evresine ve hukuki statüye göre değişiklik göstermekte; soruşturmada sulh ceza hakimlikleri, kovuşturmada davayı gören mahkemeler, infazda infaz hâkimlikleri, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki teknik takipte ise aile mahkemesi hâkimi (6284 s. K. m.12; Teknik Takip Yön. m.10) yetkili bulunmaktadır. Bu süreçlerin her biri, hukukun genel kurallarına uygun olarak yürütülmektedir ve mağdur haklarını, kamu düzenini korumayı hedeflemektedir.

Elektronik Kelepçe Şartları

Elektronik kelepçe uygulamasına karar verilebilmesi için belirli şartların varlığı gereklidir. Bu şartlar, adli kontrol tedbiri veya cezanın infazı süreçlerine uygunluğun tespitine dayanır. Elektronik kelepçe süresi, ilgili durumun niteliğine ve yasal hükümler çerçevesine göre belirlenmekte, uygulama ancak gerekli görülen şartlar bulunduğunda hayata geçirilmektedir. Böylelikle, bireylerin temel hak ve özgürlükleri koruma altında tutulurken, adli süreçlerin etkin şekilde yürütülmesi sağlanır.

Şartlar, cihazın hangi karara dayanarak takılacağına göre değişir; tek bir şart listesi yoktur. Aşağıdaki iki şart yalnızca adli kontrol (yargılama sürerken takılan kelepçe) için geçerlidir. Kesinleşmiş cezanın infazında şüphe tartışması bitmiştir, şart 5275 sayılı Kanun’daki infaz koşullarıdır; 6284 sayılı Kanun kapsamındaki teknik takipte ise ceza muhakemesindeki “kuvvetli suç şüphesi” aranmaz, ölçüt şiddet veya şiddet tehlikesidir ve önleyici tedbir kararı geciktirilmeksizin verilir (6284 s. K. m.8/3).

Birincil olarak, kuvvetli suç şüphesi unsuru aranır. Adli kontrol, tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde tutuklama yerine verilir (CMK m.109/1) ve tutuklama sebeplerinin ilki, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerdir (m.100/1). Burada aranan “ispat” değil şüphedir: deliller, kişinin suçu işlediğini kanıtlamak zorunda değildir, kuvvetli bir şüpheyi somut olgulara dayandırmak zorundadır. Ölçülülük de bu şartın parçasıdır; işin önemi ve beklenen cezayla orantılı olmayan bir tedbir kurulamaz.

İkinci olarak, tutuklama nedenleri mevcut olmalıdır. Elektronik kelepçe uygulamasına karar verilebilmesi için kanunda öngörülen tutuklama nedenlerinden biri ya da birkaçı mevcut olmalıdır. Örneğin, şüphelinin kaçma olasılığı veya delillerin karartılacağına yönelik makul şüphelerin bulunması bu kapsama girer. Katalog suçlarda ise kanun bir karine kurar: bu suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni “var sayılabilir” (m.100/3). Bu, tutuklamayı ya da kelepçeyi zorunlu kılmaz; hâkim yine de adli kontrolle yetinebilir. Kanun bir adım daha ileri gider: tutuklama yasağının bulunduğu hâllerde de adli kontrol hükümleri uygulanabilir (m.109/2). Üst sınırı iki yılı geçmeyen bir suçta tutuklama yapılamasa bile konutu terk etmeme yükümlülüğü konulabilir.

Mahkeme tarafından değerlendirilecek bir diğer önemli unsur da tedbirin amaç ve kapsamıdır. Elektronik kelepçe, kişinin konutunda sınırlandırılmasını veya belirli bir bölgeye giriş yapmasının engellenmesini sağlamalıdır. Bu uygulama ancak tedbir amacı ve süresi ile orantılı olduğu durumlarda yürürlüğe girer.

Son olarak, elektronik kelepçe uygulaması sırasında ilgili kanun ve yönetmeliklerde belirtilen prosedürlere uyulması esastır. Örneğin, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği kapsamındaki usul ve esaslara uygun biçimde sınırların belirlenmesi gerekir. Elektronik cihazın takılması öncesinde, yükümlü bireyin hangi alanlarda hareket edebileceği net bir şekilde haritalanmalı ve kişi bu konuda bilgilendirilmelidir.

Bu şartların yerine getirilmesi, elektronik kelepçe uygulamasının amaçlarına uygun olarak etkili şekilde işlemesini sağlar. Böylelikle adli kontrol süreçleri şeffaflık kazanırken, tedbir kararlarının suça ve mağdura yönelik koruyucu olan etkisi de artar.

Elektronik Kelepçe Hangi Suçlara Uygulanır?

Elektronik kelepçe uygulaması, özellikle tutuklamaya alternatif bir önlem olarak ceza hukukunda sıkça kullanılan bir yöntemdir. Elektronik kelepçe süresi, kişinin davaya veya ceza infaz sürecine uygun bir şekilde toplum içerisinde denetlenmesini sağlamak amacıyla belirlenir. Bu tedbir, tüm suçlar için teorik olarak uygulanabilir olsa da, genellikle ciddi sonuçlar doğuran ve tekrar suç işlenme riski yüksek olan durumlarda tercih edilmektedir.

Kanunda “elektronik kelepçe şu suçlarda uygulanır” diye bir liste yoktur; konutu terk etmeme gibi bir yükümlülük, tutuklama sebepleri bulunan her suçta, hatta tutuklama yasağı bulunan hâllerde de konulabilir (CMK m.109/1-2). Uygulamada sık sorulan liste, CMK m.100/3’teki katalog suçlardır. Bu suçlarda kuvvetli şüphe varsa tutuklama nedeni var sayılabilir; tutuklama yerine adli kontrol tercih edildiğinde de cihazla izleme gündeme gelir. Katalogda yer alan başlıca suçlar şunlardır:

• Kasten adam öldürme (Türk Ceza Kanunu madde 81, 82, 83),
• Cinsel saldırı (madde 102; birinci fıkradaki basit hâl hariç),
• Çocukların cinsel istismarı (madde 103),
• Hırsızlık ve yağma suçları (madde 141, 142, 148, 149),
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
• Kadına karşı işlenen kasten yaralama (CMK m.100/3-i, 7406 s. K. ile 2022’de eklendi) ile sağlık çalışanlarına ve öğretmenlere karşı görevleri sırasında işlenen kasten yaralama (m.100/3-j, k),
• Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220; iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç), işkence (madde 94, 95), göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80),
• Devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı işlenen suçlar (madde 302-315 arasındaki sayılı maddeler) yer almaktadır.

Listede “6284 sayılı Kanun kapsamındaki suçlar” diye bir kalem yoktur; 6284 bir suç kanunu değil, koruma ve önleyici tedbir kanunudur. Kadına yönelik şiddette kelepçe iki ayrı yoldan gelebilir: ceza soruşturmasında adli kontrol olarak ya da suç soruşturması olmasa bile aile mahkemesinin 6284 tedbirinin teknik takibi olarak.

Bu suçların yanı sıra denetimli serbestlik, ev hapsi veya uzaklaştırma kararlarının etkin bir şekilde uygulanması için de elektronik kelepçe kullanılabilir. Özellikle 6284 Sayılı Kanun kapsamında koruma kararları çerçevesinde, şiddet mağdurlarının emniyetini sağlama amacı taşıyan teknik yöntemlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, faillerin belirli bir mesafeden daha fazla yaklaşmalarının önlenmesi amacıyla bu tedbir uygulanır.

Elektronik kelepçe uygulamasında, herhangi bir suistimal veya ihlal durumunda, sistem tarafından izleme merkezine bilgi gönderilir ve önlem alınır. Öne çıkan bir diğer kullanım alanı ise mahkemenin belirlediği alan veya bölgeye gitme yasağı getirilmiş hallerde elektronik kelepçe kullanılarak bireyin bu yasaklara uyup uymadığı denetlenmektedir.

Adli kontrol tedbirleri çerçevesinde elektronik kelepçe yalnızca suçun niteliğine bağlı bir tedbir olmayıp, aynı zamanda kişinin tutum ve davranışlarına, toplumdaki güvenlik riskine ve tekrarlanma olasılığı yüksek suçlara yönelik uygulanmaktadır. Bu nedenle aynı suç tipinde bir dosyada kelepçe takılıp diğerinde takılmaması kanuna aykırılık değildir; belirleyici olan suç adı değil, o dosyadaki tutuklama sebebi ve ölçülülük değerlendirmesidir.

6284 Sayılı Kanun Kapsamında Elektronik Kelepçe Uygulaması

6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet mağdurlarını korumak ve mağdurların hayat kalitesini arttırmak amacıyla alınan önemli tedbirleri kapsamaktadır. Bu kanun çerçevesinde, mağdurları şiddet uygulayanlardan korumak için en etkili yöntemlerden biri elektronik kelepçe uygulamasıdır. Bu uygulama sayesinde, şiddet faili ya da potansiyel failin belirli bir bölgeden dışarı çıkmaması veya mağdura belirli bir mesafeden fazla yaklaşmaması sağlanır.

Elektronik kelepçe tedbiri, 6284 sayılı Kanun‘un 12. maddesinde belirtilen “teknik yöntemlerle takip” başlığı altında düzenlenmiştir. Madde, bu Kanun uyarınca verilen tedbir kararlarının uygulanmasında hâkim kararıyla teknik araç ve yöntemlerin kullanılabileceğini söyler; takip kararı tek başına uygulanamaz, mutlaka uzaklaştırma veya yaklaşmama gibi bir önleyici tedbire bağlıdır (Teknik Takip Yön. m.12/1). Yükümlü, tebliğ sırasında tedbirin yedi gün yirmi dört saat elektronik olarak takip edileceği ve aykırılıkta zorlama hapsi uygulanacağı konusunda ihtar edilir (m.11/2). Özellikle mağdurun bulunduğu adresler, iş yerleri ya da çocuklarının okulları koruma bölgeleri olarak belirlenirken, failin bu alanlara yaklaşması yasaklanır. Elektronik kelepçe üzerinden yapılan takip sayesinde, mağduru korumaya yönelik proaktif bir güvenlik önlemi gerçekleştirilir.

Tedbir Süreci ve Uygulama Detayları

Elektronik kelepçe tedbirinin uygulanması birkaç aşamayı içerir. İlk olarak, koruyucu ve önleyici tedbirlerin yetersiz kaldığı vakalar kolluğun aile içi şiddet büroları ya da Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı birimlerince tespit edilir ve Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi’ne (ŞÖNİM) gönderilir (Teknik Takip Yön. m.8). ŞÖNİM bünyesinde ŞÖNİM müdürü, en az bir meslek elemanı ve polis ya da jandarma irtibat görevlisinden oluşan komisyon vakanın takibe elverişli olup olmadığını değerlendirir; kolluk da asgari mesafeye ilişkin rapor hazırlar (m.9). Elverişli bulunursa nihai değerlendirme raporu ve asgari mesafe önerisiyle birlikte karar talebi aile mahkemesine sunulur. Talebi ŞÖNİM’in yanı sıra kolluk, şiddet mağduru ya da Cumhuriyet savcısı da doğrudan aile mahkemesi hâkiminden isteyebilir (m.10). Kararı hâkim verir; yükümlü ile mağdur arasında korunacak asgari mesafe ve tampon/yasak bölgeler sisteme işlenerek izleme başlar (m.12/3).

Elektronik kelepçe, failin tampon veya yasak bölgeye girmesi durumunda anında izleme merkezine sinyal gönderir. 6284 kapsamındaki bu merkez, Adalet Bakanlığının denetimli serbestlik merkezi değil, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki izleme merkezidir (Teknik Takip Yön. m.3/h, m.4). Merkez önce yükümlüyle irtibata geçip uyarır; ihlal sürerse kolluk birimleriyle koordinat bilgisini paylaşır, mağduru arayarak güvenli bir konuma yönlendirir ve ihlal tespit tutanağını ilgili kolluk birimi ile ŞÖNİM’e iletir (m.4/12-14). Bu etkili yöntem, failin cezai işlemlerle karşı karşıya kalması ile sonuçlanabilir. Özellikle elektronik kelepçe süresi boyunca faili izleme ve olası ihlalleri anında tespit etme mekanizması en önemli özelliklerinden biridir.

Elektronik Kelepçenin Katkıları

6284 sayılı Kanun kapsamında elektronik kelepçe, aile içi şiddetin ve kadına yönelik tehditlerin azaltılmasında önemli bir rol oynar. Bu tedbir, hem mağdurun can güvenliğini sağlamakta hem de failin kurallara uymasını zorunlu hale getirmektedir. Elektronik kelepçe süresi, hakim tarafından şiddet tehlikesinin devam edip etmediğine göre düzenli olarak gözden geçirilebilir: komisyon, karar süresinin bitiminden en az on beş gün önce takibin devamı veya kaldırılması için değerlendirme yapar ve devam gerekiyorsa talep süre bitmeden on gün önce aile mahkemesine sunulur (Teknik Takip Yön. m.15/1). Sürekli denetim, mağdurların güvende olmasını sağlar ve caydırıcı bir etki yaratarak tekrarlanabilecek şiddet davranışlarının önüne geçer.

Sonuç olarak, 6284 sayılı Kanun kapsamında uygulanan elektronik kelepçe, toplum sağlığı ve aile birliğinin korunmasında oldukça etkili bir yöntemdir. Bu tedbir, teknolojinin hukuka entegre edilerek güvenlik mekanizmalarının modernize edilebileceğini ve mağdur haklarının daha kapsamlı şekilde korunabileceğini göstermektedir. Elektronik kelepçe süresi boyunca mağdurun korunması ve failin sürekli takip altında olması, şiddet karşıtı mücadelenin başarıya ulaşmasını destekler.

Uzaklaştırma kararında elektronik kelepçe nasıl uygulanır?

Uzaklaştırma kararında elektronik kelepçe, aile mahkemesinin verdiği “müşterek konuttan uzaklaştırma” veya “korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama” tedbirinin (6284 s. K. m.5/1-b, c) teknik takibidir ve ayrı bir hâkim kararıyla uygulanır. Halk arasındaki “uzaklaştırma kelepçesi” budur. Ceza dosyasındaki kelepçeden üç noktada ayrılır:

Konu	6284 uzaklaştırma takibi	Adli kontrol / infaz kelepçesi
Cihazı kim takar	Kolluğun teknik takip uygulama ekibi, kolluk biriminde (Teknik Takip Yön. m.3/t, m.16)	Denetimli serbestlik müdürlüğünün müdahale ekibi (DS Yön. m.99, m.101)
Kim izler	Emniyet Genel Müdürlüğü izleme merkezi (m.4)	Adalet Bakanlığı elektronik izleme merkezi (DS Yön. m.98)
Mağdurda cihaz	Mağdura da izleme ünitesi teslim edilir; iki tarafın konumu birlikte izlenir	Yalnız yükümlü izlenir; mesafe esaslı kararda mağdurun rızası gerekir (DS Yön. m.103/3-ç)
İlk uyarı	Tampon bölgeye girişte uyarı, devamında ihlal (m.13)	Adli kontrolde kasıtlı ihlal uyarılmaksızın yargı merciine bildirilir (DS Yön. m.57/2)
Aykırılığın sonucu	Zorlama hapsi (6284 s. K. m.13)	Tutuklama (CMK m.112) veya kuruma gönderilme
İtiraz	Tefhim/tebliğden iki hafta, aile mahkemesine; itiraz kararın uygulanmasını durdurmaz (m.14)	Öğrenmeden iki hafta, kararı veren mercie (CMK m.268/1)

Mağdur da kurallara tabidir: alıcı cihazı şarj etmemesi, yanında bulundurmaması ya da yükümlüye kendisinin yaklaşması hâlinde izleme personeli mağdura ulaşarak yönlendirme yapar (Teknik Takip Yön. m.13/3). Yükümlünün kurulumu kabul etmemesi ise takibi durdurmaz; itiraz prosedürü işletilir ama karar uygulanmaya devam eder (m.11/2). Uzaklaştırma kararının genel çerçevesini 6284 sayılı kanun nedir yazımızda ele aldık.

