Pert Araç Mahrumiyet Bedeli 2026 | Kaç Gün, Nasıl Hesaplanır? Yargıtay Kararları

Pert araç mahrumiyet bedeli, aracın perte ayrılması nedeniyle araç sahibinin yeni bir araç temin edene kadar uğradığı kullanım kaybının tazmini amacıyla talep edilir. Yargıtay kararlarına göre hesaplamada aracın tamir süresi değil, aynı model ve özellikte yeni bir aracın temin edilmesi için gereken makul süre esas alınır. Yargıtay bu noktada gün sayısı değil ölçüt verir: süre, aynı model ve yaştaki emsal bir aracın piyasadan temin edilebileceği süredir ve her dosyada bilirkişi raporuyla ayrıca belirlenir. Bu yüzden “şu kadar gün alınır” biçiminde sabit bir rakam vermek kararların kendisiyle bağdaşmaz.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Kaç Gün İçin Talep Edilebilir?

Pert araç mahrumiyet bedeli, trafik kazası nedeniyle aracın perte ayrılması halinde, araç sahibinin yeni bir araç temin edene kadar uğradığı kullanım kaybını karşılamak amacıyla talep edilebilen tazminattır. Bu bedel, genellikle aynı özelliklere sahip yeni bir aracın satın alınması için gereken makul süre üzerinden hesaplanır.

Kararlarda sabit bir gün sayısı yer almaz; süre, emsal aracın piyasada bulunabilirliğine göre dosya bazında saptanır. Aracın modeli ve donanımı, emsal aracın piyasada bulunup bulunmadığı, emsal araç kiralama bedeli ve bilirkişi raporu hesaplamada dikkate alınır. Kaza tarihinden dava tarihine ya da sigorta ödemesine kadar geçen fiilî süre ise tek başına ölçü değildir. Aynı dosyada bilirkişinin 483 günlük süreyi makul sayması, Yargıtay tarafından iki kez bozma sebebi yapılmıştır (17. HD, 2014/22553 E., 2017/4848 K. ve 2020/1733 E., 2021/1009 K.).

Yargıtay kararlarında da pert araç mahrumiyet bedeli bakımından esas alınması gereken sürenin, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun süre değil; zarar gören kişinin aynı model, yaş ve özellikte yeni bir araç satın alması için gereken makul süre olduğu vurgulanmaktadır.

Pert Araç Nedir?

Pert araç, bir trafik kazası sonrasında onarılması ekonomik olmayan ya da onarım kabul etmeyen araç için kullanılan uygulama terimidir. Mevzuattaki karşılığı tam hasardır ve ölçütü hem Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları (B.3.3.2.2) hem de Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) 1 Temmuz 2025’ten beri uygulanan 2025/12 sayılı Genelgesi (m.4/1) aynı biçimde koyar: onarım masraflarının (KDV dahil) aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespit edilmesi. İki şart birlikte aranır; yalnızca masrafın yüksek olması yetmez. Uygulamada sıkça tekrarlanan “onarım bedeli piyasa değerinin %70’ini aşarsa araç pert olur” bilgisinin mevzuatta karşılığı yoktur. Mevzuattaki tek yüzde eşiği ağır hasar içindir: onarım masrafı aracın değerinin %60‘ını aşarsa araç ağır hasarlı sayılır (Genelge m.5/1). Ağır hasarlı araç onarılabilir; tam hasarlı araç ise hurdaya ayrılır.

Burada çoğu kaynağın atladığı bir ayrıntı var: “pert” hukuki bir terim değildir. Ne Karayolları Trafik Kanunu’nda ne de Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde bu kelime geçer; SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesi de “pert” yerine tam hasar ve ağır hasar kavramlarını kullanır. Kelime, sigortacılık uygulamasının kısaltmasıdır. Mevzuattaki karşılıkları farklı kavramlardır: sigorta tarafında tam hasar ve ağır hasar, tescil tarafında ise hurdaya çıkarma ve trafikten çekme işlemleri. Bu iki tescil işlemi bugün Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik’te (m.43 trafikten çekme, m.44 hurdaya çıkarma) düzenlenir. Bu ayrım teorik değil, doğrudan cebinizi ilgilendirir: aşağıda göreceğiniz üzere kanun, değer kaybı talebinizin akıbetini aracınıza “pert” denmesine değil, tescil kaydına hangi şerhin işlendiğine bağlamıştır. Pert ile ağır hasar arasındaki farkın ayrıntısı için pert araç ve ağır hasar ayrımını incelediğimiz yazımıza bakabilirsiniz.

Tam hasar tespitini levhaya kayıtlı sigorta eksperleri yapar (2025/12 Genelge m.4/2); sigorta şirketi aracın perte ayrılıp ayrılmayacağını bu eksper raporuna dayanarak belirler. Raporda aracın ekonomik açıdan onarılabilirliği ve hasarın boyutu değerlendirilir. Araç perte ayrıldığında sigorta şirketi, aracın riziko tarihindeki rayiç değeri üzerinden ödeme yapar; tam hasarda bu ödeme, aracın hurdaya ayrıldığını gösteren hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden yapılmaz (Genelge m.4/3). Bu süreçte yaşanan gecikme ve araçtan mahrumiyet durumu ise zarar gören için ayrı bir tazminat konusunu gündeme getirir.

Pert araçlarda ayrıca hasarlı araçların yerine yeni bir araç temin edilene kadar geçen sürede yaşanan mağduriyet durumu da önemli bir yer tutar. Bu sürede araç sahibinin kayıplarını karşılamak adına pert araç mahrumiyet bedeli talep etmesi mümkündür. Özellikle pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün üzerinden hesaplanacağı, poliçe şartlarına değil, emsal aracın piyasadan temin edilebileceği süreye göre belirlenir. Pert araç kavramı, hem hukuki hem de finansal açıdan titizlikle ele alınması gereken bir meseledir. Talep edilebilecek kalemlerin (araç bedeli, pert farkı, mahrumiyet bedeli) birbirinden ayrı olması ve her birinin farklı muhataba yöneltilmesi gerektiği için, sürecin baştan doğru kurgulanması hak kaybını önler.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Nedir?

Bir trafik kazasında, onarılamayacak ölçüde hasar gören araç “pert araç” olarak değerlendirilir ve genellikle sigorta şirketleri tarafından aracın piyasa değeri üzerinden kişiye ödeme yapılır. Ancak bu süreçte, araç sahibinin yeni bir araç satın alana kadar yaşadığı kullanım mahrumiyeti önemli bir maddi zarara yol açabilir. İşte bu noktada, pert araç mahrumiyet bedeli devreye girer.

Pert araç mahrumiyet bedeli, kazada zarar gören kişinin, yeni bir araç temin edene kadar geçen süre boyunca yaşadığı ekonomik kaybın karşılanmasını amaçlar. Yargıtay kararlarında da vurgulandığı üzere, bu bedelin talebi hukuken mümkün ve makul bir tazminat hakkıdır. Özellikle, aracın pert olarak kabul edildiği durumlarda, zarar gören kişinin hem mağduriyetinin azaltılması hem de hakkaniyetli bir çözüme ulaşılması adına bu tazminatın belirlenmesi kritik önem taşır.

Bu bedelin hesaplanmasında, yeni bir araç temin edilmesine kadar geçen makul sürenin dikkate alınması gerekir. Yargıtay kararlarında bu sürenin adil ve gerçekçi bir şekilde değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, araç sahibinin bu süreçte araç kiralama ya da benzer alternatifleri kullanıp kullanmadığına bakılmaksızın, aracın kullanımından mahrum kalmasının maddi bir zarar teşkil ettiği kabul edilir.

Özetle, pert araç mahrumiyet bedeli ayrı bir kanun maddesiyle düzenlenmiş bir hak değil, haksız fiilden doğan maddi zararın (TBK m.49) bir kalemidir; kapsamı ve süresi içtihatla belirlenir. Bu süreçte pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı gibi emsal nitelikteki içtihatlar, uygulamanın sınırlarının belirlenmesinde yol gösterici rol üstlenmektedir.

Mahrumiyet bedeli yalnız kazada değil, satın alınan aracın ayıplı çıkıp serviste beklediği sürede de gündeme gelir; orada dayanak haksız fiil değil satış sözleşmesidir ve talebin muhatabı da buna göre değişir. Bu farkı ayıplı araçta mahrumiyet bedeli konusunu işlediğimiz yazıda ele aldık.

Bir karışıklığa da dikkat: e-Devlet’te araç kaydında görülen “hak mahrumiyeti” ifadesi (rehin, haciz ya da yakalama şerhi) bu tazminatla ilgili değildir. Halk arasında “araç yattı parası” ya da “araçtan yoksun kalma tazminatı” denen kalem ise doğrudan araç mahrumiyet bedelidir.

Pert Araçta İkame Araç Bedeli Nedir?

Bir aracın pert olması durumunda, araç sahibinin kazadan kaynaklanan mağduriyeti sadece aracın değeri ile sınırlı kalmaz. Aracın yerine kullanılacak yeni bir araç temin edilene kadar, araç sahibinin günlük işlerini ve yaşamını sürdürebilmesi için alternatif bir çözüme ihtiyaç duyulur. Bu noktada, pert araç mahrumiyet bedeli içinde yer alan ikame araç bedeli devreye girer. İkame araç bedeli, kazada kullanılmaz hale gelen aracın yerine geçici olarak kullanılan başka bir araç için yapılan harcamaların karşılanması anlamına gelir.

İkame araç ya da kullanım kaybı bedeli zorunlu trafik sigortasından istenemez (KTK m.92/k). Sigorta şirketinin bu kalemden sorumluluğu ancak kasko poliçesine ek teminat olarak ikame araç veya kullanım kaybı klozu eklenmişse ve o klozun gün ve tutar sınırları içinde doğar (Kasko Genel Şartları A.4.8). Bunun dışında talep kusurlu sürücü ve işletene yöneltilir ve haksız fiil hükümlerine (TBK m.49) dayanır.

Yargıtay kararlarına baktığımızda, ikame araç bedelinin makul süre ve makul tutarla sınırlı tutulduğu görülür. Örneğin pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı metinlerinde ölçü, perte ayrılan araçla aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan bir araçtır. Bu nedenle perte ayrılan aracın üstünde bir segmentte araç ya da fahiş kiralama ücretleri talep edilmesi uygun görülmez.

Kasko poliçesinde ikame araç klozu varsa sigorta şirketi bu klozla bağlıdır, ancak yalnızca poliçede yazılı gün ve tutar sınırları içinde. Kloz yoksa ya da sınırı dolmuşsa kalan kullanım kaybı, makul süreyle sınırlı olarak kusurlu taraftan istenir. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün şeklindeki belirleme de ikame araç süresiyle doğrudan bağlantılıdır ve zarar görenin kaybı giderilirken ölçülü bir yaklaşım esas alınır.

Pert Araçta İkame Araç Bedeli Talep Edilebilir mi?

Pert araçlarda ikame araç bedeli, araç sahibinin yeni bir araç temin edene kadar başka bir araç kullanmak zorunda kalması nedeniyle gündeme gelir. Aracın kaza sonucunda kullanılamaz hale gelmesi, kişinin ulaşım ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle zarar gören, belirli şartlar altında ikame araç bedeli veya araç mahrumiyet bedeli talep edebilir.

İkame araç bedelinde önemli olan, talep edilen aracın perte ayrılan araçla makul ölçüde benzer nitelikte olmasıdır. Örneğin ekonomik sınıf bir araç için lüks segmentte araç kiralama bedeli talep edilmesi uygun görülmeyebilir. Aynı şekilde, piyasa rayicinin çok üzerinde günlük kiralama bedelleri de mahkeme veya bilirkişi tarafından makul bulunmayabilir.

Pert araçta ikame araç bedeli talep edilirken şu hususlar dikkate alınır:

• Perte ayrılan aracın segmenti,
• Günlük emsal araç kiralama bedeli,
• Araç sahibinin kullanım ihtiyacı,
• Makul araç temin süresi,
• Kiralama yapıldıysa kira sözleşmesi ve ödeme belgeleri,
• Kiralama yapılmadıysa dahi kullanım kaybının varlığı.

Yargıtay uygulamasında, araç kiralanmamış olsa bile araçtan mahrum kalmanın başlı başına bir zarar oluşturabileceği kabul edilebilmektedir. Ancak bu zararın makul süre ve makul bedel üzerinden hesaplanması gerekir.

Pert Araca İkame Araç Verilir mi?

Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası pert araca ikame araç vermez; ikame araç ancak kendi kasko poliçenizde ikame araç ya da kullanım kaybı teminatı varsa ve o teminatın sınırları içinde verilir. Zorunlu trafik sigortası bakımından engel kanundadır: KTK m.92/k, kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışında sayar. Kaskoda ise kullanım kaybı standart teminat değildir; Kasko Genel Şartları bunu ek sözleşmeyle teminata alınabilecek hâller arasında sayar ve tam hasarda korumayı tazminatın ödenmesine kadar geçen süreyle ve poliçede yazılı limitle sınırlar (A.4.8).

Uygulamada ikame araç klozları çoğunlukla gün ve kullanım sayısıyla sınırlanır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin incelediği bir dosyada genişletilmiş kasko poliçesindeki kloz vaka başına en fazla 7 gün ve araç başına yılda iki kez hizmet öngörüyordu; 7 günlük ikame araç sigortacının asistans hizmetiyle karşılandığı için 80 günlük kiralamaya ait 14.160 TL’lik faturaya dayanan talep reddedilmiş ve bu karar onanmıştır (4. HD, 2023/7255 E., 2023/12877 K., 30.11.2023). Kasko sınırının dolması, kalan kullanım kaybının kusurlu taraftan makul süreyle sınırlı olarak istenmesine engel değildir; yalnızca kaskodan karşılanan günler bu talepten düşülür.

Kimden istenir?	İkame araç / kullanım kaybı	Süre sınırı	Dayanak
Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası	İstenemez	—	KTK m.92/k
Kendi kasko sigortanız	Yalnız ek teminat (kloz) varsa	Poliçedeki gün ve tutar sınırı; tam hasarda en geç tazminatın ödenmesine kadar	Kasko Genel Şartları A.4.8
Kusurlu sürücü ve işleten	İstenir	Emsal aracın temini için gereken makul süre	TBK m.49, KTK m.85

İkame Araç Bedeli Yargıtay Kararları

İkame araç bedeli Yargıtay kararlarında çoğu zaman “araç mahrumiyeti” ya da “kazanç kaybı” adıyla ele alınır; adı farklı olsa da ölçü aynıdır. Pert dosyaları bakımından öne çıkan kararlar şunlardır:

• 4. HD, 2021/10248 E., 2023/10491 K. (10.10.2023): İlk derece mahkemesi, araç tamir görmediği için araçtan yoksun kalınan bir süreden söz edilemeyeceğini kabul ederek ikame araç bedeli talebini reddetmişti. Yargıtay kararı bozdu: pert olan araçlarda mahrumiyet zararı, aynı nitelikte emsal yeni bir aracın satın alınması için gerekli makul süreye göre belirlenir.
• 4. HD, 2025/2785 E., 2025/12369 K. (11.09.2025): Sigortacıya yapılan başvuruda ikame araç bedelinin açıkça istenmediği gerekçesiyle talep usulden reddedilmişti; dosyadaki başvuru dilekçesinde bu kalemin de istendiği görülünce karar bozuldu ve poliçe hükümlerine göre esastan karar verilmesi istendi. Kaskoya başvururken ikame araç kalemini dilekçeye ayrıca yazmak bu yüzden önemlidir.
• 4. HD, 2023/7255 E., 2023/12877 K. (30.11.2023): Kasko klozundaki 7 gün / yılda iki kez sınırı karşılandıktan sonra sunulan kiralama faturası, sigortacıya ek sorumluluk yüklemedi.

Kiralama yapmadan ikame araç bedeli istenip istenemeyeceğini ve fatura ile emsal rayiç arasındaki farkı ikame araç bedeli için araç kiralamanın şart olup olmadığını anlattığımız yazıda ayrıntılı ele aldık.

Pert Araçta İkame Araç Süresi Kaç Gün?

Pert araç durumlarında, zarar gören kişinin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla ikame araç süresi, önemli bir belirleyici unsurdur. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün üzerinden hesaplanacağı durumlarda bu süre, kişinin yeni bir araç temin etmesine kadar geçen makul zaman dilimiyle sınırlandırılır. Ancak bu süre, araç sahibinin iyi niyetli davranışları ve piyasadaki şartlar gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Yargıtay kararları ışığında ele alındığında, makul süre kavramı adil bir tazminat noktasında kritik bir rol oynar. Pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı, zarar görenin, pert olan aracının yerine aynı model ve özelliklerde bir araç elde edebilmesi için tanınan süreyi esas alır. Örneğin, piyasa şartlarına göre aynı nitelikte bir aracın bulunması ve satın alınması için gereken genel süre dikkate alınır.

Belirlenen sürenin aşılması halinde ise mağduriyetin uzadığı iddiasıyla ek talepler getirilemez. Çünkü Yargıtay, zarar görenin makul sürenin ötesindeki bir araç kiralama süreci ya da masraflarını talep etmesini adil bulmamaktadır.

Hesap yöntemi ise yerleşiktir: emsal aracın günlük kiralama bedeli, bilirkişinin saptadığı makul süreyle çarpılır. Fiilen daha uzun süre araç kiralanmış olması, makul süreyi aşan kısmın da tazmin edileceği anlamına gelmez; kira faturası günlük bedelin ispatına yarar, sürenin değil.

Sonuç itibarıyla her olayın kendine özgü şartları göz önünde bulundurulmalıdır. Kasko poliçesinden ikame araç alındıysa o günler, kusurlu taraftan istenecek mahrumiyet süresinden düşülür; aynı günler için iki kez tazminat alınamaz.

Pert Araçta İkame Araç Süresi Ne Kadardır?

Pert araçta ikame araç süresi, aracın onarım süresi değil, yeni bir aracın temin edilmesi için gereken makul süredir. Çünkü pert araç, ekonomik olarak tamir edilmesi beklenen bir araç değildir. Bu nedenle ikame araç süresi belirlenirken “aracın kaç günde tamir edileceği” değil, “aynı özelliklerde yeni bir aracın kaç günde alınabileceği” sorusu esas alınır.

Bu sorunun cevabı dosyadan dosyaya değişir ve içtihatta bağlayıcı bir gün sayısı bulunmaz. Örneğin piyasada kolay bulunan bir binek araç için makul süre daha kısa kabul edilebilirken, özel donanımlı, ticari veya piyasada zor bulunan bir araç için daha uzun süre gündeme gelebilir.

İkame araç süresinin gereksiz şekilde uzatılması halinde, zarar görenin tüm süre için talepte bulunması mümkün olmayabilir. Mahkemeler bu noktada zarar görenin makul ve özenli davranıp davranmadığını da inceler. Yeni araç alma sürecinin makul olmayan nedenlerle uzatılması, talep edilebilecek bedelin sınırlandırılmasına yol açabilir.

Bu nedenle pert araçta ikame araç süresi belirlenirken hem araç sahibinin mağduriyeti hem de tazminatın hakkaniyete uygunluğu birlikte değerlendirilir.

Pert Araçta Mahrumiyet Bedeli Nasıl Belirlenir?

Pert araç durumunda oluşan mahrumiyet bedelinin belirlenmesi, bir dizi kriterin detaylıca değerlendirilmesiyle gerçekleşir. Bu bedelin amacı, aracın perte çıktığı dönemde araç sahibinin kullanımdan kaynaklanan zararını telafi etmektir. Pert araç mahrumiyet bedeli, sigorta hukukunda ve Yargıtay kararlarında özel bir yere sahiptir. Özellikle, zarar gören kişinin yeni bir araç edinme sürecindeki kaybı esas alınarak hesaplama yapılır.

Bu hesaplama sürecinde ilk olarak, aracın piyasa değeri ve aracın ikamesi için gereken süre analiz edilir. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün süreceğine karar verilirken şu faktörler dikkate alınır:

1. İkame Araç İçin Gerekli Süre: Zarara uğrayan kişinin, aynı model ve özelliklerde bir araç alabilmesi için geçen makul süre tespit edilir. Yargıtay kararlarına göre, bu süre zarfında hesaplanan mahrumiyet bedeli, zarar görenin hakkını koruma amacıyla belirlenir.
2. Emsal Araçların Kiralama Bedeli: İkame sürecinde muadil bir aracı kiralama ihtimali göz önünde bulundurulur ve bu araçların günlük kira maliyeti hesaplanır.
3. Bilirkişi Görüşü: Uyuşmazlık mahkemeye ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşındığında bedel çoğunlukla bilirkişi raporuna dayanılarak belirlenir. Bilirkişi, aracın piyasadan temini ve kullanılamama süresine hakim bir rapor hazırlar.

Pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı bağlamında, zarar görenin taleplerinin hakkaniyete uygun bir şekilde karşılanması esastır. Yargıtay aşırı veya fahiş talepleri kabul etmez; eksik bilirkişi incelemesiyle fazla tazminata hükmedilmesini bozma sebebi sayar. Bu nedenle bedelin doğru ve gerçekçi hesaplanması, araç sahiplerinin maddi haklarının korunmasında kritik önem taşır.

Pert Araçta Mahrumiyet Süresi Kaç Gün?

Pert araçlarda mahrumiyet süresi, zarar görenin yeni bir araç edinene kadar geçen makul süre dikkate alınarak belirlenir. İçtihatta sabit bir gün sayısı yoktur; belirleyici olan, emsal aracın temin edilebileceği süredir. Bu süre tespit edilirken birçok faktör değerlendirilir ve adil bir hesaplama yapılmasına özen gösterilir. Pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı, bu tür durumların çözüme kavuşturulmasında belirleyici bir rehber olarak öne çıkar.

Mahrumiyet süresinin belirlenmesindeki en önemli unsurlardan biri, araç sahibinin yeni bir araç satın almak için ihtiyaç duyacağı zamandır. Bu süreçte piyasada benzer niteliklere sahip bir aracın bulunabilirliği, satış işlemlerinin süresi ve ödeme prosedürleri gibi hususlar dikkate alınır. Sigorta şirketinin pert bedelini ödediği tarih de dosyadaki verilerden biridir, ancak tek başına ölçü değildir: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, mahrumiyet süresini kaza ile sigorta ödemesi arasındaki 53 güne göre hesaplayan kararı, emsal aracın temin süresi ayrıca belirlenmediği için bozmuştur (17. HD, 2015/15952 E., 2016/4237 K.).

Yargıtay kararlarına göre, pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün süreceğini belirlerken ayrıca mağdurun ihtiyatlı davranması beklenir. Bu, yeni araç satın alma sürecini gereksiz yere uzatmamayı ifade eder ve zarar görenin zararın artmasına katkıda bulunmama yükümlülüğünün (TBK m.52) bir yansımasıdır. Zarar gören tarafın makul süre sınırlarını aşması durumunda, mahrumiyet bedeli bu süreyle sınırlı tutulabilir.

Uzman bilirkişi incelemeleri de mahrumiyet süresinin hesaplanmasında önemli bir role sahiptir. Bilirkişiler, zarar görenin yeni bir araç satın alma sürecinde geçerli olan koşulları değerlendirerek tarafsız bir şekilde görüş sunar. Aynı zamanda aracın yaşı, donanımı ve kazanın gerçekleştiği dönemdeki piyasa koşulları gibi somut veriler de göz önünde bulundurulur.

Pert araç mahrumiyet bedeli hesaplamasında, makul sürenin aşılmaması ve ilgili tarafların kusurlarının orantılı bir biçimde dikkate alınması adil bir çözüm üretmek adına son derece önemlidir. Bu hassas yaklaşım, gerek tarafların haklarının korunmasını gerekse hukuki problemlerin etkin bir şekilde çözülmesini sağlar.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Makul Süre Nasıl Belirlenir?

Bir trafik kazası sonrası aracın perte ayrılması durumunda, zarar gören tarafın uğradığı kaybın telafisi için pert araç mahrumiyet bedeli talep edilebilmektedir. Bu bedelin doğru şekilde hesaplanabilmesi için en önemli unsurlardan biri ise mahrumiyet süresinin makul bir şekilde belirlenmesidir. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün üzerinden değerlendirileceği, çoğunlukla hukuki emsal kararlar ve bilirkişi raporları çerçevesinde tespit edilir.

Makul süre, zarar gören kişinin yeni bir aracı tedarik edebilmesi için geçmesi gereken gerçekçi zaman dilimini ifade eder. Bu sürenin belirlenmesinde dikkate alınan ölçütler şunlardır:

• Aracın Piyasa Durumu: Perte ayrılan araç ile aynı model ve özelliklerde bir aracın bulunabilirliği göz önüne alınır. Emsal araçların piyasada mevcut olup olmaması, süreyi doğrudan etkileyen bir faktördür.
• Satın Alma İşlemlerinin Süresi: Yeni bir araç satın almak için gerekli idari ve lojistik süreçler değerlendirilir. Bu süreçler arasında pazarlık, kredi işlemleri ve diğer finansal onaylar yer alır.
• Sigorta Süreci: Pert bedelinin ödendiği tarih, yeni araç alımının finansmanı bakımından bilirkişinin değerlendirebileceği bir veridir; ancak süre, kaza ile ödeme arasındaki gün sayısına doğrudan eşitlenemez.

