Çocuğa Verilen Ceza Yaşına Göre Ne Kadar İndirilir?

Yaş küçüklüğü indirimi, suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış kişinin cezasını yaşına göre iki kademede düşürür: 12-15 yaş grubunda ceza yarıya, 15-18 yaş grubunda üçte bir oranında iner. Rakamlar arasındaki fark büyüktür; müebbet hapis gerektiren bir suçta yetişkine müebbet verilirken, suçu 17 yaşında işleyen kişiye 15 ila 18 yıl, 14 yaşında işleyen ve ceza sorumluluğu bulunan kişiye 10 ila 12 yıl hapis verilir.

Bu kural 8 Ağustos 2026’dan itibaren artık her suçta kesin değil. 7593 sayılı Kanun, Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesine dördüncü bir fıkra ekledi ve kasten öldürme ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında indirimi hâkimin takdirine bıraktı. Aşağıda her yaş grubunun indirim oranı, cezanın hangi sırayla hesaplandığı, yaşın nasıl tespit edildiği ve Yargıtay’ın hangi hataları bozma sebebi saydığı kanun ve karar metinlerine dayanılarak anlatılıyor.

Yaş Küçüklüğü İndirimi Nedir, Hangi Yaşa Ne Kadar Uygulanır?

Yaş küçüklüğü indirimi, Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesinde düzenlenen ve failin suçu işlediği andaki yaşına bağlanan zorunlu bir ceza indirimidir. Kanun, çocuğun fiilin anlamını kavrama ve davranışını yönlendirme yeteneğinin yetişkinle aynı olmadığını kabul eder; bu yüzden aynı suç için daha az ceza öngörür. İndirim hâkimin keyfine bırakılmamıştır: şartları varsa mahkeme uygulamak zorundadır, 2026 değişikliğinin getirdiği istisna dışında.

Madde üç yaş eşiği kullanır ve her eşik farklı bir sonuç doğurur:

• 12 yaşını doldurmamış çocuk: Ceza sorumluluğu yoktur, kovuşturma yapılamaz; yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir (m.31/1).
• 12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış çocuk: Fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği varsa cezalandırılır, ancak ceza yarıya iner (m.31/2).
• 15 yaşını doldurmuş, 18 yaşını doldurmamış kişi: Ceza sorumluluğu vardır, ceza üçte bir oranında iner (m.31/3).

18 yaşını dolduran kişi için yaş küçüklüğü indirimi yoktur. Kanunun “çocuk” tanımı da aynı sınırı kullanır: Türk Ceza Kanunu’nun 6. maddesine göre çocuk, henüz on sekiz yaşını doldurmamış kişidir.

12 yaşından küçük çocuğun durumu, yani ceza yerine hangi tedbirlerin uygulandığı ve ailenin ne yapabileceği, ayrı bir konudur; bunu 10, 11 veya 12 yaşındaki çocuk suç işlerse ne olur yazımızda anlattık. Bu yazı, ceza verilebilen 12-18 yaş aralığında cezanın ne kadar indirildiğine odaklanıyor.

12-15 Yaş Arası Çocuğun Cezası Ne Kadar İndirilir?

12-15 yaş grubunda ceza yarıya iner ve her fiil için verilecek hapis cezası dokuz yılı geçemez. Bu indirime geçilebilmesi için önce çocuğun ceza sorumluluğunun bulunduğu tespit edilmelidir; algılama ve yönlendirme yeteneği yoksa çocuk cezalandırılmaz, hakkında güvenlik tedbirine hükmedilir.

Ceza sorumluluğu varsa Kanun’un öngördüğü ceza şöyle değişir:

Yetişkin için öngörülen ceza	12-15 yaş (m.31/2)
Ağırlaştırılmış müebbet hapis	13 yıldan 18 yıla kadar hapis
Müebbet hapis	10 yıldan 12 yıla kadar hapis
Süreli hapis ve adli para cezası	Yarısı indirilir, her fiil için en fazla 9 yıl