Elektronik Kelepçe Uygulaması

Elektronik kelepçe uygulaması, şüpheli, sanık veya hükümlülerin, belirli bir alan içinde denetlenmesi amacıyla kullanılan teknolojik bir izleme sistemidir. Bu sistem, bireylerin belirlenen sınırların dışına çıkıp çıkmadığını kontrol ederek adli makamların kararlarını etkin bir şekilde uygulamasına olanak tanır. Elektronik kelepçe ile bireylerin hareketlerini izlemek, yalnızca bir denetim tedbiri değil, aynı zamanda suç mağdurlarının korunması ve toplum güvenliğinin sağlanması amacıyla geliştirilmiş bir prosedürdür.

Elektronik kelepçe uygulamasında temel prensip, bireyi belirli bir alanda tutarak izlemektir. Bu alan genellikle bireyin konutu, iş yeri veya başka bir yerleşim yeri olarak tanımlanır. Denetimli serbestlik müdürlükleri tarafından yapılan planlama doğrultusunda, elektronik kelepçe kişinin bileğine ya da ayak bileğine takılır. Cihaz, sürekli olarak GPS teknolojisi veya radyo frekansı üzerinden sinyal gönderir ve bu sinyaller Elektronik İzleme Merkezi tarafından izlenir. Belirlenen sınırlar ihlal edildiğinde sistem, yetkililere anında bildirim yapar.

Elektronik kelepçe uygulaması, yaygın olarak şu kapsamda kullanılır:

• Adli Kontrol Tedbirleri: Şüpheli ya da sanık tutuklanmadan, yargılama sürerken özgürlüğünü belirli kısıtlamalarla kullanır; cihazla denetlenebilen yükümlülükler konutu terk etmemek, belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek ve belirlenen yerlere gitmemektir (CMK m.109/3-j, k, l; DS Yön. m.57/5).
• Ev Hapsi: Şüpheli veya hükümlü, belirlenen süre boyunca konutunu terk etmemekle yükümlü kılınır.
• Şiddet Mağdurlarının Korunması: 6284 sayılı Kanun kapsamında, özellikle kadınlara yönelik şiddet suçu işleme ihtimali olan kimseler elektronik kelepçe yardımıyla izlenir.
• Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezası denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz edilen hükümlüler (5275 s. K. m.105/A), kısa süreli hapse seçenek yaptırıma çevrilen cezalar ve HAGB kararıyla denetim süresine tabi tutulan sanıklar elektronik kelepçe ile takip edilebilir.

Elektronik kelepçe uygulaması, cezaların infazında bireysel özgürlükleri tamamen kısıtlamadan toplumsal düzeni sağlamak adına oldukça etkili bir yöntemdir. Bu sistemin en önemli avantajlarından biri, suç işleme olasılığını en aza indirerek, ihtilaflara hızlı şekilde müdahale edilebilmesidir. Ayrıca, elektronik kelepçe süresi boyunca belirlenen kurallara uygun davranılması, cezanın infazına olumlu katkı sağlayabilir. Bunun yanı sıra, sistem mağdurların güvenlik duygusunu artırarak toplumsal fayda sağlar.

Bu teknoloji destekli yöntem, yalnızca keyfi bir denetim değil, aynı zamanda hem hukuk devleti ilkelerine hem de bireyin insan haklarına uygun bir biçimde hazırlanmıştır. Elektronik kelepçe uygulamasının, ilerleyen yıllarda teknolojinin daha da gelişmesiyle birlikte daha geniş kapsamlı ve etkili bir şekilde uygulanması beklenmektedir.

Kaç tür elektronik izleme ünitesi var?

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün elektronik izleme uygulaması dört ünite tipi üzerinden yürür. Hangi ünitenin kurulacağını kararın niteliği belirler; “elektronik kelepçe” halk dilinde hepsinin ortak adı olsa da işlevleri birbirinden ayrıdır.

Ünite	Ne için kullanılır
Ev hapsi ünitesi	Kişinin konutundan ayrılmamasının denetlenmesi
Bölge kısıtlaması ünitesi	Belirlenen yerlere gitmemenin veya belirlenen bölgeden çıkmamanın denetlenmesi
Alkol kullanımı takip ünitesi	Alkol kullanımının izlenmesi
Mağdur koruma ünitesi	Suç mağdurunun korunması; failin mağdura yaklaşmasının önlenmesi

Mağdur koruma ünitesi diğerlerinden bir noktada ayrılır: burada cihaz yalnızca yükümlüde değil, korunan kişide de bulunur. Sistem iki tarafın konumunu birlikte değerlendirdiği için, mağdurun günlük hareket alanı da kurulum sırasında hesaba katılır.

Elektronik Kelepçe Tedbirinin Süresi Ne Kadar?

Ceza hukukunda adli kontrol tedbiri olarak uygulanan elektronik kelepçe süresi, belirli bir düzen ve kurallar dâhilinde sınırlandırılmıştır. Bu sürenin belirlenmesinde uygulanacak tedbirin türü, suçun mahiyeti ve yargı merciinin kararı göz önünde bulundurulur. Elektronik kelepçe tedbirinin süresi, soruşturma ve kovuşturma evresindeki yasal sınırlamalar doğrultusunda farklılık gösterebilir. Ayrıca ağır ceza mahkemelerinin yetki alanına giren suçlarda elektronik kelepçe süresi farklı oranlarda uygulanmaktadır.

Hafif suçlarda ya da ağır ceza mahkemesinin kapsamı dışında kalan suçlarda, elektronik kelepçe, en fazla iki yıl süreyle uygulanabilmektedir. Ancak, bu süre zorunlu durumların ortaya çıkması hâlinde mahkeme gerekçelerini detaylı bir şekilde açıklayarak bir yıl daha uzatabilir. Bu tür durumlarda mahkeme, suça dair özgün dinamikleri ve tedbirin etkinliğini değerlendirmektedir.

Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda ise bu süre en fazla üç yıl olarak uygulanır. Bu süre zorunlu hâllerde gerekçesi gösterilerek uzatılabilir; ancak uzatma süresi toplam üç yılı geçemez. Uzatma sınırının dört yıl olduğu tek grup, Türk Ceza Kanunu’nun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar (devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar ile devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk) ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardır.

Aşağıdaki tablo, üç ayrı hukuki zeminde uygulanan sürelerin nasıl ayrıştığını gösterir. Bir yazıda “elektronik kelepçe kaç ay sürer” sorusuna tek rakam verilmesi bu ayrımın atlanmasından kaynaklanır.

Hangi zeminde	Azami süre	Uzatma	Dayanak
Adli kontrol — ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işler	2 yıl	Zorunlu hâlde gerekçeyle 1 yıl	CMK m.110/A-1
Adli kontrol — ağır ceza mahkemesinin görevine giren işler	3 yıl	Uzatmalar toplamı 3 yıl (en çok 6 yıl); devletin güvenliği/anayasal düzen/millî savunma/devlet sırları ve TMK suçlarında uzatma toplamı 4 yıl (en çok 7 yıl)	CMK m.110/A-2
Adli kontrol — çocuklar	Yukarıdaki sürelerin yarısı	Yarı oranında	CMK m.110/A-3
Denetimli serbestlikle infaz	Koşullu salıverilme tarihine kadar: kural olarak 1 yıl; 0-6 yaş çocuğu olan kadında 2 yıl, ağır hastalık/engellilik/kocama hâlinde 3 yıl; 31/7/2023 ve öncesinde işlenen suçlarda geçici madde uyarınca 3 yıl erken	Süre uzatılmaz, infaz takvimine bağlıdır	5275 s. K. m.105/A-1, 3; Geçici m.10/6
Konutta infaz	Cezanın konutta çektirilecek kısmının tamamı	Ağır hastalıkta yıllık inceleme, iyileşmede karar kaldırılır	5275 s. K. m.110/2-3
6284 kapsamında önleyici tedbir	İlk kararda en çok 6 ay	Tehlike sürüyorsa yeniden karar verilebilir	6284 s. K. m.8/2

Elektronik kelepçe tedbirinin süresi ayrıca çocuk sanıklar için farklılık göstermekte olup çocuklar bakımından süre oranı yarıya indirilmektedir. CMK 110/A maddesi uyarınca çocuklar açısından elektronik kelepçe süresi daha kısa sürelerle sınırlandırılmaktadır.

Tedbirin devamı gerektiği durumlarda, süre dolmadan en geç dört ayda bir hâkim ya da mahkeme tarafından tedbirin kaldırılıp kaldırılmayacağı değerlendirilmelidir. Bu süreçte her bir değerlendirme, tedbirin hukuki dayanağının geçerli olup olmadığını belirlemek açısından büyük önem taşır.

Adli kontrolde elektronik kelepçe süresi dolduktan sonra tedbir kendiliğinden kalkar (burada kişi henüz hükümlü değil, şüpheli veya sanıktır). CMK m.110/A’daki süreler uzatmalar dâhil üst sınırdır; kanun, azami süre dolduktan sonra aynı adli kontrolün devam ettirilmesine imkân tanıyan bir hüküm içermez. Süre içindeki bir ihlalin yaptırımı ise ayrıdır ve tutuklama yoluyla işler (m.112).

Adli kontrol uygulamalarında elektronik kelepçe süresi, yargı sürecinin denetleyici amaçlarına uygun olarak sınırlanmıştır. Bu sınırlar, hem yargısal denetimin etkinliğini artırmakta hem de şüpheli veya sanığın özgürlük haklarını sınırlı bir çerçevede koruma amacını taşımaktadır.

Elektronik kelepçe kaç ay sürer, en fazla ne kadar takılı kalır?

Elektronik kelepçe, kararda yazan süre kadar takılı kalır; kanundaki üst sınır ise cihazın hangi karara dayandığına göre birkaç aydan yıllara kadar değişir. Ay hesabıyla somutlaştırıldığında tablo şöyledir:

• Adli kontrol (asliye ceza işi): en çok 24 ay, zorunlu hâlde gerekçeyle 36 aya kadar; çocukta 12 ay, uzatmayla 18 ay (CMK m.110/A-1, 3).
• Adli kontrol (ağır ceza işi): en çok 36 ay, uzatmalarla 72 aya kadar; terör ve devletin güvenliğine karşı suçlarda 84 aya kadar (m.110/A-2).
• Denetimli serbestlikle infaz: koşullu salıverilme tarihine kadar kalan süre; kural olarak en çok 12 ay (5275 s. K. m.105/A-1). 31/7/2023 ve öncesinde işlenen suçlarda geçici 10. madde — kasten öldürmenin 82/1-d, e, f hâlleri, deprem nedeniyle yapıların yıkılmasından doğan öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, devletin güvenliğine karşı suçlar, terör ve örgüt suçları hariç — açık cezaevinde en az üç ay kalma şartıyla bu usulden üç yıl erken yararlanmayı öngördüğü için süre 48 aya kadar çıkabilir.
• 6284 teknik takibi: ilk kararda en çok 6 ay; tehlike sürüyorsa yeni kararla devam eder (6284 s. K. m.8/2).

Bu sürelerin hiçbiri “kelepçe mutlaka sonuna kadar takılı kalır” anlamına gelmez. Adli kontrolde mahkeme en geç dört ayda bir devamın gerekip gerekmediğine karar verir (CMK m.110/4) ve kişi her zaman kaldırma isteminde bulunabilir (m.111/1). 2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’la denetimli serbestlik için getirilen “cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin onda biri” şartının, 4/6/2025’ten önce işlenen suçlara uygulanmadığını da not etmek gerekir (5275 s. K. Geçici m.11).

Elektronik Kelepçe Kararına Nasıl İtiraz Edilir?

Elektronik kelepçe kararına itiraz süreci, hukuk sistemimizde adil yargılama hakkının güvence altına alınması amacıyla şekillendirilmiştir. Elektronik kelepçe süresi boyunca şüpheli veya sanık, bu tedbire dair yanlışlıklar, gereksizlikler ya da tedbirin kaldırılma talebine yönelik yetkili mercilere başvurarak itiraz hakkını kullanabilir.

İtiraz, elektronik kelepçe kararının öğrenildiği günden itibaren iki haftalık süre içinde yapılmalıdır (CMK m.268/1). Kanunun ölçütü tebligat değil öğrenmedir; adli kontrol bir koruma tedbiri olduğu için karar hazır bulunmayana tebliğ edilmeyebilir (m.35/2) ve süre çoğu dosyada tebligat beklenmeden işler. Bu nedenle öğrenme tarihinin belgelenmesi önemlidir: UYAP görüntüleme kaydı, tebliğ-tebellüğ tutanağı ya da cihazın takıldığı tarih. İki haftalık süre 2/3/2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla getirilmiştir ve 1/6/2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlara uygulanır; daha önce verilmiş bir karara itiraz ediliyorsa eski yedi günlük süre işler (CMK Geçici m.6/1-c). Dilekçe, soruşturma aşamasında kararı veren Sulh Ceza Hâkimliği’ne, kovuşturma aşamasında ilgili Ceza Mahkemesi’ne verilir; harç alınmaz ve itiraz, tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanla da yapılabilir. Süre hafta olarak konduğu için son gün, öğrenme gününün iki hafta sonraki aynı adlı gününün mesai bitimidir; son gün tatile denk gelirse tatili izleyen ilk iş günü mesai bitimine kadar uzar (CMK m.39). Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilmemişse kişi süreyi kaçırmakta kusursuz sayılır ve engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme isteyebilir (m.40-41).

İtiraz edebilecek kişiler sınırlıdır: şüpheli veya sanık, müdafi (açık arzusuna aykırı olmamak kaydıyla), kanuni temsilci, eş ve Cumhuriyet savcısı (CMK m.260-262). Anne, baba ya da kardeş kanuni temsilci değilse adli kontrol kararına kendi adına itiraz edemez; buna karşılık infaz aşamasındaki işlemlere şikâyet çevresi daha geniştir ve hükümlünün anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu ve kardeşi de başvurabilir (4675 s. K. m.5).

İtiraz sürecinin başlayabilmesi için öncelikle, şüpheli veya sanık, kararın haksızlığına yönelik gerekçelerini detaylı bir şekilde dile getirmelidir. Bu süreç şu adımlardan oluşur:

• Başvuru Dilekçesi Hazırlanması: İtiraz dilekçesi, başvurunun temeli olup kararın neden haksız ya da uygunsuz olduğuna dair gerekçeleri içermelidir. Dilekçede ölçülülük (CMK m.100/1) ve bireysel durumlar vurgulanmalıdır; şüpheli veya sanık çocuksa çocuğun yüksek yararı da ayrıca gösterilir.
• Dilekçenin kararı veren mercie verilmesi: Merci itirazı yerinde görürse kararını kendisi düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde dosyayı itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (CMK m.268/2). İyi gerekçelendirilmiş bir itiraz, ikinci mercie hiç gitmeden bu aşamada sonuçlanabilir.
• Cumhuriyet Savcısının Görüşü: İtirazda savcı görüşü zorunlu değildir; merci gerekli görürse savcının görüşünü alır ve bu görüş ilgiliye bildirilirse üç gün içinde cevap verilebilir (CMK m.270). Savcı görüşünün zorunlu olduğu yer, tedbirin kaldırılması istemidir (m.111/1).
• İtirazın İncelenmesi: İnceleme kararı veren mercie değil, başka bir mercie aittir: sulh ceza hâkimliğinin adli kontrol kararında asliye ceza mahkemesi hâkimine (m.268/3-b, 7331 s.K. ile değişik), asliye ceza mahkemesinin kararında ağır ceza mahkemesine, ağır ceza mahkemesinin kararında numara olarak izleyen ağır ceza dairesine (m.268/3-c). Kural olarak duruşma yapılmaz (m.271/1) ve karar mümkün olan en kısa sürede verilir (m.271/3) — kanunda itiraz için “beş gün” gibi sayılı bir süre yoktur; beş günlük süre, kaldırma istemine ilişkindir (m.111/1). Merci itirazı yerinde görürse aynı zamanda itiraz konusu hakkında da karar verir (m.271/2) ve verdiği karar kesindir (m.271/4).