Yargıtay kararları, pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı aramalarında en çok sorulan soruya, yani makul sürenin tespitine kılavuz sunar. İçtihada göre makul süre aşılmadığı müddetçe zarar gören, yeni bir aracı tedarik edemediği süre boyunca bu bedelin tazminini talep edebilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’ne göre makul süre, zarar görenin aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek süredir (17. HD, 2015/8515 E., 2016/863 K.).

Sonuç olarak, pert araç mahrumiyet bedelinin adil bir şekilde belirlenmesi açısından, makul süre kavramının doğru analiz edilmesi kritik öneme sahiptir. Tüm bu hususlar, zarar görenin mağduriyetini gidermeye yönelik objektif bir yaklaşım benimsemektedir.

Pert araçta mahrumiyet bedeli belirlenirken esas alınan ölçüt bir gün sayısı değil, emsal aracın temini için gereken süredir; bu süre dosyadaki somut verilerden türetilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Hangi Şartlarda Talep Edilir?

Pert araç mahrumiyet bedelinin bu başlık altında talep edilebilmesi için öncelikle trafik kazası sonucunda aracın tam hasara uğraması, yani onarımının ekonomik olarak uygun olmaması gerekir; araç onarılabiliyorsa mahrumiyet bedeli yine istenir, ancak makul tamir süresi üzerinden hesaplanır. Aracın pert olarak değerlendirilmesi, kullanım kaybı tazminatı bakımından önemli bir başlangıç noktasıdır. Ancak yalnızca aracın perte ayrılmış olması her durumda otomatik olarak mahrumiyet bedeli alınacağı anlamına gelmez.

Bu bedelin talep edilebilmesi için genellikle şu şartların bulunması gerekir:

• Trafik kazası sonucunda aracın pert veya tam hasarlı hale gelmesi,
• Kazada karşı tarafın tamamen veya kısmen kusurlu olması,
• Araç sahibinin kusur oranına göre zarara uğramış olması,
• Araçtan fiilen yararlanılamayan bir dönem bulunması,
• Yeni araç temini için makul bir süreye ihtiyaç duyulması,
• Talep edilen bedelin makul ve ispatlanabilir olması,
• Gerekli belgelerin dosyaya sunulması.

Pert araç mahrumiyet bedeli, kural olarak zarar görenin aracından yararlanamaması nedeniyle oluşan ekonomik kaybın giderilmesini amaçlar. Bu nedenle talepte bulunurken yalnızca “araç perte çıktı” demek yeterli değildir. Aracın ne kadar süreyle kullanılamadığı, aynı nitelikte yeni aracın ne kadar sürede temin edilebileceği ve günlük kullanım kaybının ne kadar olduğu belgelerle desteklenmelidir.

Yargıtay uygulamasında da bu bedelin belirlenmesinde hakkaniyete uygun, gerçekçi ve makul bir değerlendirme yapılması gerektiği kabul edilmektedir. Fahiş kiralama bedelleri, gereğinden uzun süreler veya somut olayla uyumlu olmayan talepler mahkemeler tarafından sınırlanabilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Pert araç mahrumiyet bedeli hesaplanırken temel olarak iki unsur dikkate alınır: makul mahrumiyet süresi ve günlük ikame araç bedeli. Bu iki değer çarpılarak toplam mahrumiyet zararı belirlenir. Ancak hesaplama yapılırken kusur oranı, aracın niteliği, emsal araç kiralama bedeli ve somut olayın özellikleri de değerlendirilir.

Genel hesaplama mantığı şu şekildedir:

Hesaplama Unsuru	Açıklama	Temsili örnek
Günlük ikame araç bedeli	Perte ayrılan araca benzer nitelikte bir aracın günlük kiralama bedelidir.	1.000 TL
Makul mahrumiyet süresi	Aynı model ve özellikte yeni bir aracın temin edilmesi için gereken süredir.	15 gün
Toplam mahrumiyet zararı	Günlük bedel ile makul sürenin çarpılmasıyla bulunur.	1.000 TL x 15 gün = 15.000 TL
Kusur indirimi	Zarar görenin kusuru varsa hesaplanan bedelden kusur oranında indirim yapılabilir.	%25 kusur varsa 11.250 TL

Eğer zarar görenin kazadaki kusur oranı varsa, hesaplanan tutardan kusur oranına göre indirim yapılabilir. Örneğin zarar gören araç sahibinin kazada %25 kusurlu olduğu kabul edilirse, hesaplanan mahrumiyet bedelinin yalnızca kusursuz kalan kısmı talep edilebilir.

Hesaplamada dikkate alınan başlıca kriterler şunlardır:

• Aracın marka, model, yaş ve segmenti,
• Aracın ticari veya hususi kullanım amacı,
• Emsal araçların günlük kiralama bedeli,
• Yeni araç temini için gereken makul süre,
• Sigorta ödemesinin yapıldığı tarih (tek başına ölçü değildir),
• Aracın piyasada bulunabilirliği,
• Tarafların kusur oranı,
• Bilirkişi raporu ve mahkemenin değerlendirmesi.

Örneğin günlük emsal araç kiralama bedeli 1.000 TL ve makul mahrumiyet süresi 15 gün olarak belirlenirse, kusur indirimi yapılmadan hesaplanan mahrumiyet bedeli 15.000 TL olur. Rakamlar temsilidir: 15 gün bir norm değil, bilirkişinin somut dosyada saptayacağı süreye örnektir; tutar da somut olayın şartlarına ve kusur oranına göre değişir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Kaç Gün Hesaplanır?

Pert araç mahrumiyet bedelinin kaç gün üzerinden hesaplanacağı her olayda aynı değildir. Uygulamada sıkça dile getirilen “15 gün” bir kural değil, tek tek dosyalarda çıkan sonuçlardan biridir: örneğin kasko sigortacısına karşı açılan bir davada istinaf mahkemesi, aynı model ve yaştaki aracın temini için makul süreyi 15 gün kabul etmiş, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu kararı onamıştır (4. HD, 2021/10236 E., 2023/4815 K., 03.04.2023). Başka bir dosyada süre; aracın niteliğine, piyasa koşullarına ve yeni aracın temin edilebilirliğine göre daha kısa ya da daha uzun çıkabilir.

Pert araçlarda mahrumiyet süresi, onarım süresi gibi değerlendirilmez. Çünkü pert araç ekonomik olarak tamir edilmeyecek araçtır. Bu nedenle esas alınan süre, zarar görenin aynı model, yaş ve özelliklerde yeni bir aracı satın alması için gereken makul süredir.

Yargıtay kararlarında, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen yüzlerce günlük sürenin doğrudan mahrumiyet bedeli hesabına esas alınması doğru bulunmamıştır. Bunun yerine, aynı özelliklere sahip yeni bir aracın temini için gerekli makul sürenin bilirkişi tarafından belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Bu nedenle “pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün alınır?” sorusuna kesin bir gün sayısı ile cevap vermek doğru değildir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, bilirkişinin 483 günlük bir kazanç kaybı süresini “makul” saydığı dosyada hükmü bozmuş ve makul sürenin nasıl saptanacağını göstermiştir: davacı yargılama sırasında fiilen yeni bir araç almışsa, o aracın alım tarihi makul sürenin tespitinde esas alınabilir (17. HD, 2020/1733 E., 2021/1009 K., 09.02.2021). Buna rağmen özel nitelikli, piyasada zor bulunan veya ticari kullanıma konu olan araçlarda bu süre farklı değerlendirilebilir.

Pert Araçta Makul Süre Nasıl Belirlenir?

Pert araçta makul süre, zarar gören kişinin aynı model, yaş, segment ve özelliklerde yeni bir araç satın alabilmesi için ihtiyaç duyacağı objektif zaman dilimidir. Bu süre belirlenirken yalnızca araç sahibinin beyanı değil, piyasa koşulları, emsal araç bulunabilirliği ve pert bedelinin ödendiği tarih de (tek başına ölçü olmamak üzere) dikkate alınır.

Makul sürenin belirlenmesinde şu kriterler önemlidir:

• Aynı model ve yaşta araçların piyasada bulunup bulunmadığı,
• Aracın sıfır veya ikinci el olarak temin edilme imkânı,
• Pert bedelinin ne zaman ödendiği (tek başına ölçü değildir),
• Satın alma, noter ve devir işlemlerinin süresi,
• Finansman veya kredi işlemlerinin gerekip gerekmediği,
• Aracın ticari faaliyet için kullanılıp kullanılmadığı,
• Zarar görenin süreci gereksiz yere uzatıp uzatmadığı.

Yargıtay’a göre makul süre, somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir. Bu nedenle zarar gören kişinin uzun süre araç satın almaması veya süreci gereksiz yere uzatması halinde, tüm bu süre için mahrumiyet bedeli talep etmesi mümkün olmayabilir. Mahkemeler genellikle bilirkişi incelemesi ile aynı nitelikte bir aracın ne kadar sürede temin edilebileceğini tespit eder.

Bu yaklaşım, hem zarar görenin mağduriyetinin giderilmesini hem de karşı tarafın fahiş ve ölçüsüz taleplerle karşılaşmamasını amaçlar.

Ağır Hasarlı (Onarılabilir) Araçta Mahrumiyet Süresi Nasıl Hesaplanır?

Araç onarılabiliyorsa ölçü yeni araç alma süresi değil, makul tamir süresidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi bu ayrımı açıkça kurmuştur: bilirkişiden, aracın onarımı mümkün ve ekonomikse hasarın giderilmesi için makul tamir süresinin, tamiri ekonomik değilse (pert uygunsa) yeni araç satın alınması için gerekli sürenin tespiti istenmelidir (17. HD, 2016/8088 E., 2019/2985 K.). Halk arasında “pert” denen araçların bir kısmı aslında ağır hasarlıdır: onarım masrafı aracın değerinin %60’ını aşmış ama araç onarılabilir durumdadır (SEDDK 2025/12 m.5/1). Bu araçlar trafikten çekilir, onarıldıktan sonra yeniden tescil edilebilir; mahrumiyet süresi de buna göre onarım süresi üzerinden hesaplanır.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Pert araç mahrumiyet bedeli talep edilirken zararın ispatlanabilmesi için bazı belgelerin sunulması gerekir. Belgelerin eksiksiz hazırlanması, hem sigorta başvurularında hem de dava sürecinde talebin daha sağlıklı değerlendirilmesini sağlar.

Genellikle pert araç mahrumiyet bedeli talebinde şu belgeler önem taşır:

• Trafik kaza tespit tutanağı,
• Kusur oranını gösteren belge veya rapor,
• Araç ruhsatı,
• Ekspertiz raporu,
• Aracın pert olduğunu gösteren sigorta veya eksper belgesi,
• Hasar dosyası evrakları,
• Sigorta şirketi ödeme belgesi,
• Pert bedeli ödeme tarihi,
• Aracın piyasa değerini gösteren belgeler,
• Emsal araç ilanları,
• Araç kiralandıysa kira sözleşmesi,
• Araç kiralama faturası veya ödeme dekontu,
• Yeni araç alındıysa noter satış belgesi,
• Yeni araç alım tarihi,
• Varsa bilirkişi veya uzman görüşü.

Araç kiralanmamış olsa bile, araçtan mahrum kalındığını gösteren durumlar ve kullanım ihtiyacı dosyada açıklanmalıdır. Çünkü mahkemeler bazı durumlarda fiilen araç kiralanmamış olsa dahi, aracın kullanılamamasından doğan zararın tazminini değerlendirebilir.

Belgelerde tarihlerin tutarlı olması önemlidir. Özellikle kaza tarihi, pert kararı tarihi, sigorta ödeme tarihi ve yeni araç alım tarihi mahrumiyet süresinin belirlenmesinde etkili olabilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Kimden Talep Edilir?

Pert araç mahrumiyet bedeli, kazada kusurlu olan taraf veya araç işleteninden talep edilebilir. Bu bedel, aracın kullanılamamasından doğan ekonomik zarar niteliğinde olduğundan, zarara kusuruyla sebep olan kişilerin sorumluluğu gündeme gelir.

Talebin yöneltilebileceği kişiler somut olaya göre değişebilir. Genel olarak şu kişilerden talepte bulunulabilir:

• Kazaya kusuruyla sebep olan sürücü,
• Kusurlu aracın işleteni,
• Bazı durumlarda araç maliki,
• Poliçe kapsamı uygunsa ilgili sigorta şirketi,
• Kasko poliçesinde teminat varsa kasko sigortacısı.

