Hukuk, Tazminat Hukuku, Trafik Kazası Hukuku

Buzlanma Kazası Tazminatı: Belediye mi Karayolları mı Öder, Dava Hangi Mahkemede?

Buzlanma Kazası Tazminatı: Belediye mi Karayolları mı Öder, Dava Hangi Mahkemede

Buzlanma kazası, yolda ya da kaldırımda oluşan buz yüzünden aracın kayması veya yayanın düşmesiyle meydana gelen ve sorumluluğu çoğu zaman yolun bakımından sorumlu kuruma uzanan bir kazadır. Kanun, karayolunun yapımı, bakımı ve işletilmesiyle görevli bütün kuruluşları yolu trafik güvenliğini sağlayacak durumda tutmakla yükümlü kılar. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen belediye, büyükşehir belediyesi ya da Karayolları Genel Müdürlüğü, buzun kazaya etkisi oranında tazminat öder. Dava, davalı bir kamu kurumu olsa bile kural olarak idare mahkemesinde değil, adli yargıda, asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Makale İçeriği

Sorumluluğun kime ve hangi ölçüde düşeceği üç soruya bağlıdır: Buz nerede oluştu (şehir içi yol, şehirlerarası yol, kaldırım ya da özel bir mülkün önü), buz öngörülebilir miydi ve sürücü ya da yaya hava şartlarına göre hareket etti mi? Yazının devamında bu soruları Uyuşmazlık Mahkemesi ve Yargıtay kararları üzerinden, dava süresi ve toplanması gereken delillerle birlikte ele alıyoruz.

Bir bakışta

DurumSorumlu ve yol
Şehir içi yolda buzlanma kazasıİlçe belediyesi; ana cadde, bulvar ve meydanlarda büyükşehir belediyesi. Dava asliye hukuk mahkemesinde
Şehirlerarası yol, devlet ve il yoluKarayolları Genel Müdürlüğü; bakım ihaleyle verilmişse yüklenici de incelenir
Buzlu kaldırımda kayıp düşmeKaldırımın bakımından sorumlu belediye. Uyuşmazlık Mahkemesine göre dava adli yargıda
Apartman, işyeri, AVM girişiBinanın maliki (TBK m.69); dava asliye hukuk mahkemesinde
Dava süresiZararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde olaydan itibaren 10 yıl
Sürücünün payıHızını hava ve yol şartlarına uydurmayan sürücünün kusuru tazminattan düşülür

Buzlanma Kazasında İdare Ne Zaman Sorumlu Olur?

İdare, buzlanmayı önlemek ya da tehlikeyi işaretlemek için yapması gerekeni yapmadığında ve kaza bu ihmal yüzünden meydana geldiğinde sorumludur. Buz tek başına bir doğa olayıdır. İdareyi sorumlu kılan, yolun bakımıyla ilgili bir görevin yerine getirilmemesidir.

Bu görevlerin kaynağı Karayolları Trafik Kanunu’dur. Kanuna göre karayolunun yapımı, bakımı ve işletilmesiyle görevli bütün kuruluşlar, karayolu yapısını trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür (KTK m.13/1). Belediyeler, yapım ve bakımından sorumlu oldukları yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak ve trafik için tehlike oluşturan engelleri gece ya da gündüz kolayca görülecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmakla görevlidir (KTK m.10/b-1, b-4). Karayolları Genel Müdürlüğü de yapım ve bakımından sorumlu olduğu yollarda can ve mal güvenliği için gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yapmak, önlemleri almak ve aldırmakla görevlidir (KTK m.7/a).

Büyükşehirlerde bu görevin önemli bir kısmı açıkça yazılmıştır. Büyükşehir belediyesi, mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yolları, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, bakım ve onarımını yürütmekle birlikte bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını da yürütür (5216 sayılı Kanun m.7/1-g).

Hizmet kusuru üç biçimde ortaya çıkar: hizmetin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi. Buzlanma dosyalarında bunun karşılığı somuttur:

  • Tuzlama ya da kumlama hiç yapılmamışsa hizmet hiç işlememiştir.
  • Yağış ve don bildirildiği hâlde müdahale saatlerce gecikmişse hizmet geç işlemiştir.
  • Patlayan bir su borusu ya da tıkalı bir mazgal yüzünden sürekli su akan noktada buz oluşmuş, buna rağmen ne su kesilmiş ne de uyarı konmuşsa hizmet kötü işlemiştir.

