Pert Araç Mahrumiyet Bedeli 2026 | Kaç Gün, Nasıl Hesaplanır? Yargıtay Kararları

Pert araç mahrumiyet bedeli, aracın perte ayrılması nedeniyle araç sahibinin yeni bir araç temin edene kadar uğradığı kullanım kaybının tazmini amacıyla talep edilir. Yargıtay kararlarına göre hesaplamada aracın tamir süresi değil, aynı model ve özellikte yeni bir aracın temin edilmesi için gereken makul süre esas alınır. Yargıtay bu noktada gün sayısı değil ölçüt verir: süre, aynı model ve yaştaki emsal bir aracın piyasadan temin edilebileceği süredir ve her dosyada bilirkişi raporuyla ayrıca belirlenir. Bu yüzden “şu kadar gün alınır” biçiminde sabit bir rakam vermek kararların kendisiyle bağdaşmaz.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Kaç Gün İçin Talep Edilebilir?

Pert araç mahrumiyet bedeli, trafik kazası nedeniyle aracın perte ayrılması halinde, araç sahibinin yeni bir araç temin edene kadar uğradığı kullanım kaybını karşılamak amacıyla talep edilebilen tazminattır. Bu bedel, genellikle aynı özelliklere sahip yeni bir aracın satın alınması için gereken makul süre üzerinden hesaplanır.

Kararlarda sabit bir gün sayısı yer almaz; süre, emsal aracın piyasada bulunabilirliğine göre dosya bazında saptanır. Aracın modeli, sigorta ödeme süreci, emsal araç kiralama bedeli ve bilirkişi raporu hesaplamada dikkate alınır. Somut bir dosyada bilirkişinin 483 günlük süreyi makul sayması, Yargıtay tarafından bozma sebebi yapılmıştır (17. HD, 2020/1733 E., 2021/1009 K.).

Yargıtay kararlarında da pert araç mahrumiyet bedeli bakımından esas alınması gereken sürenin, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun süre değil; zarar gören kişinin aynı model, yaş ve özellikte yeni bir araç satın alması için gereken makul süre olduğu vurgulanmaktadır.

Pert Araç Nedir?

Pert araç, bir trafik kazası sonrasında kullanılamaz hale gelen ve onarılması ekonomik açıdan mantıklı olmayan araç olarak tanımlanır. Ölçüt, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nda belirlenmiştir: onarım masrafları aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşarsa ya da araç onarım kabul etmez bir hâle gelirse araç tam hasara uğramış sayılır. Uygulamada sıkça tekrarlanan “onarım bedeli piyasa değerinin %70’ini aşarsa araç pert olur” bilgisinin genel şartlarda bir karşılığı yoktur; böyle bir yüzde eşiği ancak poliçenin özel şartlarında kararlaştırılmışsa bağlayıcıdır. Aracınıza pert denip denmeyeceğini merak ediyorsanız bakılacak yer, dolaşımdaki oranlar değil kendi poliçenizin özel şartlarıdır.

Burada çoğu kaynağın atladığı bir ayrıntı var: “pert” hukuki bir terim değildir. Ne Karayolları Trafik Kanunu’nda ne de Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde bu kelime geçer; sigortacılık uygulamasının kısaltmasıdır. Mevzuattaki karşılıkları farklı kavramlardır: kasko tarafında tam hasar, tescil tarafında ise hurdaya çıkarma ve trafikten çekme işlemleridir. Bu ayrım teorik değil, doğrudan cebinizi ilgilendirir: aşağıda göreceğiniz üzere kanun, değer kaybı talebinizin akıbetini aracınıza “pert” denmesine değil, tescil kaydına hangi şerhin işlendiğine bağlamıştır. Pert ile ağır hasar arasındaki farkın ayrıntısı için pert araç ve ağır hasar ayrımını incelediğimiz yazımıza bakabilirsiniz.

Genelde sigorta şirketleri, bilirkişi raporlarına dayanarak aracın perte ayrılıp ayrılmayacağına karar verirler. Bu raporda, aracın ekonomik tamir edilebilirliği ve kazanın boyutu detaylı bir şekilde değerlendirilir. Araç perte ayrıldığında, sigorta şirketi araç sahibine piyasa değerine uygun bir ödeme yapar. Ancak bu süreçte yaşanan gecikme ve araçtan mahrumiyet durumu, mağdurlar için ayrı bir tazminat konusunu gündeme getirir.

Pert araçlarda ayrıca hasarlı araçların yerine yeni bir araç temin edilene kadar geçen sürede yaşanan mağduriyet durumu da önemli bir yer tutar. Bu sürede araç sahibinin kayıplarını karşılamak adına pert araç mahrumiyet bedeli talep etmesi mümkündür. Özellikle pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün süreceği, sigorta şartlarına ve aracın piyasa koşullarına göre değişir. Pert araç kavramı, hem hukuki hem de finansal açıdan titizlikle ele alınması gereken bir meseledir. Talep edilebilecek kalemlerin (araç bedeli, pert farkı, mahrumiyet bedeli) birbirinden ayrı olması ve her birinin farklı muhataba yöneltilmesi gerektiği için, sürecin baştan doğru kurgulanması hak kaybını önler.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Nedir?

Bir trafik kazasında, onarılamayacak kadar ağır hasar gören araç “pert araç” olarak değerlendirilir ve genellikle sigorta şirketleri tarafından aracın piyasa değeri üzerinden kişiye ödeme yapılır. Ancak bu süreçte, araç sahibinin yeni bir araç satın alana kadar yaşadığı kullanım mahrumiyeti önemli bir maddi zarara yol açabilir. İşte bu noktada, pert araç mahrumiyet bedeli devreye girer.

Pert araç mahrumiyet bedeli, kazada zarar gören kişinin, yeni bir araç temin edene kadar geçen süre boyunca yaşadığı ekonomik kaybın karşılanmasını amaçlar. Yargıtay kararlarında da vurgulandığı üzere, bu bedelin talebi hukuken mümkün ve makul bir tazminat hakkıdır. Özellikle, aracın pert olarak kabul edildiği durumlarda, zarar gören kişinin hem mağduriyetinin azaltılması hem de hakkaniyetli bir çözüme ulaşılması adına bu tazminatın belirlenmesi kritik önem taşır.

Bu bedelin hesaplanmasında, yeni bir araç temin edilmesine kadar geçen makul sürenin dikkate alınması gerekir. Yargıtay kararlarında bu sürenin adil ve gerçekçi bir şekilde değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, araç sahibinin bu süreçte araç kiralama ya da benzer alternatifleri kullanıp kullanmadığına bakılmaksızın, aracın kullanımından mahrum kalmasının maddi bir zarar teşkil ettiği kabul edilir.

Özetle, pert araç mahrumiyet bedeli, hem araç sahibinin haklarının korunduğu hem de zararlarının giderildiği önemli bir hukuki düzenlemedir. Bu süreçte pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı gibi emsal nitelikteki içtihatlar, uygulamanın sınırlarının belirlenmesinde yol gösterici rol üstlenmektedir.

Pert Araçta İkame Araç Bedeli Nedir?

Bir aracın pert olması durumunda, araç sahibinin kazadan kaynaklanan mağduriyeti sadece aracın değeri ile sınırlı kalmaz. Aracın yerine kullanılacak yeni bir araç temin edilene kadar, araç sahibinin günlük işlerini ve yaşamını sürdürebilmesi için alternatif bir çözüme ihtiyaç duyulur. Bu noktada, pert araç mahrumiyet bedeli içinde yer alan ikame araç bedeli devreye girer. İkame araç bedeli, kazada kullanılmaz hale gelen aracın yerine geçici olarak kullanılan başka bir araç için yapılan harcamaların karşılanması anlamına gelir.

Sigorta şirketlerinin kapsadığı poliçelere göre, pert olmuş araç sahiplerine ikame araç sağlanması ya da bunun maddi karşılığının ödenmesi mümkündür. Ancak bu bedelin talep edilebilmesi için bazı şartların yerine getirilmesi gerekir. Öncelikle, ilgili talebin Türk Borçlar Kanunu ve sigorta sözleşmelerine uygun olması önemlidir. 

Yargıtay kararlarına da baktığımızda, ikame araç bedelinin makul süre ve tutarlılıkla belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Örneğin, pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı, araç sahibine yalnızca zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla makul düzeyde bir bedel ödenmesini öngörmektedir. Bununla birlikte, lüks bir araç talep edilmesi ya da fahiş kiralama ücretlerinin talep edilmesi uygun görülmez.

Sigorta sözleşmesinde ikame araç bedeli açıkça belirtilmişse, bu durum sigorta şirketini bağlayıcıdır. Aksi takdirde, araç sahibinin bu bedeli belirlerken dikkatli olması ve yasal çerçeveyi göz ardı etmemesi gerekir. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün şeklindeki belirleme de, ikame araç süresiyle doğrudan bağlantılıdır ve hak sahibinin zararı minimize edilirken adaletli bir yaklaşım sergilenmesi esas alınır.

Pert Araçta İkame Araç Bedeli Talep Edilebilir mi?

Pert araçlarda ikame araç bedeli, araç sahibinin yeni bir araç temin edene kadar başka bir araç kullanmak zorunda kalması nedeniyle gündeme gelir. Aracın kaza sonucunda kullanılamaz hale gelmesi, kişinin ulaşım ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle zarar gören, belirli şartlar altında ikame araç bedeli veya araç mahrumiyet bedeli talep edebilir.

