Evlilik İzni ve İşçi Hakları

Evlilik izni kaç gündür sorusunun tek bir cevabı yoktur: işçiler için 4857 sayılı İş Kanunu’nun Ek 2. maddesi üç gün, devlet memurları için 657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin (B) fıkrası yedi gün öngörür. Süreyi belirleyen, çalışanın hangi statüde olduğudur; işveren kanunun tanıdığı bu süreyi kendi takdiriyle kısaltamaz.

Uygulamada asıl karışıklık sürenin kaç gün olduğunda değil, iznin nasıl işlediğinde çıkıyor: hafta sonuna denk gelirse ne olur, yıllık izinden düşülür mü, nikahtan kaç gün sonrasına kadar kullanılabilir, kullandırılmazsa hangi hak doğar. Aşağıda bu soruların her biri kanun maddesiyle, işçi ve memur ayrımı gözetilerek yanıtlanmıştır.

Evlilik İzni Nedir?

Evlilik izni, çalışanın evlenmesi durumunda kendisine tanınan, ücreti kesilmeyen ve yıllık izinden bağımsız bir mazeret iznidir. Bu izin, çalışanın nikah hazırlıklarını tamamlaması ve evliliğin ilk günlerinde işten uzak kalabilmesi için kanunla güvence altına alınmıştır. İşverenin “işler yoğun” gerekçesiyle bu izni tamamen reddetme yetkisi bulunmaz.

Hakkın kaynağı çalışanın statüsüne göre değişir. İşçiler için 4857 sayılı İş Kanunu’nun Ek 2. maddesi (Ek: 4/4/2015-6645/35 md.), devlet memurları için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesi düzenlemeyi yapar. Sık rastlanan bir yanlış, “evlilik izni yönetmeliği” diye ayrı bir düzenleme aranmasıdır; böyle bir yönetmelik yoktur, hak doğrudan kanun maddesinden doğar.

İş Kanunu’nun ilgili hükmü şu şekildedir: “İşçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde üç gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise on gün ücretli izin verilir.” Görüldüğü gibi madde, evlenme ile evlat edinmeyi aynı süreye bağlamıştır; buna karşılık işçinin çocuğunun evlenmesi maddede sayılmamıştır.

Evlilik İzni Kaç Gündür?

Evlilik izni işçilerde üç, devlet memurları ile sözleşmeli personelde yedi gündür. Süre çalışanın tabi olduğu kanuna göre belirlenir; işveren veya kurum bu süreyi aşağıya çekemez, yalnızca lehe olacak şekilde artırabilir. Aşağıdaki tablo yürürlükteki dört ayrı rejimi ve dayanaklarını göstermektedir.

Statü	Yasal dayanak	Süre	Kimin evliliği için
İşçi (özel sektör)	4857 s. K. Ek m.2	3 gün	Yalnız kendi evliliği
Devlet memuru	657 s. K. m.104/B	7 gün	Kendisi veya çocuğu
Sözleşmeli personel (4/B)	Sözleşmeli Personel Esasları m.9	7 gün	Kendisi veya çocuğu, her olay için
Kamu işçisi (sürekli işçi)	4857 Ek m.2 + toplu iş sözleşmesi	En az 3 gün, TİS ile artırılabilir	TİS hükmüne göre

Tablodaki üç günlük süre bir taban değerdir. İş sözleşmesi, işyeri yönetmeliği veya toplu iş sözleşmesi daha uzun bir izin öngörüyorsa çalışan lehine olan hüküm uygulanır. Tersi mümkün değildir: kanunun tanıdığı üç günün altında bir izin kararlaştırılamaz, kararlaştırılsa dahi o hüküm geçersiz sayılır.

İşçilerde Evlilik İzni Kaç Gündür?

4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçilerde evlilik izni üç gündür ve bu izin ücretlidir. Hüküm 2015 yılında 6645 sayılı Kanun’la eklenmiştir; öncesinde işçinin evlenme izni yalnızca toplu iş sözleşmelerinde ya da işyeri uygulamasında yer alıyordu. Bugün ise izin, sözleşmede hiçbir hüküm bulunmasa bile doğrudan kanundan doğar.

Aynı madde, işçiye başka hâllerde de ücretli izin tanır. Sık karıştırıldığı için bu süreleri bir arada görmek yararlıdır:

Olay (4857 Ek m.2)	Ücretli izin süresi
İşçinin evlenmesi	3 gün
İşçinin evlat edinmesi	3 gün
Ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü	3 gün
Eşin doğum yapması	10 gün
En az %70 engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi	Yılda 10 güne kadar (ebeveynden yalnız biri)

Memur Evlilik İzni Kaç Gündür?

Devlet memurunun evlilik izni yedi gündür. 657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin (B) fıkrası, memura “kendisinin veya çocuğunun evlenmesi” hâlinde isteği üzerine yedi gün izin verileceğini düzenler. İşçiden iki yönüyle ayrılır: süre iki kattan fazladır ve izin yalnızca memurun kendi evliliğiyle sınırlı değildir, çocuğunun evlenmesi de aynı hakkı doğurur.

Maddedeki “isteği üzerine” ifadesi önemlidir: memurun bu izni kendiliğinden işlemez, talep edilmesi gerekir. Öğretmenler, hemşireler, kolluk personeli gibi 657’ye tabi tüm memur grupları için süre aynıdır; branşa göre değişen bir düzenleme bulunmaz.

Sözleşmeli Personelin Evlilik İzni Kaç Gündür?