Gizli buzlanma ile her yerde görülen buzlanma arasındaki fark

Gizli buzlanma, yol yüzeyinin ıslak ya da kuru görünmesine rağmen ince ve fark edilmeyen bir buz tabakasıyla kaplanmasıdır. Sürücünün bunu öngörüp öngöremeyeceği, kusur paylaşımında belirleyici olur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 16.09.2024 tarihli kararına konu dosyada, yola akan su yaklaşık 150 metrelik bir alanda lokal buzlanmaya yol açmıştı. Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin genişletilmiş heyeti, bu lokal buzlanmanın araç sürücüleri tarafından öngörülemeyecek bir durum oluşturduğunu ve kazanın meydana gelmesine yüzde 70 oranında etken olduğunu belirlemiş, sürücüyü yüzde 30 oranında kusurlu bulmuştu (Y. 4. HD, E.2022/9142, K.2024/7739).

Bütün şehri kaplayan, herkesin gördüğü ve hava durumu raporlarında duyurulan bir buzlanmada ise sürücünün hızını ona göre ayarlaması beklenir. Böyle bir günde idarenin her sokağa aynı anda ulaşması da mümkün olmayabilir. Bu yüzden genel buzlanmada sürücünün kusur payı, lokal ve beklenmedik buzlanmaya göre genellikle daha yüksek tutulur.

“O gün don vardı, önlem almak mümkün değildi” savunması

Belediyelerin bu dosyalardaki en yaygın savunması, kazanın donlu bir günde, sabahın erken saatlerinde olduğu ve idarenin her noktaya yetişmesinin imkânsız olduğudur. Yukarıdaki dosyada ilk derece mahkemesi bu savunmayı kabul ederek davayı reddetmişti. Mahkemeye göre davacı, idarenin önlem almadığını ispatlayamamıştı.

Yargıtay bu kararı iki gerekçeyle bozdu. Birincisi, davacının maluliyeti hiç araştırılmamış, yönetmeliğe uygun bir sağlık kurulu raporu alınmamıştı. İkincisi, kusur raporları buzlanmanın kazaya yüzde 70 oranında etken olduğunu gösterdiği hâlde, yolun bakım ve gözetiminden hangi kurumun sorumlu olduğu saptanmadan karar verilmişti. Kararın okuyucu için pratik sonucu, “don vardı” savunmasının tek başına davayı bitirmediğidir. Mahkeme, buzun nereden kaynaklandığını, kimin sorumluluk alanında kaldığını ve kazaya ne ölçüde etki ettiğini bilirkişi incelemesiyle ortaya koymak zorundadır.

Su borusu patlaması ya da yola akan sudan oluşan buz

Yola sürekli su akan noktalarda oluşan buz, idarenin sorumluluğunun en kolay kurulduğu durumdur. Çünkü burada buz doğanın değil, bir altyapı arızasının ya da drenaj eksikliğinin sonucudur.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 13.12.2021 tarihli kararına konu olayda, belediyeye ait su borusunun patlamasıyla yolda su birikintisi ve buzlanma oluşmuş, araç kontrolden çıkarak direğe çarpmıştı. Mahkemenin hükme esas aldığı üniversite raporu; suyun yüzeyden tahliyesi için mazgalların çalışır durumda olmadığını, birikintinin işaretlenmediğini ve buz oluşumunun engellenmediğini tespit ederek belediyeyi yüzde 75, sürücüyü yüzde 25 oranında kusurlu bulmuştu. Yargıtay, yolun hangi kurumun sorumluluk sahasında kaldığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün buzla mücadele işini ihaleyle verdiği yüklenicinin durumunun ayrıca incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu (Y. 4. HD, E.2021/16591, K.2021/10226). Bu dosya, sorumluluğun tek bir kurumda toplanmadığı, aynı olayda belediye, Karayolları ve yüklenici şirketin birlikte değerlendirilebileceği durumlara iyi bir örnektir.

Buzlanma Kazasında Kim Sorumlu: Belediye mi, Karayolları mı?

Sorumlu kurum, kazanın olduğu yolun bakımından kimin sorumlu olduğuna göre belirlenir. Yargıtay bu ayrımı kısaca şöyle kurmuştur: Şehir içi yollarda bakım görevinin yerine getirilmemesinden doğan kazalarda ilgili belediyeye, şehir dışı yollarda ise Karayolları Genel Müdürlüğüne karşı tazminat davası açılabilir (Y. 4. HD, E.2022/9142, K.2024/7739).

Kazanın olduğu yer Bakımdan sorumlu kurum Dayanak
İlçe sınırındaki sokak ve mahalle yolları İlçe belediyesi (büyükşehir olmayan illerde il ya da ilçe belediyesi) KTK m.10/b
Büyükşehirde ana cadde, bulvar, meydan, mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar Büyükşehir belediyesi (karla mücadele dahil) 5216 s. K. m.7/1-g
Devlet yolu, il yolu, şehirlerarası yol Karayolları Genel Müdürlüğü KTK m.7/a
Bakımı ihaleyle verilmiş yol kesimi İdare ve yüklenici şirket birlikte incelenir Y. 4. HD, E.2021/16591
Belediyeye ait su, kanalizasyon ya da yağmur suyu hattından kaynaklanan buz Hattın sahibi kurum ve yolun bakımından sorumlu idare KTK m.13/1