Algılama yeteneğinin varlığı mahkemece belirlenir. Çocuk Koruma Kanunu’nun 35. maddesine göre sosyal inceleme raporu bu takdirde göz önünde bulundurulur ve 7593 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra on beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunludur. Raporun nasıl hazırlandığını ve çocuğun bu aşamadaki haklarını suça sürüklenen çocuk SSÇ nedir yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Yargıtay, bu grupta yanlış fıkranın uygulanmasını fazla ceza sebebiyle bozuyor. 1. Ceza Dairesi’nin 2014/4884 Esas, 2015/748 Karar sayılı ve 17.02.2015 tarihli kararında, nüfus kaydına göre suç tarihinde 15 yaşını doldurmamış çocuğa 31/2 yerine 31/3 uygulanması, yani yarı yerine üçte bir indirim yapılması, “yaş küçüklüğü indiriminin eksik yapılması suretiyle fazla ceza tayini” sayılarak hüküm bozuldu. Buna karşılık 2. Ceza Dairesi’nin 2014/12405 Esas, 2015/15808 Karar sayılı kararında kararda yalnızca madde numarası yanlış yazılmış, indirim oranı ve ceza doğru hesaplanmıştı; Daire bunu yerinde düzeltilebilecek yazım hatası saydı ve hükmü onadı. Ölçüt, rakamın doğru olup olmadığıdır.

15-18 Yaş Arası Ceza İndirimi Ne Kadar?

15-18 yaş arası ceza indirimi üçte birdir ve her fiil için verilecek hapis cezası on beş yılı geçemez. Bu yaş grubunda ceza sorumluluğu ayrıca araştırılmaz; Kanun 15 yaşını doldurmuş kişiyi cezai bakımdan sorumlu kabul eder ve yalnızca cezayı hafifletir.

Yetişkin için öngörülen ceza	15-18 yaş (m.31/3)
Ağırlaştırılmış müebbet hapis	19 yıldan 27 yıla kadar hapis
Müebbet hapis	15 yıldan 18 yıla kadar hapis
Süreli hapis ve adli para cezası	Üçte biri indirilir, her fiil için en fazla 15 yıl

On beş yıllık üst sınır “her fiil için” uygulanır. Yetişkine öngörülen süreli cezadan üçte bir indirim yapıldığında sonuç on beş yılı aşıyorsa ceza on beş yıla çekilir; birden fazla suç işlenmişse sınır her suç için ayrı ayrı hesaplanır.

İnternette dolaşan bazı metinlerde bu yaş grubu için “ağırlaştırılmış müebbet yerine 18-24 yıl, müebbet yerine 12-15 yıl, en fazla 12 yıl” rakamları yer alıyor. Yürürlükteki metinde bu rakamlar yer almaz; maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları 29.06.2005 tarihli 5377 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir ve güncel aralıklar yukarıdaki tablodadır. 12-15 yaş grubu için verilen “12-15 yıl, 9-11 yıl, en fazla 7 yıl” rakamları da yürürlükteki 31/2 ile örtüşmez.

Tasarlayarak öldürme suçundan yargılanan bir çocuk hakkında verilen ve 1. Ceza Dairesi’nin 2017/3044 Esas, 2018/1458 Karar sayılı ve 27.03.2018 tarihli kararıyla onanan hükümde, ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçta yaş küçüklüğü nedeniyle sonuç ceza 20 yıl hapis olarak belirlenmişti. Daire, kararda indirimin dayandığı fıkranın gösterilmediğini tespit etti ve hükme “31/3. maddesi gereğince” ibaresini ekleyerek düzeltti.

TCK 31/4: Kasten Öldürmede Yaş İndirimi Kalkabilir mi?

Kalkabilir. 7593 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle eklenen ve 8 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren dördüncü fıkra, iki suç türünde yaş küçüklüğü indirimini hâkimin takdirine bağladı:

• Kasten öldürme ve nitelikli hâlleri (m.81, m.82),
• Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama; Kanun bu kapsamda yalnızca 87. maddenin ikinci fıkrasını (iyileşmesi olanaksız hastalık, organ işlevinin yitirilmesi, yüzün sürekli değişikliği gibi ağır sonuçlar) ve dördüncü fıkrasını (yaralama sonucunda ölüm) sayar.

Hâkim, somut olayda dört ölçütten birini ya da birkaçını göz önünde bulundurur: kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve failin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezasına mahkûm edilmiş olması.