Eğer elektronik kelepçe tedbiri gereksiz hale gelmişse hakim, bu kararı kaldırabilir. Alternatif olarak, hakimin, elektronik kelepçeyi tamamen kaldırmak yerine daha hafif tedbirlere başvurabileceği de unutulmamalıdır.

Kaldırılması talep edilen bu tedbire yönelik gerekçeler arasında, suçun işlendiğine dair kuvvetli şüphelerin ortadan kalkması, elektronik kelepçe süresi boyunca herhangi bir ihlalin yaşanmaması ya da koşulların değişmiş olması yer alabilir. Özetle, itiraz süreci, şüpheli veya sanıkların, tedbirin devamına ya da niteliğine dair haklarının korunması açısından önemli bir güvencedir.

İtiraz süresi kaç gün, hangi mercie yapılır?

İtiraz süresi kararın hangi kanuna dayandığına göre değişir ve iki rejim birbirine karıştırıldığında süre kaçırılır. Ceza muhakemesindeki adli kontrol kararlarına itiraz genel hükümlere tabidir; 6284 sayılı Kanun kapsamında aile mahkemesinden çıkan tedbir kararlarının kendi özel süresi vardır.

	Adli kontrol / elektronik izleme (CMK)	6284 kapsamında tedbir kararı
İtiraz süresi	Kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta (m.268/1). Yedi günlük süre yalnızca 1/6/2024’ten önce verilmiş kararlar için geçerlidir (Geçici m.6/1-c)	Tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta
Nereye verilir	Kararı veren mercie; merci düzeltmezse itiraz merciine gönderilir	Aile mahkemesine
İnceleyen	Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararlarında asliye ceza mahkemesi hâkimi (m.268/3-b); “numara olarak izleyen hâkimlik” kuralı hâkimliğin diğer kararları içindir (m.268/3-a). Kovuşturmada asliye ceza kararına ağır ceza, ağır ceza kararına numara olarak izleyen daire bakar (m.268/3-c)	Numara olarak izleyen aile mahkemesi dairesi; tek daire varsa asliye hukuk mahkemesi
Karar süresi	İtiraz için sayılı bir süre yoktur: karar mümkün olan en kısa sürede verilir (m.271/3). Beş gün, itirazın değil kaldırma isteminin karar süresidir (m.111/1)	İtiraz mercii kararını bir hafta içinde verir
Sonuç	Merciin itiraz üzerine verdiği karar kesindir (m.271/4). Kaldırma istemi ise süresizdir, tekrarlanabilir (m.111/1); tedbir ayrıca dört ayda bir resen gözden geçirilir (m.110/4)	İtiraz üzerine verilen karar kesindir

Uygulamada çok sorulan bir başka nokta, itirazın cihazı geçici olarak durdurup durdurmadığıdır. Cevap iki rejimde de aynıdır: CMK’ya göre itiraz kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz; geri bırakma isteniyorsa bunun ayrıca talep edilmesi gerekir (CMK m.269). 6284 kapsamındaki takip yönetmeliği de bunu tereddüde yer bırakmayacak biçimde düzenler: karara itiraz edilmiş olması kararın uygulanmasını durdurmaz (Teknik Takip Yön. m.14/2). Yani itiraz dilekçesi verildiği gün cihaz sökülmez, izleme kesilmez; sonuç ancak itiraz mercii karar verdiğinde doğar.

İtiraz dilekçesinde tedbirin “ağır” olduğunu söylemek tek başına sonuç doğurmaz. Etkili dilekçe, kararın dayandığı somut gerekçeyi hedef alır: tutuklama sebeplerinin (kaçma şüphesi, delil karartma) hangi somut olguya dayandırıldığı, tedbirin ölçülü olup olmadığı, kişinin sabit ikameti, iş ve aile durumu, sağlık hâli ve daha hafif bir yükümlülüğün aynı amacı sağlayıp sağlamayacağı. İnfaz aşamasında ise denetimli serbestlik müdürlüğünün idari nitelikteki işlemlerine karşı yol farklıdır: bu işlemler için infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurulur (on beş gün / otuz gün, 4675 s. K. m.5); infaz hâkiminin kararına karşı ise tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz yolu açıktır (m.6/5).

Elektronik kelepçe kararına itiraz dilekçesi nasıl yazılır?

Elektronik kelepçe kararına itiraz dilekçesi, kararı veren mercie hitaben yazılır ve kararın dayandığı somut gerekçeyi tek tek çürütmeyi hedefler. Kalıp bir “haksız karar” itirazı yerine aşağıdaki iskelet kullanılır:

1. Başlık ve dosya bilgisi: “… Sulh Ceza Hâkimliğine (veya … Asliye/Ağır Ceza Mahkemesine) gönderilmek üzere” ibaresi, soruşturma veya esas numarası, kararın tarihi ve sayısı.
2. Taraf bilgisi: itiraz edenin sıfatı (şüpheli, sanık, müdafi, eş veya kanuni temsilci) — itiraz çevresi CMK m.260-262 ile sınırlıdır.
3. Süre açıklaması: kararın öğrenildiği tarih ve bunun kaynağı (cihazın takıldığı gün, UYAP görüntüleme, tebliğ); karar 1/6/2024’ten önce verilmişse yedi günlük sürenin, sonra verilmişse iki haftalık sürenin içinde olunduğu.
4. Gerekçe: kuvvetli şüpheyi gösteren somut delil bulunmadığı, tutuklama nedeninin hangi olguya dayandırıldığının kararda gösterilmediği, tedbirin ölçüsüz olduğu; sabit ikamet, düzenli iş, aile ve sağlık durumu belgeleri; varsa dört aylık zorunlu incelemenin yapılmadığı (CMK m.110/4) ya da uzatmanın gerekçesiz olduğu (m.110/A).
5. Kademeli talep: öncelikle kararın kaldırılması; olmazsa yükümlülüğün daha hafif bir yükümlülükle değiştirilmesi (örneğin konutu terk etmeme yerine imza) ya da çalışma saatleri için geçici muafiyet (m.110/2); itiraz merciinin aynı zamanda itiraz konusu hakkında karar vermesi (m.271/2) ve itiraz sürerken kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması (m.269/2).
6. Ekler ve imza: iş sözleşmesi, SGK kaydı, ikametgâh, sağlık raporu gibi belgeler; tarih ve imza.

6284 kapsamındaki teknik takip kararına itiraz dilekçesi ise aile mahkemesine verilir, süre tefhim veya tebliğden itibaren iki haftadır ve itiraz mercii bir hafta içinde kesin olarak karar verir (6284 s. K. m.9). Bu dilekçede tutuklama sebepleri değil, şiddet tehlikesinin bulunmadığı ya da sona erdiği ve takibin ölçüsüzlüğü işlenir. Adli kontrol kararına itirazın tüm aşamalarını adli kontrol kararına itiraz süreci yazımızda, ev hapsi kararına özgü itirazı ise ev hapsi kararına itiraz yazımızda ayrıntılı anlattık.

Elektronik Kelepçe Altında Geçen Süre Cezadan Mahsup Edilir mi?

Ceza hukukunda, elektronik kelepçe süresi boyunca uygulanan adli kontrol tedbirlerinin cezaya etkisi, mevzuatımızda açıkça belirtilmiştir. Elektronik kelepçe tedbiri, kişinin özgürlüğüne müdahale eden bir şekil olarak değerlendirilse de, sürecin cezadan mahsup edilip edilmeyeceği kararı tedbirin amacına ve türüne göre şekillenir.

Öncelikle, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 109. maddesi kapsamında adli kontrol tedbiri olarak uygulanan elektronik kelepçenin, bazı durumlarda cezadan mahsup edilebileceği hüküm altına alınmıştır. Ancak bu durum, sadece belirli şartların sağlanması halinde mümkündür. Örneğin, elektronik kelepçe ile “konutu terk etmeme” yükümlülüğü altında geçirilen süreler, cezadan mahsup edilebilir. Bu tür hallerde, uygulama süresi doğrudan kişinin özgürlüğünü sınırlandırdığı için mahsup değerlendirmesi yapılabilmektedir.

Mahsup işlemi sırasında, iki günlük elektronik kelepçe uygulaması bir günlük hapis cezası olarak kabul edilir. Bunun anlamı, eğer bir kişi altı ay boyunca elektronik kelepçe ile ev hapsinde tutulmuşsa, bu sürenin üç aylık kısmı mahkemece kesinleşen cezasından düşürülür.

Ceza hukuku uygulamalarında önemli noktalar:

• Elektronik kelepçe süresinin cezadan mahsup edilmesi yalnızca iki yükümlülükte geçerlidir: “konutu terk etmeme” ve hastaneye yatmak dâhil tedavi veya muayene tedbirine tabi olma (CMK m.109/3-e, j).
• Daha hafif denetimler (örneğin belirli bir yere gitmeme gibi) uygulandığında, bu tür önlemler cezadan mahsup edilmez.
• Mahsup edilen süreler, cezanın infazı sırasında hükümlünün özgürlük kaybı açısından eşdeğer sayılır.

Mahsubun hukuki kaynağı CMK’nın 109. maddesinin altıncı fıkrasıdır. Fıkra önce genel kuralı koyar: adli kontrol altında geçen süre şahsi hürriyeti sınırlama sebebi sayılarak cezadan mahsup edilemez. Ardından bu kuralın uygulanmayacağı iki bent sayılır: (e) bendi — uyuşturucu, uyarıcı, uçucu madde veya alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dâhil tedavi ve muayene tedbirlerine tabi olmak — ve (j) bendi — konutunu terk etmemek. 8/7/2021 tarihli 7331 sayılı Kanun’la eklenen son cümle ise oranı netleştirir: (j) bendindeki yükümlülük altında geçen her iki gün, mahsupta bir gün sayılır.

Sık karşılaşılan bir yanlış anlama şudur: yükümlülüğün ihlal edilmesi mahsup hakkını ortadan kaldırmaz. Kanunda böyle bir yaptırım yoktur. İhlalin sonucu CMK’nın 112. maddesinde düzenlenmiştir; hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir. Yani ihlal, geçmişte geçen sürenin mahsubunu silmez; ileriye dönük olarak tedbirin tutuklamaya çevrilmesi riskini doğurur.

İnfaz aşamasında ayrı bir mahsup kuralı işler. Cezanın hafta sonu, gece veya konutta çektirilmesi gibi özel infaz usulüne göre geçirilen süre, 5275 sayılı Kanun’un 110. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca infaz aşamasında mahsup edilir. Cezanızın ne kadarını yatacağınızı kaba bir tahminle görmek için infaz (yatar) hesaplama aracımızı kullanabilir, mükerrirlik durumunda oranların nasıl değiştiğini mükerrirlere özgü infaz rejimi yazımızda inceleyebilirsiniz.

Sonuç olarak, elektronik kelepçe uygulamasındaki mahsup hükümleri, CMK ve Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddelerinde belirtilen düzenlemelere göre değerlendirilir. Mahsup, koşulları oluştuğunda kanundan doğar; mahkemenin takdirine ya da yükümlülüğün kusursuz yerine getirilmiş olmasına bağlı değildir. Önemli olan, tedbirin fiilen uygulandığı dönemin dosyada doğru belgelenmesidir. Mahsup uygulanabileceği durumlarda bu hususun mutlaka avukat aracılığıyla mahkemeye detaylı bir şekilde sunulması faydalı olacaktır.

Mahsubun bir de tersi vardır: dosya beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla biterse ortada mahsup edilecek ceza kalmaz; bu durumda konutu terk etmeme ya da tedavi yükümlülüğü altında geçen süre için tazminat istenebilir. 2/3/2024 tarihli 7499 sayılı Kanun’la eklenen CMK m.141/1-(l), bu yükümlülükler uygulandıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatine karar verilen kişiye maddi ve manevi her türlü zararının tazmini hakkını tanır; işlemin hukuka aykırı olması aranmaz. İstem ağır ceza mahkemesine değil, 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonuna yapılır (m.142/2) ve kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay, her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde sunulmalıdır (m.142/1). Belirli yerlere gitmeme gibi diğer adli kontrol yükümlülükleri bu bendin kapsamında değildir.

Elektronik Kelepçe Hakkında Mahkeme Kararları

Elektronik kelepçe hakkındaki Yargıtay kararlarının büyük kısmı iki soruya cevap verir: cihaza zarar vermek hangi suçu oluşturur ve yükümlülüğe uyulamamasının mazereti ne zaman dikkate alınır. Karararama sisteminde “elektronik kelepçe” ifadesinin geçtiği kararlar tarandığında içtihadın bu iki eksende oturduğu görülür. Aşağıdaki künyelerin her biri Yargıtay karar arama sisteminden tam metniyle okunmuştur.

Karar	Olay	Sonuç
Yargıtay 15. CD, 09/06/2016, 2015/11856 E., 2016/6119 K.	Ev hapsindeki sanık ayak bileğine takılan kelepçenin kayışını kesmiş	Kamu malına zarar verme (TCK m.152/1-a) mahkûmiyeti onandı
Yargıtay 23. CD, 14/12/2016, 2015/18875 E., 2016/10717 K.	5275 m.105/A kapsamında konutu terk etmeme yükümlüsü kelepçeyi kırarak atmış	m.152/1-a uyarınca verilen mahkûmiyet onandı
Yargıtay 8. CD, 21/01/2019, 2018/5082 E., 2019/878 K.	Denetimli serbestlik yükümlüsü “duvara tekme attım, kırıldı” savunmasında bulunmuş	Eylemin m.152/1-a’daki suçu oluşturduğu ve doğrudan kastla işlendiği gözetilmeden basit mala zarar vermeden hüküm kurulması bozma sebebi; zarar bildirilip TCK m.168/2 etkin pişmanlık imkânı tanınmalıydı
Yargıtay 6. CD, 21/09/2022, 2021/16982 E., 2022/12111 K.	Sanık kelepçeyi “tarlada düşürdüm, kırmadım” demiş	Kelepçeyi bir şekilde yok ettiği anlaşıldığından beraat kararı bozuldu
Yargıtay 6. CD, 26/01/2023, 2022/511 E., 2023/227 K.	Konutta denetim yükümlüsü kelepçeyi sökmüş, nereye attığını hatırlamadığı için teslim etmemiş	m.152/1-a uyarınca mahkûmiyet
Yargıtay 11. CD, 19/09/2024, 2021/17754 E., 2024/10399 K.	Teslim edilen kelepçe kontrolde ikamette bulunamamış; ilk derece “hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma”dan yargılamış	Eylemin kamu malına zarar verme oluşturduğu, suç vasfında yanılgıya düşüldüğü belirtildi; sekiz yıllık zamanaşımı dolduğundan dava düşürüldü
Yargıtay 2. CD, 25/04/2023, 2023/10471 E., 2023/2122 K.	Sanık kelepçeyi kesmiş, zararı ödemiş	m.152/1-a ve m.168/1 etkin pişmanlık indirimiyle kurulan mahkûmiyet, tekerrür yönünden düzeltilerek onandı
Yargıtay 1. CD, 02/12/2019, 2019/3319 E., 2019/5268 K.	Hükümlünün içinde bulunduğu araç trafik kazasına karışmış, 57 dakika izlemeye uyulamamış, belgeler sunulmuş	Kuruma iade kararı kanun yararına bozuldu

Kararlardan çıkan ilk sonuç, kelepçenin kamu malı niteliğinde olduğu ve ona zarar vermenin basit mala zarar verme (TCK m.151) değil, nitelikli hâl olan TCK m.152/1-a kapsamında değerlendirildiğidir: ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Kırmak, kayışını kesmek, söküp teslim etmemek ya da “kaybettim” demek arasında sonuç bakımından fark gözetilmemiş; cihazın yok edildiğinin anlaşılması yeterli görülmüştür. İkinci sonuç, zararın giderilmesinin önemidir. Mala zarar verme suçu TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükümlerine tabidir: zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine, kovuşturma başladıktan sonra ama hükümden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir. 8. Ceza Dairesi, zarar miktarı sanığa bildirilmeden ve bu imkân tanınmadan hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır.