Büyükşehirlerde aynı caddenin farklı kesimleri farklı belediyelerin sorumluluğunda olabilir. Büyükşehir belediyesi bazı temizlik görevlerini meclis kararıyla ilçe belediyelerine devredebilir. Kaldırımda düşen bir yayanın açtığı ve aşağıda anlatacağımız davada da idare mahkemesi aşamasında büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyesi birlikte davalı gösterilmişti. Hangi kurumun sorumlu olduğu net değilse dava birden fazla kuruma birlikte yöneltilebilir. Ayrıca kazadan hemen sonra ilgili belediyeye ve Karayolları bölge müdürlüğüne bilgi edinme başvurusu yaparak yolun kimin sorumluluğunda olduğunu ve o gün yapılan karla mücadele çalışmalarını sormak, yanlış kuruma dava açma riskini azaltır.

Ücretli otoyolda buzlanma kazası

Ücretli otoyollar Karayolları Genel Müdürlüğüne aittir. Ancak bir kısmı yap-işlet-devret modeliyle özel şirketlere işletilmektedir. Bu yollarda kışın yolun açık ve güvenli tutulması işinin hangi ölçüde işletmeci şirkete bırakıldığı işletme sözleşmesinden anlaşılır. Kazanın olduğu kesimin hangi şirket tarafından işletildiği ve buzla mücadele görevinin kimde olduğu, Karayolları Genel Müdürlüğüne yapılacak yazılı başvuruyla öğrenilir. Sorumlu tespit edilemiyorsa dava hem idareye hem işletmeci şirkete yöneltilebilir.

Buzlanma Kazası Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Buzlanma kazası nedeniyle belediyeye ya da Karayolları Genel Müdürlüğüne açılacak tazminat davası adli yargıda, asliye hukuk mahkemesinde açılır. Karayolları Trafik Kanunu, işleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebep olduğu zararlar dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörür (KTK m.110/1). Yolun bakım ve işaretleme görevleri de bu Kanunda düzenlendiği için, bu görevlerin ihmalinden doğan zarar “bu Kanundan doğan sorumluluk” kapsamına girer.

Uyuşmazlık Mahkemesi bu sonuca doğrudan bir buzlanma dosyasında ulaşmıştır. 08.02.2016 tarihinde asfalt zeminin buzlu olması nedeniyle direksiyon hâkimiyeti kaybolan ve karşı şeride geçerek yan yatan aracın hasarını ödeyen sigorta şirketi, ödediği tutarı Beykoz Belediyesinden istemişti. Asliye hukuk mahkemesi davayı önce kabul etmiş, istinaf incelemesinden sonra ise “hizmet kusuruna dayanıldığı” gerekçesiyle davanın idare mahkemesinde açılması gerektiğine karar vermişti. İdare mahkemesi de kendisini görevsiz sayınca dosya Uyuşmazlık Mahkemesine gitti. Uyuşmazlık Mahkemesi 05.07.2021 tarihinde adli yargının görevli olduğuna karar verdi (UM, E.2021/413, K.2021/412).

Mahkeme bu kararda Anayasa Mahkemesinin 26.12.2013 tarihli kararına dayandı. Anayasa Mahkemesi, KTK m.110/1’in Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiş, düzenlemenin farklı yargı kollarındaki belirsizliği gidermek ve aynı tür davaları aynı yargı yolunda toplamak amacı taşıdığını belirtmişti (AYM, E.2013/68, K.2013/165). Uyuşmazlık Mahkemesine göre bu karar, görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158. maddesi uyarınca bütün yargı organlarını bağlar.

İnternetteki “idare mahkemesi ve 60 gün” bilgisi neden eksik?

Buzlanma ve kaldırımda düşme konusundaki bazı yazılar, davanın idare mahkemesinde tam yargı davası olarak açılacağını ve 60 günlük süreye tabi olduğunu söyler. Bu bilgi, KTK m.110’un 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren bugünkü hâlinden önceki dönemi yansıtır. Kanunun geçici 21. maddesi, 110. maddenin göreve ilişkin hükmünün yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda açılmış davalara uygulanmayacağını belirtir. Bu nedenle 2011 öncesinde açılmış ve Danıştay’da sonuçlanmış buzlanma davaları bugün hâlâ yayımlanmaktadır. Bugün açılacak bir dava için ölçü ise 110. maddedir.

Konunun tamamen tartışmasız olduğunu söylemek de doğru olmaz. Yukarıdaki iki Uyuşmazlık Mahkemesi kararı da oy çokluğuyla verilmiştir. Karşı oy yazan üyeler ve Danıştay savcısı, yol bakımından doğan sorumluluğun idare hukukuna tabi olduğunu ve 110. maddenin yalnızca motorlu aracın işletilmesinden doğan zararları kapsadığını savunmuştur. Bununla birlikte Uyuşmazlık Mahkemesinin yerleşik çizgisi adli yargı yönündedir ve görev uyuşmazlıklarını son olarak bu mahkeme çözer.