Listedeki “ilgili sigorta şirketi” ifadesi yalnızca ihtiyari teminatlar için geçerlidir. Zorunlu trafik sigortası bakımından tartışma yoktur: KTK m.92/k, kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışında saydığı için bu kalem zorunlu poliçeden istenemez. Sigorta şirketinin sorumluluğu, ancak kasko poliçesinde ikame araç ya da kullanım kaybı teminatı kararlaştırılmışsa ve o teminatın sınırları içinde doğar.

Bu nedenle pert araç mahrumiyet bedeli talebinde bulunmadan önce kusur durumu, sigorta poliçesi, hasar dosyası ve Yargıtay içtihatları birlikte incelenmelidir.

Sigorta Şirketi Pert Araç Mahrumiyet Bedelinden Sorumlu mudur?

Pert araç mahrumiyet bedelinde en çok merak edilen konulardan biri, bu zarardan sigorta şirketinin sorumlu olup olmadığıdır. Sorunun kanuni cevabı nettir: Karayolları Trafik Kanunu m.92’ye 2021 yılında eklenen (k) bendi, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları” zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı dışında saymıştır. Araç mahrumiyet bedeli de bu gruba girdiğinden zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz.

Zorunlu trafik sigortası, üçüncü kişilerin doğrudan zararlarını karşılar. Mahrumiyet bedeli ise dolaylı bir zarar olduğu için teminatın dışında kalır ve kazaya kusuruyla sebep olan sürücüden, aracın işleteninden ve varsa araç sahibinden Türk Borçlar Kanunu m.49 uyarınca talep edilir. Teminat dışı olması zararın hukuken doğmadığı anlamına gelmez; yalnızca muhatabı değiştirir.

Buna karşılık, kasko poliçesinde ikame araç teminatı, asistan hizmeti veya araç kiralama desteği bulunuyorsa, sigorta şirketinin poliçe kapsamında belirli süre ve şartlarla ikame araç sağlaması veya bedel ödemesi mümkün olabilir. Ancak bu durum poliçenin özel şartlarına göre değişir.

Bu nedenle pert araç mahrumiyet bedeli talep edilmeden önce şu noktalar kontrol edilmelidir:

• Zorunlu trafik sigortası teminat kapsamı,
• Kasko poliçesinde ikame araç teminatı olup olmadığı,
• Poliçedeki günlük ve toplam süre sınırları,
• Kazadaki kusur oranları,
• Talebin kime yöneltileceği,
• Yargıtay kararları ve bilirkişi değerlendirmesi.

Hak kaybı yaşamamak için sigorta poliçesi, kaza evrakları ve kusur durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Talep Etmek İçin Araç Kiralamak Şart mı?

Pert araç mahrumiyet bedeli talep edebilmek için her durumda fiilen araç kiralanmış olması şart değildir. Aracın kazadan sonra kullanılamaz hale gelmesi ve araç sahibinin bu nedenle kullanım imkanından mahrum kalması, tek başına ekonomik zarar olarak değerlendirilebilir.

Ancak araç kiralanmışsa, kira sözleşmesi, fatura ve ödeme dekontları talebin ispatını kolaylaştırır. Kiralama yapılmamışsa, mahkeme veya bilirkişi emsal araç kiralama bedellerini dikkate alarak makul bir günlük bedel belirleyebilir.

Bu noktada önemli olan, talep edilen bedelin makul olmasıdır. Perte ayrılan aracın özellikleriyle uyumlu olmayan lüks araç kiralama giderleri veya piyasa rayicinin çok üzerinde bedeller kabul edilmeyebilir. Mahkemeler genellikle benzer segmentteki araçların günlük kiralama bedelini esas alır.

Dolayısıyla araç kiralanmamış olması, pert araç mahrumiyet bedeli talebini tamamen ortadan kaldırmaz. Ancak talebin somut delillerle desteklenmesi ve makul sınırlar içinde açıklanması gerekir.

Bu kuralın künyeli dayanağı bir kanun yararına bozma kararıdır: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kiralama belgesi sunulmamış olsa da zararın tam ispat edilemediği hâllerde hâkimin TBK m.50/2 uyarınca zararı belirleyeceğini, makul süre ve ikame bedelinin bilirkişiyle saptanması gerektiğini kabul etmiştir (4. HD, 2021/26777 E., 2022/11236 K., 29.09.2022). Tersi de geçerlidir: fatura sunmak tek başına talebi kazandırmaz; kasko klozunun sınırı dolmuşsa 14.160 TL’lik gerçek kiralama faturası da sigortacıya ek sorumluluk yüklememiştir (4. HD, 2023/7255 E., 2023/12877 K.).

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Davasında Bilirkişi Raporunun Önemi

Pert araç mahrumiyet bedeli davalarında bilirkişi raporu çoğu zaman belirleyici niteliktedir. Çünkü mahkeme, aracın perte ayrılıp ayrılmadığını, yeni araç temini için gereken makul süreyi ve günlük mahrumiyet bedelini teknik değerlendirme ile tespit eder.

Bilirkişi incelemesinde genellikle şu hususlar değerlendirilir:

• Aracın kaza sonrası pert sayılıp sayılmayacağı,
• Aracın marka, model, yaş ve piyasa değeri,
• Aynı özelliklerde bir aracın piyasadan temin süresi,
• Emsal araçların günlük kiralama bedeli,
• Sigorta ödeme tarihi,
• Pert bedelinin ödenip ödenmediği,
• Mağdurun yeni araç satın alma sürecinde makul davranıp davranmadığı,
• Talep edilen sürenin ve bedelin hakkaniyete uygun olup olmadığı.

Yargıtay kararlarında da mahkemelerin, pert araç mahrumiyet bedelini belirlerken eksik bilirkişi raporuna dayanarak karar vermemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Özellikle kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun sürelerin tamamı için tazminata hükmedilmeden önce, yeni araç temini için gereken makul sürenin bilirkişi tarafından açıklığa kavuşturulması gerekir.

Bu nedenle bilirkişi raporuna itiraz edilmesi gereken durumlarda, rapordaki süre, günlük bedel, araç segmenti ve kusur oranı dikkatle incelenmelidir.

Araç Mahrumiyet Bedeli Bilirkişi Raporuna İtiraz

Bilirkişi raporuna itiraz süresi, raporun taraflara tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.281/1). Bu sürede raporda eksik görülen hususların tamamlattırılması, belirsiz noktaların açıklattırılması ya da yeni bilirkişi atanması istenebilir. Pert dosyalarında itiraz dilekçesinde özellikle şu noktalar denetlenir:

• Süre, kaza tarihinden dava tarihine ya da sigorta ödemesine kadar geçen gün sayısıyla mı hesaplandı? Yargıtay bu yöntemi 787, 483 ve 53 günlük hesaplarda bozmuştur.
• Emsal araç gerçekten aynı model, yaş ve donanımda mı? Davacının fiilen aldığı araç “emsal olamaz” denilerek hesap dışı bırakıldıysa bu, 17. HD’nin eksik inceleme saydığı durumdur (2020/1733 E., 2021/1009 K.).
• Günlük bedel hangi kaynaktan alındı? Kiralama firması teklifleri, ilanlar ya da ticari araçta defter ve vergi kayıtları gösterilmiş mi?
• Ticari araçta kazanç kaybı hesabı için mali müşavir veya muhasebeci bilirkişiden rapor alınmış mı? Yargıtay, personel servis aracına ilişkin bir dosyada bunu açıkça istemiştir (17. HD, 2016/8088 E., 2019/2985 K.).

Bozmadan sonraki aşama da önemlidir: bozma üzerine ek rapor alınmasına karar verilen bir dosyada davacı bilirkişi ücretini yatırmayıp davayı takip etmeyince dava açılmamış sayılmış ve bu karar onanmıştır (4. HD, 2021/26945 E., 2022/470 K.). İtirazın biçimi ve örnek dilekçe için araç mahrumiyet bedeli bilirkişi raporuna itiraz yazımıza bakabilirsiniz.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Yargıtay Kararları

T.C. YARGITAY 17. Hukuk Dairesi Esas No: 2015/8515 Karar No: 2016/863 Karar Tarihi: 25-01-2016:

TAZMİNAT DAVASI – DAVACIYA AİT ARACIN KAZA NEDENİYLE PERT OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİNİN UYGUN OLDUĞU – ARAÇ MAHRUMİYETİ ZARARININ BELİRLENEREK SONUCUNA GÖRE BİR KARAR VERMEK GEREĞİ – FAZLA TAZMİNATA HÜKMEDİLDİĞİ – HÜKMÜN BOZULMASI 

ÖZET: Davaya konu trafik kazası tarihinde meydana geldiği gibi, asıl davacıya ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre asıl davacının aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişiden ek rapor aldırılmadan fazla tazminata hükmedilmesi isabetli görülmediğinden hükmün bozulmuştur. (6098 S. K. m. 49) 

Dava ve Karar: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde asıl davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü: Asıl davacı-karşı davalı vekili, müvekkilinin aracını 19.05.2011 tarihinde tamir için davalıya bıraktığını, davalının da araç tamir edilinceye kadar Serçe model otomobili müvekkiline emaneten verdiğini, davalının aynı gece müvekkile ait araçla kaza yapması sonucu aracın pert olması nedeniyle fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 4.000 TL hasar bedeli, müvekkili müteahhit olup araçtan kaza tarihi olan 19.05.2011 tarihinden dava tarihi olan 24.06.2013 tarihine kadar mahrum kaldığı için 16.156 TL (dava tarihi olan 24.06.2013 tarihinden karar tarihine kadar işleyecek günlük gelirden mahrum kalınan menfaat kaybının parasal değeri şimdilik belli olmadığından saklı tutarak) olarak toplam 20.156 TL tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsilini talep etmiştir. Asıl davalı-karşı davacı vekili, 19.05.2011 tarihinde asıl davacının aracının arızalanması nedeniyle asıl davacının aracının müvekkiline değil, başka ustaya bırakıldığını, asıl davacının tacir olmadığını, asıl davacının sigortadan aldığı hasar bedelinin talep ettiği tazminattan indirilmesi gerektiğini, müvekkili tarafından asıl davacıya emaneten bırakılan Serçe model otomobilin kullanılamaması nedeniyle 16.156 TL alacağın, asıl davacı aracının masrafını vermekten ve aracı teslim almaktan ihtara rağmen kaçındığından aracın müvekkiline ait işyerinde zorunlu olarak muhafaza edilmesi nedeniyle müvekkili iş alamadığı için şimdilik 1.000 TL tazminat ile olaydan sonra itibar kaybı nedeniyle 5.000 TL manevi tazminatın karşı davalıdan tahsilini talep etmiş, asıl davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 4.000,00 TL aracın hasarı nedeniyle oluşan zarar ve aracın 19/05/2011 den dava tarihine kadar mahrumiyet kaybından oluşan 11.805,00 TL maddi zararının 19/05/2011 kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karşı davanın reddine karar verilmiş; hüküm, asıl davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen maddi tazminata (hasar bedeli) ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük  bulunmamasına göre, asıl davalı-karşı davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Mahkemece makine mühendisinden aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre asıl davacıya ait aracın pert olduğu belirtilerek, asıl davacının araç mahrumiyeti zararı kaza tarihi olduğu belirtilen 19.05.2011 tarihinden dava tarihi olduğu belirtilen 15.07.2013 tarihine kadar 787 gün için 11.805 TL olarak belirlenmiştir. Davaya konu trafik kazası 20.05.2011 tarihinde meydana geldiği gibi, asıl davacıya ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre asıl davacının aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişiden ek rapor aldırılmadan yazılı şekilde fazla tazminata hükmedilmesi isabetli görülmemiştir. Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davalı-karşı davacı vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davalı-karşı davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile asıl davada verilen hükmün BOZULMASINA, 25.01.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.”