Üçüncü sonuç zamanaşımıyla ilgilidir. Suçun cezasının üst sınırı beş yılı geçmediği için dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e); Yargıtay 2. Ceza Dairesi’nin 17/12/2025 tarihli, 2025/13168 E., 2025/23379 K. sayılı kararında, kelepçeyi keserek zarar veren sanık hakkındaki dava bu süre dolduğu için düşürülmüştür. Dördüncü ve uygulamada en önemli sonuç, ihlalin mazeretinin belgelenmesidir: 1. Ceza Dairesi, trafik kazası nedeniyle yaklaşık bir saatlik ihlali belgeleyen hükümlü hakkında verilen kuruma iade kararını kanun yararına bozmuştur. Adli kontrolde de tutuklamanın şartı, yükümlülüğün “isteyerek” yerine getirilmemesidir (CMK m.112/1); hastane kaydı, kaza tutanağı veya cihaz arızasına ilişkin bildirim bu yüzden dosyaya derhâl sunulmalıdır.

6284 sayılı Kanun kapsamındaki takip kararlarına itiraz aile mahkemesinde kesin olarak sonuçlandığı için (6284 s. K. m.9/3) bu alanda Yargıtay içtihadı oluşmamaktadır; uygulamaya yön veren metin Teknik Takip Yönetmeliği’dir. Adli kontrol süresine ilişkin tartışmalar da 2021’den sonra kanunda çözülmüştür: azami süreyi artık mahkemelerin takdiri değil, CMK m.110/A belirler.

Hangi Hallerde Elektronik Kelepçe Takılır?

Elektronik kelepçe uygulaması, bireyin toplum içerisinde denetim altına alınması gereken durumlarda etkin bir tedbir yöntemi olarak işlev görmektedir. Bu tedbir, hem toplumun genel güvenliği hem de mağdurların korunması için kritik bir rol üstlenir. Peki, elektronik kelepçenin hangi hallerde takıldığına dair detaylar nelerdir? 

Elektronik Kelepçe Takılma Durumları

Elektronik kelepçe, genellikle şu durumlarda kullanılmaktadır:

• Adli kontrol tedbirleri: Özellikle sanık veya şüphelinin yargılama süreci boyunca kaçma ihtimalinin önlenmesi amacıyla uygulanır. Bu çerçevede, kişinin evinden çıkmaması ya da belirli bir bölgede kalması sağlanır.
• Ev hapsi uygulamaları: Adli kontrol tedbiri kapsamında sanığın elektronik kelepçe ile bulunduğu konut alanında tutulması istenebilir. Bu yöntemde, belirlenen sınırların dışına çıkılmaması cihaz aracılığıyla denetlenir.
• Şiddet içeren suçlarda mağdurun korunması: 6284 sayılı Kanun kapsamında aile içi şiddet veya kadına karşı şiddet vakalarında, failin mağdura yaklaşmasını engellemek için sıklıkla tercih edilir.
• Denetimli serbestlik süreci: Cezasını dışarıda çekmekte olan hükümlüler için, belirli kurallara uyum sağlanması ve belirlenen alan sınırlarında kalınması için elektronik kelepçe uygulanabilir.
• Yasaklı bölgelere girişin engellenmesi: Kişinin belirli alanlara girmemesi yönünde bir karar alındıysa, bu alanlara girip girmediği elektronik kelepçe yardımıyla izlenebilir; “belirli bir bölgeyi terk etmeme” kararında ise tersine, bölgenin dışına çıkıp çıkmadığı izlenir (DS Yön. m.103/3-c).

Elektronik Kelepçe Uygulanabilecek Diğer Haller

Bu tedbir ayrıca kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlar (TCK m.50), hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında denetim süresi (CMK m.231/8), mükerrirlere özgü infaz rejimi (5275 s. K. m.108) ve koşullu salıverilme süreçlerinde de etkili bir şekilde kullanılabilir. Failin suç mağduru ya da toplumu tehdit etmediğinden emin olunması için elektronik kelepçe uygulanmaktadır.

Yetkili Mercilerin Değerlendirmesi

Elektronik kelepçe uygulaması hâkim veya mahkeme kararıyla devreye girer; Cumhuriyet savcısı adli kontrol ya da teknik takip kararı veremez, yalnızca talep edebilir (CMK m.110/1; Teknik Takip Yön. m.10). İnfazda kararı infaz hâkimi verir, cihazla izlemeye ise denetimli serbestlik teşkilatı karar verir (DS Yön. m.100). Süreç, bireyin özgürlüklerinin gereksiz kısıtlanmaması prensibi dikkate alınarak yürütülür. Ancak, elektronik kelepçe süresi boyunca ilgili merciler, bireyin kuralları ihlal etmesi durumunda müdahale yetkisine sahiptir.

Bu yöntem, toplumu koruma, kişiyi tutuklamadan yargılamaya bağlı tutma ve mağdurları güvende tutma hedeflerine katkı sağlamaktadır. Doğru kararlarla uygulandığında hem bireylerin rehabilitasyonu hem de toplumsal huzurun artırılması mümkündür.

Elektronik kelepçe kimlere, ne zaman ve karardan sonra kaç gün içinde takılır?

Elektronik kelepçe; hakkında adli kontrol kararı verilen şüpheli ve sanıklara, cezası konutta veya denetimli serbestlik tedbiriyle infaz edilen hükümlülere ve 6284 sayılı Kanun kapsamında hakkında teknik takip kararı verilen kişilere takılır. Tanık, mağdur veya katılan hakkında adli kontrol kararı verilemez; 6284’te ise mağdur cihaz taşısa bile “yükümlü” değil korunan kişidir. Kanunda “karardan şu kadar gün sonra takılır” diye sabit bir süre yoktur; süreyi rejimin kendi usulü belirler:

• Adli kontrolde karar kayda alınınca doğrudan vaka sorumlusuna gönderilir; şüpheli veya sanığa gönderilen tebligatta tedbirin gereklerinin derhal yerine getirilmesi gerektiği açıklanır (DS Yön. m.57/1). Cihazla izleme kararı ayrıca verildiği için kurulumun ne zaman yapılacağı, şube müdürlüğünün izleme merkezinin kapasitesi ve infaz kabiliyeti üzerinden yaptığı değerlendirmeye bağlıdır (m.100/3); bu süreçte yükümlülüğün kendisi — örneğin konutu terk etmemek — kelepçe beklenmeden işlemeye başlar.
• Denetimli serbestlikle infazda hükümlü cezaevinden ayrıldıktan sonra talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmak zorundadır; başvurmamak açık ceza infaz kurumuna gönderilme sebebidir (5275 s. K. m.105/A/6-a).
• 6284 teknik takibinde karar uygulama ekibi tarafından ilgili kolluk biriminde taraflara ivedilikle tebliğ edilir ve izleme, ünitelerin teslimiyle başlar (Teknik Takip Yön. m.11/1, m.12/2). Davete cevap vermeyen yükümlü hakkında durum tutanakla mahkemeye bildirilir (m.11/3).

Kişinin kendisi de elektronik izleme talep edebilir mi? Tutuklu bir şüpheli veya sanık, tutuklama yerine adli kontrol uygulanmasını, örneğin konutu terk etmeme yükümlülüğünü isteyebilir; cihazla izlenip izlenmeyeceğine ise karar verildikten sonra denetimli serbestlik teşkilatı karar verir. Kendi telefonuyla biyometrik izleme yöntemi ise yalnızca kişinin rızasıyla uygulanabilir (5402 s. K. m.15/A; DS Yön. m.103).

Elektronik Kelepçe Mesafesi Ne Kadar, Kaç Metre Olur?

Mevzuatta elektronik kelepçe için sabit bir metre değeri yazmaz; mesafe her dosyada mahkeme kararında belirlenir. İnternette dolaşan “100 metre”, “500 metre” gibi rakamların kanunda ya da yönetmelikte karşılığı yoktur. Sistem mesafeyi tek bir sayıyla değil, harita üzerinde tanımlanan bölgelerle kurar: korunan kişinin çevresine bir yasak bölge çizilir, onun dışına kolluğun müdahale edebilmesi için bir tampon bölge eklenir.

Mesafe, cihazın hangi karara dayandığına göre üç farklı biçimde kurulur:

Karar türü	Mesafe nasıl kurulur	Kim belirler	Dayanak
Ev hapsi (konutu terk etmeme, konutta infaz, konutta denetim)	Metre yoktur; konutun çevresi haritada kısıtlı alan olur, kararda yazan saatlerde içeride olup olmadığınız izlenir	Kararı veren hâkim; alan sınırı kurulumda	CMK m.109/3-j; DS Yön. m.103/3-a
Belirli yere gitmeme / bölgeyi terk etmeme	Yasaklı yer veya bölge haritada işaretlenir; girme ya da çıkma izlenir	Kararı veren hâkim	CMK m.109/3-k, l; DS Yön. m.103/3-c
6284 uzaklaştırma / yaklaşmama	Asgari mesafe + yasak bölge + tampon bölge; mağdura da ünite verilir	Aile mahkemesi hâkimi; öneriyi kolluk ve ŞÖNİM komisyonu hazırlar	6284 s. K. m.5, 12; Teknik Takip Yön. m.3, 9, 12

Yasak bölge, tampon bölge ve asgari mesafe nedir?

Bu üç kavram, 6284 sayılı Kanun kapsamında çıkarılan Teknik Yöntemlerle Takip Sistemlerinin Kullanılmasına Dair Yönetmelik‘in 3. maddesinde tanımlanmıştır. Aralarındaki fark, ihlalin hangi anda alarm ürettiğini belirler.

Kavram	Neyi ifade eder	Sistemdeki karşılığı
Yasak bölge	Yükümlünün korunan kişiye yaklaşmasının yasak olduğu alan: mağdurun konutu, iş yeri, okulu ve benzeri yerler	Girildiğinde ihlal
Tampon bölge	Mahkeme kararındaki yasak bölgeye ilave olarak, kolluğun olaya hızlı ve etkin müdahale edebilmesi için çizilen dış halka	Girildiğinde uyarı
Asgari mesafe	Kolluğun acil durumda hızlı müdahalesini sağlamak üzere; yükümlü ile mağdurun ev, iş ve okul adreslerinin birbirine yakınlığı, gündelik güzergâhları, şehrin yüzölçümü, nüfus yoğunluğu, trafik durumu ve kolluğun etkin müdahale süresi gözetilerek belirlenen mesafe (m.3/c, m.9/2-c)	Bölgelerin genişliğini etkiler; öneriyi kolluk raporu, kararı hâkim verir

Yükümlü tampon bölgeye girdiğinde önce uyarılır; uyarıya rağmen yasak bölgeye doğru ilerlemeye devam ederse ihlal kabul edilir ve ihlal tespit tutanağı düzenlenerek Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. Aynı yönetmelik, alıcı cihazı yanında taşımamayı veya şarj etmemeyi ve kelepçeye zarar verecek biçimde müdahale girişimini de uyarı sebebi sayar (m.13/2). Asgari mesafe kararda belirlenmemişse kolluk asgari mesafe önerisini ve güvenli bölgeleri hazırlar, ŞÖNİM de bunu içeren ek karar talebini aile mahkemesine sunar (m.9/5); yani metreyi hiçbir aşamada cihaz ya da izleme merkezi kendiliğinden belirlemez.

Mesafeyi kim belirler, karara göre nasıl değişir?

Mesafeyi kararı veren hâkim belirler. Ceza muhakemesi ve infaz dosyalarında yükümlünün kendi cihazıyla yapılan (biyometrik imzalı) izlemeyi düzenleyen Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 103. maddesi, “belirlenen kişilere yaklaşmama” kararının iki farklı biçimde yazılabileceğini gösterir ve izleme yöntemi de buna göre değişir:

• Karar “belirli bir yere yaklaşmama” biçimindeyse: mağdurun konutu ya da iş yeri gibi bölgeler sistem haritası üzerinde kısıtlı alan hâline getirilir; yükümlünün o alana girip girmediği izlenir. Burada ölçülen şey metre değil, alana giriştir.
• Karar “belirli bir mesafeden fazla yaklaşmama” biçimindeyse: takip yazılımı, korunan kişinin de rızası bulunmak koşuluyla onun cihazına kurulur; sistem iki cihaz arasındaki mesafeyi ölçer ve kararda yazan mesafenin aşılıp aşılmadığını tespit eder.

Bu ayrım pratikte önemlidir: ikinci yöntem korunan kişinin rızasına bağlıdır. Rıza yoksa mesafe ölçümü yapılamaz, izleme ancak bölge esasına göre kurulabilir. 6284 dosyalarında ise mesafe ölçümünün aracı mağdura teslim edilen mağdur koruma ünitesidir ve iki tarafın konumu Emniyet’in izleme merkezinde birlikte izlenir. Dolayısıyla “elektronik kelepçe kaç metre” sorusunun tek bir cevabı yoktur; kararın nasıl yazıldığına bakmak gerekir.

Ev hapsinde elektronik kelepçe mesafesi ne kadar, nasıl hesaplanır?

Konutu terk etmeme yükümlülüğünde mesafe hiç kullanılmaz. Yönetmeliğe göre kişinin yaşadığı konutun çevresi sistem haritası üzerinde kısıtlı alan hâline getirilir ve kararda belirtilen zaman diliminde yükümlünün konutunda bulunup bulunmadığı izlenir. Yani ölçüt “kaç metre uzaklaştı” değil, “tanımlı alanın dışına çıktı mı” ve “hangi saatlerde içeride olması gerekiyordu” sorularıdır. Balkon, bahçe veya apartman girişi gibi yerlerin alana dâhil olup olmadığı kurulum sırasında belirlenir; bu nedenle cihaz takılırken yapılan yazılı bilgilendirme metnini saklamak önemlidir.

Kanun yükümlülüğü “konutunu terk etmemek” diye tanımlar; yönetmelik bunu konutu “mazereti olmaksızın veya izin almaksızın” terk etmemek olarak açıklar (DS Yön. m.56/1-ç). Kural olarak evden hiç uzaklaşılamaz; izin verilen mesafe sıfırdır ve tanımlı alanın dışı ihlal sayılır. Bunun istisnaları kararın kendisinden çıkar. Mahkeme yükümlülüğü yalnızca belirli saatlerle sınırlayabilir (örneğin 20.00-06.00 arası) ve işe gidiş, tedavi gibi zorunlu çıkışlar için izin verebilir ya da yükümlülükten geçici olarak muaf tutabilir (CMK m.110/2). Hastaneye gitmek gibi öngörülemeyen bir zorunluluk doğduğunda yapılacak iş, önce müdahale ekibine haber vermek ve belgeyi saklamaktır.

Ev Hapsi Kelepçesi Kimlere, Ne Zaman Takılır?