657 sayılı Kanun’un 4/B maddesine göre çalışan sözleşmeli personelin evlilik izni yedi gündür. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 9. maddesi (Değişik: 14/05/2018-2018/11809), sözleşmeli personele isteği üzerine “kendisinin veya çocuğunun evlenmesi” hâlinde her olay için yedi gün ücretli mazeret izni verileceğini belirtir. “Her olay için” ifadesi, iznin bir kez kullanıldı diye tükenmediğini açıkça ortaya koyar.

Kamu İşçisi Evlilik İzni Kaç Gündür?

Kamu kurumlarında çalışan sürekli işçiler memur değil, işçi statüsündedir; bu nedenle kanuni tabanları 4857 Ek m.2’deki üç gündür. Ancak kamu işyerlerinin çoğunda toplu iş sözleşmesi yürürlüktedir ve bu sözleşmeler evlenme iznini çoğu zaman kanuni tabanın üzerine çıkarır. Kaç gün izin kullanılacağını öğrenmenin tek güvenilir yolu, kendi işyerinizde uygulanan toplu iş sözleşmesinin ücretli izinler maddesini okumaktır.

Burada çoğu çalışanın atladığı bir ayrıntı vardır. 6356 sayılı Kanun’un 39. maddesine göre toplu iş sözleşmesinden kural olarak taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanır. Sendikaya üye olmayan bir işçinin sözleşmedeki daha uzun evlilik izninden yararlanabilmesi, sendikaya dayanışma aidatı ödemesine bağlıdır ve bu yararlanma talep tarihinden itibaren geçerli olur. Yani kadrolu ya da 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna geçirilmiş olmak tek başına yetmez; sözleşmeden yararlanma durumunuz da belirleyicidir.

Aynı Kanun’un 36. maddesi, iş sözleşmesinin toplu iş sözleşmesine aykırı olamayacağını, aykırı hükümlerin yerini toplu iş sözleşmesi hükümlerinin alacağını düzenler. Toplu iş sözleşmesinde iş sözleşmesine aykırı hüküm bulunması hâlinde ise işçi yararına olan hüküm geçerlidir.

Özel Sektörde Evlilik İzni Kaç Gündür?

Özel sektörde çalışan işçilerin evlilik izni üç gündür. Özel sektöre özgü ayrı bir düzenleme bulunmaz; 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki her işyeri aynı hükme tabidir. İşletmenin büyüklüğü, çalışan sayısı ya da sektörü süreyi değiştirmez. Şirketin insan kaynakları yönetmeliğinde daha uzun bir izin öngörülmüşse o süre uygulanır; daha kısa bir süre öngörülmüşse bu hüküm geçersizdir.

“Evlilik İzni 5 Gün Oldu” Bilgisi Doğru Mu?

Hayır. Yürürlükteki 4857 sayılı Kanun Ek m.2’de işçinin evlenme izni üç gündür ve bu süre 2015’ten bu yana değişmemiştir. İnternette dolaşan “beş gün” ya da “yedi gün” bilgisi genellikle iki kaynaktan doğar: ya memur rejimindeki yedi günlük izinle karıştırılır, ya da belirli bir işyerinde uygulanan toplu iş sözleşmesi hükmü genel kural sanılır. Bir kanun teklifinin gündeme gelmiş olması da hakkı değiştirmez; süre ancak Resmî Gazete’de yayımlanan bir kanun değişikliğiyle uzar.

Düğün İzni, Nikah İzni ve Evlenme İzni Aynı Şey Mi?

Evet, düğün izni, nikah izni ve evlenme izni günlük dilde aynı hakkı anlatır: kanundaki karşılığı evlilik nedeniyle verilen ücretli mazeret iznidir. Kanun metinlerinde “düğün izni” ya da “balayı izni” diye bir kavram geçmez; 4857 Ek m.2 “evlenmesi hâlinde”, 657 m.104/B ise “evlenmesi” ifadesini kullanır. Dolayısıyla izin, düğün yapılmasına değil resmî nikahın kıyılmasına bağlıdır.

Bunun pratik sonucu şudur: düğünü nikahtan aylar sonra yapan bir çalışan izni düğün için değil, nikah olayına dayanarak talep eder. Düğün yapmadan yalnızca nikah kıydıran çalışan da izne aynı şekilde hak kazanır.

Balayı İzni Diye Ayrı Bir Hak Var Mı?

Hayır. Ne İş Kanunu’nda ne de Devlet Memurları Kanunu’nda “balayı izni” adında ayrı bir izin türü bulunur. Uygulamada balayı için kullanılan süre iki kaynaktan gelir: evlilik izninin kendisi ve buna eklenen yıllık ücretli izin. Çalışanlar çoğu zaman üç günlük evlilik iznini yıllık izinle birleştirerek daha uzun bir dönem yaratır.

Bu birleştirme yapılırken iki iznin ayrı ayrı işlediği unutulmamalıdır: evlilik izni işverenin onayına bağlı değildir, yıllık izin ise 4857 m.53 ve devamındaki kurallara göre işverenin belirleyeceği dönemde kullandırılır. Yıllık izin sürelerinin nasıl hesaplandığını yıllık izin süresi hesaplama yazımızda ayrıntılı olarak açıkladık.

