Trafik kazasında emniyet kemeri takmamak, yalnızca trafik güvenliği açısından değil, aynı zamanda Tazminat Hukuku ve Trafik Kazası Hukuku bakımından da önemli sonuçlar doğurabilir. Çünkü emniyet kemeri kullanılmaması, bazı dosyalarda yaralanmanın artmasına etkili bir unsur olarak değerlendirilebilir. Bu durum da maddi ve manevi tazminat taleplerinin hesaplanmasında doğrudan etkili olabilir.

Birçok kişi trafik kazasından sonra emniyet kemeri takmamış olmasının tazminat hakkını tamamen ortadan kaldıracağını düşünür. Oysa her dosyada sonuç aynı olmaz. Asıl önemli olan, emniyet kemeri kullanılmamasının somut olayda zararın doğmasına ya da ağırlaşmasına etkili olup olmadığının ortaya konmasıdır. Bu nedenle emniyet kemeri konusu, özellikle yaralamalı trafik kazalarında tazminat hesabını etkileyebilen kritik başlıklardan biridir.

Emniyet Kemeri Takmak Zorunlu mu?

Evet. Emniyet kemeri kullanımı trafik kuralları içinde zorunlu güvenlik önlemlerinden biridir. Bu nedenle emniyet kemeri takmamak, yalnızca idari yaptırım konusu olarak kalmaz; trafik kazası sonrası tazminat dosyasında da ayrıca değerlendirilir.

Burada önemli olan nokta şudur: Emniyet kemeri takılmaması, kazanın oluşumundan çok, kazanın sonuçlarını ağırlaştıran bir durum olarak ele alınır. Yani kişi kazada kusurlu olmasa bile, emniyet kemeri takmamış olması yaralanmanın daha ağır hale gelmesine neden olmuşsa, bu durum tazminat hesabında etkili olabilir.

Tazminat Neden Azalabilir?

Trafik kazasında emniyet kemeri takmamak, bazı dosyalarda zararın artmasına katkı sağlayan bir davranış olarak değerlendirilebilir. Özellikle baş, boyun, göğüs, omurga ve iç organ yaralanmaları bakımından emniyet kemerinin koruyucu etkisi dikkate alınır.

Buradaki temel değerlendirme şudur: Eğer emniyet kemeri takılmış olsaydı, yaralanma daha hafif olur muydu?

Eğer bu soruya somut olay bakımından evet cevabı veriliyorsa, zarar gören kişinin kendi davranışıyla zararın büyümesine etkili olduğu kabul edilebilir. Bu durumda maddi ve manevi tazminat tutarında indirim gündeme gelir.

Emniyet Kemeri Takmamak Her Dosyada Aynı Sonucu Doğurur mu?

Hayır. Emniyet kemeri takmamak her kazada otomatik olarak aynı sonucu doğurmaz. Hatta bazı dosyalarda hiç indirim yapılmaması da mümkündür. Çünkü burada yalnızca kemerin takılmamış olması değil, bu eksikliğin yaralanmaya gerçekten etki edip etmediği önemlidir.

Örneğin bazı kazalarda çarpmanın yönü, aracın savrulma biçimi, darbenin şiddeti ve yaralanmanın niteliği nedeniyle emniyet kemeri takılmış olsa bile sonuç çok farklı olmayabilir. Böyle durumlarda sırf kemer takılmadı diye otomatik indirim yapılması doğru görülmeyebilir.

Bu nedenle trafik kazasında emniyet kemeri takmamak tazminatı azaltır mı sorusunun cevabı çoğu zaman şudur: Evet, azaltabilir; ancak bu her olayda ayrıca değerlendirilir.

İndirim Oranı Sabit midir?

Hayır, sabit değildir. Emniyet kemeri takmamanın tazminata etkisi için herkes için geçerli tek bir oran yoktur. Bazı kişiler internette yüzde 10, yüzde 20 ya da yüzde 30 gibi sabit oranlar görse de, bunlar her dosyada aynı şekilde uygulanmaz.

İndirim oranı belirlenirken şu unsurlar önem taşır:

• Yaralanmanın türü
• Çarpmanın yönü
• Yolcunun veya sürücünün araç içindeki konumu
• Emniyet kemerinin koruyucu etkisinin bu olayda ne kadar belirgin olduğu
• Yaralanmanın emniyet kemeri kullanılsaydı ne ölçüde önlenebileceği

Bu nedenle emniyet kemeri takmamak tazminat indirimi bakımından sabit bir formülle değil, somut olayın teknik yapısına göre değerlendirilir.