T.C. YARGITAY 17. Hukuk Dairesi Esas No: 2015/15952 Karar No: 2016/4237 Karar Tarihi: 04-04-2016:

TAZMİNAT DAVASI – DAVACI ŞİRKETE AİT ARACIN KAZA NEDENİYLE PERT OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİNİN UYGUN OLDUĞU – ARAÇ MAHRUMİYETİ ZARARININ BELİRLENEREK SONUCUNA GÖRE BİR KARAR VERMEK GEREKTİĞİ – HÜKMÜN BOZULDUĞU

ÖZET: Davacı şirkete ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre, davacı şirketin aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişilerden ek rapor aldırılmadan karar verilmesi isabetli görülmemiştir. (6098 S. K. m. 49) 

Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalılar tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü: Karar: Davacı vekili, müvekkiline ait araca davalıların sürücüsü ve maliki olduğu aracın kusurlu olarak çarpması sonucu aracın pert olduğunu, dava dışı kasko şirketinin müvekkiline 22.824 TL ödediğini ancak aracın 2. el piyasa değerinin daha yüksek olduğunu, eksik ödenen şimdilik 1.000 TL ile kaza tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre içinde müvekkili ulaşımını başka şekilde sağladığından şimdilik 1.000 TL araç mahrumiyeti zararının davalılardan kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle talebini araç mahrumiyeti bakımından 1650 TL, araç değeri nedeniyle uğranılan zarar bakımından 4.176 TL olmak üzere toplam 5.826 TL’ye yükseltmiştir. Davalılar, sürücü ……’nin olay sırasında 0,95 promil alkollü olduğunu, bu nedenle kusurun tamamının kendisinde kabul edilmemesi gerektiğini, sigorta şirketinin zararı karşıladığını, davacının sigorta şirketine verdiği ibranamenin kendileri yönünden de geçerli sayılması gerektiğini, zamanaşımının dolduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının dava ve ıslah dilekçesindeki taleplerinin kabulü ile toplam 5.826 TL (4.176 TL si araç değeri nedeniyle uğranılan zarar, 1650 TL si araç mahrumiyeti nedeniyle uğranılan zarar karşılığı olmak üzere) nin olay tarihi olan 25/01/2013 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm davalılar tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalıların yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece makine mühendislerinden aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davacı şirkete ait aracın pert olduğu belirtilerek, davacı şirketin araç mahrumiyeti zararı kaza tarihi olan 25.01.2013 tarihinden dava dışı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa ödemenin yapıldığı 19.03.2013  tarihine kadar geçen 53 günlük süre için, hatta kiralama şirketlerinde aylık kira ücretleri uygun olduğundan 2 aylık süre için 1.650 TL olarak belirlenmiştir. Davacı şirkete ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre, davacı şirketin aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişilerden ek rapor aldırılmadan yazılı şekilde karar verilmesi isabetli görülmemiştir. Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalıların sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalıların temyiz isteminin kabulü ile hükmün bozulmasına, 04.04.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.

Trafik kazaları sonrasında, bir aracın tam hasarlı olarak perte ayrılması durumunda, aracın kullanımından doğan ekonomik zararlar sıklıkla dava konusu olmaktadır. Bu bağlamda pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı, zarar gören araç sahipleri için hukuki bir yol haritası sunmaktadır. Yargıtay kararları, pert araç durumlarında mahrumiyet bedelinin nasıl belirlenmesi gerektiği ve süre hesaplaması konusunda önemli içtihatlar oluşturur.

Yargıtay, özellikle araç sahiplerinin yeni bir araç temin edene kadar geçen makul sürede yaşadığı ekonomik kaybın tazmin edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu süreçte öne çıkan husus, kazanın gerçekleştiği tarihteki pert araç mahrumiyet bedeli hesaplamalarının adil ve gerçekçi olması gerektiğidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin verdiği kararlar incelendiğinde, makul süre hesaplanırken, piyasa koşulları ve araç sahibinin ne kadar sürede aynı standartlarda bir araç satın alabileceği dikkate alınmaktadır.

Bir diğer önemli husus, sigorta şirketlerinin ödeme yükümlülüklerine ilişkindir. Mahrumiyet bedeli, KTK m.92/k uyarınca zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; bu nedenle Yargıtay kararlarında talebin muhatabı kural olarak kusurlu sürücü ve işletendir. Nitekim 483 günlük sürenin bozulduğu dosyada da mahrumiyet bedeline, davada yer alan trafik sigortacısı dışındaki davalılar aleyhine hükmedilmişti (17. HD, 2020/1733 E., 2021/1009 K.). Pert araç mahrumiyet bedelinin kaç gün boyunca talep edilebileceği ise bu tür davalarda sıkça gündeme gelmektedir. Makul süreyi aşan bir talepte bulunan araç sahibi, emsal aracın neden daha geç temin edilebildiğini ispatlamak durumundadır (TBK m.50/1). Dolayısıyla hakların doğru savunulabilmesi için her iki tarafın da bilirkişi raporlarını dikkatle incelemesi önemlidir.

Neticede, Yargıtay’ın kararları ışığında, araç sahibinin uğradığı zararların kapsamlı bir şekilde değerlendirildiği ve adil bir tazminat sağlandığı görülmektedir. Yargıtay, tazminat oranlarının belirlenmesi sırasında yalnızca aracın bedelini (pert bedeli) değil, geçici kullanım kaybını da değerlendirmekte ve bu durumun mağdura yarattığı ek ekonomik zararları gidermeye odaklanmaktadır.

Üçüncü Karar: Makul Süre Nasıl Ölçülür?

Yukarıdaki iki karar makul sürenin esas alınması gerektiğini söyler; üçüncü karar bu sürenin nasıl ölçüleceğini gösterdiği için pratikte en çok işe yarayanıdır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2020/1733 E., 2021/1009 K., 09.02.2021 tarihli kararında, bilirkişinin 483 günlük kazanç kaybı süresini makul saydığı ve mahkemenin buna dayanarak tazminata hükmettiği dosya bozulmuştur. Bozma gerekçesinde iki somut ölçüt verilir:

• Mahrumiyet zararı, aynı nitelikte emsal yeni bir aracın satın alınması için gerekli süreye göre belirlenir; kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen süre doğrudan esas alınamaz.
• Davacı yargılama sırasında fiilen yeni bir araç almışsa, o aracın alım tarihi makul sürenin tespitinde esas alınabilir. Karara konu dosyada davacının aldığı araç “emsal olamaz” denilerek hesaba katılmamıştı; Yargıtay bunu eksik inceleme saymıştır.

Bu karar, dilekçe kurarken doğrudan kullanılabilir bir ölçüt sunar: yeni araç alındıysa faturası ve tescil tarihi dosyaya konur; alınmadıysa emsal ilanlar, bayi teslim süreleri ve tertibat gerektiren araçlarda dönüşüm süresi belgelenir. Mahrumiyet süresi tartışması ancak bu belgelerle somutlaştığında sonuç doğurur.

4. Hukuk Dairesi Kararları: 2021 Sonrası Uygulama

17. Hukuk Dairesi’nin kapatılmasından sonra dosyaları devralan 4. Hukuk Dairesi aynı ölçütü sürdürmektedir. 4. HD, 2021/10248 E., 2023/10491 K. (10.10.2023) sayılı kararda, aracı tamir görmediği için mahrumiyet talebini reddeden hükmü bozmuş ve “pert olan araçlarda araç mahrumiyeti zararı aynı nitelikte (emsal) yeni bir aracın satın alınması için gerekli makul süreye göre belirlenmelidir” diyerek bu sürenin ve zarar hesabının ayrıntılı, denetime elverişli bir ek raporla tespitini istemiştir. Aynı kararda, pert-total işlemi uygulanan araç için değer kaybı istenemeyeceği yönündeki gerekçe yerinde görülmüştür.

Ölçütün sayıya nasıl döküldüğünü gösteren bir örnek de 4. HD, 2021/10236 E., 2023/4815 K. (03.04.2023) sayılı karardır. Kasko sigortacısına karşı açılan bu davada ilk derece mahkemesi aracın pert olması nedeniyle kazanç kaybına hükmedilemeyeceğini kabul etmişti. İstinaf mahkemesi bu kararı kaldırmış, 17. Hukuk Dairesi içtihadını gözeterek aynı model ve yaştaki aracın temini için makul süreyi 15 gün, kooperatif yazısına göre günlük kazancı 250 TL kabul edip 2.250 TL kazanç kaybına hükmetmiştir. Davacının kaybı aracın hurda olarak satıldığı tarihe kadar hesaplama isteği karşılık bulmamış, Yargıtay kararı onamıştır.

Yargıtay Kararlarında Bozulan ve Onanan Süreler

Aşağıdaki tablo, “pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün” sorusuna Yargıtay dosyalarından verilebilecek en somut cevaptır: belirleyici olan gün sayısı değil, o günün nasıl bulunduğudur.

Karar	Hesaba esas alınan süre	Nasıl bulunmuştu?	Yargıtay
17. HD, 2015/8515 E., 2016/863 K.	787 gün	Kaza tarihinden dava tarihine kadar	Bozdu
17. HD, 2014/22553 E., 2017/4848 K.	483 gün (günlüğü 20 TL)	Kaza tarihinden dava tarihine kadar	Bozdu
17. HD, 2020/1733 E., 2021/1009 K.	483 gün (aynı dosya, ek rapor)	Davacının fiilen aldığı araç hesaba katılmadan	Yeniden bozdu
17. HD, 2015/15952 E., 2016/4237 K.	53 gün	Kaza tarihinden sigorta ödemesine kadar	Bozdu
17. HD, 2016/8088 E., 2019/2985 K.	Kazadan sigorta ödemesine kadar	Ticari araçta defter ve vergi kaydı incelenmeden	Bozdu
4. HD, 2021/10236 E., 2023/4815 K.	15 gün (günlüğü 250 TL)	Aynı model ve yaştaki aracın temini için makul süre	Onadı

Yargıtay Kararlarına Göre Pert Araç Mahrumiyet Bedelinde Esas Alınan Kriterler

Yargıtay kararları, pert araç mahrumiyet bedelinin hesaplanmasında makul süre ve hakkaniyet ilkelerine dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle Yargıtay 17. Hukuk Dairesi kararlarında, aracın pert sayılması halinde mahrumiyet zararının kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen tüm süre üzerinden değil, aynı model ve özellikte yeni bir aracın satın alınması için gereken makul süre üzerinden hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay kararlarından çıkan temel kriterler şunlardır:

• Araç gerçekten pert olarak değerlendirilmelidir.
• Zarar görenin aynı model ve yaşta yeni bir araç alması için gereken süre belirlenmelidir.
• Bu süre bilirkişi raporuyla somutlaştırılmalıdır.
• Kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun süre doğrudan esas alınmamalıdır.
• Araç mahrumiyeti zararı makul süreyle sınırlandırılmalıdır.
• Fahiş ve ölçüsüz talepler kabul edilmemelidir.
• Günlük bedel, emsal araç kiralama bedellerine göre belirlenmelidir.
• Mahkeme eksik incelemeyle karar vermemelidir.

Bu içtihatlar, pert araç mahrumiyet bedeli taleplerinde hem zarar görenin hakkını korumayı hem de karşı tarafın makul olmayan tazminat talepleriyle sorumlu tutulmasını önlemeyi amaçlar.

Pert araç mahrumiyet bedeli, trafik kazası nedeniyle aracını kullanamayan araç sahibinin uğradığı kullanım kaybının giderilmesi amacıyla talep edilebilen önemli bir tazminat kalemidir. Ancak bu bedel sınırsız şekilde değil, yeni bir aracın temini için gereken makul süre üzerinden hesaplanır. Yargıtay kararlarına göre pert araçlarda mahrumiyet zararı belirlenirken, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun süre değil; aynı model, yaş ve özelliklerde yeni bir araç satın alınması için gereken objektif süre dikkate alınmalıdır. Bu nedenle bilirkişi raporu, emsal araç kiralama bedeli, kusur oranı ve emsal aracın temin süresi hesaplamada belirleyici rol oynar. Aracınızın perte ayrılması nedeniyle kullanım kaybı yaşadıysanız, mahrumiyet bedeli talebinizi doğru belgelerle desteklemeniz ve makul süreye uygun şekilde hesaplama yapmanız hak kaybı yaşamamanız açısından önemlidir.

Trafik kazası sonrasında yalnızca pert araç mahrumiyet bedeli değil, araç değer kaybı, hasar farkı ve diğer maddi zararlar da gündeme gelebilir. Bu süreçte trafik kazası avukatı desteği alınması, hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.

Araç Mahrumiyet Bedeli Zorunlu Trafik Sigortasından İstenebilir mi?

Hayır. Araç mahrumiyet bedeli, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasının teminatı dışındadır. Dayanağı açıktır: Karayolları Trafik Kanunu‘nun 92. maddesine 9/6/2021 tarihli 7327 sayılı Kanun’la eklenen (k) bendi, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları” sigorta kapsamı dışında saymıştır. Araç mahrumiyet bedeli de niteliği gereği bu gruba girer.