Ev hapsi kelepçesi, kişinin belirli saatlerde konutunda bulunmasını denetlemek için takılır ve üç ayrı hukuki zeminde karşımıza çıkar: yargılama sürerken adli kontrol tedbiri olarak, hükmün infazında özel infaz usulü olarak ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infazda. Hangi zeminde olduğunuz; kararı kimin verdiğini, süreyi ve cezadan mahsup edilip edilmeyeceğini doğrudan değiştirir.

Zemin	Dayanak	Kararı veren	Kimler için
Adli kontrol — konutu terk etmemek	CMK m.109/3-j	Soruşturmada sulh ceza hâkimi, kovuşturmada mahkeme	Tutuklama sebebi bulunan şüpheli ve sanıklar
Cezanın konutta çektirilmesi (özel infaz usulü)	5275 s. Kanun m.110	İnfaz hâkimi	Kadın, çocuk ve 65 yaşını bitirenlerde toplam 3 yıl; 70 yaşta 4 yıl; 75 yaşta 5 yıl; 80 yaşını bitirenlerde 6 yıl veya daha az hapis cezası
Denetimli serbestlikle infaz — konut veya bölgede gözetim	5275 s. Kanun m.105/A	İnfaz hâkimi kararı, yükümlülüğü denetimli serbestlik müdürlüğü belirler	Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlüler

Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezası konutunda infaz edilen hükümlülerde kanun bir noktada takdir bırakmaz: toplam cezası on yıldan fazla olanların elektronik cihazlarla takibi zorunludur (5275 sayılı Kanun m.110/3). Bu fıkra 4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’la yeniden yazılmıştır; eski tarihli kaynaklarda bu zorunluluk göründüğü hâliyle yer almaz. Konutta infazın kapsam dışı bırakıldığı hâller de vardır: terör suçları ve örgüt suçlarından, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, adli para cezası hapse çevrilenler, koşullu salıverilmesi geri alınanlar ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uymadığı için açık cezaevine gönderilenler bu imkândan yararlanamaz; ağır hastalık ve doğum yapan kadına ilişkin üçüncü ve dördüncü fıkralar ise bu sınırlamanın dışındadır (5275 s. K. m.110/9).

Denetimli serbestlikle infazda 2025’te eklenen bir şart daha vardır: hükümlünün bu usulden yararlanabilmesi için, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini — beş günden az olmamak üzere — ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir. Bu şart, 7550 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 4/6/2025’ten önce işlenen suçlara uygulanmaz (5275 s. K. Geçici m.11). Ev hapsinin genel şartlarını ve hükümlünün haklarını ayrıntılı olarak ev hapsi nedir, şartları ve hakları başlıklı yazımızda ele aldık; denetimli serbestlik süresinin nasıl hesaplandığını ise denetimli serbestlik kaç yıl yazımızda bulabilirsiniz.

Ev hapsinde kelepçe her zaman takılır mı?

Hayır. Konutta infaz veya konutu terk etmeme kararı verilmiş olması, otomatik olarak cihaz takılacağı anlamına gelmez. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 100. maddesine göre elektronik cihazla takip önerisini komisyon yapar; öneri Daire Başkanlığına iletilir ve şube müdürlüğü izleme merkezinin kapasitesini, yükümlünün durumunu, kararın niteliğini ve infaz kabiliyetini teknik yönden değerlendirerek cihazla izlenip izlenmeyeceğine karar verir. Bu nedenle aynı nitelikteki iki dosyadan birinde cihaz takılıp diğerinde takılmaması mümkündür.

Ev hapsinde kelepçe varken misafir gelebilir mi, işe gidilebilir mi?

Misafir kabul etmek kural olarak serbesttir; konutu terk etmeme yükümlülüğü kişinin evden çıkmasını yasaklar, eve kimin geleceğini düzenlemez. Kararda ayrıca belirli kişilerle görüşmeme ya da mağdura yaklaşmama gibi bir yükümlülük varsa misafirlik o kişi bakımından yasaklanmış olur; 6284 dosyasında korunan kişinin kendisinin yükümlüye yaklaşması yönetmelikte ayrıca düzenlenmiştir: izleme personeli mağdura ulaşarak yönlendirme yapar (Teknik Takip Yön. m.13/3); ancak yükümlünün bu sırada şiddet tehdidi, hakaret gibi tedbire aykırı davranışı kendi ihlali olarak değerlendirilir. İşe gitmek ise ancak kararda öngörülmüşse mümkündür: mahkeme yükümlülüğü belirli saatlerle sınırlayabilir ya da çalışma için izin verebilir (CMK m.110/2; DS Yön. m.103/3-d). Böyle bir düzenleme yoksa iş için evden çıkmak da ihlaldir; bu yüzden çalışan kişinin itiraz veya kaldırma isteminde iş sözleşmesini ve mesai saatlerini sunarak yükümlülüğün saatle sınırlandırılmasını istemesi gerekir. Bahçe, balkon ya da apartman ortak alanının kısıtlı alana dâhil olup olmadığı kurulum belgesinde yazar.

Elektronik Kelepçe Tedbiri Nasıl Uygulanır?

Elektronik kelepçe tedbiri, teknolojinin hukuk alanındaki etkileyici kullanımına örnek teşkil eden bir uygulamadır. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği‘ne göre, kişinin belirli bir alan içinde kontrol altında tutulmasını sağlamak amacıyla elektronik izleme cihazlarının etkin bir şekilde kullanılması esas alınır. Bu süreç adli kontrol kararları, infaz aşamasındaki cezaların yerine getirilmesi ve 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbirlerinin uygulanmasında kendine yer bulur.

Tedbirin uygulanma süreci şu aşamalardan oluşur: İlk olarak, birey hakkında mahkemeler tarafından adli kontrol kararı ya da denetimli serbestlik tedbiri kapsamında elektronik kelepçe uygulamasına hükmedilir. Bunun ardından, Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’nün uzman ekipleri devreye girerek teknik altyapıyı hazırlar ve ilgili kişiye kelepçe takılır. 6284 kapsamındaki teknik takipte ise bu işi kolluğun aile içi şiddet bürolarındaki teknik takip uygulama ekibi yapar; taraflar kolluk birimine davet edilir, üniteler hijyen işlemlerinden sonra takılır ve kuralların yazılı olduğu uygulama kılavuzu teslim edilir (Teknik Takip Yön. m.16). Elektronik kelepçe genellikle bilek ya da ayak bileğine yerleştirilerek kişinin hareketleri izlenir.

Belirli bir alanın sınırlandırılması, elektronik kelepçe uygulamasının önemli bir parçasıdır. Örneğin, kişinin evinin ve bahçesinin sınırlarının haritalandırılması suretiyle bu alan dışına çıkış, sistem tarafından anında tespit edilir. GPS ve radyo frekansı teknolojileri, kişinin konumunun gerçek zamanlı olarak Denetimli Serbestlik Elektronik İzleme Merkezi’ne iletilmesini sağlar. İhlal durumunda cihaz, merkeze bir sinyal gönderir ve olay hemen raporlanır. Bu esnada gerektiğinde kolluk kuvvetleri devreye girerek süreci yönetir.

Tedbir uygulaması sırasında kişinin elektronik cihazı sürekli çalışır durumda tutması oldukça kritiktir. Elektronik cihazın düzenli olarak şarj edilmesi ve verilen kurallara riayet edilmesi, tedbirin sorunsuz işlemesi açısından büyük önem taşır. Ek olarak, kişiye bu kurallar sistemli bir şekilde bildirilir ve cihazın işlevselliği test edilir.

Elektronik kelepçe tedbiri oldukça geniş bir uygulama alanına sahiptir ve hem mağdurların korunmasında hem de toplum düzeninin sağlanmasında etkin rol oynar. Bu sistemin, kuralların ihlal edilmesi durumunda dahi caydırıcı olma özelliğiyle adalet mekanizmasının gerekliliklerini yerine getirmekte olduğu açıktır. Elektronik kelepçe süresi, yasal düzenlemeler ve bireysel durumlar esas alınarak uygulamaya devam eder. Bu şekilde, bireyin özgürlüğü tamamen kısıtlanmadan, düzenli bir takip mekanizması oluşturulur.

Elektronik Kelepçe Tedbiri Nasıl Kaldırılır?

Elektronik kelepçe tedbirinin kaldırılması süreci, hukuki prosedürlere uygun biçimde yürütülmektedir. Bu tedbir, genellikle belirli bir kontrol süresi veya denetim amacıyla uygulanır. Ancak tedbirin kaldırılması için belirli şartların oluşması ya da mahkeme tarafından yapılan değerlendirmelerde bir gerekliliğin tespit edilmemesi gerekmektedir.

Öncelikle, elektronik kelepçe tedbiri kararı verilmiş kişi, tedbirin kaldırılmasını ilgili mahkemeden talep edebilir. Talep süreci, kişi hakkındaki adli kontrol tedbirinin devamının gerekip gerekmediğine dair bir inceleme yapılmasını içerir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 111. maddesi bu konuda net bir hüküm sunar ve tedbirin kaldırılmasını belirli şartlara bağlar. Gerekli belgeler hazırlandıktan sonra ilgili hakim ve mahkeme, maksimum 5 gün içinde bir karar verir.

Elektronik kelepçe tedbirinin kaldırılmasına karar verilebilmesi için başka önemli bir faktör de elektronik kelepçe süresidir. Eğer uygulanmakta olan sürenin yasal sınırına ulaşıldıysa, mahkeme resen veya talep üzerine tedbiri kaldırabilir. Ağır ceza mahkemelerinin yetki alanına girmeyen suçlarda azami süre 2 yıldır ve zorunlu hâlde gerekçeyle bir yıl uzatılabilir; ağır ceza mahkemelerindeki suçlarda ise 3 yıldır ve uzatmalar toplamı 3 yılı (terör ve devletin güvenliğine karşı suçlarda 4 yılı) geçemez (CMK m.110/A).

Tedbirin kaldırılması kararını sulh ceza hakimliği veya kovuşturma aşamasında görevli ceza mahkemesi verebilir. İtiraz hakkı da mevzuatta düzenlenmiştir ve kişi, adli kontrol kararını öğrendiği günden itibaren 2 hafta içinde itirazda bulunabilir (CMK m.111/2, m.268/1). Kaldırma istemi ile itiraz aynı şey değildir: kaldırma istemi süreye bağlı değildir, aynı merciye yapılır ve tekrarlanabilir; itiraz ise süreye bağlıdır ve başka bir merci tarafından incelenir. Kaldırma isteminin reddine karşı da itiraz edilebilir.

Elektronik kelepçe tedbirinin kaldırılması için şu durumlar dikkate alınır:

• Adli kontrol ihtiyacının sona ermesi: İlgili şartlar ve gereklilikler artık mahkeme tarafından gerekli görülmüyorsa tedbir kaldırılır.
• Yargılama aşamasının tamamlanması: Tedbir, dava sonuçlandığında veya beraat kararı verildiğinde sona erebilir.
• Yükümlünün kurallara uygun hareket etmesi: Elektronik kelepçe tedbirine uyan ve herhangi bir ihlal gerçekleştirmeyen kişinin bu durumu, kaldırma veya hafifletme isteminde lehine bir olgu olarak değerlendirilebilir; tek başına kaldırma sebebi değildir, belirleyici olan tutuklama sebeplerinin hâlâ var olup olmadığıdır.

Son olarak, elektronik kelepçe tedbirinin kalkması, Denetimli Serbestlik Müdürlüğü tarafından görevlendirilen ekiplerce, 6284 dosyalarında ise kolluğun uygulama ekibince gerçekleştirilir. Kelepçe hakimin veya mahkemenin kararının ardından yetkililer tarafından çıkarılır. Ancak yükümlünün kendi kendine kelepçeyi çıkarması veya cihazın yetkisiz şekilde kapatılması ciddi hukuki sonuçlara yol açar, hatta bu durum başka cezai yaptırımlar da doğurabilir.

Tedbirin kaldırılmasını sağlamak için hem hukuki sürecin net bir şekilde takip edilmesi hem de şartlara uyulması önem taşır.

Elektronik kelepçe ne zaman çıkarılır?

Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 102. maddesi cihazın sökülmesini dört sebebe bağlar. Bu sebeplerden biri gerçekleşmeden cihaz çıkarılmaz:

• Yükümlülüğün sona ermesi — süre dolmuş ya da tedbir kaldırılmıştır.
• Yükümlülüğün ihlal edilmesi — bu hâlde cihaz çıkar, ama kişinin lehine değil: adli kontrolde dosya tutuklama, denetimli serbestlikte açık ceza infaz kurumuna gönderilme, konutta infazda ise cezaevinde infaza devam yoluna girer (CMK m.112; 5275 s. K. m.105/A-6, m.110/7).
• Yükümlünün ceza infaz kurumuna alınması.
• Elektronik cihazla takipten vazgeçilmesi — denetim aynı yükümlülükle sürebilir, yalnızca izleme yöntemi değişir.

Sökme işlemini görevli denetimli serbestlik personeli yapar, cihaz gerekli kontroller yapılarak tutanak karşılığında teslim alınır. Aynı maddenin ikinci fıkrası kritik bir usul kuralı koyar: elektronik cihaz izleme merkezi bilgilendirilmeden sökülmez. Sökme talebi üzerine izleme merkezi takibi sistemden sonlandırır ve takibe ilişkin bilgileri ilgili müdürlüğe iletir. Bu sıra izlenmeden cihaza dokunulması, kişinin lehine olan bir gelişme sırasında bile ihlal kaydı doğurabilir.

Sürenin kendiliğinden dolmasını beklemeden tedbirin kaldırılmasını istemek de mümkündür. Adli kontrolde bunun iki ayrı yolu vardır: şüpheli veya sanığın istemi üzerine Cumhuriyet savcısının görüşü alınarak hâkim ya da mahkemenin beş gün içinde karar vermesi (CMK m.111) ve tarafların hiçbir talebi olmasa bile yükümlülüğün devamının gerekip gerekmediğinin en geç dört aylık aralıklarla resen değerlendirilmesi (CMK m.110/4). Dört aylık inceleme kendiliğinden işlediği için, dosyaya sunulan güncel belgeler — iş sözleşmesi, sağlık raporu, ikamet belgesi — bu değerlendirmenin sonucunu doğrudan etkiler.

Elektronik kelepçe nasıl çıkarılır, kendi başına çıkarılırsa ne olur?

Elektronik kelepçeyi yalnızca görevli personel çıkarabilir: ceza ve infaz dosyalarında denetimli serbestlik müdahale ekibi (DS Yön. m.102), 6284 dosyalarında kolluğun uygulama ekibi (Teknik Takip Yön. m.17). Kararın sona ermesi ya da kaldırılması kendiliğinden söküm anlamına gelmez; kişi müdürlüğe veya kolluk birimine yönlendirilir, cihaz tutanakla teslim alınır. Kelepçenin “iptal edilmesi” için de yol aynıdır: önce karar kaldırılır, ardından söküm yapılır.

Kendi başına çıkarmanın iki ayrı sonucu vardır. Birincisi, yükümlülüğün ihlalidir: adli kontrolde tutuklama, infazda kuruma gönderilme, 6284’te zorlama hapsi gündeme gelir; cihaz vücuttan çıkarıldığında 6284 izleme merkezi doğrudan 112/155/156 acil çağrı hatları ve kollukla koordinat paylaşır (Teknik Takip Yön. m.13/7). İkincisi, cihaza zarar verilmişse ya da cihaz teslim edilmemişse kamu malına zarar verme suçudur (TCK m.152/1-a). Kelepçeyi çıkarıp teslim etmeyen, “kaybettim” diyen sanıklar hakkında da Yargıtay bu suçtan mahkûmiyeti doğru bulmuştur (örneğin Yargıtay 6. CD, 26/01/2023, 2022/511 E., 2023/227 K.).