Yanlış yargı yolunda açılan davanın bedeli

Yargı yolu hatası, davayı kaybettirmez ama yıllar kaybettirebilir. Beykoz dosyasında kaza 2016’da olmuş, görevli yargı yeri ancak 2021’de kesinleşmişti. Bu sürede delil olarak kullanılabilecek yol durumu çoktan değişmişti.

Kanun, yanlış yargı yoluna giden kişiyi süre bakımından korur. Adli yargıda açılan dava görev yönünden reddedilirse, kararın kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir ve adli mahkemeye başvurma tarihi idari yargıya başvurma tarihi sayılır (İYUK m.9/1). Bu durumda idareye önceden başvurma şartı da aranmaz (İYUK m.13/2). Aynı güvence, çukura düşen araç hasarı tazminatı yazımızda anlattığımız yol bozukluğu davaları için de geçerlidir.

Hangi şehirdeki mahkemede dava açılır?

Dava, davalı idarenin bulunduğu yer mahkemesinde (HMK m.6), kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde (KTK m.110/2, HMK m.16) ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde (HMK m.16) açılabilir. Başka bir şehirde buzlu yolda kaza geçiren kişi, davayı kendi yaşadığı yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açabilir.

Buzlu Kaldırımda Kayıp Düştüm: Belediyeden Tazminat Alabilir miyim?

Buzlu kaldırımda kayıp düşen yaya, kaldırımın bakımından sorumlu belediyeden tazminat isteyebilir. Kaldırım hukuken karayolunun bir parçasıdır. Kanun yaya yolunu (yaya kaldırımı), karayolunun taşıt yolu kenarı ile mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış kısmı olarak tanımlar (KTK m.3). Belediyenin yol bakım ve işaretleme görevleri kaldırımı da kapsar.

Uyuşmazlık Mahkemesi kaldırımda düşen yaya için de adli yargıyı görevli saymıştır. 03.05.2023 tarihinde Adana’da kaldırımda yürürken kaldırım taşı renginde olduğu için fark edilmeyen bir engele takılıp düşen ve dirseği kırılan davacı, büyükşehir belediyesine tazminat davası açmıştı. Asliye hukuk mahkemesi davanın idari yargıda açılması gerektiğine karar verdi. İdare mahkemesi dosyayı Uyuşmazlık Mahkemesine gönderdi. Uyuşmazlık Mahkemesi 16.06.2025 tarihinde, olayın olduğu yerin KTK kapsamında düzenlenen yaya yolu olduğunu, idarenin bu Kanundan doğan görevlerini yerine getirmediği iddiasıyla açılan davanın adli yargıda görüleceğini belirtti (UM, E.2025/317, K.2025/371). Kararda aynı yöndeki 07.10.2024 tarihli başka bir karara da atıf yapıldı (UM, E.2024/299, K.2024/439).

Bu karar bir engele takılma olayında verildi. Buzlu kaldırımda düşme için ayrı bir Uyuşmazlık Mahkemesi kararına ulaşamadık. Ancak kararın gerekçesi düşmenin sebebine değil, olayın yaya yolunda olmasına ve idarenin KTK’dan doğan görevine dayanıyor. Bu yüzden aynı gerekçenin buzlu kaldırım için de geçerli olması beklenir.

Büyükşehirlerde 2020’de yapılan değişiklikle yaya yollarının planlanması, yapımı, bakımı ve onarımı da büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmıştır (5216 s. K. m.7/1-aa). Bu nedenle büyükşehirde kaldırımda düşen kişi, kaldırımın bulunduğu caddenin sorumluluğunu araştırırken hem büyükşehir hem ilçe belediyesini dikkate almalıdır.

Kaldırımda buzda düşme davasında ne ispat edilir?

Yayanın ispat etmesi gereken üç şey vardır. Düşmenin o noktada ve buz yüzünden olduğu, buzun idarenin müdahale etmesi gereken bir süre boyunca orada kaldığı ya da sürekli bir su kaynağından beslendiği ve düşme ile yaralanma arasında bağ bulunduğu. Olay anında çekilen fotoğraf ve videolar, tanık bilgileri, 112 ve hastane kayıtları ile aynı noktada daha önce yapılmış şikâyetler bu üç unsuru birlikte gösterir. Belediyeye daha önce yapılmış bir “burada sürekli buz oluşuyor” şikâyeti, tehlikenin bilindiğini gösterdiği için özellikle değerlidir.