İkame araç bedelinde önemli olan, talep edilen aracın perte ayrılan araçla makul ölçüde benzer nitelikte olmasıdır. Örneğin ekonomik sınıf bir araç için lüks segmentte araç kiralama bedeli talep edilmesi uygun görülmeyebilir. Aynı şekilde, piyasa rayicinin çok üzerinde günlük kiralama bedelleri de mahkeme veya bilirkişi tarafından makul bulunmayabilir.

Pert araçta ikame araç bedeli talep edilirken şu hususlar dikkate alınır:

• Perte ayrılan aracın segmenti,

• Günlük emsal araç kiralama bedeli,

• Araç sahibinin kullanım ihtiyacı,

• Makul araç temin süresi,

• Kiralama yapıldıysa kira sözleşmesi ve ödeme belgeleri,

• Kiralama yapılmadıysa dahi kullanım kaybının varlığı.

Yargıtay uygulamasında, araç kiralanmamış olsa bile araçtan mahrum kalmanın başlı başına bir zarar oluşturabileceği kabul edilebilmektedir. Ancak bu zararın makul süre ve makul bedel üzerinden hesaplanması gerekir.

Pert Araçta İkame Araç Süresi Kaç Gün?

Pert araç durumlarında, zarar gören kişinin mağduriyetinin giderilmesi amacıyla ikame araç süresi, önemli bir belirleyici unsurdur. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün üzerinden hesaplanacağı durumlarda bu süre, kişinin yeni bir araç temin etmesine kadar geçen makul zaman dilimiyle sınırlandırılır. Ancak bu süre, araç sahibinin iyi niyetli davranışları ve piyasadaki şartlar gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilir.

Yargıtay kararları ışığında ele alındığında, makul süre kavramı adil bir tazminat noktasında kritik bir rol oynar. Pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı, zarar görenin, pert olan aracının yerine aynı model ve özelliklerde bir araç elde edebilmesi için tanınan süreyi esas alır. Örneğin, piyasa şartlarına göre aynı nitelikte bir aracın bulunması ve satın alınması için gereken genel süre dikkate alınır.

Belirlenen sürenin aşılması halinde ise mağduriyetin uzadığı iddiasıyla ek talepler getirilemez. Çünkü Yargıtay, zarar görenin makul sürenin ötesindeki bir araç kiralama süreci ya da masraflarını talep etmesini adil bulmamaktadır.

Bu noktada, Mahkemelerin uyguladıkları yöntemler farklılık gösterebilir. İkame araç temininde günlük kiralama ücreti ve makul süre temelinde işlem yapılmaktadır. Genel olarak, pert araç mahrumiyet bedeli bu süreyi aşıp aşmadığına da bağlı olarak belirlenir ve nihai karar bu çerçevede şekillenir. Mahrumiyet süresi netleştiğinde, hesaplama yapılarak mağduriyetin giderilmesi sağlanır.

Sonuç itibarıyla her olayın kendine özgü şartları göz önünde bulundurulmalı ve yasal çerçeve içinde sürecin yönetilmesi gerekmektedir. Bu da, ikame araç sağlayan kişi ya da kurumlarla alacak taleplerinin gözden geçirilmesi anlamına gelmektedir.

Pert Araçta İkame Araç Süresi Ne Kadardır?

Pert araçta ikame araç süresi, aracın onarım süresi değil, yeni bir aracın temin edilmesi için gereken makul süredir. Çünkü pert araç, ekonomik olarak tamir edilmesi beklenen bir araç değildir. Bu nedenle ikame araç süresi belirlenirken “aracın kaç günde tamir edileceği” değil, “aynı özelliklerde yeni bir aracın kaç günde alınabileceği” sorusu esas alınır.

Bu sorunun cevabı dosyadan dosyaya değişir ve içtihatta bağlayıcı bir gün sayısı bulunmaz. Örneğin piyasada kolay bulunan bir binek araç için makul süre daha kısa kabul edilebilirken, özel donanımlı, ticari veya piyasada zor bulunan bir araç için daha uzun süre gündeme gelebilir.

İkame araç süresinin gereksiz şekilde uzatılması halinde, zarar görenin tüm süre için talepte bulunması mümkün olmayabilir. Mahkemeler bu noktada zarar görenin makul ve özenli davranıp davranmadığını da inceler. Yeni araç alma sürecinin makul olmayan nedenlerle uzatılması, talep edilebilecek bedelin sınırlandırılmasına yol açabilir.

Bu nedenle pert araçta ikame araç süresi belirlenirken hem araç sahibinin mağduriyeti hem de tazminatın hakkaniyete uygunluğu birlikte değerlendirilir.

Pert Araçta Mahrumiyet Bedeli Nasıl Belirlenir?

Pert araç durumunda oluşan mahrumiyet bedelinin belirlenmesi, bir dizi kriterin detaylıca değerlendirilmesiyle gerçekleşir. Bu bedelin amacı, aracın perte çıktığı dönemde araç sahibinin kullanımdan kaynaklanan zararını telafi etmektir. Pert araç mahrumiyet bedeli, sigorta hukukunda ve Yargıtay kararlarında özel bir yere sahiptir. Özellikle, zarar gören kişinin yeni bir araç edinme sürecindeki kaybı esas alınarak hesaplama yapılır.

Bu hesaplama sürecinde ilk olarak, aracın piyasa değeri ve aracın ikamesi için gereken süre analiz edilir. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün süreceğine karar verilirken şu faktörler dikkate alınır:

1. İkame Araç İçin Gerekli Süre: Zarara uğrayan kişinin, aynı model ve özelliklerde bir araç alabilmesi için geçen makul süre tespit edilir. Yargıtay kararlarına göre, bu süre zarfında hesaplanan mahrumiyet bedeli, zarar görenin hakkını koruma amacıyla belirlenir.
2. Emsal Araçların Kiralama Bedeli: İkame sürecinde muadil bir aracı kiralama ihtimali göz önünde bulundurulur ve bu araçların günlük kira maliyeti hesaplanır.
3. Uzman Bilirkişi Görüşü: Söz konusu bedel, sigorta şirketleri ve mahkemeler tarafından çoğunlukla bilirkişi raporlarına dayanılarak şekillendirilir. Bilirkişi, aracın piyasadan temini ve kullanılamama süresine hakim bir rapor hazırlar.

Pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı bağlamında, zarar görenin taleplerinin hakkaniyete uygun bir şekilde karşılanması esastır. Yargıtay, hesaplamada aşırı veya fahiş talepleri kabul etmeyerek, makul bir çerçevede anlaşma sağlanmasını gerekli görmektedir. Bu nedenle, bedelin doğru ve gerçekçi hesaplanması, araç sahiplerinin maddi haklarının korunmasında kritik önem taşır.

Pert Araçta Mahrumiyet Süresi Kaç Gün?

Pert araçlarda mahrumiyet süresi, zarar görenin yeni bir araç edinene kadar geçen makul süre dikkate alınarak belirlenir. İçtihatta sabit bir gün sayısı yoktur; belirleyici olan, emsal aracın temin edilebileceği süredir. Bu süre tespit edilirken birçok faktör değerlendirilir ve adil bir hesaplama yapılmasına özen gösterilir. Pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı, bu tür durumların çözüme kavuşturulmasında belirleyici bir rehber olarak öne çıkar.

Mahrumiyet süresinin belirlenmesindeki en önemli unsurlardan biri, araç sahibi mağdurun yeni bir araç satın almak için ihtiyaç duyacağı zamandır. Bu süreçte piyasada benzer niteliklere sahip bir aracın bulunabilirliği, satış işlemlerinin süresi ve ödeme prosedürleri gibi hususlar dikkate alınır. Bunun yanı sıra, aracın perte ayrılma kararının ardından sigorta şirketinin ödeme yaptığı tarih de süre hesaplamasında kritiktir.

Yargıtay kararlarına göre, pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün süreceğini belirlerken ayrıca mağdurun ihtiyatlı davranması beklenir. Bu, yeni araç satın alma sürecini gereksiz yere uzatmamayı ifade eder. Zarar gören tarafın makul süre sınırlarını aşması durumunda, mahrumiyet bedeli bu süreyle sınırlı tutulabilir.

Uzman bilirkişi incelemeleri de mahrumiyet süresinin hesaplanmasında önemli bir role sahiptir. Bilirkişiler, zarar görenin yeni bir araç satın alma sürecinde geçerli olan koşulları değerlendirerek tarafsız bir şekilde görüş sunar. Aynı zamanda, sigorta poliçesinin şartları ve olayın gerçekleştiği tarih gibi spesifik detaylar da göz önünde bulundurulur.

Pert araç mahrumiyet bedeli hesaplamasında, makul sürenin aşılmaması ve ilgili tarafların kusurlarının orantılı bir biçimde dikkate alınması adil bir çözüm üretmek adına son derece önemlidir. Bu hassas yaklaşım, gerek tarafların haklarının korunmasını gerekse hukuki problemlerin etkin bir şekilde çözülmesini sağlar.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Makul Süre Nasıl Belirlenir?

Bir trafik kazası sonrası aracın perte ayrılması durumunda, zarar gören tarafın uğradığı kaybın telafisi için pert araç mahrumiyet bedeli talep edilebilmektedir. Bu bedelin doğru şekilde hesaplanabilmesi için en önemli unsurlardan biri ise mahrumiyet süresinin makul bir şekilde belirlenmesidir. Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün üzerinden değerlendirileceği, çoğunlukla hukuki emsal kararlar ve bilirkişi raporları çerçevesinde tespit edilir.