Aynı kural Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nda da yazılıdır: A.6/k bendi, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar” nedeniyle yöneltilecek talepleri teminat dışında sayar. Yargıtay da kanun değişikliğinden önce aynı sonuca varmıştı: “aracın tamir süresince mahrum kalınan kazanç kaybı veya araç mahrumiyeti zararları gibi dolaylı zararlar ZMSS teminatı dışında kalmaktadır” (17. HD, 2014/11679 E., 2014/11070 K.). İhtiyari mali mesuliyet (İMM) poliçesi de trafik sigortasının limit üstü devamı olduğundan bu kalemi kural olarak karşılamaz.

Bu, “araç mahrumiyet bedeli istenemez” anlamına gelmez; yalnızca kimden isteneceğini değiştirir. Zararın hukuken var olması ile o zararın zorunlu sigorta teminatına girmesi iki ayrı meseledir. Teminat dışında kalan bir kalem, haksız fiil sorumlusuna karşı Türk Borçlar Kanunu m.49 uyarınca doğrudan istenmeye devam eder. Yani muhatabınız sigorta şirketi değil, kazaya sebep olan sürücü, aracın işleteni ve varsa aracın sahibidir.

Uygulamadaki en sık hata, mahrumiyet bedelinin de araç hasar bedeliyle birlikte sigortaya yöneltilmesidir. Araç bedeli (pert bedeli) teminat içindedir ve sigortadan istenir; mahrumiyet bedeli teminat dışıdır ve karşı taraftan istenir. İki talep aynı dosyada, ancak farklı muhataplara yöneltilerek ilerletilir. Bu ayrımı baştan kurmak, aylar sonra mahrumiyet kaleminin sigortacı yönünden reddedilmesinin önüne geçer.

Bir nokta daha: sigortacı bir kalemin teminat dışında kaldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü sigortacıdadır (Türk Ticaret Kanunu m.1409/2). Poliçenizde ek teminat bulunup bulunmadığı tartışmalıysa, ispat sizin üzerinizde değildir.

Araç Perte Çıkarsa Kasko Ne Kadar Öder, Mahrumiyet Bedeli Kaskodan Alınır mı?

Kasko, aracın riziko anındaki rayiç değerini öder; araç mahrumiyet bedelini ise kural olarak ödemez. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, kullanım ve gelir kaybını standart teminata almaz; bunu ancak ek sözleşmeyle teminat kapsamına alınabilecek hâller arasında sayar (A.4.8). Ek teminat alınmışsa da koruma, tam hasarda tazminatın ödenmesine kadar geçen süreyle ve poliçede bu koruma için yazılı limitle sınırlıdır. Poliçenizde “ikame araç” ya da “kullanım kaybı” klozu yoksa kaskodan bu kalemi alamazsınız.

Ödenecek tutar açısından ölçü, aracın kaza öncesi piyasa (rayiç) değeridir; poliçede yazan sigorta bedeli değil. Türk Ticaret Kanunu m.1461 bunu net kurala bağlar: sigorta bedeli, rizikonun gerçekleştiği andaki menfaat değerini aşsa bile sigortacı uğranılan zarardan fazlasını ödemez. Poliçeniz aracınızın gerçek değerinin üzerinde düzenlenmiş olsa dahi ödeme rayiç değerle sınırlı kalır. Tek istisna, aynen tazmini öngören yeni değer sigortasıdır: poliçede böyle bir kloz varsa bu sınır uygulanmaz (TTK m.1461/2).

Kaskosu olmayan araç sahibi bakımından tablo değişmez: kaskosuz araç pert olursa zarar, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından (araç bedeli) ve kusurlu tarafın kendisinden (mahrumiyet bedeli) talep edilir. Trafik sigortasının araç bedeli için ödemesi de araç başına maddi zarar teminatıyla sınırlıdır (2026 poliçeleri için araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL); aracın rayiç değeri bu sınırı aşıyorsa aşan kısım da kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Kaskonun yokluğu hakkı ortadan kaldırmaz, yalnızca tahsilatın hızını düşürür. Kazadan sonraki adımların tamamı için maddi hasarlı trafik kazası hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Trafik Sigortası Pert Araca Ne Kadar Öder?

Karşı tarafın trafik sigortası, aracınızın kaza tarihindeki rayiç değerini, araç başına maddi zarar teminatı sınırına kadar öder; 2026 poliçelerinde bu sınır araç başına 400.000 TL, kaza başına 800.000 TL’dir. Ödeme, kusurlu tarafın kusur oranıyla sınırlıdır ve tam hasarda aracın hurdaya ayrıldığını gösteren hurda tescil belgesi ibraz edilmeden yapılmaz (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.2.3). Hak sahibi onay verirse araç hasarlı hâliyle kendisinde bırakılır ve rayiç değer ile hasarlı hâl arasındaki fark yine teminat sınırları içinde ödenir. Rayiç değerin teminat sınırını aşan kısmı ve mahrumiyet bedeli ise kusurlu sürücü ve işletenden istenir. Sigortanın hangi kalemleri karşılayıp hangilerini karşılamadığını sigortanın araç mahrumiyet bedelini karşılayıp karşılamadığını incelediğimiz yazıda ayrıca ele aldık.

Perte Çıkan Aracın Parası Ne Zaman Ödenir, Sigorta Kaç Günde Öder?

Zorunlu trafik sigortasında süre sekiz iş günüdür. Karayolları Trafik Kanunu m.99, sigortacıların, hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde teminat sınırları içindeki miktarı ödemek zorunda olduğunu düzenler. Süre, kaza tarihinden değil belgelerin eksiksiz teslim edildiği tarihten işlemeye başlar — pratikte gecikmelerin çoğu eksik evraktan kaynaklanır.

Kaskoda ise ölçü farklıdır: Kasko Genel Şartları’na göre sigortacı, talep ettiği belgeler eksiksiz verildikten ve eksper raporu teslim edildikten sonra en geç 10 iş günü içinde incelemesini tamamlayıp ödemeye engel bir durum yoksa tazminatı ödemek zorundadır (B.3.3.4.1). Tazminat borcu her hâlde hasar ihbarından itibaren 45 gün sonra muaccel olur; incelemeler ihbardan itibaren üç ay içinde tamamlanamazsa sigortacı, tespit edilecek hasar miktarının en az yarısını avans olarak öder. Tam hasarda hem kaskoda hem trafik sigortasında ödeme ayrıca hurda tescil belgesinin ibrazına bağlıdır.

İşlem	Süre	Dayanak	Süre ne zaman başlar?
Zorunlu trafik sigortasının ödemesi	8 iş günü	KTK m.99	Belgelerin sigortacıya ulaştığı tarih
Kaskoda inceleme ve ödeme	10 iş günü (borç her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel)	Kasko Genel Şartları B.3.3.4.1	Belgelerin eksiksiz verilmesi ve eksper raporunun teslimi
Sigortacının yazılı başvuruya cevabı	15 gün	KTK m.97	Yazılı başvuru tarihi
Tahkime başvuru için bekleme	15 iş günü	5684 s.K. m.30/13	Sigortacıya başvuru tarihi
Hakemin karar verme süresi	4 ay	5684 s.K. m.30/16	Hakemin görevlendirildiği tarih

Sigortacı sekiz iş günlük süreye uymazsa, ödenmeyen tutar için temerrüt faizi işlemeye başlar ve zarar gören doğrudan dava ya da tahkim yoluna gidebilir. Uygulamada “dosya incelemede” cevabıyla geçen haftalar, süreyi kendiliğinden uzatmaz.

Sovtaj Bedeli Nedir, Perte Çıkan Araç Kimde Kalır?

Sovtaj, pert olan aracın hasarlı hâliyle taşıdığı kalan değerdir; ödeme ise iki yoldan biriyle yapılır. Kasko Genel Şartları (B.3.3.2.2) ve SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesi’ne göre tam hasarda tazminat, aracın hurdaya ayrıldığını gösteren hurda tescil belgesi sigortacıya ibraz edilmeden ödenmez; bu kural hasarlı araç sigortacıya bırakılsa da sahibinde kalsa da uygulanır (Genelge m.4/3). Sigorta şirketi, tam hasarlı olarak ayrılan araçları lisanslı geçici depolama alanına ya da işleme tesisine gecikmeden çektirmekle yükümlüdür (m.4/4).

İkinci seçenekte enkaz sizde kalır: hak sahibinin onayıyla sigortacı, aracın riziko tarihindeki rayiç değerinden hasarlı hâlindeki değerini (sovtajı) düşerek ödeme yapar. Bu yolu öneren sigortacı, bildirdiği sovtaj bedelini bildirimden itibaren bir ay süreyle garanti etmiş sayılır (Kasko Genel Şartları B.3.3.2.2). Kararı verirken enkazın gerçekten sovtaj olarak biçilen bedele satılıp satılamayacağını araştırmak gerekir; ihaleyle oluşan fiyat ile eksper takdiri her zaman örtüşmez.

Seçenek	Ödenen tutar	Araç kimde kalır?	Dikkat edilecek nokta
Tam ödeme	Rayiç değerin tamamı	Hasarlı araç sigortacıya bırakılır	Tam hasarda hurda tescil belgesi ibraz edilmeden ödeme yapılmaz
Sovtajlı ödeme	Rayiç değer − hasarlı hâlindeki değer	Araç sahibi (onayıyla)	Sovtaj bedeli bir ay garantilidir; tam hasarda hurda belgesi yine gerekir

Sovtaj bedelinin tespiti eksper raporuna dayanır ve bu rapor tartışmaya açıktır. Bedelin düşük belirlendiği kanaatindeyseniz, itiraz yolunu kullanmadan ibraname imzalamayın; imzalanmış bir uzlaşma sonradan yalnızca sınırlı koşullarda geri alınabilir.

Sovtajlı Ödeme Nasıl Hesaplanır? Yargıtay Dosyalarından Örnekler

Sovtajlı ödemede tazminat = aracın hasarsız rayiç değeri − hasarlı hâlinin değeri. Yargıtay’ın onadığı iki kasko dosyası hesabı somutlaştırır: birinde hasarsız rayiç değer 95.000 TL, hasarlı değer 69.700 TL bulunmuş, 25.300 TL ödenmesine ve sovtajın davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir (4. HD, 2023/7255 E., 2023/12877 K.). Diğerinde onarım ekonomik bulunmamış, pert-total işlemi uygulanarak 220.000 TL rayiç değerden 85.000 TL sovtaj düşülmüş ve 135.000 TL tazminata hükmedilmiştir (4. HD, 2022/15821 E., 2023/1043 K.). İlk dosyada sigortacının beyanına göre ödeme için trafikten çekme belgesi istenmiş, araç üzerindeki hacizler nedeniyle belge alınamamıştı; Genel Şartlar bu durumda tazminatın mahkemece belirlenen yere tevdi edilerek ödenebileceğini öngörür (B.3.3.2.2).

Aracımın Perte Çıkmasını İstemiyorum, Ne Yapabilirim?

Aracın perte ayrılması sigortacının keyfi bir tercihi değil, eksper raporuna bağlı bir tespittir; bu rapora itiraz edebilirsiniz, ancak tam hasar kesinleşirse araç trafiğe geri dönemez. Tam hasar için onarım masrafının aracın değerini aşması ve eksperin aracı onarım kabul etmez bulması birlikte gerekir (SEDDK 2025/12 m.4/1). Bu iki şarttan biri eksikse araç tam hasarlı sayılamaz. Tam hasar kesinleştiğinde ise aracı sovtajlı ödemeyle kendinizde tutsanız bile hurda tescil belgesi alınması ödeme şartıdır (m.4/3) ve hurdaya çıkarılmış araçlar yeniden tescil edilemez (Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik m.44/6). Araç ağır hasarlı sayılmışsa durum farklıdır: trafikten çekilen araç onarıldıktan sonra yeniden tescil ettirilebilir (m.43). Pert ile ağır hasarın tescil sonuçlarını pert araç ve ağır hasar farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Pert Farkı Tazminatı Nedir, Hangi Durumda İstenir?

Pert farkı, aracınızın gerçek rayiç değeri ile sigortanın ödediği tutar arasındaki eksik kalan miktardır. Sigorta şirketleri ödemeyi kendi belirledikleri değer üzerinden yapar; bu değer piyasadaki emsal fiyatların altında kalırsa aradaki fark ödenmemiş zarar olarak durur. Bu farkın adı uygulamada “pert farkı” ya da “hasar farkı bedeli”dir.

Farkın muhatabı ikiye ayrılır. Eksik ödeme teminat limiti içinde kalıyorsa fark yine sigortacıdan istenir; ödeme teminat limitine ulaşmış ve zarar bunun üzerindeyse aşan kısım kusurlu taraftan talep edilir. Bu yüzden dosyanın ilk adımı poliçe teminat limitinin ve ödemenin hangi kalemler için yapıldığının tespitidir.