Mahkemeden Alınan “Evlenme İzni” ile Karıştırmayın

Arama sonuçlarında sık karşılaşılan “mahkemeden evlenme izni” ifadesi bambaşka bir konuyu anlatır. Türk Medeni Kanunu’nun 124. maddesine göre erkek veya kadın on yedi yaşını doldurmadıkça evlenemez; hâkim ise olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple on altı yaşını doldurmuş olanın evlenmesine izin verebilir. Bu, evlilik yaşına ilişkin bir mahkeme kararıdır ve çalışanın işverenden aldığı mazeret izniyle hiçbir ilgisi yoktur.

Evlilik İzni Nasıl Alınır?

Evlilik izni, nikah tarihi belli olduktan sonra işverene ya da bağlı olunan kuruma yazılı dilekçeyle bildirilerek alınır. Kanun izin için özel bir şekil şartı öngörmez; ancak yazılı başvuru, ileride bir uyuşmazlık çıkarsa talebin yapıldığını kanıtlayan tek belgedir. Sözlü olarak yapılan ve reddedilen bir talep, sonradan ispatlanamaz.

İzin süreci pratikte şu adımlarla işler:

1. Nikah tarihi evlendirme memurluğundan alınır ve iznin hangi günleri kapsayacağı belirlenir.
2. İşverene, insan kaynaklarına ya da kurumun izin birimine yazılı dilekçe verilir; dilekçede nikah tarihi ve talep edilen izin günleri açıkça yazılır.
3. Dilekçenin bir örneği, kayda giriş tarihi ve imza alınarak çalışanda saklanır.
4. Nikahtan sonra evlenme belgesi veya aile cüzdanı fotokopisi işyerine iletilerek izin dosyaya işlenir.
5. Bordroda iznin ücretli olarak gösterildiği ve maaştan kesinti yapılmadığı kontrol edilir.

Bazı işyerleri dilekçeye ek olarak kendi izin talep formunun doldurulmasını ister. Bu, kurum içi bir usul kuralıdır ve formun doldurulmamış olması iznin kanuni dayanağını ortadan kaldırmaz; yalnızca sürecin gecikmesine yol açar.

Evlilik İzni İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Evlilik izni için istenen belge sayısı azdır; çünkü kanun izni bir belgeye değil, evlenme olayına bağlamıştır. Uygulamada işyerlerinin talep ettiği belgeler şunlardır:

• İzin dilekçesi: nikah tarihini ve talep edilen günleri gösteren yazılı başvuru.
• Nikah tarihini gösteren belge: evlendirme memurluğundan alınan gün belgesi ya da davetiye niteliğindeki resmî yazı.
• Evlenme belgesi veya aile cüzdanı: nikahtan sonra ibraz edilir, iznin dayanağını belgeler.
• İşyerinin izin talep formu: varsa doldurulur.

Nikahın nerede kıyıldığı da sorulan konulardandır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 22. maddesine göre evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya görevlendireceği memur, köylerde muhtardır; Bakanlık ayrıca il ve ilçe nüfus müdürlüklerine, dış temsilciliklere ve il ile ilçe müftülüklerine evlendirme memurluğu yetkisi verebilir. Dolayısıyla müftülükte kıyılan nikah da resmî nikahtır ve evlilik iznine dayanak oluşturur. Yalnızca dinî törenle yapılan ve resmî kayda geçmeyen birliktelikler ise izin hakkı doğurmaz.

Aynı Kanun’un 23. maddesi, evlendirme işlemini yapanların on gün içinde evlenme bildirimini nüfus müdürlüğüne göndermekle yükümlü olduğunu düzenler. Bu nedenle işyerine yapılacak evlilik bildiriminde aile cüzdanı beklenirken gecikme yaşanabilir; nikah gün belgesi bu aşamada yeterlidir.

Evlilik İzni Dilekçesi Nasıl Yazılır?

Evlilik izni dilekçesi kısa ve tarihleri net gösteren bir metindir. Dilekçede bulunması gereken unsurlar şunlardır: işyerinin veya kurumun adı, çalışanın adı-soyadı ile sicil numarası, nikah tarihi, iznin başlayacağı ve biteceği günler, kanuni dayanak ve tarih-imza. Aşağıdaki taslak, işçi ve memur için ortak bir çerçeve sunar:

… A.Ş. İnsan Kaynakları Müdürlüğüne,

İşyerinizde … sicil numarasıyla … görevinde çalışmaktayım. … tarihinde evlenecek olmam nedeniyle, 4857 sayılı İş Kanunu’nun Ek 2. maddesi uyarınca … – … tarihleri arasında üç gün ücretli evlilik izni kullanmak istiyorum. Nikah tarihini gösteren belge dilekçe ekinde sunulmuştur.

Gereğini bilgilerinize arz ederim. (Tarih – Ad Soyad – İmza)

Memur ve sözleşmeli personel aynı taslağı, dayanak kısmını “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesinin (B) fıkrası” olarak değiştirip yedi gün yazarak kullanabilir. Dilekçenin kuruma kayıt numarası alınarak verilmesi, “başvuru yapılmadı” savunmasının önünü kapatır.

Evlilik İzni Ne Zaman Başlar, Nikahtan Kaç Gün Sonra Kullanılabilir?

Kanun evlilik izninin nikahtan kaç gün sonrasına kadar kullanılabileceğine dair bir süre belirlememiştir. Ne 4857 Ek m.2’de ne de 657 m.104/B’de “izin şu tarihte başlar” ya da “şu kadar gün içinde kullanılır” biçiminde bir kayıt vardır. Bu nedenle “izin mutlaka nikah gününde başlar” ya da “nikahtan sonraki üç gün içinde kullanılmazsa yanar” şeklindeki yaygın bilgiler kanuni dayanaktan yoksundur.