Bu ölçütlere dayanan iki sonuç vardır. Birincisi 15-18 yaş grubu içindir: bu kişiler hakkında üçüncü fıkra “uygulanmayabilir”, yani yaş küçüklüğü indirimi hiç yapılmadan yetişkine öngörülen ceza verilebilir. Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren bir öldürmede bu, 19-27 yıl yerine ağırlaştırılmış müebbet hapis demektir. İkincisi 12-15 yaş grubu içindir: ceza sorumluluğu bulunan çocuk hakkında ikinci fıkra yerine üçüncü fıkra “uygulanabilir”, yani yarı oranındaki indirim yerine üçte bir indirim yapılarak daha ağır bir aralığa geçilebilir.

Fıkranın ikinci cümlesi suç adını tekrar etmiyor; ancak “ise” bağlacıyla ilk cümleye bağlandığı için aynı suçlar ve aynı ölçütlerle birlikte okunması beklenir. Değişiklik yeni olduğu için bu konuda henüz yerleşmiş bir Yargıtay içtihadı bulunmuyor.

31/4 hangi tarihten sonraki suçlara uygulanır?

Fıkra fail aleyhine bir değişikliktir. Türk Ceza Kanunu’nun 7. maddesi, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunun farklı olması hâlinde failin lehine olanın uygulanacağını söyler. Bu nedenle 8 Ağustos 2026’dan önce işlenen suçlarda indirim eski kurala göre zorunlu olarak yapılır; yeni fıkra ancak bu tarihten sonra işlenen kasten öldürme ve ağırlaşmış yaralama suçlarında gündeme gelir.

Hâkim indirimi kaldırırsa kararını nasıl gerekçelendirmeli?

Fıkra “uygulanmayabilir” ve “uygulanabilir” ifadeleriyle zorunluluk değil takdir yetkisi tanır. Takdir yetkisi, dört ölçütten hangisine hangi somut olgu nedeniyle dayanıldığının kararda gösterilmesini gerektirir; Anayasa’nın 141. maddesi her türlü mahkeme kararının gerekçeli yazılmasını emreder. Savunma bakımından tartışmanın merkezi bu gerekçedir: kastın yoğunluğu, saik ve işleniş şekli dosyadaki somut delillerle ortaya konmadan indirimin kaldırılması denetlenebilir bir karar değildir.

Kasten öldürme suçunun cezalarını, nitelikli hâllerini ve bu değişikliğin yetişkin yargılamalarıyla birlikte nasıl işlediğini kasten adam öldürmenin cezası ne kadar yazımızda ayrıca ele aldık.

Ceza Hangi Sırayla Hesaplanır?

Yaş küçüklüğü indirimi cezanın son halkalarından biridir; önce temel ceza belirlenir, sonra Kanun’un saydığı sırayla artırım ve indirimler uygulanır. Türk Ceza Kanunu’nun 61. maddesinin beşinci fıkrası sırayı tek tek sayar:

• 1) Temel ceza ve varsa nitelikli hâllere göre artırım veya indirim,
• 2) Teşebbüs,
• 3) İştirak,
• 4) Zincirleme suç,
• 5) Haksız tahrik,
• 6) Yaş küçüklüğü,
• 7) Akıl hastalığı,
• 8) Cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebepler (örneğin etkin pişmanlık),
• 9) Takdiri indirim nedenleri (m.62).

Sıra, sonucu değiştirebildiği için önemlidir. 1. Ceza Dairesi, 2021/2066 Esas, 2021/5278 Karar sayılı ve 25.03.2021 tarihli kararında, adli süreçteki çocuk hakkında kasten yaralamadan belirlenen 5 yıl hapis cezasına önce haksız tahrik, sonra yaş küçüklüğü indirimi uygulanması gerektiğinin gözetilmemesini bozma sebeplerinden biri saydı. Haksız tahrik indiriminin hangi oranlarla yapıldığını haksız tahrik indirimi ne kadar yazımızda anlattık.