Makul süre, zarar gören kişinin yeni bir aracı tedarik edebilmesi için geçmesi gereken gerçekçi zaman dilimini ifade eder. Bu sürenin belirlenmesinde dikkate alınan ölçütler şunlardır:

• Aracın Piyasa Durumu: Perte ayrılan araç ile aynı model ve özelliklerde bir aracın bulunabilirliği göz önüne alınır. Emsal araçların piyasada mevcut olup olmaması, süreyi doğrudan etkileyen bir faktördür.
• Satın Alma İşlemlerinin Süresi: Yeni bir araç satın almak için gerekli idari ve lojistik süreçler değerlendirilir. Bu süreçler arasında pazarlık, kredi işlemleri ve diğer finansal onaylar yer alır.
• Sigorta Süreci: Sigorta şirketinin perte ayrılan araç için ödeme süresi göz önünde bulundurulur. Sigorta tazminatının hak sahibine ödenmesi, yeni araç temin süresini etkileyebilir.

Yargıtay kararları, pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı çerçevesinde makul sürenin tespiti için önemli bir kılavuz sunmaktadır. Hukuki içtihatlara göre, makul süre aşılmadığı müddetçe zarar gören taraf yeni bir aracı tedarik edemediği süre boyunca bu bedelin tazminini talep edebilir. Örneğin, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin kararına göre makul süre, aracın gerçek değerine uygun bir yenisini edinmek üzere ortaya çıkan ekonomik ve hukuki süreçler dikkate alınarak hesaplanır.

Sonuç olarak, pert araç mahrumiyet bedelinin adil bir şekilde belirlenmesi açısından, makul süre kavramının doğru analiz edilmesi kritik öneme sahiptir. Tüm bu hususlar, zarar görenin mağduriyetini gidermeye yönelik objektif bir yaklaşım benimsemektedir.

Pert araçta mahrumiyet bedeli belirlenirken esas alınan ölçüt bir gün sayısı değil, emsal aracın temini için gereken süredir; bu süre dosyadaki somut verilerden türetilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Hangi Şartlarda Talep Edilir?

Pert araç mahrumiyet bedelinin talep edilebilmesi için öncelikle trafik kazası sonucunda aracın ağır hasar görmesi ve ekonomik olarak onarımının uygun olmaması gerekir. Aracın pert olarak değerlendirilmesi, kullanım kaybı tazminatı bakımından önemli bir başlangıç noktasıdır. Ancak yalnızca aracın perte ayrılmış olması her durumda otomatik olarak mahrumiyet bedeli alınacağı anlamına gelmez.

Bu bedelin talep edilebilmesi için genellikle şu şartların bulunması gerekir:

• Trafik kazası sonucunda aracın pert veya tam hasarlı hale gelmesi,

• Kazada karşı tarafın tamamen veya kısmen kusurlu olması,

• Araç sahibinin kusur oranına göre zarara uğramış olması,

• Araçtan fiilen yararlanılamayan bir dönem bulunması,

• Yeni araç temini için makul bir süreye ihtiyaç duyulması,

• Talep edilen bedelin makul ve ispatlanabilir olması,

• Gerekli belgelerin dosyaya sunulması.

Pert araç mahrumiyet bedeli, kural olarak zarar görenin aracından yararlanamaması nedeniyle oluşan ekonomik kaybın giderilmesini amaçlar. Bu nedenle talepte bulunurken yalnızca “araç perte çıktı” demek yeterli değildir. Aracın ne kadar süreyle kullanılamadığı, aynı nitelikte yeni aracın ne kadar sürede temin edilebileceği ve günlük kullanım kaybının ne kadar olduğu belgelerle desteklenmelidir.

Yargıtay uygulamasında da bu bedelin belirlenmesinde hakkaniyete uygun, gerçekçi ve makul bir değerlendirme yapılması gerektiği kabul edilmektedir. Fahiş kiralama bedelleri, gereğinden uzun süreler veya somut olayla uyumlu olmayan talepler mahkemeler tarafından sınırlanabilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Pert araç mahrumiyet bedeli hesaplanırken temel olarak iki unsur dikkate alınır: makul mahrumiyet süresi ve günlük ikame araç bedeli. Bu iki değer çarpılarak toplam mahrumiyet zararı belirlenir. Ancak hesaplama yapılırken kusur oranı, aracın niteliği, emsal araç kiralama bedeli ve somut olayın özellikleri de değerlendirilir.

Genel hesaplama mantığı şu şekildedir:

Hesaplama Unsuru	Açıklama	Örnek
Günlük ikame araç bedeli	Perte ayrılan araca benzer nitelikte bir aracın günlük kiralama bedelidir.	1.000 TL
Makul mahrumiyet süresi	Aynı model ve özellikte yeni bir aracın temin edilmesi için gereken süredir.	15 gün
Toplam mahrumiyet zararı	Günlük bedel ile makul sürenin çarpılmasıyla bulunur.	1.000 TL x 15 gün = 15.000 TL
Kusur indirimi	Zarar görenin kusuru varsa hesaplanan bedelden kusur oranında indirim yapılabilir.	%25 kusur varsa 11.250 TL

Eğer zarar görenin kazadaki kusur oranı varsa, hesaplanan tutardan kusur oranına göre indirim yapılabilir. Örneğin zarar gören araç sahibinin kazada %25 kusurlu olduğu kabul edilirse, hesaplanan mahrumiyet bedelinin yalnızca kusursuz kalan kısmı talep edilebilir.

Hesaplamada dikkate alınan başlıca kriterler şunlardır:

• Aracın marka, model, yaş ve segmenti,

• Aracın ticari veya hususi kullanım amacı,

• Emsal araçların günlük kiralama bedeli,

• Yeni araç temini için gereken makul süre,

• Sigorta şirketinin ödeme süreci,

• Aracın piyasada bulunabilirliği,

• Tarafların kusur oranı,

• Bilirkişi raporu ve mahkemenin değerlendirmesi.

Örneğin günlük emsal araç kiralama bedeli 1.000 TL ve makul mahrumiyet süresi 15 gün olarak belirlenirse, kusur indirimi yapılmadan hesaplanan mahrumiyet bedeli 15.000 TL olur. Ancak bu tutar, somut olayın şartlarına ve kusur oranına göre değişebilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Kaç Gün Hesaplanır?

Pert araç mahrumiyet bedelinin kaç gün üzerinden hesaplanacağı her olayda aynı değildir. Uygulamada sıklıkla 15 günlük makul süre esas alınsa da, bu süre aracın niteliğine, piyasa koşullarına, sigorta ödeme sürecine ve yeni aracın temin edilebilirliğine göre değişebilir.

Pert araçlarda mahrumiyet süresi, onarım süresi gibi değerlendirilmez. Çünkü pert araç ekonomik olarak tamir edilmeyecek araçtır. Bu nedenle esas alınan süre, zarar görenin aynı model, yaş ve özelliklerde yeni bir aracı satın alması için gereken makul süredir.

Yargıtay kararlarında, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen yüzlerce günlük sürenin doğrudan mahrumiyet bedeli hesabına esas alınması doğru bulunmamıştır. Bunun yerine, aynı özelliklere sahip yeni bir aracın temini için gerekli makul sürenin bilirkişi tarafından belirlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Bu nedenle “pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün alınır?” sorusuna kesin bir gün sayısı ile cevap vermek doğru değildir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, bilirkişinin 483 günlük bir kazanç kaybı süresini “makul” saydığı dosyada hükmü bozmuş ve makul sürenin nasıl saptanacağını göstermiştir: davacı yargılama sırasında fiilen yeni bir araç almışsa, o aracın alım tarihi makul sürenin tespitinde esas alınabilir (17. HD, 2020/1733 E., 2021/1009 K., 09.02.2021). Buna rağmen özel nitelikli, piyasada zor bulunan veya ticari kullanıma konu olan araçlarda bu süre farklı değerlendirilebilir.

Pert Araçta Makul Süre Nasıl Belirlenir?

Pert araçta makul süre, zarar gören kişinin aynı model, yaş, segment ve özelliklerde yeni bir araç satın alabilmesi için ihtiyaç duyacağı objektif zaman dilimidir. Bu süre belirlenirken yalnızca araç sahibinin beyanı değil, piyasa koşulları, emsal araç bulunabilirliği ve sigorta ödeme süreci de dikkate alınır.

Makul sürenin belirlenmesinde şu kriterler önemlidir:

• Aynı model ve yaşta araçların piyasada bulunup bulunmadığı,

• Aracın sıfır veya ikinci el olarak temin edilme imkânı,

• Pert ödeme sürecinin ne kadar sürdüğü,

• Satın alma, noter ve devir işlemlerinin süresi,

• Finansman veya kredi işlemlerinin gerekip gerekmediği,

• Aracın ticari faaliyet için kullanılıp kullanılmadığı,

• Zarar görenin süreci gereksiz yere uzatıp uzatmadığı.

Yargıtay’a göre makul süre, somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir. Bu nedenle zarar gören kişinin uzun süre araç satın almaması veya süreci gereksiz yere uzatması halinde, tüm bu süre için mahrumiyet bedeli talep etmesi mümkün olmayabilir. Mahkemeler genellikle bilirkişi incelemesi ile aynı nitelikte bir aracın ne kadar sürede temin edilebileceğini tespit eder.

Bu yaklaşım, hem zarar görenin mağduriyetinin giderilmesini hem de karşı tarafın fahiş ve ölçüsüz taleplerle karşılaşmamasını amaçlar.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli İçin Hangi Belgeler Gerekir?

Pert araç mahrumiyet bedeli talep edilirken zararın ispatlanabilmesi için bazı belgelerin sunulması gerekir. Belgelerin eksiksiz hazırlanması, hem sigorta başvurularında hem de dava sürecinde talebin daha sağlıklı değerlendirilmesini sağlar.