Hakkın niteliği yine de sınırsız bir esneklik tanımaz. İzin, evlenme olayına bağlı bir mazeret iznidir; olayla makul bir zaman bağı kurulabildiği sürece kullanılabilir. Nikahın hemen öncesinde başlayan, nikah gününü kapsayan veya nikahı izleyen günlerde kullanılan izin bu bağı taşır. Nikahın üzerinden aylar geçtikten sonra talep edilen izinde ise işverenin mazeretin sona erdiği itirazı gündeme gelir.

Uygulamada en sağlıklı yol, izin taleplerinin nikah tarihiyle birlikte önceden bildirilmesidir. Nikah tarihi kesinleşir kesinleşmez yazılı başvuru yapılması hem işyerinin iş planını yapmasını sağlar hem de çalışanın talebini tarihlendirir.

Evlilik İzni Alabilmek İçin Koşullar Nelerdir?

Evlilik iznine hak kazanmanın tek koşulu, resmî nikahın kıyılması ve çalışanın izin verilen bir kanuna tabi olmasıdır. Kanun ne kıdem süresi arar ne deneme süresinin bitmiş olmasını şart koşar. İşe başladığı hafta evlenen bir işçi de üç günlük izne hak kazanır; yıllık ücretli izinde aranan “en az bir yıl çalışmış olma” şartı burada geçerli değildir.

Buna karşılık yalnızca dinî törenle kurulan ve nüfus kütüğüne tescil edilmeyen birliktelikler izin hakkı doğurmaz; çünkü kanun “evlenme”yi Türk Medeni Kanunu anlamında, evlendirme memuru önünde kurulan hukukî ilişki olarak esas alır.

Evlilik İzni Kimlere Verilir, Kimler Yararlanamaz?

Evlilik izni, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki tüm işçilere ve 657 sayılı Kanun’a tabi memur ile sözleşmeli personele verilir. Ancak İş Kanunu’nun 4. maddesi bazı iş ve iş ilişkilerini Kanun kapsamı dışında bırakır; bu işlerde çalışanlar Ek m.2’deki izinden de yararlanamaz. Kapsam dışı bırakılan başlıca gruplar şunlardır:

• Deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar,
• 50’den az işçi çalıştırılan (50 dâhil) tarım ve orman işyerlerinde çalışanlar,
• Ev hizmetlerinde çalışanlar,
• Çıraklar ve sporcular,
• Rehabilite edilenler,
• Aile üyeleri ve üçüncü dereceye kadar hısımlar arasında, dışarıdan kimse katılmaksızın evlerde yapılan el sanatı işlerinde çalışanlar,
• 507 sayılı Kanun’un 2. maddesindeki tarife uygun, üç kişinin çalıştığı esnaf işyerlerinde çalışanlar.

Bu istisnalar dar yorumlanır. Örneğin havacılığın yer tesislerinde yürütülen işler ile liman ve iskelelerde gemilere yapılan yükleme-boşaltma işleri, maddenin ikinci fıkrası uyarınca İş Kanunu’na tabidir; dolayısıyla bu işlerde çalışanlar evlilik izninden yararlanır. Deniz İş Kanunu ya da Basın İş Kanunu’na tabi çalışanlar bakımından ise izin hakkı kendi özel kanunlarına ve sözleşmelerine göre belirlenir.

Kısmi Süreli ve Belirli Süreli Çalışanlar Evlilik İzni Alabilir Mi?

Evet. Yarı zamanlı, kısmi süreli veya belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler de evlilik iznine hak kazanır. “Bu izin yalnızca tam zamanlı çalışanlara verilir” uygulaması kanuna aykırıdır. 4857 sayılı Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: “İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz.”

Bu kurala aykırı davranılması yalnızca iznin verilmesi sonucunu doğurmaz. Aynı maddenin altıncı fıkrasına göre işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı hakları da talep edebilir. Yani kısmi süreli çalıştığı gerekçesiyle evlilik izni verilmeyen bir işçinin talebi, yalnızca üç günlük ücretle sınırlı kalmaz.

Hafta Sonu Tatiline veya Bayram Tatiline Denk Gelen Evlilik İzinleri Nasıl Hesaplanır?

Kanun evlilik iznini “gün” olarak düzenler, “iş günü” olarak değil. 4857 Ek m.2’nin lafzı “üç gün ücretli izin verilir” biçimindedir; 657 m.104/B de aynı şekilde “yedi gün” der. Bu nedenle izin süresi kural olarak takvim günü üzerinden işler ve arada kalan hafta tatili ile genel tatil günleri süreye dâhil sayılır. İznin bu günler kadar uzatılacağına dair bir hüküm kanunda yoktur.

Ancak burada çoğu kaynağın atladığı iki hüküm çalışanı korur. Birincisi, 4857 sayılı Kanun’un 46. maddesinin (b) bendi, Ek 2. maddede sayılan izin sürelerini hafta tatiline hak kazanmak bakımından çalışılmış günler gibi hesaba katar. Yani evlilik izni kullanan işçi, o hafta yeterince çalışmadığı gerekçesiyle hafta tatili ücretinden yoksun bırakılamaz. İkincisi, 55. maddenin (ı) bendi aynı süreleri yıllık ücretli izin hesabında çalışılmış gibi sayar.

İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi izni “üç iş günü” olarak düzenlemişse, işçi lehine olan bu hüküm uygulanır ve hafta tatiline denk gelen günler süreden sayılmaz. Kısacası: kanuni taban takvim günüdür, sözleşme bunu iş gününe çevirerek çalışanın lehine genişletebilir. Hafta tatili ücretinin nasıl hesaplandığını ve resmî tatillerde çalışma ücretini ayrı yazılarımızda ele aldık.

Evlilik İzni Yıllık İzinden Düşülür Mü?

Hayır, evlilik izni yıllık ücretli izinden düşülemez. İkisi ayrı hukukî temele dayanır: yıllık izin 4857 m.53’te düzenlenen ve kıdeme bağlı olarak kazanılan bir dinlenme hakkıdır; evlilik izni ise Ek m.2’de sayılan, belirli bir olaya bağlı mazeret iznidir. Bir çalışanın yıllık izin bakiyesi sıfır olsa dahi evlilik iznine hak kazanır.

Dahası kanun, evlilik iznini yıllık izin hakkını besleyen bir süre olarak görür. 4857 sayılı Kanun’un 55. maddesinin (ı) bendi, “Ek 2 nci maddede sayılan izin süreleri”ni yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayar. Bunun pratik sonucu, evlilik izninde geçen üç günün hem yıllık izne hak kazanma süresinden düşmemesi hem de kıdem hesabında çalışılmış gün olarak yer almasıdır.

Karşılaştırma	Yıllık ücretli izin	Evlilik izni
Dayanak	4857 m.53 vd.	4857 Ek m.2
Kıdem şartı	En az 1 yıl çalışma	Şart yok
Zamanını kim belirler	İşveren (işçinin talebi gözetilerek)	Evlenme olayı belirler
Sözleşme sona erince ücrete dönüşür mü	Evet (m.59)	Hayır, kanunda karşılığı yok
Diğerinden düşülür mü	—	Düşülemez (m.55/ı)

İşten ayrılırken kullanılmayan yıllık izinlerin ücrete dönüşmesi kuralı için işten ayrılırken yıllık izin ücreti hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.

Evlilik İzninde Ücret ve Maaş Ödemesi

Evlilik izni ücretli bir izindir; izin günlerinde çalışan sanki çalışmış gibi ücretini tam alır. 4857 Ek m.2 süreleri açıkça “ücretli izin” olarak nitelendirir, 657 m.104/G ise memurun mazeret izinleri sırasında malî haklarına dokunulamayacağını düzenler. Bu nedenle “izin kullandın, maaşından düşeriz” uygulamasının kanuni bir karşılığı yoktur.

Evlilik İzni Maaştan Kesilir Mi?

Hayır, evlilik izni maaştan kesilmez. İzin ücretlidir ve bordroda ücretli devamsızlık olarak değil, ücretli izin olarak gösterilmesi gerekir. Kesinti yapılması hâlinde bu, ödenmemiş ücret alacağı doğurur ve işçi bakımından ayrıca haklı fesih sebebi oluşturabilir; çünkü 4857 m.24/II-e, işçinin ücretinin kanun hükümlerine uygun hesaplanmaması veya ödenmemesi hâlinde işçiye derhal fesih hakkı tanır.

Kesintinin fark edilmesi için ilk bakılacak yer bordrodur: izin günlerinin ücretli izin koduyla işlenip işlenmediği ve toplam brüt ücrette bir düşüş olup olmadığı kontrol edilmelidir. Ücret bordrosunun bir örneğini talep etmek çalışanın hakkıdır.

Memurun Evlilik İzninde Ek Ders ve Nöbet Ücreti Kesilir Mi?

Memurun maaşı kesilmez, ancak fiilî çalışmaya bağlı ödemeler bu güvencenin dışındadır. 657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin (G) fıkrası şöyledir: “Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç malî haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz.” Yani aylık, taban aylık, ek gösterge, aile ve çocuk yardımı gibi kalemler tam ödenirken; ek ders ücreti, nöbet ücreti, fazla çalışma karşılığı gibi fiilen çalışıldığı için doğan ödemeler izinli geçen günler için doğmaz.

Bu ayrım özellikle öğretmenler ve nöbet tutan sağlık personeli için önemlidir: yedi günlük evlilik izni maaşı etkilemez, fakat o döneme denk gelen ek ders ve nöbet ödemeleri tahakkuk etmez.

İşyeri Evlilik Yardımı ve SGK Evlenme Ödeneği Aynı Şey Mi?

Hayır, bunlar birbirinden tamamen farklı iki ödemedir ve sıkça karıştırılır.

İşyeri evlilik yardımı, işverenin evlenen çalışanına yaptığı ikramiye niteliğinde bir ödemedir. Ne İş Kanunu’nda ne de Devlet Memurları Kanunu’nda böyle bir yardımı zorunlu kılan hüküm vardır. Ödeme yapılıp yapılmayacağı ve tutarı iş sözleşmesine, işyeri yönetmeliğine, toplu iş sözleşmesine ya da düzenli hâle gelmiş bir işyeri uygulamasına bağlıdır. İşyerinde yıllardır istikrarlı biçimde ödeniyorsa, işyeri uygulaması hâline gelmiş sayılabilir ve işveren tek taraflı olarak kaldıramaz.

SGK evlenme ödeneği ise çeyiz parası olarak bilinen, kanunla düzenlenmiş bir sosyal güvenlik ödemesidir ve her evlenene değil, yalnızca belirli bir gruba ödenir. 5510 sayılı Kanun’un 37. maddesine göre, evlenmeleri nedeniyle gelir veya aylıkları kesilmesi gereken kız çocuklarına, evlenmeleri ve talepte bulunmaları hâlinde, almakta oldukları aylık veya gelirin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere peşin ödenir. Ödeneği alan hak sahibi, aylığının kesildiği tarihten itibaren iki yıl içinde yeniden hak sahibi olursa iki yıllık sürenin sonuna kadar kendisine gelir veya aylık bağlanmaz.