Park, kamu binası, hastane ya da okul bahçesinde buzda düşme

Karayolu ve kaldırım dışında kalan kamu alanlarında düşme, farklı bir kurala tabi olabilir. Karayolları Trafik Kanunu karayollarında ve kamuya açık bazı alanlarda karayolu taşıt trafiği için kullanılan yerlerde uygulanır (KTK m.2). Bir parkın içindeki yürüyüş yolu, bir kamu binasının merdiveni, devlet hastanesinin ya da devlet okulunun bahçesi bu kapsamın dışında kalabilir. Bu yerlerde 110. maddenin dayanağı zayıflar. İdarenin sorumluluğu genel kurala göre hizmet kusuru olarak değerlendirilir ve davanın idare mahkemesinde tam yargı davası olarak açılması gerekebilir.

İdari yargıda süre kuralları farklıdır. Zarar gören, olayı öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olay tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurmak zorundadır. İstek reddedilirse ya da otuz gün içinde cevap verilmezse, altmış günlük dava açma süresi içinde idare mahkemesinde dava açılır (İYUK m.13/1, m.10/2, m.7/1). Bu sürelerin hesabını idareye başvuru süresi kaç gün yazımızda ayrıntılı anlattık. Olayın hangi alanda olduğu tereddütlüyse süreleri kaçırmamak için idareye bir yıllık süre içinde yazılı başvuru yapmak güvenli bir adımdır.

Apartman, İşyeri veya AVM Önünde Buzda Düşme: Kim Sorumlu?

Özel bir binanın girişinde, bahçesinde, merdiveninde ya da otoparkında buzda düşen kişi, binanın malikinden tazminat isteyebilir. Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.69/1). Bu sorumluluk için malikin kusurlu olduğunun ayrıca ispatlanması gerekmez. Bakımın eksik olduğunun ve zararın bu eksiklikten doğduğunun gösterilmesi yeterlidir.

Bu kural farklı yerlerde şöyle işler:

  • Apartman ve site ortak alanları: Bina girişi, merdiven, bahçe yolu ve otopark rampası ortak alandır. Buzlanmaya karşı önlem alınmamışsa sorumluluk kat maliklerine yönelir. İntifa ve oturma hakkı sahipleri de bakım eksikliğinden malikle birlikte sorumludur (TBK m.69/1).
  • Çatıdan ve saçaktan düşen buz sarkıtları: Sarkan buzun yayaya ya da park hâlindeki araca düşmesi tipik bir bakım eksikliği örneğidir. Tehlikeyi gören kişi, zarar doğmadan önce gerekli önlemlerin alınmasını bina sahibinden isteyebilir (TBK m.70).
  • Market, mağaza ve AVM girişleri: Binanın maliki TBK m.69 uyarınca sorumludur. Mağazayı kiralayıp işleten kişinin müşterilerin girdiği alanı güvenli tutma özeni de ayrıca tartışılır. Market içinde ve önünde düşmenin hukuki çerçevesini markette düşüp yaralanma tazminat davası yazımızda ayrıca ele aldık.

Bina önündeki kaldırımın karını kim temizler?

Kaldırım, binanın değil karayolunun parçasıdır ve bakım görevi kanunla belediyeye verilmiştir (KTK m.10/b). Belediye Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Kabahatler Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu’nda bina sahibine kaldırımdaki karı temizleme yükümlülüğü yükleyen bir hüküm bulunmuyor. Bazı belediyelerin kendi emir ve yasaklar düzenlemelerinde esnaf ve bina sahiplerine bu yönde yükümlülük getirdiği görülebilir. Bu durumda bina sahibi de kendi payına sorumluluk tartışmasının içine girebilir. Ancak kaldırımdaki buz nedeniyle düşen kişinin öncelikli muhatabı, kaldırımın bakımından sorumlu belediyedir.

Buzlanma Kazasında Sürücünün Kusuru Tazminatı Nasıl Etkiler?

Buzlanma kazasında sürücünün kusuru, tazminatı orantılı olarak azaltır. Kanun, sürücülere hızlarını aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurma yükümlülüğü getirir (KTK m.52/1-b). Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen sürücü, yol buzlu olsa bile kazada kusurlu sayılır.

Zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Yukarıdaki kararlarda kusur paylaşımı yüzde 30 sürücü / yüzde 70 buzlanma ve yüzde 25 sürücü / yüzde 75 belediye olarak kurulmuştu. Bu oranlar o dosyaların koşullarına özgüdür. Aynı yolda başka bir saatte, başka bir hızla yaşanan kaza bambaşka bir sonuca ulaşabilir.

Kusur raporlarının birbirini tutmaması da bu dosyalarda sık görülür. Su borusu dosyasında ilk trafik bilirkişisi ve Adli Tıp Kurumu sürücüyü tam kusurlu bulmuş, üniversite raporu ise idarenin görevlerini değerlendirerek belediyeyi yüzde 75 kusurlu saymıştı. İdarenin yol bakım görevini hiç tartışmayan, kazayı yalnızca sürücünün dikkatine bağlayan bir rapora itiraz edilmesi, dosyanın sonucunu değiştirebilir.