Genellikle pert araç mahrumiyet bedeli talebinde şu belgeler önem taşır:

• Trafik kaza tespit tutanağı,

• Kusur oranını gösteren belge veya rapor,

• Araç ruhsatı,

• Ekspertiz raporu,

• Aracın pert olduğunu gösteren sigorta veya eksper belgesi,

• Hasar dosyası evrakları,

• Sigorta şirketi ödeme belgesi,

• Pert bedeli ödeme tarihi,

• Aracın piyasa değerini gösteren belgeler,

• Emsal araç ilanları,

• Araç kiralandıysa kira sözleşmesi,

• Araç kiralama faturası veya ödeme dekontu,

• Yeni araç alındıysa noter satış belgesi,

• Yeni araç alım tarihi,

• Varsa bilirkişi veya uzman görüşü.

Araç kiralanmamış olsa bile, araçtan mahrum kalındığını gösteren durumlar ve kullanım ihtiyacı dosyada açıklanmalıdır. Çünkü mahkemeler bazı durumlarda fiilen araç kiralanmamış olsa dahi, aracın kullanılamamasından doğan zararın tazminini değerlendirebilir.

Belgelerde tarihlerin tutarlı olması önemlidir. Özellikle kaza tarihi, pert kararı tarihi, sigorta ödeme tarihi ve yeni araç alım tarihi mahrumiyet süresinin belirlenmesinde etkili olabilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Kimden Talep Edilir?

Pert araç mahrumiyet bedeli, kazada kusurlu olan taraf veya araç işleteninden talep edilebilir. Bu bedel, aracın kullanılamamasından doğan ekonomik zarar niteliğinde olduğundan, zarara kusuruyla sebep olan kişilerin sorumluluğu gündeme gelir.

Talebin yöneltilebileceği kişiler somut olaya göre değişebilir. Genel olarak şu kişilerden talepte bulunulabilir:

• Kazaya kusuruyla sebep olan sürücü,

• Kusurlu aracın işleteni,

• Bazı durumlarda araç maliki,

• Poliçe kapsamı uygunsa ilgili sigorta şirketi,

• Kasko poliçesinde teminat varsa kasko sigortacısı.

Listedeki “ilgili sigorta şirketi” ifadesi yalnızca ihtiyari teminatlar için geçerlidir. Zorunlu trafik sigortası bakımından tartışma yoktur: KTK m.92/k, kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışında saydığı için bu kalem zorunlu poliçeden istenemez. Sigorta şirketinin sorumluluğu, ancak kasko poliçesinde ikame araç ya da kullanım kaybı teminatı kararlaştırılmışsa ve o teminatın sınırları içinde doğar.

Bu nedenle pert araç mahrumiyet bedeli talebinde bulunmadan önce kusur durumu, sigorta poliçesi, hasar dosyası ve Yargıtay içtihatları birlikte incelenmelidir.

Sigorta Şirketi Pert Araç Mahrumiyet Bedelinden Sorumlu mudur?

Pert araç mahrumiyet bedelinde en çok merak edilen konulardan biri, bu zarardan sigorta şirketinin sorumlu olup olmadığıdır. Sorunun kanuni cevabı nettir: Karayolları Trafik Kanunu m.92’ye 2021 yılında eklenen (k) bendi, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları” zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı dışında saymıştır. Araç mahrumiyet bedeli de bu gruba girdiğinden zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz.

Zorunlu trafik sigortası, üçüncü kişilerin doğrudan zararlarını karşılar. Mahrumiyet bedeli ise dolaylı bir zarar olduğu için teminatın dışında kalır ve kazaya kusuruyla sebep olan sürücüden, aracın işleteninden ve varsa araç sahibinden Türk Borçlar Kanunu m.49 uyarınca talep edilir. Teminat dışı olması zararın hukuken doğmadığı anlamına gelmez; yalnızca muhatabı değiştirir.

Buna karşılık, kasko poliçesinde ikame araç teminatı, asistan hizmeti veya araç kiralama desteği bulunuyorsa, sigorta şirketinin poliçe kapsamında belirli süre ve şartlarla ikame araç sağlaması veya bedel ödemesi mümkün olabilir. Ancak bu durum poliçenin özel şartlarına göre değişir.

Bu nedenle pert araç mahrumiyet bedeli talep edilmeden önce şu noktalar kontrol edilmelidir:

• Zorunlu trafik sigortası teminat kapsamı,

• Kasko poliçesinde ikame araç teminatı olup olmadığı,

• Poliçedeki günlük ve toplam süre sınırları,

• Kazadaki kusur oranları,

• Talebin kime yöneltileceği,

• Yargıtay kararları ve bilirkişi değerlendirmesi.

Hak kaybı yaşamamak için sigorta poliçesi, kaza evrakları ve kusur durumu birlikte değerlendirilmelidir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Talep Etmek İçin Araç Kiralamak Şart mı?

Pert araç mahrumiyet bedeli talep edebilmek için her durumda fiilen araç kiralanmış olması şart değildir. Aracın kazadan sonra kullanılamaz hale gelmesi ve araç sahibinin bu nedenle kullanım imkanından mahrum kalması, tek başına ekonomik zarar olarak değerlendirilebilir.

Ancak araç kiralanmışsa, kira sözleşmesi, fatura ve ödeme dekontları talebin ispatını kolaylaştırır. Kiralama yapılmamışsa, mahkeme veya bilirkişi emsal araç kiralama bedellerini dikkate alarak makul bir günlük bedel belirleyebilir.

Bu noktada önemli olan, talep edilen bedelin makul olmasıdır. Perte ayrılan aracın özellikleriyle uyumlu olmayan lüks araç kiralama giderleri veya piyasa rayicinin çok üzerinde bedeller kabul edilmeyebilir. Mahkemeler genellikle benzer segmentteki araçların günlük kiralama bedelini esas alır.

Dolayısıyla araç kiralanmamış olması, pert araç mahrumiyet bedeli talebini tamamen ortadan kaldırmaz. Ancak talebin somut delillerle desteklenmesi ve makul sınırlar içinde açıklanması gerekir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Davasında Bilirkişi Raporunun Önemi

Pert araç mahrumiyet bedeli davalarında bilirkişi raporu çoğu zaman belirleyici niteliktedir. Çünkü mahkeme, aracın perte ayrılıp ayrılmadığını, yeni araç temini için gereken makul süreyi ve günlük mahrumiyet bedelini teknik değerlendirme ile tespit eder.

Bilirkişi incelemesinde genellikle şu hususlar değerlendirilir:

• Aracın kaza sonrası pert sayılıp sayılmayacağı,

• Aracın marka, model, yaş ve piyasa değeri,

• Aynı özelliklerde bir aracın piyasadan temin süresi,

• Emsal araçların günlük kiralama bedeli,

• Sigorta ödeme tarihi,

• Pert bedelinin ödenip ödenmediği,

• Mağdurun yeni araç satın alma sürecinde makul davranıp davranmadığı,

• Talep edilen sürenin ve bedelin hakkaniyete uygun olup olmadığı.

Yargıtay kararlarında da mahkemelerin, pert araç mahrumiyet bedelini belirlerken eksik bilirkişi raporuna dayanarak karar vermemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Özellikle kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun sürelerin tamamı için tazminata hükmedilmeden önce, yeni araç temini için gereken makul sürenin bilirkişi tarafından açıklığa kavuşturulması gerekir.

Bu nedenle bilirkişi raporuna itiraz edilmesi gereken durumlarda, rapordaki süre, günlük bedel, araç segmenti ve kusur oranı dikkatle incelenmelidir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedeli Yargıtay Kararları

T.C. YARGITAY 17. Hukuk Dairesi Esas No: 2015/8515 Karar No: 2016/863 Karar Tarihi: 25-01-2016:

TAZMİNAT DAVASI – DAVACIYA AİT ARACIN KAZA NEDENİYLE PERT OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİNİN UYGUN OLDUĞU – ARAÇ MAHRUMİYETİ ZARARININ BELİRLENEREK SONUCUNA GÖRE BİR KARAR VERMEK GEREĞİ – FAZLA TAZMİNATA HÜKMEDİLDİĞİ – HÜKMÜN BOZULMASI 

ÖZET: Davaya konu trafik kazası tarihinde meydana geldiği gibi, asıl davacıya ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre asıl davacının aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişiden ek rapor aldırılmadan fazla tazminata hükmedilmesi isabetli görülmediğinden hükmün bozulmuştur. (6098 S. K. m. 49) 