Etkin pişmanlık ile yaş küçüklüğü arasındaki sıra hatası ise sonucu değiştirmediği sürece bozma sebebi yapılmıyor. 13. Ceza Dairesi’nin 2016/3586 Esas, 2017/9619 Karar sayılı ve 17. Ceza Dairesi’nin 2019/11740 Esas, 2019/13772 Karar sayılı kararlarında, önce yaş küçüklüğü sonra etkin pişmanlık indirimi yapılması gerekirken tersinin yapıldığı tespit edildi; ancak hükmedilecek ceza değişmeyeceği için hükümler eleştiriyle onandı.

Adli para cezasında sıra ve hesap hatası

Hesap hatası çoğunlukla adli para cezasında yapılıyor. 6. Ceza Dairesi’nin 2021/21056 Esas, 2021/15185 Karar sayılı ve 07.10.2021 tarihli kanun yararına bozma kararında, araç camını kıran adli süreçteki çocuk hakkında verilen hüküm üç yönden bozuldu: üçte bir indirim yanlış hesaplanmış, etkin pişmanlık yaş küçüklüğünden önce uygulanmış ve ödenmeyen adli para cezasının hapse çevrileceği ihtar edilmişti. Daire hükmü kendisi düzeltti: 120 gün adli para cezası yaş küçüklüğüyle 80 güne, etkin pişmanlıkla 26 güne, takdiri indirimle 21 güne indi ve günlüğü 20 TL’den 420 TL sonuç ceza belirlendi. Daire ayrıca, çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezasının ödenmemesi hâlinde hapse çevrilemeyeceğini düzenleyen 5275 sayılı Kanun’un 106. maddesinin dördüncü fıkrası gereği hapse çevirme ihtarını hükümden çıkardı.

Yaş İndirimiyle Ceza Hesaplama: Dört Örnek

Aşağıdaki örnekler yalnızca hesap yöntemini göstermek içindir; temel ceza her dosyada hâkimin 61. maddedeki ölçütlere göre yaptığı değerlendirmeyle belirlenir ve takdiri indirim her dosyada uygulanmak zorunda değildir.

Örnek 1: 17 yaşında hırsızlık. Hırsızlığın temel hâli için Kanun 1 yıldan 3 yıla kadar hapis öngörür (m.141/1). Temel ceza alt sınırdan 1 yıl belirlenirse, üçte bir yaş küçüklüğü indirimiyle 8 aya, ardından takdiri indirimle (altıda bir) 6 ay 20 güne iner.

Örnek 2: Kasten yaralama, 14 ve 16 yaş. Kasten yaralamanın temel hâli 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapistir (m.86/1). Alt sınırdan belirlenen 1 yıl 6 ay, 16 yaşındaki fail için üçte bir indirimle 1 yıla, takdiri indirimle 10 aya iner. Ceza sorumluluğu bulunan 14 yaşındaki fail için yarı indirimle 9 aya, takdiri indirimle 7 ay 15 güne iner.

Örnek 3: 17 yaşında nitelikli kasten öldürme. Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçta 15-18 yaş grubu için 19-27 yıl aralığı uygulanır. Hâkim 24 yıl belirler ve takdiri indirim uygularsa altıda bir indirimle sonuç ceza 20 yıl olur. Suç 8 Ağustos 2026’dan sonra işlenmişse ve hâkim 31/4’e göre indirimi kaldırırsa ceza ağırlaştırılmış müebbettir; takdiri indirim uygulanırsa müebbet hapse dönüşür.

Örnek 4: 16 yaşında öldürmeye teşebbüs. Sıraya göre önce teşebbüs uygulanır: müebbet hapis yerine 10 yıldan 18 yıla kadar hapis verilir (m.35/2). Hâkim 12 yıl belirlerse, üçte bir yaş küçüklüğü indirimiyle 8 yıla, takdiri indirimle 6 yıl 8 aya iner. 31/4’ün teşebbüs aşamasında kalan öldürme suçlarına uygulanıp uygulanmayacağı konusunda da henüz yerleşmiş bir uygulama yoktur.

Yaş Neye Göre Belirlenir: Suç Tarihi mi, Yargılama Tarihi mi?

Belirleyici olan suç tarihidir. Madde 31’in her fıkrası “fiili işlediği sırada” ifadesini kullanır; yargılama sırasında veya hüküm tarihinde 18 yaşını geçmiş olmak indirimi ortadan kaldırmaz. Suçu 17 yaşında işleyen ve 20 yaşında yargılanan kişiye yine üçte bir indirim uygulanır.