Kısacası: çalışan olmak SGK evlenme ödeneğine hak kazandırmaz; bu ödenek ölüm geliri ya da aylığı almakta olan kız çocuğunun evlenmesi hâline özgüdür ve talep şartına bağlıdır.

İşçinin Çocuğunun Evlenmesi Halinde İzin Verilir Mi?

4857 sayılı İş Kanunu, işçinin çocuğunun evlenmesi hâlinde ücretli izin öngörmemiştir. Ek 2. madde ücretli izin doğuran hâlleri tek tek saymıştır ve bu listede “çocuğun evlenmesi” yer almaz; madde yalnızca işçinin kendi evlenmesinden ve evlat edinmesinden söz eder. Bu, memur rejiminden ayrılan en belirgin noktadır.

Kimin evliliği	İşçi (4857 Ek m.2)	Memur (657 m.104/B)
Çalışanın kendisi	3 gün ücretli izin	7 gün ücretli izin
Çalışanın çocuğu	Kanuni izin hakkı yok	7 gün ücretli izin
Kardeş, anne-baba veya diğer yakınlar	Kanuni izin hakkı yok	Kanuni izin hakkı yok

Tablodaki son satır da sık sorulanlardandır: birinci derece akrabanın, kardeşin ya da anne-babanın evlenmesi için ne işçiye ne memura kanuni bir izin hakkı tanınmıştır. Ölüm hâli farklıdır — 4857 Ek m.2 ana, baba, eş, kardeş ve çocuğun ölümü hâlinde üç gün ücretli izin verir; evlenme ile ölüm hâllerinin karıştırılmaması gerekir.

Çocuğu evlenen bir işçi izin kullanmak istiyorsa üç yol kalır: toplu iş sözleşmesi veya işyeri yönetmeliğinde böyle bir hüküm varsa ona dayanmak, yıllık ücretli izin talep etmek ya da işverenle anlaşarak ücretsiz izin kullanmak. Bunların hiçbiri kanundan doğan bir hak olmadığı için işverenin kabulüne bağlıdır.

Evlat Edinen İşçinin İzin Hakkı

Evlat edinen işçiye de üç gün ücretli izin verilir. 4857 Ek m.2, evlenme ile evlat edinmeyi aynı cümlede ve aynı süreye bağlı olarak düzenler: “İşçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi … hâlinde üç gün … ücretli izin verilir.” Uygulamada bu hak, evlilik izni kadar bilinmediği için çoğu zaman talep bile edilmez.

Memur ve sözleşmeli personel için evlat edinme hâlinde ayrıca daha uzun bir izin öngörülmüştür: 657 m.104/A uyarınca üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen memurlara, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta izin verilir. İşçi ile memur arasındaki bu fark, evlat edinme sürecine giren çalışanların kendi statülerine göre plan yapmasını gerektirir.

Evlilik İzni Kullanılmazsa Ne Olur, Ücrete Dönüşür Mü?

Kullanılmayan evlilik izni ücrete dönüşmez. Kanun, kullanılmayan yıllık ücretli izin için açık bir hüküm getirmiştir: 4857 m.59 uyarınca iş sözleşmesi sona erdiğinde hak kazanılıp kullanılmayan yıllık izin süreleri son ücret üzerinden ödenir. Ek 2. maddedeki mazeret izinleri için ise böyle bir düzenleme yoktur. Bu izinler belirli bir olaya bağlı olduğundan, olayın üzerinden makul süre geçtikten sonra izin talep etme imkânı da fiilen ortadan kalkar.

Buradaki ayrım, hakkın hiç doğmaması ile doğup kullandırılmaması arasındadır. Çalışan izni talep etmemişse geriye dönük bir ücret alacağından söz edilemez. Buna karşılık çalışan usulünce talep ettiği hâlde işveren izni vermemiş ve çalışan o günlerde çalışmışsa, ortada kullandırılmayan bir ücretli izin vardır; bu durumda çalışılan günlerin karşılığı ve buna bağlı diğer talepler gündeme gelir. Talebin yazılı yapılmasının önemi tam da burada ortaya çıkar.

Evlilik İzni Vermeyen İşverene Karşı Hangi Haklar Kullanılır?

Evlilik izninin verilmemesi, kanundan doğan bir çalışma şartının uygulanmaması anlamına gelir ve işçiye haklı nedenle derhal fesih hakkı verebilir. Dayanak 4857 sayılı Kanun’un 24. maddesinin (II) numaralı bendinin (f) alt bendidir; bu hüküm “…yahut çalışma şartları uygulanmazsa” diyerek işçiye sözleşmeyi bildirim süresi beklemeksizin feshetme yetkisi tanır. Ücretin eksik ödenmesi hâlinde ise aynı bendin (e) alt bendi devreye girer.

Bir noktayı özellikle belirtmek gerekir: İş Kanunu’nun idari para cezalarını düzenleyen 98 ilâ 107. maddeleri arasında Ek 2. maddeye yapılmış bir atıf bulunmaz. Yani evlilik izni vermeyen işverene, yalnızca bu nedenle kesilecek bir idari para cezası öngörülmemiştir. Hakkın yaptırımı idari denetimden çok, iş sözleşmesine ve ücret alacağına ilişkin özel hukuk yollarıyla sağlanır. Bu, şikâyetin anlamsız olduğu değil, asıl sonucun iş mahkemesinde alındığı anlamına gelir.