Dava ve Karar: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın reddine dair verilen hükmün süresi içinde asıl davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü: Asıl davacı-karşı davalı vekili, müvekkilinin aracını 19.05.2011 tarihinde tamir için davalıya bıraktığını, davalının da araç tamir edilinceye kadar Serçe model otomobili müvekkiline emaneten verdiğini, davalının aynı gece müvekkile ait araçla kaza yapması sonucu aracın pert olması nedeniyle fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 4.000 TL hasar bedeli, müvekkili müteahhit olup araçtan kaza tarihi olan 19.05.2011 tarihinden dava tarihi olan 24.06.2013 tarihine kadar mahrum kaldığı için 16.156 TL (dava tarihi olan 24.06.2013 tarihinden karar tarihine kadar işleyecek günlük gelirden mahrum kalınan menfaat kaybının parasal değeri şimdilik belli olmadığından saklı tutarak) olarak toplam 20.156 TL tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle tahsilini talep etmiştir. Asıl davalı-karşı davacı vekili, 19.05.2011 tarihinde asıl davacının aracının arızalanması nedeniyle asıl davacının aracının müvekkiline değil, başka ustaya bırakıldığını, asıl davacının tacir olmadığını, asıl davacının sigortadan aldığı hasar bedelinin talep ettiği tazminattan indirilmesi gerektiğini, müvekkili tarafından asıl davacıya emaneten bırakılan Serçe model otomobilin kullanılamaması nedeniyle 16.156 TL alacağın, asıl davacı aracının masrafını vermekten ve aracı teslim almaktan ihtara rağmen kaçındığından aracın müvekkiline ait işyerinde zorunlu olarak muhafaza edilmesi nedeniyle müvekkili iş alamadığı için şimdilik 1.000 TL tazminat ile olaydan sonra itibar kaybı nedeniyle 5.000 TL manevi tazminatın karşı davalıdan tahsilini talep etmiş, asıl davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 4.000,00 TL aracın hasarı nedeniyle oluşan zarar ve aracın 19/05/2011 den dava tarihine kadar mahrumiyet kaybından oluşan 11.805,00 TL maddi zararının 19/05/2011 kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karşı davanın reddine karar verilmiş; hüküm, asıl davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde, özellikle oluşa uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen maddi tazminata (hasar bedeli) ilişkin hesaplamanın hükme esas alınmasında bir usulsüzlük  bulunmamasına göre, asıl davalı-karşı davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Mahkemece makine mühendisinden aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre asıl davacıya ait aracın pert olduğu belirtilerek, asıl davacının araç mahrumiyeti zararı kaza tarihi olduğu belirtilen 19.05.2011 tarihinden dava tarihi olduğu belirtilen 15.07.2013 tarihine kadar 787 gün için 11.805 TL olarak belirlenmiştir. Davaya konu trafik kazası 20.05.2011 tarihinde meydana geldiği gibi, asıl davacıya ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre asıl davacının aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişiden ek rapor aldırılmadan yazılı şekilde fazla tazminata hükmedilmesi isabetli görülmemiştir. Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davalı-karşı davacı vekilinin yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davalı-karşı davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile asıl davada verilen hükmün BOZULMASINA, 25.01.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.”

T.C. YARGITAY 17. Hukuk Dairesi Esas No: 2015/15952 Karar No: 2016/4237 Karar Tarihi: 04-04-2016:

 TAZMİNAT DAVASI – DAVACI ŞİRKETE AİT ARACIN KAZA NEDENİYLE PERT OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİNİN UYGUN OLDUĞU – ARAÇ MAHRUMİYETİ ZARARININ BELİRLENEREK SONUCUNA GÖRE BİR KARAR VERMEK GEREKTİĞİ – HÜKMÜN BOZULDUĞU 

ÖZET: Davacı şirkete ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre, davacı şirketin aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişilerden ek rapor aldırılmadan karar verilmesi isabetli görülmemiştir. (6098 S. K. m. 49) 

Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davalılar tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü: Karar: Davacı vekili, müvekkiline ait araca davalıların sürücüsü ve maliki olduğu aracın kusurlu olarak çarpması sonucu aracın pert olduğunu, dava dışı kasko şirketinin müvekkiline 22.824 TL ödediğini ancak aracın 2. el piyasa değerinin daha yüksek olduğunu, eksik ödenen şimdilik 1.000 TL ile kaza tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süre içinde müvekkili ulaşımını başka şekilde sağladığından şimdilik 1.000 TL araç mahrumiyeti zararının davalılardan kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiş, ıslah dilekçesiyle talebini araç mahrumiyeti bakımından 1650 TL, araç değeri nedeniyle uğranılan zarar bakımından 4.176 TL olmak üzere toplam 5.826 TL’ye yükseltmiştir. Davalılar, sürücü ……’nin olay sırasında 0,95 promil alkollü olduğunu, bu nedenle kusurun tamamının kendisinde kabul edilmemesi gerektiğini, sigorta şirketinin zararı karşıladığını, davacının sigorta şirketine verdiği ibranamenin kendileri yönünden de geçerli sayılması gerektiğini, zamanaşımının dolduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davacının dava ve ıslah dilekçesindeki taleplerinin kabulü ile toplam 5.826 TL (4.176 TL si araç değeri nedeniyle uğranılan zarar, 1650 TL si araç mahrumiyeti nedeniyle uğranılan zarar karşılığı olmak üzere) nin olay tarihi olan 25/01/2013 tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş; hüküm davalılar tarafından temyiz edilmiştir. 1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde, dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalıların yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. Mahkemece makine mühendislerinden aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davacı şirkete ait aracın pert olduğu belirtilerek, davacı şirketin araç mahrumiyeti zararı kaza tarihi olan 25.01.2013 tarihinden dava dışı sigorta şirketi tarafından davacı tarafa ödemenin yapıldığı 19.03.2013  tarihine kadar geçen 53 günlük süre için, hatta kiralama şirketlerinde aylık kira ücretleri uygun olduğundan 2 aylık süre için 1.650 TL olarak belirlenmiştir. Davacı şirkete ait aracın kaza nedeniyle pert olarak değerlendirilmesinin uygun olduğu belirlendiğine göre, davacı şirketin aynı model ve yaşta, aynı özellikleri taşıyan yeni bir aracı satın alması için geçecek makul süre belirlenerek, bu süre için araç mahrumiyeti zararının belirlenerek sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususta aynı bilirkişilerden ek rapor aldırılmadan yazılı şekilde karar verilmesi isabetli görülmemiştir. Sonuç: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalıların sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalıların temyiz isteminin kabulü ile hükmün bozulmasına, 04.04.2016 gününde oybirliği ile karar verildi.

Trafik kazaları sonrasında, bir aracın tam hasarlı olarak perte ayrılması durumunda, aracın kullanımından doğan ekonomik zararlar sıklıkla dava konusu olmaktadır. Bu bağlamda pert araç mahrumiyet bedeli yargıtay kararı, zarar gören araç sahipleri için hukuki bir yol haritası sunmaktadır. Yargıtay kararları, pert araç durumlarında mahrumiyet bedelinin nasıl belirlenmesi gerektiği ve süre hesaplaması konusunda önemli içtihatlar oluşturur.

Yargıtay, özellikle araç sahiplerinin yeni bir araç temin edene kadar geçen makul sürede yaşadığı ekonomik kaybın tazmin edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu süreçte öne çıkan husus, kazanın gerçekleştiği tarihteki pert araç mahrumiyet bedeli hesaplamalarının adil ve gerçekçi olması gerektiğidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin verdiği kararlar incelendiğinde, makul süre hesaplanırken, piyasa koşulları ve araç sahibinin ne kadar sürede aynı standartlarda bir araç satın alabileceği dikkate alınmaktadır.

Bir diğer önemli husus, sigorta şirketlerinin ödeme yükümlülüklerine ilişkindir. Mahrumiyet bedeli, KTK m.92/k uyarınca zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; bu nedenle Yargıtay kararlarında talebin muhatabı kural olarak kusurlu sürücü ve işletendir. Pert araç mahrumiyet bedelinin kaç gün boyunca talep edilebileceği ise bu tür davalarda sıkça gündeme gelmektedir. Yargıtay, bu tür taleplerde araç sahibinin, makul süreyi aşan taleplerini ispatlaması gerektiğini belirtir. Dolayısıyla, hakların doğru savunulabilmesi için her iki tarafın da bilirkişi raporlarından destek alması önemlidir.

Neticede, Yargıtay’ın kararları ışığında, araç sahibinin uğradığı zararların kapsamlı bir şekilde değerlendirildiği ve adil bir tazminat sağlandığı görülmektedir. Yargıtay, tazminat oranlarının belirlenmesi sırasında yalnızca aracın değer kaybını değil, geçici kullanım kaybını da değerlendirmekte ve bu durumun mağdura yarattığı ek ekonomik zararları gidermeye odaklanmaktadır.

Üçüncü Karar: Makul Süre Nasıl Ölçülür?

Yukarıdaki iki karar makul sürenin esas alınması gerektiğini söyler; üçüncü karar bu sürenin nasıl ölçüleceğini gösterdiği için pratikte en çok işe yarayanıdır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, 2020/1733 E., 2021/1009 K., 09.02.2021 tarihli kararında, bilirkişinin 483 günlük kazanç kaybı süresini makul saydığı ve mahkemenin buna dayanarak tazminata hükmettiği dosya bozulmuştur. Bozma gerekçesinde iki somut ölçüt verilir:

• Mahrumiyet zararı, aynı nitelikte emsal yeni bir aracın satın alınması için gerekli süreye göre belirlenir; kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen süre doğrudan esas alınamaz.
• Davacı yargılama sırasında fiilen yeni bir araç almışsa, o aracın alım tarihi makul sürenin tespitinde esas alınabilir. Karara konu dosyada davacının aldığı araç “emsal olamaz” denilerek hesaba katılmamıştı; Yargıtay bunu eksik inceleme saymıştır.

Bu karar, dilekçe kurarken doğrudan kullanılabilir bir ölçüt sunar: yeni araç alındıysa faturası ve tescil tarihi dosyaya konur; alınmadıysa emsal ilanlar, bayi teslim süreleri ve tertibat gerektiren araçlarda dönüşüm süresi belgelenir. Mahrumiyet süresi tartışması ancak bu belgelerle somutlaştığında sonuç doğurur.

Yargıtay Kararlarına Göre Pert Araç Mahrumiyet Bedelinde Esas Alınan Kriterler

Yargıtay kararları, pert araç mahrumiyet bedelinin hesaplanmasında makul süre ve hakkaniyet ilkelerine dikkat edilmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle Yargıtay 17. Hukuk Dairesi kararlarında, aracın pert sayılması halinde mahrumiyet zararının kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen tüm süre üzerinden değil, aynı model ve özellikte yeni bir aracın satın alınması için gereken makul süre üzerinden hesaplanması gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay kararlarından çıkan temel kriterler şunlardır:

• Araç gerçekten pert olarak değerlendirilmelidir.