Yaş, gün gün hesaplanır. “Doldurmuş olmak” ifadesi, ilgili yaş gününün geçmiş olmasını ifade eder; 15. yaş gününden bir gün önce işlenen suçta fail hâlâ 12-15 yaş grubundadır.

Nüfus kaydında doğum günü ve ayı yazılı değilse Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 39. maddesinin ikinci fıkrası uygulanır: yalnızca doğum yılı yazılıysa o yılın 1 Temmuz günü, ay yazılı olup gün belli değilse o ayın birinci günü başlangıç olarak alınır.

Nüfus kaydındaki yaş yanlışsa ne olur?

Ceza mahkemesi, sanığın veya mağdurun yaşıyla ilgili bir sorunla karşılaştığında bunu kendisi çözer. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 218. maddesinin ikinci fıkrası, kovuşturma evresinde yaşın ceza hükümleri bakımından tespitiyle ilgili sorunun mahkemece ilgili kanundaki usule göre çözüleceğini söyler. Nüfus kaydının kendisini değiştirmek ise ayrı bir iştir; Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 35. maddesine göre kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça kayıt düzeltilemez.

Yargıtay kararlarında yöntem tutarlı: önce nüfus müdürlüğünden doğum tutanağı getirtilir ve kişinin hastanede doğup doğmadığı araştırılır; hastane doğumlu değilse kemik grafileri çektirilerek Adli Tıp Kurumu’ndan suç tarihindeki gerçek yaş tespit ettirilir (8. Ceza Dairesi, 2019/7581 Esas, 2022/4865 Karar, 22.03.2022). Raporlar birbiriyle çelişirse çelişki Adli Tıp Kurumu Üst Kurulu’na başvurularak giderilir (9. Ceza Dairesi, 2021/27727 Esas, 2025/9594 Karar, 22.12.2025).

Yaş tashihi ceza indirimini değiştirir mi?

Değiştirebilir ve araştırılmadan hüküm kurulması bozma sebebidir. 2. Ceza Dairesi’nin 2020/6374 Esas, 2021/5601 Karar sayılı ve 17.03.2021 tarihli kararında sanık, gerçek yaşının 17 olduğunu ve nüfusa iki yaş büyük kaydedildiğini söylemiş; mahkeme kemik yaşı tespiti için yazı yazmış, sanığın hastaneye başvurmadığı bildirilince araştırmadan gerekçesiz vazgeçmişti. Hüküm eksik inceleme nedeniyle bozuldu.

Yargıtay 10. Ceza Dairesi’nin 2025/3929 Esas, 2025/13838 Karar sayılı ve 18.12.2025 tarihli kararında da kemik yaşı raporu sanığın kayıtlı yaşından farklı bir doğum tarihine işaret ediyordu ve nüfus kayıtlarında düzeltmeye engel bulunmuyordu. Daire, sanığın yaş tashihi yapılıp nüfus kayıtlarına işlendikten sonra hüküm kurulması gerektiğini belirterek kararı bozdu. Bu tür bir düzeltme suç tarihindeki yaşı 18’in altına indirirse yaş küçüklüğü indirimi gündeme gelir.

Suça Sürüklenen Çocuk Ceza İndiriminin Dışında Hangi Avantajlar Var?

Yaş küçüklüğü indirimi, suç tarihinde 18 yaşından küçük olmanın tek sonucu değildir. Kanun, adli süreçteki çocuk (7593 sayılı Kanun’dan önceki adıyla suça sürüklenen çocuk) için cezanın türünü, ertelenmesini ve sicil etkisini de ayrıca düzenler:

• Seçenek yaptırıma çevirme zorunlu: Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış kişiye verilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası adli para cezası veya başka bir seçenek yaptırıma çevrilir (m.50/3). Burada mahkemenin takdiri yoktur; Kanun “çevrilir” der.
• Erteleme sınırı üç yıl: Hapis cezasının ertelenmesinde yetişkin için iki yıl olan üst sınır, 18 yaşından küçükler için üç yıldır (m.51/1).
• Hak yoksunluğu uygulanmaz: Kasıtlı suçtan hapis cezasının kanuni sonucu olan kamu görevi, seçme-seçilme ve benzeri hak yoksunlukları, suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında uygulanmaz (m.53/4).
• Tekerrür hükümleri uygulanmaz: Suç tarihinde 18 yaşından küçük olan kişinin işlediği suçlar tekerrüre esas alınmaz (m.58/5).
• HAGB’de denetim süresi üç yıl: Çocuk Koruma Kanunu’nun 23. maddesine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında çocuk için denetim süresi üç yıldır; 7593 sayılı Kanun’la eklenen fıkralarla zararın az olduğu hâllerde zararın giderilmesi şartı aranmayabilir ve yönlendirme tedbirleri de uygulanır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının sicile etkisini HAGB kararı sicile işler mi yazımızda anlattık.
• Adli para cezası hapse çevrilmez: Çocuk hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez (5275 sayılı Kanun m.106/4).

Çocuklarda dava zamanaşımı daha kısa mı?

Daha kısadır. Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesinin ikinci fıkrasına göre, fiili işlediği sırada 12-15 yaş grubunda olanlar hakkında yetişkin için öngörülen dava zamanaşımı sürelerinin yarısı, 15-18 yaş grubunda olanlar hakkında üçte ikisi geçince kamu davası düşer. Örneğin beş yıldan fazla olmamak üzere hapis gerektiren suçlarda yetişkin için sekiz yıl olan süre, 15-18 yaş grubu için beş yıl dört aydır.

18 Yaş Altı 24 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Kasten öldürmeden 24 yıl hapis cezası alan bir çocuk, koşullu salıverilmeden yararlanmak için kural olarak cezasının üçte ikisini, yani 16 yılını infaz kurumunda iyi hâlli geçirmelidir. 24 yıl, 15-18 yaş grubunda ağırlaştırılmış müebbet gerektiren bir suç için verilebilecek 19-27 yıl aralığındaki bir cezadır; bu yüzden soru çoğunlukla nitelikli kasten öldürme dosyalarında gündeme gelir.

İnfaz Kanunu’nun 107. maddesinin ikinci fıkrası süreli hapis cezalarında genel kural olarak yarıyı arar; ancak kasten öldürme suçlarından (m.81, 82, 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar için oran üçte ikidir. Aynı maddenin 7593 sayılı Kanun’la değişen beşinci fıkrası, hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir günü iki gün sayar; fakat kasten öldürme, cinsel saldırı ve çocuğun cinsel istismarı (m.102, 103), uyuşturucu ticareti (m.188) ve suç örgütü kurma (m.220) suçları bu kuralın dışındadır.

Denetimli serbestlikle kurumdan daha erken çıkış ihtimali ise suç tarihine, suç türüne ve hükümlünün durumuna göre değişir; sabit bir oran vermek doğru olmaz. 18 yaş altı ceza infaz hesaplama yapılırken bu yüzden önce suç tarihi, suç türü ve mahkûmiyetin hangi maddeden kurulduğu birlikte okunmalıdır.

18 yaşından küçük biri cezaevine girebilir mi?

Girebilir, ancak yetişkinlerle aynı yerde kalmaz. İnfaz Kanunu çocuk hükümlüler için çocuk kapalı ceza infaz kurumlarını ve çocuk eğitimevlerini ayrıca düzenler (m.11, m.15); 12-18 yaş grubu bu kurumlarda suç türü, cinsiyet ve fiziki gelişim durumuna göre ayrı bölümlerde barındırılır. Çocuğun cezasını nerede çektiğini ve eğitimevi düzenini suça sürüklenen çocuk SSÇ nedir yazımızın infaz bölümünde açıkladık.

Sağır ve Dilsizlerde Yaş Sınırı Neden Üç Yıl Kayar?

Sağır ve dilsizler için yaş küçüklüğü kademeleri üç yıl ileri kayar. Türk Ceza Kanunu’nun 33. maddesine göre 12 yaşından küçük çocuklara ilişkin hükümler 15 yaşını doldurmamış sağır ve dilsizlere, 12-15 yaş grubuna ilişkin hükümler 15-18 yaş arasındaki sağır ve dilsizlere, 15-18 yaş grubuna ilişkin hükümler ise 18-21 yaş arasındaki sağır ve dilsizlere uygulanır. Bu kişiler bakımından da belirleyici olan suç tarihidir.