Haklı Fesihte Altı İş Günlük Süreyi Kaçırmayın

Haklı nedenle fesih hakkı süresiz değildir ve bu, uygulamada en çok hak kaybına yol açan noktadır. 4857 sayılı Kanun’un 26. maddesine göre ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesih yetkisi, durumu öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz.

Pratikte bunun anlamı şudur: evlilik izni talebi reddedilen bir işçi, aylar sonra “bu yüzden istifa ediyorum” diyerek kıdem tazminatı talep edemez. Fesih hakkının altı iş günü içinde kullanılması gerekir; süre geçtikten sonra yapılan fesih haklı fesih sayılmaz ve kıdem tazminatı doğurmaz. Ücret alacağı talebi bu süreden bağımsızdır ve zamanaşımı süresi içinde ileri sürülebilir. Haklı fesihte hangi tazminatların doğduğunu haklı fesihte ihbar tazminatı yazımızda ayrıntılandırdık.

Evlilik İzni Alamayan Bir Çalışan Ne Yapmalıdır?

Evlilik izni kullandırılmayan çalışanın izleyeceği yol, önce durumu belgelemek, sonra hukuki yolu seçmektir. Atılacak adımlar sırasıyla şunlardır:

• Talebi yazılı hâle getirin: dilekçenizi kayıt numarasıyla verin, örneğini saklayın. Reddedilen sözlü bir talep sonradan ispatlanamaz.
• Yazışmaları toplayın: insan kaynaklarıyla yapılan e-posta ve kurumsal mesajlaşmalar, puantaj ve bordro kayıtları delil değeri taşır.
• Bordronuzu kontrol edin: izin günlerinde ücret kesintisi yapılıp yapılmadığını görün; kesinti varsa bu ayrı bir alacak doğurur.
• Sendikalı bir işyerindeyseniz sendika temsilcinize başvurun: toplu iş sözleşmesi kanuni tabandan daha uzun bir izin öngörüyor olabilir.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına şikâyette bulunun: iş müfettişleri işyerini denetleyebilir; bu yol ücret alacağınızı doğrudan tahsil etmez ancak kayıt oluşturur.
• Süreleri hesaplayın: haklı fesih düşünülüyorsa 4857 m.26’daki altı iş günlük süre işlemeye başlamış olabilir.
• Hukuki değerlendirme alın: fesih, kıdem tazminatı ve ücret alacağı taleplerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir; iş mahkemesinde dava açmadan önce arabuluculuk dava şartıdır.

İşçilik alacaklarında zamanaşımı bakımından 4857 Ek m.3 hükmü de gözetilmelidir: iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla yıllık izin ücreti ile kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve eşit davranma ilkesine aykırılıktan doğan tazminatın zamanaşımı süresi beş yıldır.

İşçinin Yeniden Evlenmesi Halinde Evlilik İzni Alması Mümkün Müdür?

Evet, işçi her evliliği için ayrı ayrı evlilik izni kullanabilir. 4857 Ek m.2’de iznin “bir kez” kullanılabileceğine ya da ikinci evlilikte verilmeyeceğine dair hiçbir sınırlama yoktur. Kanun izni evlenme olayına bağlamıştır; olay tekrarlandığında hak da yeniden doğar. Aynı sonuç boşanıp aynı kişiyle yeniden evlenme hâlinde de geçerlidir.

Sözleşmeli personel bakımından bu husus mevzuatta açıkça yazılmıştır: Sözleşmeli Personel Esasları, izni “her olay için yedi gün” olarak ifade eder. İşveren, aynı çalışana daha önce evlilik izni verdiği gerekçesiyle ikinci evliliğin iznini reddedemez.

Evlilik İzni Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Nikah izni kaç gün?

Nikah izni, işçilerde 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2 uyarınca üç gün, devlet memurları ile 4/B’li sözleşmeli personelde 657 sayılı Kanun m.104/B ve Sözleşmeli Personel Esasları m.9 uyarınca yedi gündür. “Nikah izni” kanunda geçen bir terim değildir; karşılığı evlenme nedeniyle verilen ücretli mazeret iznidir.

Evlilik izni zorunlu mu, işveren reddedebilir mi?

Evlilik izni kanundan doğan bir haktır; işverenin takdirine bırakılmamıştır. 4857 Ek m.2 “ücretli izin verilir” diyerek işverene yükümlülük yükler. İşveren iznin hangi günlerde kullanılacağı konusunda çalışanla makul bir düzenleme yapabilir, ancak izni tümüyle reddedemez. Reddedilmesi hâlinde 4857 m.24/II-f uyarınca haklı fesih hakkı doğabilir.

Evlilik izni ne zamana kadar kullanılabilir?

Kanun bu konuda bir süre öngörmemiştir. İzin evlenme olayına bağlı olduğundan, nikahla makul bir zaman bağı kurulabildiği sürece kullanılabilir; nikahın hemen öncesi, nikah günü ve onu izleyen günler bu kapsamdadır. Nikahın üzerinden uzun süre geçtikten sonra yapılan taleplerde işveren mazeretin sona erdiği itirazını ileri sürebilir.

Kamu işçisi evlilik izni kaç gün?

Kamu kurumlarında çalışan sürekli işçiler işçi statüsünde olduğu için kanuni tabanları üç gündür. İşyerinde yürürlükteki toplu iş sözleşmesi bu süreyi artırmış olabilir; bu nedenle sözleşmenin ücretli izinler maddesine bakılmalıdır. Sendika üyesi olmayan işçilerin toplu iş sözleşmesinden yararlanması 6356 sayılı Kanun m.39 uyarınca dayanışma aidatı ödemesine bağlıdır.

Öğretmen evlilik izni kaç gün?

Kadrolu öğretmenler 657 sayılı Kanun’a tabi olduğundan evlilik izinleri yedi gündür. Sözleşmeli öğretmenler için de Sözleşmeli Personel Esasları m.9 uyarınca süre yedi gündür. Ancak izin günlerine denk gelen ek ders ücreti, 657 m.104/G gereği fiilî çalışmaya bağlı bir ödeme olduğu için tahakkuk etmez.

Evlilik izni puantajda nasıl gösterilir?

Evlilik izni puantajda ücretli izin olarak işlenir; devamsızlık ya da ücretsiz izin olarak gösterilmesi doğru değildir. Kayıt, SGK bildirimlerinde eksik gün oluşturmayacak biçimde yapılmalıdır. Puantaj ve bordro kayıtları, ileride bir uyuşmazlık çıktığında iznin kullandırılıp kullandırılmadığını gösteren temel delillerdir.

Düğün izni kimlere verilir?

Halk arasında düğün izni denilen hak, evlenen çalışanın kendisine verilir. İşçilerde yalnızca çalışanın kendi evliliği izin doğurur; memur ve sözleşmeli personelde ise çalışanın çocuğunun evlenmesi de yedi günlük izne hak kazandırır. Kardeşin, anne-babanın veya diğer yakınların evlenmesi hiçbir statüde kanuni izin hakkı doğurmaz.

Evlilik izni yıllık izinden düşer mi?

Düşmez. 4857 sayılı Kanun’un 55. maddesinin (ı) bendi, Ek 2. maddede sayılan izin sürelerini yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayar. Aynı Kanun’un 46. maddesinin (b) bendi de bu süreleri hafta tatiline hak kazanmada çalışılmış gün olarak kabul eder. Yani evlilik izni ne yıllık izinden düşülür ne de hafta tatili hakkını zedeler.

Evlilik izni hafta sonuna denk gelirse uzar mı?

Kanun izni “gün” olarak düzenlediği için süre kural olarak takvim günü üzerinden işler ve hafta sonu ile resmî tatil günleri süreye dâhil edilir; iznin bu günler kadar uzatılacağına dair bir hüküm yoktur. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi izni “iş günü” olarak düzenlemişse işçi lehine olan bu hüküm uygulanır ve süre fiilen uzar.

Evlilik izni maaştan kesilir mi, ücret düşer mi?

Kesilmez. İzin ücretlidir; çalışan izin günlerinde ücretini tam alır. Memurlarda 657 m.104/G uyarınca malî haklara dokunulmaz, yalnızca ek ders ve nöbet gibi fiilî çalışmaya bağlı ödemeler doğmaz. İşçinin ücretinden kesinti yapılması hâlinde ödenmemiş ücret alacağı doğar ve 4857 m.24/II-e uyarınca haklı fesih gündeme gelebilir.

Evlilik izni için hangi belgeler gerekir?

Yazılı izin dilekçesi ile nikah tarihini gösteren belge yeterlidir; nikahtan sonra evlenme belgesi veya aile cüzdanı fotokopisi işyerine iletilir. İşyerinin kendi izin talep formu varsa o da doldurulur. Belediye, nüfus müdürlüğü veya müftülük tarafından kıyılan nikahların tamamı resmî nikahtır ve izne dayanak oluşturur.

İşveren evlilik izni vermezse para cezası öder mi?

İş Kanunu’nun idari para cezalarını düzenleyen maddelerinde Ek 2. maddeye atıf bulunmadığı için, evlilik izni verilmemesine özgü bir idari para cezası öngörülmemiştir. Çalışanın hakkı, ücret alacağı ve haklı nedenle fesih yolları üzerinden korunur; bu talepler iş mahkemesinde ileri sürülür ve dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur.

Evlilik İzni ve İşçilik Alacaklarında Hukuki Destek

Evlilik izninin kullandırılmaması çoğu zaman tek başına ortaya çıkmaz; ücret kesintisi, fazla çalışma karşılığının ödenmemesi ya da yıllık izin kayıtlarının tutulmaması gibi başka eksikliklerle birlikte görülür. Bu nedenle talebin yalnızca üç günlük izin üzerinden değil, iş ilişkisinin bütünü üzerinden değerlendirilmesi gerekir. Kıdem tazminatı koşullarını kıdem tazminatı almak için kaç yıl çalışmak gerekir yazımızda inceledik.

İzin talebiniz reddedildiyse ya da izin günleriniz ücretinizden kesildiyse, hangi yolun izleneceğine karar vermeden önce sürelerin işlemeye başladığını unutmayın. Süreci dosyanızın somut ayrıntılarıyla değerlendirmek için işçi hakları danışma sayfamız üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz.

Bu yazıda atıf yapılan hükümlerin güncel metinlerine 4857 sayılı İş Kanunu’nun Resmî Gazete metni üzerinden ulaşabilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki nitelendirme her dosyanın kendi koşullarına göre değiştiğinden, somut bir uyuşmazlıkta karar vermeden önce bir avukata danışmanız önerilir.