• Zarar görenin aynı model ve yaşta yeni bir araç alması için gereken süre belirlenmelidir.

• Bu süre bilirkişi raporuyla somutlaştırılmalıdır.

• Kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun süre doğrudan esas alınmamalıdır.

• Araç mahrumiyeti zararı makul süreyle sınırlandırılmalıdır.

• Fahiş ve ölçüsüz talepler kabul edilmemelidir.

• Günlük bedel, emsal araç kiralama bedellerine göre belirlenmelidir.

• Mahkeme eksik incelemeyle karar vermemelidir.

Bu içtihatlar, pert araç mahrumiyet bedeli taleplerinde hem zarar görenin hakkını korumayı hem de karşı tarafın makul olmayan tazminat talepleriyle sorumlu tutulmasını önlemeyi amaçlar.

Pert araç mahrumiyet bedeli, trafik kazası nedeniyle aracını kullanamayan araç sahibinin uğradığı kullanım kaybının giderilmesi amacıyla talep edilebilen önemli bir tazminat kalemidir. Ancak bu bedel sınırsız şekilde değil, yeni bir aracın temini için gereken makul süre üzerinden hesaplanır. Yargıtay kararlarına göre pert araçlarda mahrumiyet zararı belirlenirken, kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen uzun süre değil; aynı model, yaş ve özelliklerde yeni bir araç satın alınması için gereken objektif süre dikkate alınmalıdır. Bu nedenle bilirkişi raporu, emsal araç kiralama bedeli, kusur oranı ve sigorta ödeme süreci hesaplamada belirleyici rol oynar. Aracınızın perte ayrılması nedeniyle kullanım kaybı yaşadıysanız, mahrumiyet bedeli talebinizi doğru belgelerle desteklemeniz ve makul süreye uygun şekilde hesaplama yapmanız hak kaybı yaşamamanız açısından önemlidir.

Trafik kazası sonrasında yalnızca pert araç mahrumiyet bedeli değil, araç değer kaybı, hasar farkı ve diğer maddi zararlar da gündeme gelebilir. Bu süreçte trafik kazası avukatı desteği alınması, hak kaybı yaşanmaması açısından önemlidir.

Araç Mahrumiyet Bedeli Zorunlu Trafik Sigortasından İstenebilir mi?

Hayır. Araç mahrumiyet bedeli, zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasının teminatı dışındadır. Dayanağı açıktır: Karayolları Trafik Kanunu‘nun 92. maddesine 9/6/2021 tarihli 7327 sayılı Kanun’la eklenen (k) bendi, “gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları” sigorta kapsamı dışında saymıştır. Araç mahrumiyet bedeli de niteliği gereği bu gruba girer.

Bu, “araç mahrumiyet bedeli istenemez” anlamına gelmez; yalnızca kimden isteneceğini değiştirir. Zararın hukuken var olması ile o zararın zorunlu sigorta teminatına girmesi iki ayrı meseledir. Teminat dışında kalan bir kalem, haksız fiil sorumlusuna karşı Türk Borçlar Kanunu m.49 uyarınca doğrudan istenmeye devam eder. Yani muhatabınız sigorta şirketi değil, kazaya sebep olan sürücü, aracın işleteni ve varsa aracın sahibidir.

Uygulamadaki en sık hata, mahrumiyet bedelinin de araç hasar bedeliyle birlikte sigortaya yöneltilmesidir. Araç bedeli (pert bedeli) teminat içindedir ve sigortadan istenir; mahrumiyet bedeli teminat dışıdır ve karşı taraftan istenir. İki talep aynı dosyada, ancak farklı muhataplara yöneltilerek ilerletilir. Bu ayrımı baştan kurmak, aylar sonra “husumet yokluğu”ndan red almanın önüne geçer.

Bir nokta daha: sigortacı bir kalemin teminat dışında kaldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü sigortacıdadır (Türk Ticaret Kanunu m.1409/2). Poliçenizde ek teminat bulunup bulunmadığı tartışmalıysa, ispat sizin üzerinizde değildir.

Araç Perte Çıkarsa Kasko Ne Kadar Öder, Mahrumiyet Bedeli Kaskodan Alınır mı?

Kasko, aracın riziko anındaki rayiç değerini öder; araç mahrumiyet bedelini ise kural olarak ödemez. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları, aracın kısmi zarara uğraması nedeniyle doğan kullanım ve gelir kaybı zararlarını teminat dışında bırakır ve bunları ancak ek sözleşmeyle kapsama alınabilecek haller arasında sayar. Poliçenizde “ikame araç” ya da “kullanım kaybı” klozu yoksa kaskodan bu kalemi alamazsınız.

Ödenecek tutar açısından ölçü, aracın kaza öncesi piyasa (rayiç) değeridir; poliçede yazan sigorta bedeli değil. Türk Ticaret Kanunu m.1461 bunu net kurala bağlar: sigorta bedeli, rizikonun gerçekleştiği andaki menfaat değerini aşsa bile sigortacı uğranılan zarardan fazlasını ödemez. Poliçeniz aracınızın gerçek değerinin üzerinde düzenlenmiş olsa dahi ödeme rayiç değerle sınırlı kalır.

Kaskosu olmayan araç sahibi bakımından tablo değişmez: kaskosuz araç pert olursa zarar, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortasından (araç bedeli) ve kusurlu tarafın kendisinden (mahrumiyet bedeli) talep edilir. Kaskonun yokluğu hakkı ortadan kaldırmaz, yalnızca tahsilatın hızını düşürür. Kazadan sonraki adımların tamamı için maddi hasarlı trafik kazası hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Perte Çıkan Aracın Parası Ne Zaman Ödenir, Sigorta Kaç Günde Öder?

Zorunlu trafik sigortasında süre sekiz iş günüdür. Karayolları Trafik Kanunu m.99, sigortacıların, hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde teminat sınırları içindeki miktarı ödemek zorunda olduğunu düzenler. Süre, kaza tarihinden değil belgelerin eksiksiz teslim edildiği tarihten işlemeye başlar — pratikte gecikmelerin çoğu eksik evraktan kaynaklanır.

Kaskoda ise ölçü farklıdır: Genel Şartlar, sigortacının hasar miktarına ilişkin belgelerin kendisine verilmesinden itibaren en geç on beş gün içinde incelemesini tamamlayıp hasar ve tazminat miktarını tespit ederek sigortalıya bildirmesini öngörür. Bu on beş gün tespit ve bildirim süresidir; ödemenin fiilen yapılacağı tarih, tespit sonrası poliçe şartlarına göre belirlenir.

İşlem	Süre	Dayanak	Süre ne zaman başlar?
Zorunlu trafik sigortasının ödemesi	8 iş günü	KTK m.99	Belgelerin sigortacıya ulaştığı tarih
Kaskoda hasar tespiti ve bildirim	15 gün	Kasko Genel Şartları	Hasar belgelerinin verildiği tarih
Sigortacının yazılı başvuruya cevabı	15 gün	KTK m.97	Yazılı başvuru tarihi
Tahkime başvuru için bekleme	15 iş günü	5684 s.K. m.30/13	Sigortacıya başvuru tarihi
Hakemin karar verme süresi	4 ay	5684 s.K. m.30/16	Hakemin görevlendirildiği tarih

Sigortacı sekiz iş günlük süreye uymazsa, ödenmeyen tutar için temerrüt faizi işlemeye başlar ve zarar gören doğrudan dava ya da tahkim yoluna gidebilir. Uygulamada “dosya incelemede” cevabıyla geçen haftalar, süreyi kendiliğinden uzatmaz.

Sovtaj Bedeli Nedir, Perte Çıkan Araç Kimde Kalır?

Sovtaj, pert olan aracın hasarlı hâliyle taşıdığı kalan değerdir; araç ise ödeme biçimine göre ya sigortacıya geçer ya da sizde kalır. Kasko Genel Şartları’na göre değeri tamamen ödenen araç ve aksamı, sigortacı talep ettiği takdirde onun malı olur. Yani tam ödeme yapılan bir dosyada aracın enkazını da sigorta şirketi devralır ve kendi kanalıyla satar.

İkinci seçenekte araç sizde kalır: bu durumda sigortacı, aracın kaza öncesi rayiç değerinden hasarlı hâlindeki değerini (sovtajı) düşerek ödeme yapar. Hangi yolun seçileceği çoğu poliçede hak sahibinin tercihine bırakılmıştır. Kararı verirken enkazın gerçekten sovtaj olarak biçilen bedele satılıp satılamayacağını araştırmak gerekir; ihaleyle oluşan fiyat ile eksper takdiri her zaman örtüşmez.

Seçenek	Ödenen tutar	Araç kimde kalır?	Dikkat edilecek nokta
Tam ödeme (sovtaj sigortacıda)	Rayiç değerin tamamı	Sigorta şirketi (talep ederse)	Aracın tescil kaydı üzerinde işlem yapılır
Sovtajlı ödeme	Rayiç değer − hasarlı hâlindeki değer	Araç sahibi	Enkazın gerçek satış değeri biçilen bedelin altında kalabilir

Sovtaj bedelinin tespiti eksper raporuna dayanır ve bu rapor tartışmaya açıktır. Bedelin düşük belirlendiği kanaatindeyseniz, itiraz yolunu kullanmadan ibraname imzalamayın; imzalanmış bir uzlaşma sonradan yalnızca sınırlı koşullarda geri alınabilir.

Pert Farkı Tazminatı Nedir, Hangi Durumda İstenir?