Takdiri İndirim ve Yaş İndirimi Birlikte Uygulanır mı?

Birlikte uygulanır ve takdiri indirim her zaman en son yapılır. Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesi failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi nedenlerle cezanın altıda birine kadar indirilmesine imkân verir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine müebbet, müebbet yerine 25 yıl verilir.

Yaş küçüklüğü indirimi, 31/4’ün kapsadığı iki suç dışında zorunludur; takdiri indirim ise mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır ve 62. maddenin ikinci fıkrasına göre kararda gerekçeleriyle gösterilir. Failin duruşmada mahkemeyi etkilemeye yönelik şekli tutum ve davranışları takdiri indirim sebebi sayılmaz. Çocuğun okul durumu, ailesiyle ilişkisi ve olaydan sonraki davranışları, sosyal inceleme raporuyla birlikte bu değerlendirmenin dayanaklarıdır.

Çocuğun Ceza Dosyasında İlk Bakılması Gerekenler

Çocuğunuz hakkında açılmış bir ceza dosyası varsa, yaş küçüklüğü indiriminin doğru uygulanıp uygulanmadığı hükmün ilk incelenecek noktalarındandır: suç tarihindeki yaş, uygulanan fıkra, indirim sırası ve her fiil için üst sınır. Nüfus kaydındaki yaşın gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsanız bunu kovuşturma sırasında ileri sürmek ve doğum tutanağı, okul kayıtları gibi belgeleri dosyaya sunmak gerekir. Kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama dosyalarında ise 31/4’e dayanan bir talep varsa savunmanın bu ölçütlere karşı somut delil hazırlaması belirleyicidir.

Dosyanın hangi aşamada olduğunu ve elinizdeki kararı birlikte değerlendirmek için Ankara ceza avukatı sayfamızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz. Çocuğun ifade ve duruşmaya katılma yükümlülüğünü suça sürüklenen çocuk ifadeye veya duruşmaya gitmezse ne olur yazımızda ele aldık.

Kanun metninin güncel hâli için Türk Ceza Kanunu’nun mevzuat.gov.tr’deki metnine bakılabilir; 31. maddenin altındaki değişiklik notu dördüncü fıkranın ekleniş tarihini gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yaş küçüklüğü indirimi ne kadar?

12-15 yaş grubunda ceza sorumluluğu varsa ceza yarıya iner ve her fiil için en fazla 9 yıl verilir; 15-18 yaş grubunda üçte bir indirim yapılır ve her fiil için en fazla 15 yıl verilir. Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet için ayrı aralıklar vardır.

18 yaş altı ceza alır mı?

12 yaşını doldurmamış çocuk ceza almaz. 12-15 yaş arasındaki çocuk, fiilin anlamını algılama yeteneği varsa indirimli ceza alır. 15-18 yaş arasındaki kişi ceza alır, ancak cezası üçte bir oranında indirilir.

18 yaş altı ceza indirimi her suçta uygulanır mı?

Kural olarak her suçta uygulanır. 8 Ağustos 2026’dan sonra işlenen kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında ise hâkim, Kanun’da sayılan ölçütlere dayanarak indirimi hiç yapmayabilir veya 12-15 yaş grubu için daha az indirim uygulayabilir.

18 yaşından küçük ceza indirimi yargılama tarihindeki yaşa göre mi yapılır?

Hayır, suç tarihindeki yaşa göre yapılır. Suçu 18 yaşından önce işleyen kişi, yargılandığı sırada yetişkin olsa da indirimden yararlanır.

15 yaşından küçük çocuğa ağırlaştırılmış müebbet verilir mi?

Verilmez. Ceza sorumluluğu bulunan 12-15 yaş grubundaki çocuğa ağırlaştırılmış müebbet yerine 13-18 yıl hapis verilir. 31/4 uygulanırsa bu aralık 19-27 yıla çıkabilir, ancak bu yaş grubu için yetişkin cezasına geçilmez.

17 yaşında cinayet işleyen kaç yıl yatar?