Sürücü ile Yolcu Açısından Fark Var mı?

Temel değerlendirme mantığı bakımından sürücü ile yolcu arasında büyük bir fark yoktur. Her iki durumda da emniyet kemeri kullanımı önemlidir. Ancak kişinin araçtaki konumu, hangi koltukta oturduğu ve kazadaki darbe yönü değerlendirmeyi etkileyebilir.

Özellikle ön koltukta oturan yolcu ile arka koltukta oturan yolcu bakımından dosya bazlı farklılıklar ortaya çıkabilir. Çünkü yaralanmanın mekanizması her oturma pozisyonunda aynı olmaz. Bu nedenle sürücü, ön yolcu ve arka koltuk yolcusu için sonuç her zaman birebir aynı çıkmayabilir.

Hangi Tazminat Kalemlerini Etkileyebilir?

Emniyet kemeri takmamak özellikle bedensel zarara bağlı tazminat kalemlerinde önem taşır. Bunların başında şunlar gelir:

• Tedavi giderleri
• Geçici iş göremezlik tazminatı
• Sürekli iş göremezlik tazminatı
• Kalıcı sakatlık nedeniyle doğan zararlar
• Manevi tazminat

Çünkü bu kalemler doğrudan yaralanmanın ağırlığı ile ilgilidir. Yaralanma emniyet kemeri kullanılmaması nedeniyle daha ağır hale gelmişse, bu kalemlerde indirim gündeme gelebilir.

Buna karşılık araç hasarı, araç değer kaybı veya araç mahrumiyet bedeli gibi doğrudan araçtaki zarara ilişkin başlıklarda emniyet kemeri kullanmamanın bir etkisi olmaz. Çünkü kemer kullanımı aracın fiziksel zararını değil, kişinin bedensel sonucunu ilgilendirir.

Sigorta Şirketi Bu Gerekçeyle Ödeme Azaltabilir mi?

Evet, sigorta şirketleri emniyet kemeri kullanılmamasını zaman zaman ödeme azaltma gerekçesi olarak ileri sürebilir. Özellikle yaralamalı trafik kazalarında, zarar gören kişinin kendi davranışıyla zararı artırdığı savunması sıkça gündeme gelir.

Ancak burada önemli olan şey, bu savunmanın somut verilere dayanıp dayanmadığıdır. Sadece genel bir iddia ile “kemer takılmamış, o yüzden indirim yaptık” demek yeterli olmaz. Gerçekten yaralanmanın bu nedenle ağırlaştığının teknik ve tıbbi olarak desteklenmesi gerekir.

Bu nedenle ödeme azaltılmışsa şu soru mutlaka sorulmalıdır: Bu indirim somut olayın özelliklerine mi dayanıyor, yoksa genel bir varsayımla mı yapılıyor?

En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Bu konuda en sık yapılan hata, emniyet kemeri takmamanın tazminat hakkını tamamen ortadan kaldıracağını düşünmektir. Bu doğru değildir. Aynı şekilde hiç önem taşımadığını düşünmek de doğru olmaz.

Bir diğer hata, yaralanmanın niteliğini ve araç içindeki oturma pozisyonunu netleştirmemektir. Oysa kişinin araçta nerede oturduğu, hangi yönden darbe aldığı ve hangi yaralanmaları yaşadığı çok önemlidir. Bu bilgiler olmadan emniyet kemeri savunması da, buna karşı geliştirilecek itiraz da eksik kalır.

Trafik kazasında emniyet kemeri takmamak, bazı durumlarda tazminat miktarını azaltabilir. Ancak bu sonuç otomatik değildir. Asıl belirleyici olan, emniyet kemeri kullanılmamasının somut olayda yaralanmanın doğmasına ya da ağırlaşmasına etkili olup olmadığıdır.

Bu nedenle doğru yaklaşım, “kemer yoksa tazminat biter” ya da “kemer hiç önemli değil” gibi kesin cümleler kurmak değildir. Önemli olan, emniyet kemeri takmamanın o kazadaki bedensel zararı ne ölçüde etkilediğini doğru değerlendirmektir. Böyle kurulan bir dosyada, tazminat hesabı da çok daha net ve adil şekilde yapılabilir.