Elektronik Kelepçenin Kasten Kırılması Suçu ve Cezası

Elektronik kelepçenin kasten kırılması suçu, hukuk sistemimizde “kamu malına zarar verme” kapsamında değerlendirilmekte olup, ciddi yaptırımlarla karşılık bulmaktadır. Elektronik kelepçe, yalnızca süreçleri kolaylaştıran bir takip cihazı değildir; aynı zamanda kamu otoritesini temsil eden ve denetimi sağlamak için kullanılan bir araçtır. Bu nedenle, elektronik kelepçeye zarar verilmesi, cezai ve hukuki sorumluluk doğuracak bir eylem kabul edilir.

Türk Ceza Kanunu’na göre, TCK’nın 152/1-a maddesi, kamu malına zarar verme suçunu kapsamlı bir şekilde düzenlemektedir. Bu düzenlemeye göre mala zarar verme suçu kamu kurum ve kuruluşlarına ait ya da kamu hizmetine tahsis edilmiş eşya hakkında işlenirse fail bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalır. Yargıtay, elektronik kelepçeyi bu niteliği taşıyan kamu malı saymaktadır; kayışın kesilmesi, cihazın kırılması veya yok edilmesi basit mala zarar verme (TCK m.151) değil, bu nitelikli hâl kapsamında değerlendirilir (Yargıtay 8. CD, 21/01/2019, 2018/5082 E., 2019/878 K.). Dolayısıyla, elektronik kelepçenin kasten kırılması veya bir üçüncü şahıs tarafından bu yönde bir eylem gerçekleştirilmesi, benzer şekilde bu kapsama girer ve ağır cezalara neden olabilir.

Elektronik kelepçeye zarar verilmesi durumu genellikle şu şekillerde ortaya çıkabilir:

• Elektronik kelepçenin kasıtlı olarak kesilmesi veya çıkarılması,
• Cihazın işlevini engellemek amacıyla cihaza fiziksel müdahalede bulunulması (sinyalin cihaza zarar vermeden kesilmesi ise mala zarar verme değil, yükümlülüğün ihlalidir),
• Kelepçenin kullanım dışı kalacak şekilde tahrip edilmesi.

Bu tür bir ihlal tespit edildiğinde, ilgili denetimli serbestlik müdürlükleri ve Elektronik İzleme Merkezi, olayı hemen kayıt altına alır ve ihlali gerçekleştiren kişi hakkında hukuki süreci başlatır. Bu süreçte düzenlenen suç tespit tutanağı, Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. İlgili savcılık, soruşturma başlatarak gerekli cezai yaptırımları uygulamak üzere adım atacaktır.

Ayrıca, fiili gerçekleştiren kişinin ihlal ettiği tedbir kararına uygun olarak tutuklanması da mümkün olabilir. Kelepçenin elektronik izleme sistemiyle olan bağlantısının kesilmesi ya da belirlenen alanın dışına çıkılması gibi durumlarda kişinin özgürlüğünü sınırlandıran bir yaptırım ile karşılaşıldığı görülmektedir. Bu bağlamda, elektronik kelepçenin kasten kırılması, yalnızca bir malın zarar görmesi anlamına gelmez; aynı zamanda alınan bir adli tedbirin doğrudan ihlali anlamına gelir.

Öte yandan, elektronik kelepçe, denetimli serbestlik sisteminin en önemli unsurlarından biri olduğundan, bu türde bir ihlal, toplumsal güvenlik ve adalet algısını da zedeler. Hem bireysel hem de kamusal boyutta ciddi zararlar yaratabilecek bu tür bir eylemin en baştan engellenmesi için, elektronik kelepçeyi kullanan kişinin, elektronik cihazın kullanım kurallarına riayet etmesi oldukça önemlidir.

Cihazın kırılmasında çoğu kaynağın atladığı nokta, fiilin tek bir sonuç doğurmamasıdır. Mala zarar verme suçu bağımsız bir soruşturmaya konu olurken, aynı fiil bulunduğunuz rejimin kendi yaptırımını da tetikler: adli kontroldeyseniz CMK’nın 112. maddesi uyarınca tutuklama, denetimli serbestlikle infazdaysanız açık ceza infaz kurumuna iade, 6284 kapsamındaysanız zorlama hapsi gündeme gelir. Denetimli serbestlik müdürlüğüne hiç başvurmama ya da iade kararına rağmen iki gün içinde teslim olmama hâlinde ise Türk Ceza Kanunu’nun kaçmaya ilişkin 292 ve 293. maddeleri devreye girer.

Elektronik kelepçe çıkarma cezası nedir, zararı ödemek cezayı düşürür mü?

Kelepçeyi çıkarmanın cezası, cihaza zarar verilip verilmediğine göre ayrılır. Cihaz sağlam hâlde, örneğin bir arıza nedeniyle görevliye teslim edilmişse ortada mala zarar verme yoktur; yalnız yükümlülüğe aykırılık tartışılır. Kayış kesilerek, kırılarak çıkarılmışsa ya da cihaz teslim edilmemişse TCK m.152/1-a uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gündeme gelir; dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Zararı ödemek cezayı tamamen düşürmez ama ciddi biçimde indirir. Mala zarar verme suçunda etkin pişmanlık uygulanır: zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra ama hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir; kısmi ödemede mağdurun, burada kurumun, rızası aranır (TCK m.168/1, 2, 4). Yargıtay 8. Ceza Dairesi, sanığa cihazın zarar miktarı bildirilip ödeme imkânı tanınmadan hüküm kurulmasını bozma sebebi saymış; 2. Ceza Dairesi’nin incelediği bir dosyada da kelepçeyi kesip zararı ödeyen sanığa bu indirim uygulanmıştır. Zararın tutarı denetimli serbestlik müdürlüğünden istenir; ödeme dekontu dosyaya hükümden önce sunulmalıdır.

Elektronik Kelepçe İhlali Cezası Nedir?

Elektronik kelepçe uygulaması, ceza hukukunda suçluların veya şüpheli kişilerin belirli alanlarla sınırlandırılmasını, toplum düzeninin korunmasını ve mağdurların güvenliğini sağlayan son derece etkili bir yöntemdir. Ancak, bu tedbirin ihlal edilmesi ciddi sonuçlar doğurabilir ve bu ihlaller cezai yaptırımlara tabi tutulur. Elektronik kelepçe süresi boyunca yükümlülüklere uyulmaması halinde, durumun mahiyetine bağlı olarak çeşitli cezalar devreye girer.

Elektronik kelepçe ihlalleri genel olarak üç şekilde gerçekleşebilir:

1. Belirlenen sınırların dışına çıkılması: Elektronik kelepçe aracılığıyla tanımlanan coğrafi alanın dışına çıkılması durumunda, sistem derhal bir ihlal sinyali gönderir. Bu sinyal üzerine yetkililer bilgilendirilir. Sonraki adım rejime göre değişir: adli kontrolde mazeretsiz ve kasıtlı ihlal uyarılmaksızın Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla yargı merciine bildirilir ve tutuklama gündeme gelir (DS Yön. m.57/2); 6284 teknik takibinde ise tampon bölgeye girişte önce uyarı yapılır, uyarıya rağmen yasak bölgeye ilerlemek ihlal sayılır (Teknik Takip Yön. m.13).
2. Elektronik cihazın hasar görmesi veya çıkarılması: Elektronik kelepçenin sağlayacağı takip fonksiyonunun herhangi bir şekilde kesintiye uğratılması da ihlal kapsamına girer. Bu durum kelepçenin bilinçli olarak kırılması, sinyalin bloke edilmesi ya da cihazın çıkarılması gibi eylemlerle gerçekleşebilir. Böylesi bir durumda sistem alarm verir ve fiil her hâlde yükümlülüğün ihlalidir. Cihaz kırılmış, kesilmiş ya da teslim edilmeyerek yok edilmişse ayrıca kamu malına zarar verme suçu oluşur ve fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası istenebilir (TCK m.152/1-a).
3. Kural veya yükümlülüklerin ihmal edilmesi: Mahkeme tarafından belirlenen kuralların kasıtlı olarak ihlal edilmesi de cezai yaptırımı beraberinde getirir. Örneğin, yükümlünün belirli saatlerde konutta bulunması gerekirken bu kurala uymaması ihlal olarak kabul edilir. Böyle bir durumda mahkeme, adli kontrol tedbirini yeniden değerlendirerek tutuklama seçeneğini gündeme getirebilir.

Elektronik kelepçe süresi içerisinde gerçekleşen ihlaller, ceza ve infaz dosyalarında Adalet Bakanlığının elektronik izleme merkezi, 6284 dosyalarında Emniyet Genel Müdürlüğünün izleme merkezi tarafından 7/24 izlenir. Merkez, teknik ekipmanlarla ihlal sinyallerini anlık olarak algılar ve yetkili makamlara ihbarda bulunur. İhlalde bulunan kişi hakkında hazırlanan rapor doğrultusunda, mahkeme ya da infaz savcılığı gerekli işlemleri başlatır.

Sonuç olarak, elektronik kelepçe tedbirinin ihlali, yalnızca adli kontrolün sonlandırılmasına değil, aynı zamanda tutuklama ve ek cezalarla karşılaşılmasına neden olur. Kamu düzeni, mağdur güvenliği ve yasal yükümlülüklerin ihlal edilmemesi bakımından bu tedbire sıkı sıkıya bağlı kalınması büyük önem taşır. Elektronik kelepçeyi kasıtlı olarak kırmak ya da sistemin izleme görevini engellemek ağır sonuçlar doğurabilir. Böyle bir durumun önlenmesi, mahkeme kararlarına ve elektronik kelepçe kurallarına tam uyum gösterilmesiyle mümkün olacaktır.

İhlalin yaptırımı hangi rejimde ne oluyor?

“Elektronik kelepçe ihlali cezası” tek bir rakamla cevaplanamaz, çünkü ihlalin yaptırımı cihazın hangi karara dayanarak takıldığına bağlıdır. Aynı fiil — cihazı çıkarmak ya da tanımlı alanın dışına çıkmak — dört ayrı sonuç doğurabilir ve bunlar birbirini dışlamaz; kelepçeyi kırmak hem mala zarar verme suçunu hem de bulunduğunuz rejimin kendi yaptırımını aynı anda tetikleyebilir.

Cihaz hangi karara dayanıyorsa	İhlalin sonucu	Dayanak
Adli kontrol (soruşturma veya kovuşturma sürerken)	Hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun tutuklama kararı verilebilir	CMK m.112/1
Azami tutukluluk süresi dolduğu için verilen adli kontrol	Tutuklama mümkün; ancak süre ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde 9 ayı, diğerlerinde 2 ayı geçemez	CMK m.112/2
Denetimli serbestlikle infaz (5275 m.105/A)	Yükümlülüklere uymamakta ısrar hâlinde koşullu salıverilme tarihine kadarki cezanın infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilme	5275 s. K. m.105/A-6
Denetimli serbestliğe hiç başvurmama veya iade kararına rağmen teslim olmama	İki gün geçtikten sonra kaçma suçu hükümleri: 6 aydan 1 yıla kadar hapis	5275 s. K. m.105/A-8, TCK m.292
6284 kapsamında önleyici tedbir	Zorlama hapsi: ilk aykırılıkta 3-10 gün; her tekrarında 15-30 gün; toplamı 6 ayı geçemez	6284 s. K. m.13
Cihazın kasten kırılması, kesilmesi, tahrip edilmesi	Kamu malına zarar verme: 1 yıldan 4 yıla kadar hapis	TCK m.152/1-a

Zorlama hapsi ile hapis cezası aynı şey değildir; zorlama hapsi bir suç karşılığı verilen ceza olmayıp tedbir kararına uyulmasını sağlamaya yönelik bir yaptırımdır, kararları Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir. Buna karşılık TCK’nın 152. maddesindeki mala zarar verme, adli sicile işleyen bir suçtur ve ayrı bir soruşturmaya konu olur.

Şu ayrımı da not etmek gerekir: her alarm ihlal değildir, ama “önce uyarı gelir” kuralı her rejimde geçerli değildir. 6284 kapsamındaki takip yönetmeliği önce bir uyarı aşaması öngörür — tampon bölgeye giriş, alıcı cihazı yanında taşımama veya şarj etmeme ve cihaza müdahale girişimi bu aşamada değerlendirilir. Uyarıya rağmen yasak bölgeye ilerlemek veya cihaza müdahaleye devam etmek ihlal sayılır; bu noktada ihlal tespit tutanağı düzenlenip Cumhuriyet başsavcılığına gönderilmek üzere kolluğa iletilir (Teknik Takip Yön. m.13). Adli kontrolde ise böyle bir ara aşama yoktur: tebligata rağmen mazeretsiz ve kasıtlı olarak tedbiri ihlal eden şüpheli veya sanığın dosyası uyarılmaksızın yargı merciine gönderilir; merciden karar gelene kadar tedbirin infazına devam edilir (DS Yön. m.57/2). Belirleyici unsur kasttır: CMK m.112/1 tutuklamayı yükümlülüğün “isteyerek” yerine getirilmemesine bağlar. Şarj bitmesi ya da teknik arıza gibi durumların ihlal sayılmaması için müdahale ekibine derhâl bilgi verilmesi bu yüzden önemlidir; arıza işlemleri müdahale ekibinin görevidir (DS Yön. m.99/2-d).

Elektronik Kelepçe Adli Kontrol Mıdır?

Elektronik kelepçe kendi başına bir adli kontrol tedbiri değildir; adli kontrol yükümlülüklerinin cihazla denetlenmesini sağlayan bir izleme yöntemidir. CMK m.109/3’te sayılan on iki yükümlülüğün hiçbirinin adı “elektronik kelepçe” değildir; kelepçe, bunlardan konutu terk etmemek, belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek ve belirlenen yerlere gitmemek yükümlülüklerinin (j, k, l bentleri) denetim aracıdır (5402 s. K. m.15/A; DS Yön. m.57/5). Aynı cihaz infazda ve 6284 tedbirlerinde de kullanıldığı için “kelepçe takıldıysa adli kontroldeyim” sonucu her zaman doğru değildir. Elektronik kelepçe süresi boyunca kişilerin belirli bir alan dışına çıkmaması sağlanır; itiraz edilecek olan da cihaz değil, cihazın denetlediği asıl karardır.

Türk Ceza Hukuku’nda adli kontrol, şüpheli veya sanığın tutuklama gibi daha ağır bir tedbir yerine denetim altında tutulduğu prosedürleri ifade eder. Bu bağlamda, elektronik kelepçe takılması adli kontrol kapsamında uygulanabilecek bir yöntemdir. Özellikle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m.109’da düzenlenen adli kontrol tedbirleri arasında, şüphelinin belirli bir alanda kalması gerektiğini temin eden tedbirlerin yer aldığı açıktır. Elektronik kelepçe, bu yükümlülüğün bir parçası olarak sanık veya şüphelinin hareketlerinin izlenmesini kolaylaştırır.

Adli kontrol altında kullanılan elektronik kelepçe, en çok konutunu terk etmeme veya belirli bir yerleşim bölgesini terk etmeme gibi yükümlülükler kapsamında uygulanır. Bu yükümlülüklerin yanı sıra, belirli yerlere gitme yasağı gibi durumlarda da mahkeme, elektronik kelepçe takılmasına hükmedebilir. Bu hem mahkemeler için sanığın fiziksel konumunu denetlemek adına bir kolaylık sağlar hem de bireyin tamamen hürriyetinden yoksun bırakılmadan toplum içinde denetlenmesine olanak tanır.