Ceza, suçun nitelikli olup olmamasına göre değişir. Müebbet gerektiren kasten öldürmede 15-18 yıl, ağırlaştırılmış müebbet gerektirende 19-27 yıl hapis verilir; suç 8 Ağustos 2026’dan sonra işlenmişse hâkim indirimi kaldırabilir. Kasten öldürmeden süreli hapis alan kişi koşullu salıverilme için kural olarak cezanın üçte ikisini kurumda geçirir.

Çocuk ceza indirimi ile takdiri indirim aynı şey mi?

Değildir. Yaş küçüklüğü indirimi, kasten öldürme ve ağırlaşmış yaralamadaki 2026 istisnası dışında Kanun’un zorunlu kıldığı bir indirimdir; takdiri indirim ise mahkemenin failin geçmişi, pişmanlığı ve geleceği gibi nedenlerle yaptığı ve altıda biri geçmeyen ek bir indirimdir. İkisi birlikte uygulanabilir.

Haksız tahrik ile yaş indirimi hangisi önce yapılır?

Önce haksız tahrik, sonra yaş küçüklüğü indirimi yapılır. Bu sıra Türk Ceza Kanunu’nun 61. maddesinin beşinci fıkrasında yazılıdır ve Yargıtay sıranın gözetilmemesini bozma sebebi saymıştır.

18 yaşından küçük hırsızlık cezası ne kadar?

Hırsızlığın temel hâli için yetişkine 1-3 yıl hapis öngörülür. 15-18 yaş grubunda bu ceza üçte bir, 12-15 yaş grubunda yarı oranında indirilir. Sonuç ceza bir yıl veya daha az olursa ve kişi daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemişse seçenek yaptırıma çevrilir.

Yaş tashihi davası ceza yargılamasını bekletir mi?

Ceza mahkemesi yaşı kendisi tespit edebilir ve bunun için Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alır. Yargıtay, yaş düzeltmesine kayden engel bulunmayan bir dosyada tashih yapılıp nüfusa işlendikten sonra hüküm kurulması gerektiğine karar vermiştir.

Nüfusta yalnızca doğum yılı yazılıysa yaş nasıl hesaplanır?

Doğum yılı yazılı olup ay ve günü yazılı değilse o yılın 1 Temmuz günü, ay yazılı olup gün belli değilse o ayın birinci günü doğum tarihi olarak esas alınır.

Çocuğa verilen hapis cezası adli sicile işler mi?

Mahkûmiyet adli sicile işlenir; ancak suç tarihinde 18 yaşından küçük olan kişi hakkında hak yoksunlukları uygulanmaz ve tekerrür hükümleri işletilmez. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise adli sicil kaydında görünmez, ayrı bir sistemde tutulur.

18 yaş altı 24 yıl ceza alan kaç yıl yatar?

Kasten öldürmeden verilen 24 yıllık cezada koşullu salıverilme için kural olarak 16 yıl infaz kurumunda iyi hâlli geçirilmelidir. Kanun’un üçte iki oranı öngördüğü suçlar dışında oran kural olarak yarıdır; bu oranın içinde, kasten öldürme ve Kanun’un saydığı diğer istisnalar hariç, 15 yaşına kadar geçen bir gün iki gün sayılır.

Adli para cezası alan çocuk ödemezse hapse girer mi?

Girmez. 5275 sayılı Kanun’un 106. maddesinin dördüncü fıkrasına göre çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası ödenmezse hapse çevrilemez; bunun yerine kamuya yararlı işte çalıştırma gibi yollara başvurulur.

Sağır ve dilsiz bir gence yaş indirimi nasıl uygulanır?

Yaş eşikleri üç yıl ileri kayar. 18-21 yaş arasındaki sağır ve dilsize 15-18 yaş grubunun indirimi, 15-18 yaş arasındakine 12-15 yaş grubunun hükümleri uygulanır.

---

Bu yazının uygulamaya ilişkin kısımları dosyadan dosyaya farklı sonuç verebilir; hesap örnekleri yöntemi göstermek içindir. Kendi dosyanız için bir avukatla görüşmeniz yerinde olur. Metin, 26 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki kanun hükümlerine ve erişilen Yargıtay kararlarına göre Av. Handan Sayan Özgül tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.