Pert farkı, aracınızın gerçek rayiç değeri ile sigortanın ödediği tutar arasındaki eksik kalan miktardır. Sigorta şirketleri ödemeyi kendi belirledikleri değer üzerinden yapar; bu değer piyasadaki emsal fiyatların altında kalırsa aradaki fark ödenmemiş zarar olarak durur. Bu farkın adı uygulamada “pert farkı” ya da “hasar farkı bedeli”dir.

Farkın muhatabı ikiye ayrılır. Eksik ödeme teminat limiti içinde kalıyorsa fark yine sigortacıdan istenir; ödeme teminat limitine ulaşmış ve zarar bunun üzerindeyse aşan kısım kusurlu taraftan talep edilir. Bu yüzden dosyanın ilk adımı poliçe teminat limitinin ve ödemenin hangi kalemler için yapıldığının tespitidir.

Rayiç değer tespitinde kaza tarihindeki ilan fiyatları, aracın kilometresi, hasar geçmişi ve donanımı birlikte değerlendirilir. Tek bir ilan sitesinden alınan ortalama, tek başına belirleyici sayılmaz; bilirkişi incelemesinde emsal havuzunun genişliği ve tarih uyumu aranır. Bu kalemin nasıl talep edildiğini ayrıntılı ele aldığımız araç hasar farkı tazminatı sayfamızda hesaplama ve başvuru adımlarını bulabilirsiniz.

Pert Araçta Değer Kaybı İstenebilir mi?

Trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş bir araç için zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenemez. Karayolları Trafik Kanunu m.92’ye 2021’de eklenen (l) bendi bunu açıkça düzenler: “Hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı tazminatı talepleri” teminat dışındadır. Bu, arama sonuçlarında sık rastlanan “pert araçta değer kaybı alınmaz” bilgisinin gerçek dayanağıdır.

Kuralın mantığı şudur: değer kaybı, onarılan bir aracın onarımdan sonra piyasada uğradığı fiyat düşüşünü karşılar. Trafikten çekilmiş ya da hurdaya ayrılmış bir araçta ise ortada onarılıp piyasaya dönen bir araç yoktur; zarar, aracın tamamının karşılanması yoluyla giderilir. Bu nedenle pert dosyalarında talep edilmesi gereken kalem değer kaybı değil, pert farkı ve araç mahrumiyet bedelidir.

Kritik ayrım şurada: bendin uygulanabilmesi için aracın fiilen trafikten çekme ya da hurdaya çıkarma işlemi görmüş olması gerekir. Ağır hasar alan ancak bu işlemlerden hiçbiri yapılmadan onarılan bir araç bu bendin kapsamına girmez ve değer kaybı talebi ayakta kalır. Yani belirleyici olan aracın “pert” diye anılması değil, tescil kaydına hangi şerhin işlendiğidir. Aracın tam hasar mı ağır hasar mı sayıldığının nasıl tespit edildiğini tam hasar ve ağır hasar tespiti hakkındaki yazımızda ayrıntılı anlattık.

Değer kaybı talebi ayakta kalan dosyalarda ise sıradaki tartışma eksper raporunun tutarıdır. Rapordaki değerlendirmeyi düşük buluyorsanız itiraz yolunuz açıktır; değer kaybı eksper raporuna itiraz usulünü ayrı bir yazıda ele aldık. Ticari araçlarda hesap yöntemi de farklılaşır; ticari araçlarda değer kaybı hesaplamasını inceleyebilirsiniz.

Engelli (ÖTV Muafiyetli) Araç Pert Olursa Ne Olur?

ÖTV istisnasıyla alınan araç kaza sonucu kullanılamaz hâle gelip hurdaya çıkarılırsa, süre dolmasa bile yeniden istisnadan yararlanılabilir. Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.7/2’nin (d) bendi bu hâli özel olarak düzenler: istisnadan yararlanılarak alınan aracın deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılması durumunda, aracı hurdaya çıkaran malul ve engelliler yeniden istisnalı araç edinebilir.

Burada yaygın bir bilgi eskimesi var: istisnadan yararlanma sıklığı için sıkça verilen “beş yıl” bilgisi güncel değildir. Özel Tüketim Vergisi Kanunu m.7/2, istisnayı “on yılda bir defaya mahsus olmak üzere” ilk iktisap için tanır. Beş yıllık süre farklı bir kurala aittir: m.15/2-a uyarınca istisnayla alınan aracın beş yıl dolmadan elden çıkarılması hâlinde ödenmeyen vergi aranır; beş yıldan fazla kullanıldıktan sonra satışta bu hüküm uygulanmaz.

Uygulamada asıl sorun, aracın “pert” sayılmasının tek başına yetmemesidir. İstisnanın yeniden doğması için aracın fiilen hurdaya çıkarılmış olması ve bunun tescil belgesindeki şerhle belgelenmesi gerekir. Sigorta şirketiyle yapılan ödeme biçimi bu noktada belirleyici hâle gelir: enkaz sizde kalıp araç yalnızca trafikten çekilirse, hurda şartı gerçekleşmemiş olur.

Araç mahrumiyet bedeli bakımından ise engelli aracının farkı yoktur; hatta özel tertibatlı bir aracın emsalinin temini normalden uzun sürebildiği için makul sürenin daha uzun belirlenmesi gündeme gelir. Bu durumda tertibat gerekliliğini ve temin süresini belgelemek, sürenin uzun tutulmasını isteyen tarafın yararınadır.

Kredili ve Rehinli Araçlarda Pert Ödemesi

Araç üzerinde rehin varsa sigorta ödemesi önce rehin alacaklısına, kalan kısım araç sahibine yapılır. Kredi kullanılarak alınan araçlarda banka lehine rehin kaydı bulunur ve poliçede dain-i mürtehin (rehin alacaklısı) sıfatıyla banka gösterilir. Pert ödemesi bu sıfat gözetilerek yapılır; sigortacı, rehin alacaklısının muvafakati olmadan doğrudan araç sahibine ödeme yapmaz.

Bu durum, araç mahrumiyet bedelini etkilemez. Mahrumiyet bedeli aracın bedeline değil, kullanılamamasından doğan kişisel zarara ilişkindir ve rehin kapsamında değildir; kusurlu taraftan doğrudan araç sahibi tarafından istenir. Kredi borcunun devam ediyor olması da bu talebi ortadan kaldırmaz.

Araç Mahrumiyet Bedeli Davası Nerede Açılır, Arabuluculuk Zorunlu mu?

Muhatap kim olduğuna göre hem görevli mahkeme hem de arabuluculuk şartı değişir. Mahrumiyet bedeli teminat dışı olduğu için dava çoğunlukla sürücü, işleten veya araç sahibine yöneltilir; bu kişiler tacir değilse uyuşmazlık ticari dava sayılmaz, asliye hukuk mahkemesinde görülür ve dava öncesi arabuluculuk şartı bulunmaz.

Buna karşılık davalı bir sigorta şirketiyse tablo tersine döner: Türk Ticaret Kanunu m.4/1-a uyarınca uyuşmazlık mutlak ticari dava sayılır, asliye ticaret mahkemesi görevlidir ve m.5/A gereği dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir.

Davalı	Görevli mahkeme	Arabuluculuk	Tahkim yolu
Sürücü / işleten / araç sahibi (gerçek kişi)	Asliye hukuk	Şart değil	Kapalı
Sigorta şirketi	Asliye ticaret	Dava şartı (TTK m.5/A)	Açık (5684 s.K. m.30)

Sigorta şirketine karşı ileri sürülen taleplerde tahkim alternatiftir. Sigortacıya yazılı başvuru yapılmış ve on beş iş günü içinde cevap alınamamışsa Sigorta Tahkim Komisyonu‘na gidilebilir. 22 Ocak 2026’dan itibaren geçerli parasal sınırlar şöyledir: 35.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir, 122.000 TL ve üzerinde heyet teşekkülü zorunludur, 383.000 TL‘yi aşan uyuşmazlıklarda itiraz kararına karşı temyiz yolu açıktır. Kanun metnindeki 5.000 / 15.000 / 40.000 TL rakamları güncelliğini yitirmiştir; bu tutarlar düzenli olarak yeniden belirlenir.

Tahkimde dikkat edilmesi gereken bir nokta daha var: talebi kısmen ya da tamamen reddedilen taraf aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ndeki tutarın beşte biridir (5684 s.K. m.30/17). Bu, tahkimi mahkemeye göre daha düşük riskli kılan yönlerden biridir. Talebin nasıl kaleme alınacağı konusunda araç mahrumiyet tazminatı dilekçe örneği ve dava açma yazımız yol gösterici olabilir.

Pert Araç Mahrumiyet Bedelinde Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Kural olarak zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıldır. Karayolları Trafik Kanunu m.109/1 bu iki süreyi birlikte öngörür. Ancak aynı maddenin ikinci fıkrası önemli bir genişleme getirir: kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, maddi tazminat talepleri için de o uzun süre uygulanır.

Çoğu kişinin bilmediği ince kural m.109/3’tedir: zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur; sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı da tazminat yükümlüsü bakımından kesilmiş sayılır. Sigortaya yaptığınız başvuru, yalnızca sigortacıya karşı değil karşı taraf sürücüye karşı da hakkınızı korur. Sürelerin hangi hâllerde uzadığını ve nasıl kesildiğini trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımızda ayrıntılı işledik.

Sigortadan Ödeme Aldım, Sonradan Mahrumiyet Bedeli İsteyebilir miyim?

Evet; alınan ödeme mahrumiyet bedelini kapsamıyorsa bu talep ayrıca ileri sürülebilir. Araç bedeli için yapılan ödeme, niteliği gereği aracın kullanılamamasından doğan zararı karşılamaz. Kaldı ki mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortasının teminatı dışında olduğundan, sigortacının bu kalemi ödemiş olması da beklenmez.