Yüzde 75 kusurlu bir sürücü tazminat alabilir mi?

Alabilir, ama kural olarak yalnızca idarenin payı oranında. Hâkim, zarar görenin kusurunu tazminattan indirir (TBK m.52). Yüzde 75 kusurlu bulunan sürücü, zararının yüzde 25’ini buzlanmadan sorumlu idareden isteyebilir. Kusur oranı yüzde 100 olarak belirlenirse idareden tazminat alınamaz.

Buzlanma Kazasında Hangi Tazminatlar İstenir? Kasko ve Trafik Sigortası

Buzlanma kazasında araç hasarı, bedensel zarar ve manevi zarar birlikte istenebilir. Bedensel zarar hâlinde tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar istenir (TBK m.54). Ölüm hâlinde cenaze giderleri ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kayıpları tazmin edilir (TBK m.53). Bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda hâkim, zarar görene uygun bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar verebilir (TBK m.56).

Kalıcı bir sakatlık iddiası varsa bunun yönetmeliğe uygun bir sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi şarttır. Yargıtay, davacının maluliyeti araştırılmadan, kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe uygun rapor alınmadan verilen kararı bu yüzden bozmuştur (Y. 4. HD, E.2022/9142, K.2024/7739). Kazada kolu ya da bacağı kırılan kişi için de aynı kural geçerlidir: kırığın kalıcı bir iş göremezlik bırakıp bırakmadığını rapor ortaya koyar, tazminatın büyük kısmı da bu orana göre hesaplanır.

Buzlanma kazasını kasko öder mi?

Buzlu yolda kayarak yapılan kaza, kasko poliçesinin kapsadığı bir çarpma veya devrilme olayıdır ve şartları varsa aracınızın hasarı kaskodan karşılanır. Kasko ödemeyi yaptıktan sonra sigortalının yerine geçer ve ödediği tutarı sorumlu idareden isteyebilir. Beykoz dosyası tam olarak böyle bir davaydı: sigorta şirketi, ödediği hasarı buzlanmadan sorumlu belediyeden talep etmişti. Kasko poliçesindeki muafiyet ya da kaskonun karşılamadığı değer kaybı gibi kalemler için ise sigortalı, sorumlu idareye kendisi başvurur.

Tek taraflı buzlanma kazasında trafik sigortası öder mi?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası, aracın üçüncü kişilere verdiği zararları karşılar. Buzda kayarak tek başına kaza yapan sürücünün kendi aracındaki hasarı ve kendi kusurundan doğan yaralanması kural olarak bu teminatın dışındadır. Yargıtay, gizli buzlanma iddiasıyla tek taraflı kazada ölen sürücünün yakınlarının, sürücünün kendi aracının trafik sigortasından tazminat istemesini, sürücünün tam kusurlu olduğu ve talebin genel şartlara göre teminat dışında kaldığı gerekçesiyle reddeden kararı onamıştır (Y. 4. HD, E.2023/8385, K.2025/16745). Böyle bir kazada başvurulacak yerler kasko ve buzlanmadan sorumlu idaredir.

Kayan araç başka bir araca ya da yayaya çarparsa, karşı tarafın zararını kusurlu sürücünün trafik sigortası öder. Araç bir direğe, bariyere ya da belediyeye ait başka bir yapıya çarpmışsa bu kamu zararının nasıl karşılandığını trafik sigortası kamu zararlarını karşılar mı yazımızda anlattık.

Buzlanma Kazasında Delil Nasıl Toplanır?

Buzlanma kazasında en büyük sorun, delilin birkaç saat içinde erimesidir. Buz çözüldüğünde yol, kazanın olduğu andaki görüntüsünü kaybeder. Bu yüzden delil, kaza yerinden ayrılmadan toplanmalıdır.

Yukarıda anılan 2025 tarihli Yargıtay kararına konu dosyada davacılar, kazanın gizli buzlanmadan kaynaklandığını ve tutanak tutulana kadar geçen sürede buzun azaldığını ileri sürmüştü. Tutanakta buzlanmadan söz edilmemişti. Yargıtay, sürücünün tam kusurlu olduğunu belirleyen bilirkişi raporunu yeterli bularak davanın reddini onadı. Bu dosyadan çıkan ders açıktır: Buzlanma, kaza tespit tutanağına yazılmalıdır.