Elektronik kelepçenin adli kontrol kapsamındaki bir diğer önemli yönü, aslında bu uygulamanın tutuklama kadar ağır bir tedbir olmamasıdır. Tutuklama, kişiyi cezaevine yerleştirerek hürriyetini tamamen kısıtlarken, elektronik kelepçeyle kişi belirli sınırlar dahilinde yaşıyor olabilir. Adli kontrolün şartları tutuklamanın şartlarıyla aynıdır — kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni (CMK m.109/1, m.100) — ama sonuç daha hafiftir: mahkeme, tutuklama sebepleri bulunsa bile kişinin iş ve aile hayatından kopmaması için ölçülü olan bu yolu seçebilir; katalog suçlarda dahi tutuklama zorunlu değildir.

Özetle, elektronik kelepçe adli kontrol kapsamına giren bir tedbir olmasına rağmen, yalnızca mahkemenin uygun görmesi ve kanunda belirtilen özel şartların gerçekleşmesiyle uygulanabilir. Elektronik kelepçe uygulaması sırasında alınan tedbirin adli kontrol hükümlerine uygun bir şekilde devam ettirilmesi ve kişiye özgürlük içinde denetim sağlanması, uygulamanın hukuki niteliği açısından önemlidir. Adli kontrol kapsamında elektronik kelepçe ile kişi özgürlüğü ile kamu düzeni arasındaki denge sağlanır ve hukuka uygun bir denetim mekanizması oluşturulur. CMK m.109/3’teki on iki yükümlülüğün tamamını adli kontrol nedir yazımızda, konutu terk etmeme yükümlülüğü ile cezanın konutta infazı arasındaki farkları ise adli kontrol ve ev hapsi arasındaki farklar yazımızda bulabilirsiniz.

Elektronik Kelepçe Neden Takılır?

Elektronik kelepçe, ceza hukuku kapsamında bireylerin davranışlarını ve hareketlerini kontrol altına almak amacıyla kullanılan etkili bir denetim aracıdır. Elektronik kelepçe süresi boyunca mahkeme veya denetimli serbestlik müdürlükleri tarafından belirlenen alanların dışına çıkılmaması, tedbirin temel amacıdır. Bu uygulamanın birçok farklı amacı bulunmakta, toplum güvenliğini sağlama ve mağdurları koruma gibi kritik hedeflere hizmet etmektedir.

Kamu Güvenliğini Sağlamak

Elektronik kelepçenin kullanılmasının en önemli nedenlerinden biri, kamu güvenliğini sağlamaktır. Suç işleme riski taşıyan ya da daha önce suç işlemiş kişilerin, toplum içerisinde kontrol altında tutulması amacıyla bu sistem devreye alınır. Kelepçe, şüpheli veya sanıkların belirlenmiş alanlarda kalıp kalmadığını denetler ve böylece kamu düzeninin bozulmasını önler.

Mağdurları ve Toplumu Korumak

Özellikle 6284 sayılı Kanun çerçevesinde korunma altına alınan kişiler söz konusu olduğunda elektronik kelepçe büyük bir önem taşır. Şiddet mağdurlarını ya da tehdit altında bulunan kişileri korumak için şiddet faili olan bir kişinin mağdura yaklaşmasını engellemek amacıyla kelepçe kararı verilebilir. Bu yöntem, sadece mağdurların değil, aynı zamanda genel olarak toplumun korunmasına da önemli katkılar sunar.

Kaçma ve Delil Karartma Riskini Önlemek

Hukuki süreçlerde, şüpheli veya sanıkların kaçma veya delilleri karartma ihtimalleri her zaman bir risk oluşturur. Elektronik kelepçe, bu iki hususu önlemek amacıyla sıkça kullanılan bir yöntemdir. Örneğin, cezaevine gönderilmeden önce, şüphelinin belirli bir yerleşim alanında güvenli şekilde kalıp kalmadığı elektronik izleme sistemiyle takip edilir.

Adli Kontrol Kapsamında Kullanım

Tutuklama yerine adli kontrol tedbiri olarak kullanılan elektronik kelepçe, bireyin özgürlüğünü tamamen kısıtlamadan ancak belirli bir alanda tutulmasını sağlayarak daha dengeli bir sistem sunar. Bu kapsamda, birey gözetim altında tutulurken aynı zamanda sosyal yaşamına sınırlı bir hareket alanında devam edebilir.

Cezalandırma ve Rehabilitasyon Amaçları

Hükümlülerin rehabilitasyonu ve topluma kazandırılması amaçlarını desteklemek için de elektronik kelepçe kullanılabilir. Özellikle konutta infaz süreçlerinde, hükümlünün cezasını ev ortamında tamamlamasına olanak tanıyan bu sistem, cezanın toplumla uyumlu bir şekilde infaz edilmesini sağlar.

Elektronik İzleme ile Devamlı Kontrol Sağlama

Elektronik kelepçenin bir diğer önemli kullanım amacı, bireylerin sürekli olarak izlenmesini sağlamaktır. GPS ve radyo frekans teknolojisi sayesinde bireyin hareketleri elektronik olarak takip edilir ve herhangi bir kısıtlama ihlalinde sistem yetkilileri bilgilendirir. Bu, hem potansiyel güvenlik tehditlerinin önüne geçer hem de hukuki alanlarda daha hızlı müdahale imkanı tanır.

Sonuç olarak elektronik kelepçe, bir kişinin suça karışma riski, toplum güvenliği, mağdurun korunması gibi farklı gerekçelerle uygulanabilir. Elektronik kelepçe süresi, olayın ve kişinin niteliğine bağlı olarak farklılık gösterebilir, ancak genel hedef bireylerin denetim altına alınarak daha güvenli bir toplumsal düzenin sağlanmasıdır.

Elektronik Kelepçeyi Kim Takar, Vücudun Neresine Takılır?

Cihazı kimin taktığı kararın türüne göre değişir. Adli kontrol, konutta infaz ve denetimli serbestlik dosyalarında cihazı denetimli serbestlik müdürlüğünün elektronik izleme müdahale ekibi takar; bu ekip, elektronik izleme konusunda eğitim almış denetimli serbestlik memurlarından oluşur (DS Yön. m.99). 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma takibinde ise cihazı kolluğun — emniyetin aile içi ve kadına karşı şiddetle mücadele büroları ya da jandarmanın ilgili birimlerindeki — teknik takip uygulama ekibi takar ve söker (Teknik Takip Yön. m.3/t, m.7, m.16). Halk arasında “ayak kelepçesi” veya “ayağa takılan kelepçe” denmesinin sebebi, cihazın çoğunlukla ayak bileğine bağlanmasıdır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki takip yönetmeliği elektronik kelepçeyi “yükümlünün ayak veya kol bileğine takılan elektronik cihaz” olarak tanımlar; yani mevzuat kol bileğini de kapsar, uygulamada tercih dosyanın niteliğine göre değişir.

Takma işlemi Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’nin 101. maddesindeki sıraya göre yürür:

1. Cihazla izlenmesine karar verilen yükümlü, görevli personel tarafından bilgilendirilir.
2. Cihazın özelliğine göre yükümlü müdürlüğe davet edilir veya evine gidilerek izleme ünitesi kurulup devreye sokulur.
3. Kimlik bilgileri görevli personelce kontrol edilir.
4. Cihazın kullanımı, uyulması gereken kurallar ve uymamanın sonuçları yükümlüye yazılı olarak bildirilir.

Aynı maddenin üçüncü fıkrası çoğu kaynağın atladığı bir noktayı düzenler: yükümlü, cihazın takılmasına ve ünitenin kurulmasına rıza göstermek zorundadır. Buradaki “rıza”, isteyip istememe serbestisi değildir; rıza göstermemek başlı başına yükümlülüğün ihlali sayılır ve dosyayı tutuklama ya da açık ceza infaz kurumuna gönderilme riskiyle karşı karşıya bırakır. 6284 takibinde de kurulumu kabul etmemek kararın uygulanmasını durdurmaz (Teknik Takip Yön. m.11/2). Cihazı kullanılır durumda bulundurmak ve belirlenen kurallara uygun hareket etmek de aynı fıkranın yüklediği borçlardandır.

Ceza ve infaz dosyalarındaki izleme merkezi, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre kurulumu 20 Ocak 2013’te tamamlanan, yirmi dört saat esasına ve vardiya usulüne göre çalışan bir birimdir (DS Yön. m.98/2). Merkeze görevliler dışında üçüncü kişiler giremez; merkez çalışanlarının içeriye cep telefonu, bilgisayar veya fotoğraf makinesi sokması yasaktır (m.98/4). 6284 dosyalarının izlendiği Emniyet Genel Müdürlüğü izleme merkezi için de aynı kural geçerlidir ve ziyaretçi kabul edilmez (Teknik Takip Yön. m.4/6). İzleme merkezinin kamuya açık bir telefon hattı yoktur; cihazla ilgili sorunlarda muhatap, ceza ve infaz dosyalarında bağlı olunan denetimli serbestlik müdürlüğünün müdahale ekibi, 6284 dosyalarında ise cihazı teslim eden kolluk birimidir.

Elektronik Kelepçe ile Günlük Hayat: Şarj, Banyo ve Su

Cihazın günlük kullanımına ilişkin kurallar kanunda değil, takma anında yükümlüye verilen yazılı bilgilendirmede yer alır ve cihaz tipine göre değişir. Bu yüzden şarj aralığı, suya dayanıklılık gibi konularda internetteki genel geçer rakamlara değil, size teslim edilen belgeye bakmanız gerekir. Mevzuatın kesin olarak söylediği şey, sorumluluğun nasıl paylaşıldığıdır.

Durum	Mevzuat ne diyor
Cihazın çalışır hâlde tutulması (şarj dâhil)	Yükümlünün borcudur; cihazı “kullanılır durumda bulundurmak” zorundadır — DS Yön. m.101/3
Cihazda arıza çıkması	Arızaya ilişkin işlemleri yapmak müdahale ekibinin görevidir — DS Yön. m.99/2-d
Kurallara aykırı davranışın tespiti	İzleme merkezi müdahale ekibini derhâl haberdar eder; durum vaka sorumlusuna, ihlal sayılırsa komisyona iletilir — DS Yön. m.101/4
Cihazın çıkarılması	İzleme merkezi bilgilendirilmeden sökülmez; sökme işlemi görevli personelce, tutanakla yapılır — DS Yön. m.102

Elektronik kelepçe ile banyo yapılır mı, suya dayanıklı mı?

Elektronik kelepçe ile banyo ve duş yapılabilir; cihaz vücuttan çıkarılmadan yürütülebilen günlük faaliyetler kural olarak serbesttir, çünkü izin verilen tek çıkarma yöntemi görevli personel eliyle sökmedir. Cihazın suya ne ölçüde dayanıklı olduğu ise mevzuatta değil, cihaz tipine göre teslim belgesinde ve uygulama kılavuzunda yazar (Teknik Takip Yön. m.16/3); havuz, deniz veya küvette uzun süre suda kalmak gibi durumlar için bu belgeye bakılmalıdır. Şarjın bitmesi, cihazın ıslanması veya darbe alması gibi durumlarda yapılacak ilk iş, cihaza kendiniz müdahale etmek değil müdahale ekibine haber vermektir; kendi kendine müdahale girişimi, takip yönetmeliğinde açıkça uyarı ve ihlal sebebi olarak sayılmıştır.

Elektronik kelepçe şarjı kaç saat gider, nasıl şarj edilir?

Elektronik kelepçenin şarj süresi için mevzuatta bir rakam yoktur; pilin kaç saat dayandığı ve şarjın nasıl yapılacağı cihaz modeline göre değişir ve kurulumda verilen yazılı bilgilendirmede yer alır (DS Yön. m.101/2). Mevzuatın açık olduğu nokta sorumluluktur: cihazı kullanılır durumda bulundurmak yükümlünün borcudur (m.101/3) ve 6284 takibinde alıcı cihazı şarj etmemek doğrudan uyarı sebebidir (Teknik Takip Yön. m.13/2-b). Şarjın biteceği fark edildiğinde cihazı şarja takmak, şarj olmuyorsa beklemeden müdahale ekibine bildirmek gerekir; bildirilmeyen ve tekrarlayan şarj kesintileri kayıt altına girer ve kasıt tartışmasında aleyhe kullanılır.

Elektronik Kelepçe Dinliyor mu, Ses ve Görüntü Kaydı Yapar mı?

Hayır — ve bu, yorum değil kanun hükmüdür. 6284 sayılı Kanun’un 12. maddesi teknik araç ve yöntemlerin kullanılmasına izin verdikten hemen sonra sınırı çizer: “Ancak, bu suretle, kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz.” Sistem konum verisiyle çalışır; yükümlünün tanımlı bölgelere göre nerede olduğunu üretir, konuştuklarını değil.

Kayda alınan bir şey vardır ama o, cihazın ortam sesi değildir. İzleme merkezi ile yükümlü arasında yapılan uyarı ve ihlal görüşmeleri kayda alınır: 6284 takibinde bu durum sistem aktive edilirken kişilere bildirilir ve bunun dışında özel hayatın gizliliğini ihlal edecek şekilde ses ve görüntü dinlenemez, izlenemez, kaydedilemez (Teknik Takip Yön. m.20/2); Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü de personelin yükümlülerle yaptığı görüşmelerin kayıt altına alındığını açıklamaktadır. Ceza ve infaz dosyalarında izleme merkezi çalışanlarının yükümlülerle kurduğu iletişim ayrıca tutanağa bağlanır ve aynı gün Daire Başkanlığının ilgili şube müdürlüğüne iletilir (DS Yön. m.98/5). Yani sistemde kayıt altına alınan şey konum, ihlal, arıza ve izleme merkeziyle yapılan görüşmelerdir; kişinin evdeki konuşmaları değildir. 6284 verileri beş yıl süreyle saklanır (m.20/3). Bu ayrım, “elektronik kelepçe dinliyor mu” sorusuna verilen cevabın neden net olabildiğini de açıklar: dinleme, ancak ceza muhakemesinde ayrı bir koruma tedbiri kararıyla ve tamamen başka hükümlere dayanılarak yapılabilir.

Elektronik Kelepçe Ücretli mi, Masrafını Kim Karşılar?

Devletin temin ettiği izleme ünitesi için yükümlüden ücret alınmaz; cihaz Adalet Bakanlığı tarafından sağlanır ve müdahale ekibince takılıp sökülür. Masraf sorusu asıl olarak, 2020’de kanuna eklenen ikinci yöntemde anlam kazanır.

5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu’nun 15/A maddesine 7242 sayılı Kanun’la eklenen cümle, izlemenin rızası alınmak koşuluyla kişinin kendi elektronik cihazları kullanılarak da yapılabileceğini söyler. Yönetmeliğin 103. maddesi bu yöntemin bedelini açıkça yükümlüye yükler: bu izlemeden yararlanabilmek için sisteme uyumlu elektronik cihaz, GSM hattı, internet ve gerektiğinde program aboneliği gibi ihtiyaçları yükümlünün karşılaması gerekir. Doğrulama, kişinin ses, yüz, parmak izi gibi biyometrik bilgileriyle yapılan biyometrik imza yöntemine dayanır.

Bu yöntem yalnızca konut denetimi için değil, imza yükümlülüğü için de kullanılabilir: karar hangi merci tarafından verilmişse o ilin sınırları harita üzerinde kısıtlı alan hâline getirilir ve yükümlü, kararda yazan zaman diliminde bu bölgeden coğrafi konumu alınarak biyometrik imza atar. İmza yükümlülüğünün ihlalinin sonuçlarını denetimli serbestlik imza ihlali cezası yazımızda ayrıntılı anlattık.

Elektronik Kelepçenin Hukuki Dayanağı Hangi Kanun ve Yönetmeliklerdir?

Elektronik kelepçenin tek bir “elektronik kelepçe kanunu” yoktur; uygulama, biri izleme yöntemini kuran diğerleri hangi kararların bu yöntemle infaz edileceğini belirleyen bir metinler kümesine dayanır. Aşağıdaki tablo, hangi sorunun hangi metinde cevaplandığını gösterir.

Metin	Ne düzenler
5402 s. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu m.15/A	Elektronik izlemenin kendisi: şüpheli, sanık ve hükümlülerin toplum içinde izlenmesi elektronik cihazlarla da yapılabilir; rızayla kişinin kendi cihazı da kullanılabilir
CMK m.109/3-j, k, l	Cihazla denetlenen adli kontrol yükümlülükleri: konutu terk etmemek, yerleşim bölgesini terk etmemek, belirlenen yer veya bölgelere gitmemek
CMK m.109/6	Mahsup: kural olarak mahsup edilmez; (e) ve (j) bentleri istisna, (j)’de iki gün bir gün sayılır
CMK m.110/A	Adli kontrolün azami süresi ve çocuklarda yarı oran
CMK m.110/4, m.111, m.112	Dört ayda bir devam incelemesi, kaldırma istemi ve beş günlük karar süresi, ihlalde tutuklama
5275 s. Kanun m.105/A	Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz ve yükümlülükler
5275 s. Kanun m.110	Cezanın hafta sonu, gece veya konutta çektirilmesi; on yıldan fazla cezada elektronik takibin zorunlu olması
6284 s. Kanun m.12 ve m.13	Teknik araç ve yöntemle takip, dinleme ve kayıt yasağı, tedbire aykırılıkta zorlama hapsi
Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği (10/11/2021)	İzleme merkezi, müdahale ekibi, cihazın takılması, sökülmesi ve kişinin kendi cihazıyla izleme usulü
6284 Kapsamında Teknik Yöntemlerle Takip Yönetmeliği (4/9/2021)	Elektronik kelepçe tanımı, yasak bölge, tampon bölge, asgari mesafe ve ihlal prosedürü

Denetimli serbestlik yönetmeliğinin tarihine dikkat etmekte yarar var: bugün yürürlükte olan metin 10 Kasım 2021 tarihlidir ve 2013 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. İnternetteki pek çok içerik hâlâ mülga yönetmeliğin madde numaralarına atıf yapmaktadır; elektronik izlemeye ilişkin hükümler yürürlükteki yönetmelikte 97 ila 103. maddelerdedir. Hukuki çerçeveyi tamamlayan diğer hükümler, itiraz ve süre için CMK m.260-271, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı hâlinde tazminat için CMK m.141/1-(l), infaz aşamasındaki şikâyet ve itiraz için 5275 m.110/8 ile 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m.5-6, cihaza zarar verme için TCK m.152/1-a ve m.168’dir. Yürürlükteki metinleri Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden, elektronik izleme uygulamasının kurumsal çerçevesini ise Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün elektronik izleme sayfasından doğrulayabilirsiniz. 6284 sayılı Kanun’un genel çerçevesini 6284 sayılı kanun nedir yazımızda, tedbir kararına konu olabilecek rahatsız etme fiillerini ise kişilerin huzur ve sükûnunu bozma suçu yazımızda bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Elektronik kelepçe nedir ve hangi amaçlarla kullanılır?

Elektronik kelepçe, şüpheli, sanık veya hükümlülerin belirlenen sınırlı bir alan içinde izlenmesini sağlayan bir denetim yöntemidir. Bu yöntem, toplumun güvenliğini artırmayı, mağdurları korumayı ve suçun tekrarını önlemeyi amaçlar. Adli kontrol, infaz veya koruma tedbirleri kapsamında kullanılabilir.

Elektronik kelepçeye kimler için karar verilebilir?

Elektronik kelepçe, hakkında soruşturma veya kovuşturma yürütülen şüpheli ve sanıklar, ceza infazı sırasında hükümlüler ve 6284 sayılı Kanun kapsamında hakkında uzaklaştırma tedbiriyle birlikte teknik takip kararı verilen kişiler için kararlaştırılabilir. Tanık, mağdur veya katılan hakkında adli kontrol kararı verilemez. Tedbirin uygulanabilmesi için ilgili kanunun aradığı şartların gerçekleşmesi gerekir.

Elektronik kelepçe hangi durumlarda uygulanır?

Elektronik kelepçe genellikle evden çıkmama (ev hapsi), belirli bir yere gitmeme, belirli bir alanı terk etmeme veya mağdura yaklaşmama gibi adli kontrol tedbirleri kapsamında uygulanır. Ayrıca, denetimli serbestlik ve 6284 sayılı Kanun çerçevesinde aile içi şiddet durumlarında da kullanılabilir.

Elektronik kelepçe tedbirine nasıl itiraz edilebilir?

Adli kontrol kararına, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde, kararı veren mercie verilecek dilekçeyle itiraz edilir (CMK m.268/1); yedi günlük süre yalnızca 1/6/2024’ten önce verilmiş kararlar için geçerlidir. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir ve takip kararlarına ise tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilir. İtiraz cihazın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Ayrıca CMK’nın 111. maddesi uyarınca tedbirin kaldırılması da süre sınırı olmaksızın istenebilir, bu istem hakkında beş gün içinde karar verilir.

Elektronik kelepçeyle geçirilen denetimli serbestlik döneminin infaz hesabındaki karşılığını ve bu sürenin uyuşturucu suçlarında nasıl işlediğini uyuşturucudan 10 yıl ceza alan ne kadar yatar yazımızda ayrıntılı anlattık.

Elektronik kelepçe mesafesi ne kadar olur?

Mevzuatta sabit bir metre değeri yoktur; mesafeyi mahkeme kararı belirler. Karar “belirli bir yere yaklaşmama” biçimindeyse mağdurun konutu ya da iş yeri harita üzerinde yasak bölge olarak tanımlanır ve buna bir tampon bölge eklenir. Karar “belirli bir mesafeden fazla yaklaşmama” biçimindeyse, korunan kişinin rızasıyla onun cihazına da yazılım kurulur ve iki cihaz arasındaki mesafe ölçülür. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma takibinde ise asgari mesafeyi, kolluğun adresler, güzergâhlar, nüfus yoğunluğu ve müdahale süresine göre hazırladığı öneri üzerine aile mahkemesi belirler. Ev hapsinde metre kullanılmaz; konutun çevresi kısıtlı alan olarak tanımlanır.

Elektronik kelepçe kaç ay sürer?

Süre cihazın hangi karara dayandığına bağlıdır. Adli kontrolde ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok iki yıl, zorunlu hâlde gerekçeyle bir yıl daha uzatılabilir; ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde en çok üç yıldır ve uzatmalar toplamı üç yılı, terör ve devletin güvenliğine karşı suçlarda dört yılı geçemez. Çocuklarda bu süreler yarı oranında uygulanır. Denetimli serbestlikle infazda süre koşullu salıverilme tarihine kadar kalan kısımdır; kural olarak en çok bir yıldır. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir kararı ise ilk seferde en çok altı ay için verilir.

Elektronik kelepçeyi kim takar?

Adli kontrol, konutta infaz ve denetimli serbestlik dosyalarında cihazı denetimli serbestlik müdürlüğünün elektronik izleme müdahale ekibi takar ve söker; cihazın özelliğine göre yükümlü müdürlüğe davet edilir ya da evine gidilerek izleme ünitesi kurulur. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma takibinde ise cihazı kolluk birimindeki teknik takip uygulama ekibi takar. Her iki durumda da kullanım kuralları ve uymamanın sonuçları yükümlüye yazılı olarak bildirilir.

Elektronik kelepçe nereye takılır?

6284 sayılı Kanun kapsamındaki takip yönetmeliği elektronik kelepçeyi “yükümlünün ayak veya kol bileğine takılan elektronik cihaz” olarak tanımlar. Uygulamada çoğunlukla ayak bileğine takıldığı için halk arasında ayak kelepçesi denmektedir.

Elektronik kelepçe ne zaman çıkarılır?

Yükümlülüğün sona ermesi ya da ihlal edilmesi, yükümlünün ceza infaz kurumuna alınması veya elektronik cihazla takipten vazgeçilmesi hâllerinde cihaz sökülür. Sökme işlemi görevli personelce ve tutanak karşılığında yapılır; elektronik cihaz, izleme merkezi bilgilendirilmeden sökülemez.

Elektronik kelepçe ihlali cezası nedir?

Tek bir cezası yoktur. Adli kontrolde ihlal hâlinde hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun tutuklama kararı verilebilir. Denetimli serbestlikle infazda yükümlülüklere uymamakta ısrar, açık ceza infaz kurumuna gönderilme sonucunu doğurur. 6284 sayılı Kanun kapsamında ise ilk aykırılıkta üç ilâ on gün, her tekrarında on beş ilâ otuz gün zorlama hapsi uygulanır; toplamı altı ayı geçemez.

Elektronik kelepçe kırma cezası nedir?

Cihazın kasten kırılması, kesilmesi veya tahrip edilmesi kamu malına zarar verme suçunu oluşturur ve Türk Ceza Kanunu’nun 152. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir. Bu ceza, bulunulan rejimin kendi yaptırımına ek olarak uygulanır.

Elektronik kelepçe ile banyo yapılabilir mi?

Cihazın günlük kullanımına ilişkin kurallar, takma anında yükümlüye verilen yazılı bilgilendirmede yer alır ve cihaz tipine göre değişir. Cihaz vücuttan çıkarılmadan yürütülebilen günlük faaliyetler kural olarak sürdürülebilir, çünkü izin verilen tek çıkarma yöntemi görevli personel eliyle sökmedir. Cihazın ıslanması, darbe alması veya şarjın bitmesi gibi durumlarda kendi başına müdahale edilmemeli, müdahale ekibine derhâl bilgi verilmelidir.

Elektronik kelepçe dinliyor mu, ses kaydı yapar mı?

Hayır. 6284 sayılı Kanun’un 12. maddesi teknik araç ve yöntemlerin kullanılmasına izin verdikten sonra açık bir sınır koyar: bu suretle kişilerin ses ve görüntüleri dinlenemez, izlenemez ve kayda alınamaz. Sistem konum verisiyle çalışır. Kayda alınan tek ses, izleme merkezinin uyarı veya ihlal sırasında yükümlüyle yaptığı telefon görüşmesidir ve bu durum sistem kurulurken kişiye bildirilir.

Elektronik kelepçe ücretli midir?

Devletin temin ettiği izleme ünitesi için yükümlüden ücret alınmaz. Buna karşılık izlemenin kişinin kendi cihazıyla yapılması yönteminde masraf yükümlüye aittir: sisteme uyumlu elektronik cihaz, GSM hattı, internet ve gerektiğinde program aboneliği gibi ihtiyaçları yükümlünün karşılaması gerekir.

Ev hapsi kelepçesi ne zaman takılır?

Konutu terk etmeme yükümlülüğü adli kontrol tedbiri olarak, cezanın konutta çektirilmesi özel infaz usulü olarak, konut veya bölgede denetim altında bulundurma ise denetimli serbestlikle infaz kapsamında uygulanır. Cihaz takılıp takılmayacağına komisyonun önerisi üzerine, izleme merkezinin kapasitesi ve dosyanın infaz kabiliyeti değerlendirilerek karar verilir; karar verilmiş olması cihazın mutlaka takılacağı anlamına gelmez.

Elektronik kelepçe altında geçen süre cezadan düşer mi?

Adli kontrol altında geçen süre kural olarak cezadan mahsup edilmez. İki istisna vardır: bağımlılıktan arınmak amacıyla tedavi ve muayene tedbirlerine tabi olmak ile konutunu terk etmemek. Konutu terk etmeme yükümlülüğünde her iki gün, mahsupta bir gün olarak dikkate alınır. Özel infaz usulüne göre geçirilen süre ise infaz aşamasında mahsup edilir.

Elektronik kelepçe nasıl çalışır?

Sistem, coğrafi bilgi sistemleri üzerinden çalışır. Kararda belirtilen konut, bölge ya da kişi çevresi sistem haritasında kısıtlı alan hâline getirilir; yükümlünün bu alana girip girmediği veya alandan çıkıp çıkmadığı izlenir. Uyarı ve ihlal durumları izleme merkezince tespit edilir, müdahale ekibine iletilir ve tutanağa bağlanır.

Ayak kelepçesi bir ceza mıdır?

Hayır. Ayak kelepçesi ya da elektronik kelepçe Türk Ceza Kanunu’nda sayılan bir ceza değildir; adli kontrol, konutta infaz, denetimli serbestlik veya 6284 tedbiri gibi başka bir kararın elektronik cihazla denetlenmesidir. Yargılama sürerken takılan kelepçe mahkûmiyet anlamına gelmez ve adli sicile işlemez.

Elektronik kelepçe kendi başına çıkarılırsa ne olur?

Kendi başına çıkarmak yükümlülüğün ihlalidir; adli kontrolde tutuklama, denetimli serbestlikte açık ceza infaz kurumuna gönderilme, 6284’te zorlama hapsi sonucunu doğurabilir. Cihaz kırılmış, kesilmiş veya teslim edilmemişse ayrıca TCK m.152/1-a uyarınca bir yıldan dört yıla kadar hapis gerektiren kamu malına zarar verme suçu oluşur; zararın hükümden önce ödenmesi etkin pişmanlık indirimi sağlar.

Elektronik kelepçenin şarjı bitince ne olur?

Şarj süresi için mevzuatta bir rakam yoktur, cihaz modeline göre değişir. Cihazı kullanılır durumda tutmak yükümlünün borcudur ve 6284 takibinde şarj etmemek uyarı sebebidir. Şarj bittiğinde ya da cihaz şarj olmadığında müdahale ekibine hemen haber vermek, kesintinin kasıtlı ihlal olarak değerlendirilmesini önler.

Ev hapsinde elektronik kelepçe varken misafir gelebilir mi?

Evet, kural olarak gelebilir. Konutu terk etmeme yükümlülüğü kişinin evden çıkmasını yasaklar, eve kimin geleceğini düzenlemez. Kararda belirli kişilerle görüşmeme veya mağdura yaklaşmama yükümlülüğü varsa o kişinin ziyareti bu yükümlülük bakımından ayrıca değerlendirilir.

Beraat edilirse elektronik kelepçe için tazminat istenebilir mi?

Konutu terk etmeme yükümlülüğü uygulandıktan sonra beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmişse, işlemin hukuka aykırı olması aranmaksızın maddi ve manevi zararın tazmini istenebilir (CMK m.141/1-l). İstem Tazminat Komisyonuna yapılır; süre, kararın kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay, her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıldır.

Elektronik Kelepçe Sürecinde Hukuki Destek

Elektronik kelepçe kararında belirleyici olan, kararın hangi kanuna dayandığı ve gerekçesinin hangi somut olguya bağlandığıdır. İtirazın hangi mercie gideceği, sürenin cezadan mahsup edilip edilmeyeceği ve dört aylık resen incelemede dosyaya hangi belgelerin sunulacağı bu ayrıma göre değişir. İtiraz süresi bakımından belirleyici olan ise kanun farkı değil kararın tarihidir: CMK’da da 6284’te de süre bugün iki haftadır; yedi günlük süre yalnızca 1/6/2024’ten önce verilmiş ceza muhakemesi kararları bakımından geçerliliğini korur. Sürecin herhangi bir aşamasındaysanız — tedbir kararına itiraz, kaldırılma istemi, ihlal iddiası ya da infaz aşamasındaki bir işlem — dosyanızın özelinde değerlendirme yapılması için ceza hukuku avukatı sayfamız üzerinden büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat metinlerine yapılan atıflar yazının hazırlandığı tarihteki yürürlükteki hükümleri esas alır.