İmzalanan ibraname veya uzlaşma belgesi mutlak bir engel değildir. Karayolları Trafik Kanunu m.111/1, bu Kanun’la öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar. İkinci fıkra ise tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmaların, yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler.

Pratik sonuç: baskı altında ya da zararın kapsamı bilinmeden imzalanan bir ibraname, iki yıllık süre içinde ve yetersizliği ortaya konarak tartışmaya açılabilir. Bu nedenle ödeme alırken belgenin hangi kalemleri kapsadığını yazılı olarak sınırlamak — örneğin yalnızca araç bedeline ilişkin olduğunu belirtmek — sonraki talepleri korur.

Sıkça Sorulan Sorular

Pert araç mahrumiyet bedeli nedir?

Pert araç mahrumiyet bedeli, trafik kazası sonucunda aracın perte ayrılması nedeniyle araç sahibinin aracını kullanamamasından doğan zararın karşılanması için talep edilen tazminattır. Bu bedel, yeni bir aracın temin edilmesi için gereken makul süre ve emsal araç kullanım bedeli dikkate alınarak hesaplanır.

Pert araç mahrumiyet bedeli kaç gün istenir?

Pert araç mahrumiyet bedeli için kesin bir gün sayısı yoktur. Uygulamada çoğu dosyada yaklaşık 15 günlük makul süre dikkate alınabilmektedir. Ancak aracın piyasada bulunabilirliği, sigorta ödeme süreci, aracın özellikleri ve somut olayın şartlarına göre bu süre değişebilir.

Pert araç mahrumiyet bedeli nasıl hesaplanır?

Pert araç mahrumiyet bedeli genellikle günlük emsal araç kiralama bedeli ile makul mahrumiyet süresinin çarpılmasıyla hesaplanır. Hesaplamada kusur oranı, aracın segmenti, kullanım amacı, piyasa koşulları ve bilirkişi raporu dikkate alınır.

Pert araçta mahrumiyet bedeli için araç kiralamak şart mı?

Her durumda araç kiralamak şart değildir. Araç kiralanmışsa kira sözleşmesi, fatura ve ödeme dekontları talebi ispatlamayı kolaylaştırır. Ancak araç kiralanmasa bile aracın kullanılamamasından doğan zarar, emsal araç kiralama bedelleri üzerinden değerlendirilebilir.

Pert araç mahrumiyet bedelini sigorta şirketi öder mi?

Zorunlu trafik sigortası bu bedeli ödemez: KTK m.92’nin (k) bendi kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları açıkça teminat dışında bırakmıştır. Kasko poliçesinde ikame araç ya da kullanım kaybı teminatı varsa sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe şartlarıyla sınırlı olarak doğar. Bu iki hâl dışında talep, kusurlu sürücüye ve araç işletenine yöneltilir.

Pert araçta ikame araç bedeli talep edilebilir mi?

Evet, pert araç nedeniyle araç sahibinin yeni araç temin edene kadar yaşadığı kullanım kaybı için ikame araç bedeli veya mahrumiyet bedeli talep edilebilir. Ancak talep edilen bedelin aracın segmentine, günlük emsal kiralama ücretlerine ve makul süreye uygun olması gerekir.

Pert araç mahrumiyet bedelinde makul süre ne demektir?

Makul süre, zarar gören kişinin aynı model, yaş ve özelliklerde yeni bir araç satın alabilmesi için ihtiyaç duyacağı objektif süredir. Bu süre belirlenirken piyasa koşulları, aracın bulunabilirliği, sigorta ödeme süreci ve satın alma işlemleri dikkate alınır.

Yargıtay pert araç mahrumiyet bedeli hakkında ne diyor?

Yargıtay, pert araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihinden dava tarihine kadar geçen tüm süre üzerinden değil, aynı model ve özelliklerde yeni bir araç alınması için gereken makul süre üzerinden hesaplanması gerektiğini kabul etmektedir. Eksik bilirkişi incelemesiyle fazla tazminata hükmedilmesi bozma sebebi yapılabilmektedir.

Pert araç mahrumiyet bedeli için hangi belgeler gerekir?

Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, ruhsat, ekspertiz raporu, pert kararı, sigorta ödeme belgesi, araç kiralama faturası, emsal araç ilanları ve yeni araç alım belgeleri talebin ispatında kullanılabilir. Belgelerin eksiksiz ve tarih sıralamasına uygun olması önemlidir.

Pert araç mahrumiyet bedeli ticari araçlarda farklı mı hesaplanır?

Ticari araçlarda mahrumiyet bedeli, aracın kullanım amacı nedeniyle farklı değerlendirilebilir. Araç gelir getirici faaliyette kullanılıyorsa, yalnızca ikame araç bedeli değil, ticari kazanç kaybı iddiası da gündeme gelebilir. Ancak bu zararın ayrıca belgelerle ispatlanması gerekir.

Araç mahrumiyet bedeli kimden istenir, sigorta şirketi öder mi?

Araç mahrumiyet bedeli zorunlu trafik sigortasından istenemez. Karayolları Trafik Kanunu m.92’nin (k) bendi, kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışında bırakmıştır. Bu nedenle talep, kazaya sebep olan sürücüye, aracın işletenine ve varsa araç sahibine yöneltilir. Kasko poliçesinde ikame araç ya da kullanım kaybı klozu varsa, o kapsamda kaskodan da istenebilir.

Perte çıkan aracın parası ne zaman yatar?

Zorunlu trafik sigortasında ödeme süresi, hak sahibinin genel şartlarda belirtilen belgeleri sigortacıya ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günüdür (KTK m.99). Kaskoda ise sigortacı, hasar belgelerinin kendisine verilmesinden itibaren en geç on beş gün içinde incelemesini tamamlayıp tazminat miktarını tespit ederek bildirmek zorundadır. Süreler kaza tarihinden değil, belgelerin eksiksiz teslim edildiği tarihten işlemeye başlar.

Pert araçta değer kaybı alınır mı?

Araç hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüşse, zorunlu trafik sigortasından değer kaybı istenemez; bu talep KTK m.92’nin (l) bendiyle teminat dışında bırakılmıştır. Bu durumda talep edilecek kalem değer kaybı değil, aracın gerçek rayiç değeri ile ödenen tutar arasındaki pert farkıdır. Ağır hasar alsa da bu işlemlerden geçmeden onarılan araçlarda değer kaybı talebi ise ayakta kalır.

Sovtaj bedeli nedir, kime ödenir?

Sovtaj, pert olan aracın hasarlı hâliyle taşıdığı kalan değerdir. Kasko Genel Şartları’na göre değeri tamamen ödenen araç ve aksamı, sigortacı talep ettiği takdirde onun malı olur; bu durumda enkaz sigorta şirketine geçer. Aracın sahipte kalması tercih edilirse sigortacı, rayiç değerden sovtaj bedelini düşerek ödeme yapar. Hangi seçeneğin daha avantajlı olduğu, enkazın gerçekte satılabileceği fiyata bağlıdır.

Engelli aracı pert olursa ÖTV muafiyetinden tekrar yararlanılır mı?

ÖTV Kanunu m.7/2’nin (d) bendi uyarınca, istisnayla alınan aracın deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılması hâlinde, aracı hurdaya çıkaran malul ve engelliler yeniden istisnadan yararlanabilir. Burada belirleyici olan aracın “pert” sayılması değil, fiilen hurdaya çıkarılmış olması ve bunun tescil belgesindeki şerhle belgelenmesidir. İstisna, kanunun aradığı şartlarla on yılda bir defaya mahsus tanınır.

Aracım perte çıktı, ne yapmalıyım?

Önce kaza tespit tutanağı, kusur durumu ve eksper raporunu dosyalayın; ardından aracın rayiç değerini kaza tarihindeki emsal ilanlarla karşılaştırın. Ödeme teklifini kabul etmeden önce teklifin hangi kalemleri kapsadığını yazılı olarak netleştirin, çünkü araç bedeli için imzalanan ibraname mahrumiyet bedelini kapsamayabilir. Mahrumiyet bedeli için ayrıca kusurlu tarafa yazılı talep iletin ve emsal araç kira bedellerini gösteren belgeleri saklayın.

Dosyayı Kurarken En Sık Yapılan Hata

Pert dosyalarında kaybedilen para çoğu zaman hesaplamadan değil, talebin yanlış muhataba yöneltilmesinden doğuyor. Araç bedeli zorunlu trafik sigortasından, mahrumiyet bedeli ise kusurlu taraftan istenir; ikisi tek dilekçeyle sigortaya yöneltildiğinde dosya husumet yokluğuyla döner ve bu arada iki yıllık süre işlemeye devam eder. Aynı şekilde araç bedeli için imzalanan bir ibraname, kapsamı yazılı olarak sınırlanmadıysa sonradan mahrumiyet talebinin önüne çıkarılabilir.

Aracı perte ayrılan bir dosyada hangi kalemin kimden isteneceğini, hangi belgenin hangi süreyi başlattığını ve imzalanacak belgenin neyi kapsadığını baştan netleştirmek, sonradan telafisi güç kayıpların önüne geçer. Süreci birlikte değerlendirmek isterseniz araç mahrumiyet bedeli davalarına ilişkin çalışma alanımız üzerinden bize ulaşabilirsiniz. Kaza sonrası tamir ve sigorta işlemlerinin genel akışı için trafik kazası sonrası araç tamiri ve sigorta işlemleri yazımız da yol gösterir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez. Her dosyanın kusur durumu, poliçe şartları ve tescil kaydı farklı sonuç doğurabileceğinden, adım atmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.