Kaza anında ve sonraki günlerde toplanması gereken deliller:

  • Kaza tespit tutanağı: Kolluğu çağırın ve yolun buzlu olduğunun, uyarı levhası bulunmadığının ve varsa su kaynağının tutanağa yazılmasını isteyin.
  • Zaman damgalı fotoğraf ve video: Buzun kendisini, kaplayan alanı, varsa akan suyu, tuzlama ya da kumlama yapılmadığını ve levha eksikliğini çekin. Araç kamerası kaydını hemen saklayın.
  • Tanıklar: Aynı noktada kayan diğer sürücülerin ya da çevre esnafının iletişim bilgilerini alın.
  • Meteoroloji kayıtları: Kaza saatindeki sıcaklık ve yağış verileri, buzun beklenen bir durum mu yoksa lokal bir arıza mı olduğunu gösterir. Beykoz dosyasında mahkeme Meteoroloji Bölge Müdürlüğünden bilgi istemişti.
  • Karla mücadele ve tuzlama kayıtları: O gün ilgili yolda müdahale yapılıp yapılmadığı, belediye ya da Karayolları kayıtlarından bilgi edinme başvurusuyla ya da dava sırasında mahkeme aracılığıyla istenir.
  • Önceki şikâyetler: Aynı noktada sürekli buz oluştuğuna ilişkin CİMER veya belediye başvuruları tehlikenin bilindiğini gösterir.
  • Sağlık kayıtları: 112, acil servis ve tedavi belgeleri; kalıcı zarar varsa ileride sağlık kurulu raporu.

Yol onarılmadan ya da koşullar değişmeden önce mahkemeden delil tespiti istenebilir. Genel delil toplama adımlarını trafik kazası tazminatında delil toplama rehberi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Buzlanma Kazasında Dava Açma Süresi Ne Kadar?

Buzlanma kazasında tazminat davası, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri için bu süreyi Karayolları Trafik Kanunu öngörür (KTK m.109/1). Araç kullanmayan bir yayanın kaldırımda düşmesinde Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil zamanaşımı uygulanır ve süreler aynıdır: iki yıl ve on yıl (TBK m.72/1).

Olay aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi için de bu uzun süre geçerlidir (KTK m.109/2, TBK m.72/1). İki yıllık sürenin başlangıcı her zaman kaza günü değildir. Süre, zarar gören zararı ve sorumlu kurumu öğrendiğinde başlar. Yine de sorumlu kurumu araştırırken zaman kaybetmemek gerekir.

İdareye önceden başvurmak adli yargıda dava şartı değildir. Belediyeye ya da Karayolları Genel Müdürlüğüne yazılı başvuru yapmak, idarenin tehlikeden haberdar edildiğini belgeler ve dava açılmadan ödeme ihtimali doğurur. Ama başvuruya cevap beklemek için dava süresi durdurulmuş olmaz. Yukarıda anlatılan park, kamu binası ve okul bahçesi gibi KTK dışında kalan yerlerde ise idari yargının bir yıllık başvuru süresi uygulanır.

Buzlanma Kazası Dosyanızda Önce Neyi Netleştirmelisiniz?

Kazanın yaşandığı yolun ya da kaldırımın hangi kurumun sorumluluğunda olduğu, dosyanın ilk sorusudur. Yanlış kuruma ya da yanlış yargı koluna açılan dava, sonuçtan önce süre kaybettirir. İkinci soru, buzun lokal ve öngörülemeyen bir buzlanma mı, yoksa herkesin gördüğü genel bir buzlanma mı olduğudur. Kusur paylaşımı büyük ölçüde bu soruya göre şekillenir. Kaza tespit tutanağınızda buzlanmadan söz edilmiyorsa ya da elinizdeki bilirkişi raporu idarenin bakım görevini hiç tartışmıyorsa, dosyanın bu noktadan ele alınması gerekir. Trafik kazasından doğan tazminat dosyalarındaki çalışma alanımızı trafik kazası avukatı sayfamızda inceleyebilirsiniz. Yağış kaynaklı benzer bir uyuşmazlık için selde zarar gören araç yazımıza, yaya güvenliği tedbirlerinin eksikliğinden doğan sorumluluk için üst geçit olmayan yolda kaza yazımıza da göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Buzlanma kazasında belediyeye dava açılır mı?

Evet. Şehir içi bir yolda ya da kaldırımda, belediyenin buzlanmaya karşı önlem almaması veya tehlikeyi işaretlememesi yüzünden meydana gelen kazada belediyeye tazminat davası açılabilir. Belediyeler, bakımından sorumlu oldukları yolları trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdür (KTK m.10/b). Dava asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Buzlanma kazası davası idare mahkemesinde mi açılır?

Hayır. Karayolunda ve kaldırımda meydana gelen buzlanma kazalarında dava, davalı kamu kurumu olsa bile adli yargıda, asliye hukuk mahkemesinde açılır (KTK m.110/1). Uyuşmazlık Mahkemesi bunu buzlu asfalt nedeniyle belediyeye açılan bir davada açıkça belirtmiştir (UM, E.2021/413, K.2021/412). Park içi, kamu binası ya da okul bahçesi gibi karayolu dışındaki kamu alanlarında ise dava idare mahkemesinde açılabilir.