Rayiç değer tespitinde kaza tarihindeki ilan fiyatları, aracın kilometresi, hasar geçmişi ve donanımı birlikte değerlendirilir. Tek bir ilan sitesinden alınan ortalama, tek başına belirleyici sayılmaz; bilirkişi incelemesinde emsal havuzunun genişliği ve tarih uyumu aranır. Bu kalemin nasıl talep edildiğini ayrıntılı ele aldığımız araç hasar farkı tazminatı sayfamızda hesaplama ve başvuru adımlarını bulabilirsiniz.

Pert Farkı Tazminatı Yargıtay Kararı

Sigortacıyla mutabakat imzalanmış olması, ödenen tutar açıkça yetersizse pert farkı talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin onadığı bir kasko dosyasında araç için 1.000.000 TL üzerinden mutabakat sağlanmış, ancak bilirkişi aracın rayiç değerini 1.730.000 TL bulmuştu. Sigorta Tahkim Komisyonu, davacının fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu ve ödenen tutarla ödenmesi gereken tutar arasında önemli oransızlık bulunduğunu gözeterek talep edilen 250.000 TL fark tazminatına hükmetmiş; pert olan araçta sigortacının rayiç değeri ödediği gerekçesiyle KDV istenemeyeceğini de belirtmiştir. Temyiz yalnız vekâlet ücretine yönelikti ve karar onandı (4. HD, 2023/10163 E., 2025/5760 K., 14.04.2025). Aynı kararda tahkimde vekâlet ücretinin, maktu ücretin altında kalmamak üzere tarifenin beşte biri olarak belirleneceği de teyit edilmiştir (5684 s.K. m.30/17).

Pert Araçta Değer Kaybı İstenebilir mi?

Trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş bir araç için zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenemez. Karayolları Trafik Kanunu m.92’ye 2021’de eklenen (l) bendi bunu açıkça düzenler: “Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri” teminat dışındadır. Bu, arama sonuçlarında sık rastlanan “pert araçta değer kaybı alınmaz” bilgisinin gerçek dayanağıdır.

Kuralın mantığı şudur: değer kaybı, onarılan bir aracın onarımdan sonra piyasada uğradığı fiyat düşüşünü karşılar. Trafikten çekilmiş ya da hurdaya ayrılmış bir araçta ise ortada onarılıp piyasaya dönen bir araç yoktur; zarar, aracın tamamının karşılanması yoluyla giderilir. Bu nedenle pert dosyalarında talep edilmesi gereken kalem değer kaybı değil, pert farkı ve araç mahrumiyet bedelidir.

Kritik ayrım şurada: bendin uygulanabilmesi için aracın fiilen trafikten çekme ya da hurdaya çıkarma işlemi görmüş olması gerekir. Ağır hasar alan ancak bu işlemlerden hiçbiri yapılmadan onarılan bir araç bu bendin kapsamına girmez ve değer kaybı talebi ayakta kalır. Yani belirleyici olan aracın “pert” diye anılması değil, tescil kaydına hangi şerhin işlendiğidir. Aracın tam hasar mı ağır hasar mı sayıldığının nasıl tespit edildiğini tam hasar ve ağır hasar tespiti hakkındaki yazımızda ayrıntılı anlattık.

Değer kaybı talebi ayakta kalan dosyalarda ise sıradaki tartışma eksper raporunun tutarıdır. Rapordaki değerlendirmeyi düşük buluyorsanız itiraz yolunuz açıktır; değer kaybı eksper raporuna itiraz usulünü ayrı bir yazıda ele aldık. Ticari araçlarda hesap yöntemi de farklılaşır; ticari araçlarda değer kaybı hesaplamasını inceleyebilirsiniz.

Pert Araç Değer Kaybı Yargıtay Kararı

Yargıtay, pert-total işlemi uygulanan araç için değer kaybı istenemeyeceğini kabul etmektedir. 4. HD, 2021/10248 E., 2023/10491 K. (10.10.2023) sayılı kararda ilk derece mahkemesinin “davacıya ait araca pert-total işlemi uygulandığından değer kaybı tazminatı talep edilemeyeceği” gerekçesi yerinde görülmüş; aynı kararda mahrumiyet talebinin reddi ise bozulmuştur. Bu, değer kaybı ile mahrumiyetin birbirinin yerine geçmediğini gösterir: pert dosyasında değer kaybı düşer, araç bedeli (ve gerekiyorsa pert farkı) ile mahrumiyet bedeli ayakta kalır.

Engelli (ÖTV Muafiyetli) Araç Pert Olursa Ne Olur?

ÖTV istisnasıyla alınan araç kaza sonucu kullanılamaz hâle gelip hurdaya çıkarılırsa, süre dolmasa bile yeniden istisnadan yararlanılabilir. Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.7/2’nin (d) bendi bu hâli özel olarak düzenler: istisnadan yararlanılarak alınan aracın deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılması durumunda, aracı hurdaya çıkaran malul ve engelliler yeniden istisnalı araç edinebilir.

Burada yaygın bir bilgi eskimesi var: istisnadan yararlanma sıklığı için sıkça verilen “beş yıl” bilgisi güncel değildir. Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.7/2, istisnayı “on yılda bir defaya mahsus olmak üzere” ilk iktisap için tanır. Beş yıllık süre farklı bir kurala aittir: m.15/2-a uyarınca istisnayla alınan aracın beş yıl dolmadan elden çıkarılması hâlinde ödenmeyen vergi aranır; beş yıldan fazla kullanıldıktan sonra satışta bu hüküm uygulanmaz.

Uygulamada asıl sorun, aracın “pert” sayılmasının tek başına yetmemesidir. İstisnanın yeniden doğması için aracın fiilen hurdaya çıkarılmış olması ve bunun tescil belgesindeki şerhle belgelenmesi gerekir. Burada eksper raporunun niteliği belirleyicidir: araç tam hasarlı sayılırsa ödeme zaten hurda tescil belgesine bağlıdır (SEDDK 2025/12 m.4/3) ve hurda şartı gerçekleşir; araç ağır hasarlı sayılıp yalnızca trafikten çekilirse hurda şartı gerçekleşmemiş olur ve (d) bendi işlemez.

Araç mahrumiyet bedeli bakımından ise engelli aracının farkı yoktur; hatta özel tertibatlı bir aracın emsalinin temini normalden uzun sürebildiği için makul sürenin daha uzun belirlenmesi gündeme gelir. Bu durumda tertibat gerekliliğini ve temin süresini belgelemek, sürenin uzun tutulmasını isteyen tarafın yararınadır.

Engelli Aracı Pert Olursa Yargıtay Kararı

ÖTV muafiyetiyle alınmış aracın pert bedeline ilişkin Yargıtay dosyalarında tartışma, rayiç değerin ÖTV’li mi ÖTV’siz mi hesaplanacağı üzerinde yoğunlaşır. 4. HD, 2022/15821 E., 2023/1043 K. (25.01.2023) sayılı kararda kasko sigortacısı, “ÖTV muafiyetli araç rayici dikkate alınmadığını, ÖTV’li ikinci el araç bedeli üzerinden hüküm kurulmasının sebepsiz zenginleşmeye yol açtığını” ileri sürmüş; Yargıtay rayiç değerin birbiriyle uyumlu bilirkişi raporlarıyla usulüne uygun belirlendiği gerekçesiyle bu itirazı kabul etmemiş, kararı yalnızca vekâlet ücreti yönünden düzelterek onamıştır. 4. HD, 2023/3810 E., 2025/1632 K. (03.02.2025) sayılı kararda ise Yargıtay, aracın engelli aracı olarak satın alındığına dair belgeler dosyada bulunmadığı için incelemeyi bırakıp dosyayı bu belgelerin toplanması amacıyla geri çevirmiştir. Pratik sonuç: engelli aracının pert dosyasında aracın istisnayla alındığını gösteren fatura ve tescil kayıtları baştan dosyaya konmalıdır.

Hurdaya çıkarma sonrası yeniden alınacak istisnalı araç da (a), (b) ve (c) alt bentlerindeki niteliklere tabidir. 2/4/2026 tarihli 7577 sayılı Kanun’la yeniden düzenlenen (c) alt bendinde, otomobiller için her türlü vergi dahil bedelin 2.873.900 TL‘yi aşmaması şartı aranır; ortopedik engelliliği yüzde 40 ve üzeri olup bu nedenle sürücü belgesi alamayan malul ve engelliler de bu bendin kapsamına alınmıştır.

Kredili ve Rehinli Araçlarda Pert Ödemesi

Araç üzerinde rehin varsa sigorta ödemesi önce rehin alacaklısına, kalan kısım araç sahibine yapılır. Kredi kullanılarak alınan araçlarda banka lehine rehin kaydı bulunur ve poliçede dain-i mürtehin (rehin alacaklısı) sıfatıyla banka gösterilir. Pert ödemesi bu sıfat gözetilerek yapılır; sigortacı, rehin alacaklısının muvafakati olmadan doğrudan araç sahibine ödeme yapmaz.

Bu durum, araç mahrumiyet bedelini etkilemez. Mahrumiyet bedeli aracın bedeline değil, kullanılamamasından doğan kişisel zarara ilişkindir ve rehin kapsamında değildir; kusurlu taraftan doğrudan araç sahibi tarafından istenir. Kredi borcunun devam ediyor olması da bu talebi ortadan kaldırmaz.

Araç Mahrumiyet Bedeli Davası Nerede Açılır, Arabuluculuk Zorunlu mu?

Muhatap kim olduğuna göre hem görevli mahkeme hem de arabuluculuk şartı değişir. Mahrumiyet bedeli teminat dışı olduğu için dava çoğunlukla sürücü, işleten veya araç sahibine yöneltilir; bu kişiler tacir değilse uyuşmazlık ticari dava sayılmaz, asliye hukuk mahkemesinde görülür ve dava öncesi arabuluculuk şartı bulunmaz.

Buna karşılık davalı bir sigorta şirketiyse tablo tersine döner: Türk Ticaret Kanunu m.4/1-a uyarınca uyuşmazlık mutlak ticari dava sayılır, asliye ticaret mahkemesi görevlidir ve m.5/A gereği dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir.

Davalı	Görevli mahkeme	Arabuluculuk	Tahkim yolu
Sürücü / işleten / araç sahibi (gerçek kişi)	Asliye hukuk	Şart değil	Kapalı
Sigorta şirketi	Asliye ticaret	Dava şartı (TTK m.5/A)	Açık (5684 s.K. m.30)

Sigorta şirketine karşı ileri sürülen taleplerde tahkim alternatiftir. Sigortacıya yazılı başvuru yapılmış ve on beş iş günü içinde cevap alınamamışsa Sigorta Tahkim Komisyonu‘na gidilebilir. 22 Ocak 2026’dan itibaren geçerli parasal sınırlar şöyledir: 35.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir, 122.000 TL ve üzerinde heyet teşekkülü zorunludur, 383.000 TL‘yi aşan uyuşmazlıklarda itiraz kararına karşı temyiz yolu açıktır. Kanun metnindeki 5.000 / 15.000 / 40.000 TL rakamları güncelliğini yitirmiştir; bu tutarlar düzenli olarak yeniden belirlenir.

Tahkimde dikkat edilmesi gereken bir nokta daha var: talebi kısmen ya da tamamen reddedilen taraf aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ndeki tutarın beşte biridir (5684 s.K. m.30/17). Bu, tahkimi mahkemeye göre daha düşük riskli kılan yönlerden biridir. Talebin nasıl kaleme alınacağı konusunda araç mahrumiyet tazminatı dilekçe örneği ve dava açma yazımız yol gösterici olabilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedelinde Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Kural olarak zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. Karayolları Trafik Kanunu m.109/1 bu iki süreyi birlikte öngörür. Yalnızca maddi hasarla sonuçlanan bir kazada taksirle mala zarar verme suç olmadığından kural iki yıllık süredir. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası önemli bir genişleme getirir: kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, maddi tazminat talepleri için de o uzun süre uygulanır. Örneğin kazada yaralanan da varsa taksirle yaralama suçunun sekiz yıllık dava zamanaşımı (TCK m.66/1-e) gündeme gelebilir.

Çoğu kişinin bilmediği ince kural m.109/3’tedir: zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Kesme sebepleri ise TBK m.154’te sayılıdır: dava açmak, icra takibi yapmak, tahkime başvurmak ya da borçlunun borcu ikrar etmesi (örneğin kısmi ödeme). Sigortacıya yapılan yazılı başvuru tek başına bunlardan biri değildir; üstelik KTK m.97’deki başvuru yükümlülüğü yalnız sigorta teminatı sınırları içindeki talepler içindir. Mahrumiyet bedeli teminat dışında kaldığı için, sigortacıya başvurup cevap beklemek bu kalemin süresini durdurmaz. Sigortacıya karşı açılan dava ya da takip ise m.109/3 uyarınca sürücüye karşı da zamanaşımını keser. Sürelerin hangi hâllerde uzadığını ve nasıl kesildiğini trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımızda ayrıntılı işledik.

Sigortadan Ödeme Aldım, Sonradan Mahrumiyet Bedeli İsteyebilir miyim?

Evet; alınan ödeme mahrumiyet bedelini kapsamıyorsa bu talep ayrıca ileri sürülebilir. Araç bedeli için yapılan ödeme, niteliği gereği aracın kullanılamamasından doğan zararı karşılamaz. Kaldı ki mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortasının teminatı dışında olduğundan, sigortacının bu kalemi ödemiş olması da beklenmez.

İmzalanan ibraname veya uzlaşma belgesi mutlak bir engel değildir. Karayolları Trafik Kanunu m.111/1, bu Kanun’la öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar. İkinci fıkra ise tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmaların, yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler.

Pratik sonuç: baskı altında ya da zararın kapsamı bilinmeden imzalanan bir ibraname, iki yıllık süre içinde ve yetersizliği ortaya konarak tartışmaya açılabilir. Bu nedenle ödeme alırken belgenin hangi kalemleri kapsadığını yazılı olarak sınırlamak — örneğin yalnızca araç bedeline ilişkin olduğunu belirtmek — sonraki talepleri korur.

Sıkça Sorulan Sorular

Pert araç mahrumiyet bedeli nedir?

Pert araç mahrumiyet bedeli, trafik kazası sonucunda aracın perte ayrılması nedeniyle araç sahibinin aracını kullanamamasından doğan zararın karşılanması için talep edilen tazminattır. Bu bedel, yeni bir aracın temin edilmesi için gereken makul süre ve emsal araç kullanım bedeli dikkate alınarak hesaplanır.

Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün istenir?

Pert araç mahrumiyet bedeli için kesin bir gün sayısı yoktur. Mahkemelerin bulduğu süreler dosyadan dosyaya değişir: Yargıtay’ın onadığı bir dosyada 15 gün kabul edilmiş, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen 483 ve 787 günlük süreler ise bozulmuştur. Belirleyici olan, aynı model ve yaştaki emsal aracın piyasadan temin edilebileceği makul süredir.

Pert araç mahrumiyet bedeli nasıl hesaplanır?

Pert araç mahrumiyet bedeli genellikle günlük emsal araç kiralama bedeli ile makul mahrumiyet süresinin çarpılmasıyla hesaplanır. Hesaplamada kusur oranı, aracın segmenti, kullanım amacı, piyasa koşulları ve bilirkişi raporu dikkate alınır.

Pert araçta mahrumiyet bedeli için araç kiralamak şart mı?

Her durumda araç kiralamak şart değildir. Araç kiralanmışsa kira sözleşmesi, fatura ve ödeme dekontları talebi ispatlamayı kolaylaştırır. Ancak araç kiralanmasa bile aracın kullanılamamasından doğan zarar, emsal araç kiralama bedelleri üzerinden değerlendirilebilir.

Pert araç mahrumiyet bedelini sigorta şirketi öder mi?

Zorunlu trafik sigortası bu bedeli ödemez: KTK m.92’nin (k) bendi kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları açıkça teminat dışında bırakmıştır. Kasko poliçesinde ikame araç ya da kullanım kaybı teminatı varsa sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe şartlarıyla sınırlı olarak doğar. Bu iki hâl dışında talep, kusurlu sürücüye ve araç işletenine yöneltilir.

Pert araçta ikame araç bedeli talep edilebilir mi?

Evet, pert araç nedeniyle araç sahibinin yeni araç temin edene kadar yaşadığı kullanım kaybı için ikame araç bedeli veya mahrumiyet bedeli talep edilebilir. Ancak talep edilen bedelin aracın segmentine, günlük emsal kiralama ücretlerine ve makul süreye uygun olması gerekir.

Pert araç mahrumiyet bedelinde makul süre ne demektir?

Makul süre, zarar gören kişinin aynı model, yaş ve özelliklerde yeni bir araç satın alabilmesi için ihtiyaç duyacağı objektif süredir. Bu süre belirlenirken piyasa koşulları, aracın bulunabilirliği, pert bedelinin ödendiği tarih ve satın alma işlemleri dikkate alınır; kaza ile sigorta ödemesi arasındaki süre ise tek başına ölçü değildir.

Yargıtay pert araç mahrumiyet bedeli hakkında ne diyor?

Yargıtay, pert araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen tüm süre üzerinden değil, aynı model ve özelliklerde yeni bir araç alınması için gereken makul süre üzerinden hesaplanması gerektiğini kabul etmektedir. Eksik bilirkişi incelemesiyle fazla tazminata hükmedilmesi bozma sebebi yapılabilmektedir.

Pert araç mahrumiyet bedeli için hangi belgeler gerekir?

Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, ruhsat, ekspertiz raporu, pert kararı, sigorta ödeme belgesi, araç kiralama faturası, emsal araç ilanları ve yeni araç alım belgeleri talebin ispatında kullanılabilir. Belgelerin eksiksiz ve tarih sıralamasına uygun olması önemlidir.

Pert araç mahrumiyet bedeli ticari araçlarda farklı mı hesaplanır?

Ticari araçlarda mahrumiyet bedeli, aracın kullanım amacı nedeniyle farklı değerlendirilebilir. Araç gelir getirici faaliyette kullanılıyorsa, yalnızca ikame araç bedeli değil, ticari kazanç kaybı iddiası da gündeme gelebilir. Ancak bu zararın ayrıca belgelerle ispatlanması gerekir.

Araç mahrumiyet bedeli kimden istenir, sigorta şirketi öder mi?

Araç mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortasından istenemez. Karayolları Trafik Kanunu m.92’nin (k) bendi, kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışında bırakmıştır. Bu nedenle talep, kazaya sebep olan sürücüye, aracın işletenine ve varsa araç sahibine yöneltilir. Kasko poliçesinde ikame araç ya da kullanım kaybı klozu varsa, o kapsamda kaskodan da istenebilir.

Perte çıkan aracın parası ne zaman yatar?

Zorunlu trafik sigortasında ödeme süresi, hak sahibinin genel şartlarda belirtilen belgeleri sigortacıya ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günüdür (KTK m.99). Kaskoda ise sigortacı, belgeler eksiksiz verildikten ve eksper raporu teslim edildikten sonra en geç 10 iş günü içinde incelemeyi tamamlayıp ödemekle yükümlüdür; borç her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur. Tam hasarda her iki sigortada da ödeme hurda tescil belgesinin ibrazına bağlıdır.

Pert araçta değer kaybı alınır mı?

Araç hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüşse, zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenemez; bu talep KTK m.92’nin (l) bendiyle teminat dışında bırakılmıştır. Bu durumda talep edilecek kalem değer kaybı değil, aracın gerçek rayiç değeri ile ödenen tutar arasındaki pert farkıdır. Ağır hasar alsa da bu işlemlerden geçmeden onarılan araçlarda değer kaybı talebi ise ayakta kalır.

Sovtaj bedeli nedir, kime ödenir?

Sovtaj, pert olan aracın hasarlı hâliyle taşıdığı kalan değerdir. Tam ödeme yolunda hasarlı araç sigortacıya bırakılır ve tazminat hurda tescil belgesi ibraz edilmeden ödenmez. Aracın sahibinde kalması tercih edilirse sigortacı, hak sahibinin onayıyla rayiç değerden sovtaj bedelini düşerek ödeme yapar ve bildirdiği sovtaj bedelini bir ay süreyle garanti etmiş sayılır. Hangi seçeneğin daha avantajlı olduğu, enkazın gerçekte satılabileceği fiyata bağlıdır.

Engelli aracı pert olursa ÖTV muafiyetinden tekrar yararlanılır mı?

ÖTV Kanunu m.7/2’nin (d) bendi uyarınca, istisnayla alınan aracın deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılması hâlinde, aracı hurdaya çıkaran malul ve engelliler yeniden istisnadan yararlanabilir. Burada belirleyici olan aracın “pert” sayılması değil, fiilen hurdaya çıkarılmış olması ve bunun tescil belgesindeki şerhle belgelenmesidir. İstisna, kanunun aradığı şartlarla on yılda bir defaya mahsus tanınır.

Aracım perte çıktı, ne yapmalıyım?

Önce kaza tespit tutanağı, kusur durumu ve eksper raporunu dosyalayın; ardından aracın rayiç değerini kaza tarihindeki emsal ilanlarla karşılaştırın. Ödeme teklifini kabul etmeden önce teklifin hangi kalemleri kapsadığını yazılı olarak netleştirin, çünkü araç bedeli için imzalanan ibraname mahrumiyet bedelini kapsamayabilir. Mahrumiyet bedeli için ayrıca kusurlu tarafa yazılı talep iletin ve emsal araç kira bedellerini gösteren belgeleri saklayın.

Araç mahrumiyet bedeli en fazla kaç gün istenebilir?

Kanunda bir üst sınır yoktur; sınırı makul süre çizer. Yargıtay, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen 483 ve 787 günlük süreleri bozmuş, emsal aracın temini için 15 gün kabul edilen bir hesabı ise onamıştır. Kasko poliçesindeki ikame araç klozunda ise üst sınır poliçede yazılıdır; Yargıtay’ın incelediği bir poliçede bu sınır vaka başına 7 gün ve yılda iki kezdi.

Pert araca ikame araç verilir mi?

Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası ikame araç vermez (KTK m.92/k). Kendi kasko poliçenizde ikame araç ya da kullanım kaybı teminatı varsa, tam hasarda en geç tazminatın ödenmesine kadar ve poliçedeki gün sınırıyla ikame araç verilir. Bunun dışında kullanım kaybı, makul süreyle sınırlı olarak kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Aracım ağır hasarlı sayıldı, mahrumiyet süresi nasıl hesaplanır?

Araç onarılabiliyorsa esas alınan süre, yeni araç alma süresi değil makul tamir süresidir (17. HD, 2016/8088 E., 2019/2985 K.). Onarım masrafı aracın değerinin yüzde 60’ını aşan ama onarılabilen araç ağır hasarlıdır; trafikten çekilir ve onarıldıktan sonra yeniden tescil edilebilir.

Trafik sigortası pert araca ne kadar öder?

Aracın kaza tarihindeki rayiç değerini, kusurlu tarafın kusur oranında ve araç başına maddi zarar teminatıyla sınırlı olarak öder; 2026 poliçelerinde bu sınır araç başına 400.000 TL’dir. Tam hasarda ödeme hurda tescil belgesinin ibrazına bağlıdır. Sınırı aşan kısım ve mahrumiyet bedeli kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Bilirkişi raporuna kaç gün içinde itiraz edilir?

Raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde (HMK m.281/1). İtirazda özellikle sürenin kaza ile dava ya da sigorta ödemesi arasındaki gün sayısıyla hesaplanıp hesaplanmadığı ve emsal aracın gerçekten aynı model, yaş ve donanımda olup olmadığı denetlenmelidir.

Dosyayı Kurarken En Sık Yapılan Hata

Pert dosyalarında kaybedilen para çoğu zaman hesaplamadan değil, talebin yanlış muhataba yöneltilmesinden doğuyor. Araç bedeli zorunlu trafik sigortasından, mahrumiyet bedeli ise kusurlu taraftan istenir; ikisi tek dilekçeyle yalnızca sigortaya yöneltildiğinde mahrumiyet kalemi sigortacı yönünden reddedilir; o kısım için yargılama gideri ve karşı vekâlet ücreti riski doğar ve asıl sorumluya karşı ayrıca dava açmak gerekir. Aynı şekilde araç bedeli için imzalanan bir ibraname, kapsamı yazılı olarak sınırlanmadıysa sonradan mahrumiyet talebinin önüne çıkarılabilir.

Aracı perte ayrılan bir dosyada hangi kalemin kimden isteneceğini, hangi belgenin hangi süreyi başlattığını ve imzalanacak belgenin neyi kapsadığını baştan netleştirmek, sonradan telafisi güç kayıpların önüne geçer. Süreci birlikte değerlendirmek isterseniz araç mahrumiyet bedeli davalarına ilişkin çalışma alanımız üzerinden bize ulaşabilirsiniz. Kaza sonrası tamir ve sigorta işlemlerinin genel akışı için trafik kazası sonrası araç tamiri ve sigorta işlemleri yazımız da yol gösterir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Her dosyanın kusur durumu, poliçe şartları ve tescil kaydı farklı sonuç doğurabileceğinden, adım atmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.