Buzlanma nedeniyle kaza yapan sürücü kusurlu sayılır mı?

Sayılabilir. Sürücü hızını görüş, yol ve hava şartlarına uydurmak zorundadır (KTK m.52/1-b). Bu kurala uymayan sürücü, yol buzlu olsa bile kusurlu bulunur ve tazminatı bu oranda azalır. Buzlanma lokal ve öngörülemeyen nitelikteyse sürücünün kusur payı düşük kalabilir. Bir Yargıtay dosyasında bu oran sürücü için yüzde 30 olarak belirlenmişti.

Önce belediyeye dilekçe vermek zorunda mıyım?

Hayır. Adli yargıda açılacak tazminat davası için idareye önceden başvurup cevap beklemek dava şartı değildir. Yine de yazılı başvuru, idareyi tehlikeden haberdar ettiğinizi belgeler. Karayolu dışındaki kamu alanlarında yaşanan düşmelerde ise idare mahkemesinde dava açmadan önce bir yıl içinde idareye başvurmak zorunludur (İYUK m.13/1).

Buzlu kaldırımda düşüp kolum kırıldı, tazminat alabilir miyim?

Alabilirsiniz. Kaldırımın bakımından sorumlu belediyenin buzlanmaya karşı önlem almadığı gösterilirse tedavi giderleri, çalışamadığınız günlerin kazanç kaybı, kalıcı iş göremezlik varsa bunun karşılığı ve manevi tazminat istenebilir (TBK m.54, m.56). Kalıcı zarar, yönetmeliğe uygun sağlık kurulu raporuyla belgelenmelidir.

Buzlanma kazasını kasko öder mi?

Buzlu yolda kayarak yapılan kazada aracınızdaki hasar, poliçe şartları sağlanıyorsa kaskodan karşılanır. Kasko şirketi ödediği tutarı sonradan buzlanmadan sorumlu idareden isteyebilir. Muafiyet ve değer kaybı gibi kaskonun karşılamadığı kalemler için idareye siz başvurursunuz.

Buzlanma kazasında dava ne kadar sürer?

Kesin bir süre vermek mümkün değildir. Bu davalarda keşif, kusur raporu ve sağlık kurulu raporu gibi aşamalar süreyi belirler. Kusur raporuna itiraz edilmesi ve Adli Tıp Kurumundan ek rapor alınması da süreyi uzatır. Davanın doğru kuruma ve doğru yargı koluna açılması, yargı yolu tartışmasıyla kaybedilecek yılları önler.

Gizli buzlanma nedir, ispatı nasıl yapılır?

Gizli buzlanma, yolun ıslak ya da kuru görünmesine rağmen ince bir buz tabakasıyla kaplanmasıdır. İspatı için buzlanmanın kaza tespit tutanağına yazdırılması, kaza yerinin hemen fotoğraflanması, tanık bilgilerinin alınması ve kaza saatine ait meteoroloji kayıtlarının istenmesi gerekir. Tutanakta buzlanmadan söz edilmeyen bir dosyada Yargıtay sürücüyü tam kusurlu kabul eden kararı onamıştır.

Karayollarına dava açmak için ne gerekir?

Kazanın, bakımı Karayolları Genel Müdürlüğüne ait bir devlet yolunda, il yolunda ya da şehirlerarası yolda meydana geldiğinin gösterilmesi gerekir. Dava, Karayolları Genel Müdürlüğüne karşı asliye hukuk mahkemesinde açılır. Yolun bakımı ihaleyle bir şirkete verilmişse yüklenicinin sorumluluğu da ayrıca incelenir.

Kaynaklar

  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.2, 3, 7, 10, 13, 52, 109, 110 ve geçici m.21: mevzuat.gov.tr
  • 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.7/1-g ve m.7/1-aa
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.52, 53, 54, 56, 69, 70, 72
  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 9, 10, 13 · 6100 sayılı HMK m.6, 16
  • Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2021/413, K.2021/412, 05.07.2021: kararlar.uyusmazlik.gov.tr
  • Uyuşmazlık Mahkemesi, E.2025/317, K.2025/371, 16.06.2025: kararlar.uyusmazlik.gov.tr
  • Anayasa Mahkemesi, E.2013/68, K.2013/165, 26.12.2013 (RG 27.03.2014, 28954)
  • Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E.2022/9142, K.2024/7739, 16.09.2024 · E.2021/16591, K.2021/10226, 13.12.2021 · E.2023/8385, K.2025/16745, 15.12.2025

Bu yazı ne değildir? Somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Buzlanma kazalarında sorumlu kurum, kusur oranı ve süre, olayın yerine ve tarihine göre ayrı ayrı belirlenir. Kendi durumunuz için bir avukatla görüşmeniz, hak kaybını önlemenin en güvenli yoludur.

Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül