Değer Kaybı Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılmalı?

Değer kaybı başvurusu reddedilirse ilk yapılacak iş, ret gerekçesinin yürürlükteki bir hükme dayanıp dayanmadığını kontrol etmektir; çünkü sigorta şirketinin ret yazısı hakkı sona erdirmez, yalnızca uyuşmazlığı başlatır. Karayolları Trafik Kanunu‘nun 97. maddesi, sigortacının cevabı talebi karşılamıyorsa zarar görene dava açma ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurma yolunu açıkça tanır. Ret gelen dosyaların önemli bir kısmında sorun hakkın yokluğu değil; eksik belge, itiraz edilmemiş bir eksper raporu, düzeltilmemiş bir kusur oranı ya da artık yürürlükte olmayan bir kurala dayanan gerekçedir. Araç Değer Kaybı dosyalarında ret yazısını doğru okumak, sonraki adımı belirleyen en önemli noktadır.

1 Temmuz 2026’dan beri uygulanan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, değer kaybı hesabına dayanak olan eski katsayı ekini (Ek-1) yürürlükten kaldırdı. Bu yüzden “kilometre sınırı aşıldı”, “mini onarımla giderilebilir hasar”, “daha önce değer kaybı ödendi” gibi kalıp ret gerekçelerinin bir kısmı bugün hiçbir yürürlükteki hükme dayanmıyor. Ret gerekçesine göre izlenecek yol, süreler, eksper raporuna itiraz, tahkim ve dava seçenekleri başlık başlık aşağıda yer alıyor.

Değer Kaybı Başvurusu Neden Reddedilir?

Sigorta şirketleri değer kaybı taleplerini çoğunlukla altı gerekçeden biriyle reddeder: kusur oranı, eksik belge, hasarın küçük sayılması, önceki hasar kaydı, aracın kilometresi veya yaşı ve aracın çekme ya da hurda belgeli olması. Bu gerekçelerin hukuki ağırlığı birbirinden çok farklıdır. Bir kısmı kanunda açıkça sayılmış teminat dışı hâllerdir ve sigortacıya karşı talebi gerçekten kapatır; bir kısmı ise yalnızca tazminat tutarını etkileyen ölçütlerdir ve talebin reddine gerekçe olamaz.

• Kusur oranının uygun olmaması ya da aracın tam kusurlu tarafa ait olması
• Hasarın değer kaybı oluşturacak nitelikte görülmemesi
• Eksik evrak sunulması
• Araçta önceki hasar, ağır hasar ya da pert kaydı bulunması
• Kilometre ve yaş nedeniyle anlamlı değer kaybı çıkmadığının savunulması
• Araç hasarı dosyası kapandıktan sonra ayrıca değer kaybı istendiğinin ileri sürülmesi

Son gerekçe bugün tamamen dayanaksızdır. Genel Şartların A.5/a maddesi, araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibinin değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edileceğini ve araç hasarına atanan eksperin değer kaybı tutarını da raporuna yazacağını düzenler. Ayrı bir değer kaybı dilekçesi verilmemiş olması, talebin yapılmadığı anlamına gelmez. Hangi hâllerin gerçekten teminat dışı kaldığını ayrıntılı olarak hangi durumlarda değer kaybı talep edilemez yazımızda inceledik.

Ret Gerekçesine Göre Hangi Yol İzlenir?

Değer kaybı başvurusu reddedilirse ret gerekçesi, dosyanın hangi kanaldan ilerleyeceğini belirler. Aşağıdaki tablo, en sık görülen gerekçelerin bugün yürürlükte bir dayanağı olup olmadığını ve her birinde ilk atılacak adımı gösterir.

Ret gerekçesi	Yürürlükte dayanağı var mı?	İlk adım
Başvurana ait tam kusur	Var: kendi kusuruna denk gelen talep teminat dışıdır (KTK m. 92/g)	Kusur tespitine itiraz; tahkim veya davada bilirkişi kusur raporu
Kısmi kusur	Talebi kaldırmaz; tutar kusur oranı nispetinde indirilir	Kusur oranının doğruluğu kontrol edilir
Eksik belge	Belge listesi Genel Şartların Ek-6’sındadır	Ek-6’daki belgeler tamamlanıp teslim tarihi belgelenir
Hasar küçük, mini onarımla giderilebilir	Yok: dayanağı olan Ek-1 hükmü 1/7/2026’da yürürlükten kalktı	Gerekçenin hangi maddeye dayandığı yazılı sorulur
Önceki hasar kaydı, daha önce değer kaybı ödenmiş olması	Yok: geçmiş hasar tespitte dikkate alınan bir ölçüttür (A.5/a)	İki hasarın bölgesi ve niteliği ayrıştırılır
Kilometre veya yaş	Yok: eşik yok, ölçüt var (A.5/a)	Eksper raporuna itiraz
Trafikten çekme veya hurda belgeli araç	Var: KTK m. 92/l	Talep kusurlu sürücü ve işletene yöneltilir

İlk Adım: Ret Gerekçesini Yazılı Olarak Netleştirmek

Ret cevabı yazılı ve gerekçeli değilse, ilk iş gerekçenin ve dayanak eksper raporunun yazılı olarak istenmesidir. Bunun pratik bir nedeni vardır: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinin on üçüncü fıkrası, Sigorta Tahkim Komisyonu’na gidebilmek için sigortacıya başvurulmuş ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olmasını arar. Telefonda söylenen bir ret, bu şartı karşılamaz. Genel Şartların A.5/a maddesi de sigortacının hesaplanan değer kaybı tutarını yazılı olarak veya SMS, e-posta gibi kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla, nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı günü takip eden iş günü içinde hak sahibine bildirmesini zorunlu kılar.

“Uygun görülmedi” gibi genel bir ifade geldiyse, yazılı talepte şu sorulara cevap istenir:

• Ret gerekçesi kusur mu, hasarın niteliği mi, belge eksikliği mi?
• Gerekçe hangi kanun maddesine veya Genel Şartlar hükmüne dayanıyor?
• Eksik olduğu söylenen belgeler hangileri?
• Dosyaya hangi eksper atandı ve raporun EKSİST üzerinden bildirim tarihi nedir?
• Hesaplama yapıldıysa hangi rayiç değerler ve hangi kusur oranı esas alındı?

Ret kararını yazılı ve açık şekilde görmek, sonraki itirazın temelini oluşturur. Gerekçe olarak mülga bir hüküm gösterilmişse, bu durum itiraz dilekçesinde ve tahkim başvurusunda doğrudan ileri sürülür.

Sigorta Şirketi Hiç Cevap Vermezse Ne Olur?

Cevapsızlık da ret gibi sonuç doğurur. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesine göre sigorta kuruluşu başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa zarar gören dava açabilir veya tahkime başvurabilir. 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesinin on üçüncü fıkrası ise tahkim bakımından sigortacının başvuru tarihinden itibaren onbeş iş günü içinde yazılı cevap vermemesini yeterli sayar. Ödeme süresi ise ayrıdır: KTK’nın 99. maddesi, Genel Şartlarla belirlenen belgeler sigortacıya iletildikten sonra sekiz iş günü içinde ödeme yapılmasını ister.

Süre	Ne için	Dayanak
8 iş günü	Belgeler tamamlandıktan sonra ödeme; dolunca temerrüt	KTK m. 99
15 gün	Sigortacının başvuruyu yazılı cevaplaması	KTK m. 97
15 iş günü	Cevapsızlık hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru	5684 s. K. m. 30/13
3 iş günü	Eksper raporuna itiraz	SEDDK 2022/12 Genelgesi m. 6/1
10 gün	Hakem kararına itiraz (parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda)	5684 s. K. m. 30/12
2 yıl / 10 yıl	Zamanaşımı: zararın ve yükümlünün öğrenilmesinden 2 yıl, her hâlde kazadan 10 yıl	KTK m. 109
2 yıl	Yetersiz olduğu açıkça belli anlaşmanın iptali	KTK m. 111/2

Sürenin hangi tarihten işlediğini gösterebilmek için başvurunun teslim tarihi belgelenmelidir. Başvurunun kime, hangi kanaldan yapılacağı ve hangi belgelerin sekiz iş günlük süreyi başlattığı araç değer kaybı tazminatı başvurusu rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

Kusur Oranı Yanlışsa Önce Bu Sorun Çözülmeli

Kusur gerekçeli retlerde önce kusur oranının doğruluğu tartışılır, çünkü değer kaybının kaderi buna bağlıdır. KTK’nın 92. maddesinin (g) bendi, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini zorunlu trafik sigortası teminatı dışında bırakır. Bu yüzden kazada tamamen kusurlu olan sürücü, karşı tarafın trafik sigortasından değer kaybı alamaz. Kısmi kusur ise talebi kaldırmaz; SEDDK’nın 2025/25 sayılı Genelgesiyle getirilen değer kaybı rapor şablonu, piyasa analizine göre bulunan tutarı ayrı bir satırda kusur oranı nispetinde indirir. Yüzde 25 kusurlu bir sürücü, hesaplanan değer kaybının yüzde 75’ini karşı tarafın sigortacısından isteyebilir.

Özellikle şu durumlarda kusur oranı yeniden incelenebilir:

• Kaza tespit tutanağının hatalı düzenlenmiş olması
• Kamera kayıtlarının sonradan ortaya çıkması
• Tanık beyanlarının kusur dağılımını değiştirecek nitelikte olması
• Araçların konumunun krokide yanlış çizilmiş olması

Sigorta şirketinin kusur değerlendirmesi hakemi veya hâkimi bağlamaz. Tahkimde ve davada kusur, trafik bilirkişisinden alınan raporla yeniden belirlenir. Kolluğun düzenlediği tutanak da kusur oranını yüzde olarak göstermez; Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi uyarınca tutanakta kural ihlalleri yazılır, oran daha sonra bu ihlallerden hareketle belirlenir. Tutanaktaki bir hatanın nasıl düzeltileceğini kaza tutanağı yanlış tutulduysa nasıl düzeltilir yazımızda, kısmi kusur hesabını ise kısmi kusurlu sürücü değer kaybı talep edebilir mi yazımızda ele aldık. Kusur oranı değişirse, daha önce reddedilen değer kaybı başvurusu yeniden gündeme gelir.

Eksik Evrak Nedeniyle Ret Geldiyse Ne Yapılır?

Eksik belge gerekçesi kesin bir ret değildir; belgeler tamamlanınca dosya yeniden değerlendirilir. Neyin eksik sayılabileceği ise sigortacının takdirine bırakılmamıştır. 1 Temmuz 2026’dan beri yürürlükte olan Genel Şartların Ek-6 listesi, KTK’nın 99. maddesi uyarınca araç hasarı ve değer kaybı başvurusunda sunulacak belgeleri tek tek sayar:

• Trafik kazası tespit tutanağının resmi tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulmuş kaza tespit tutanağı; varsa ifade ve görgü tespit tutanakları
• Mağdur araca ait ruhsat
• Varsa hasarlı araca ve kaza yerine ilişkin fotoğraf ve görüntüler
• Banka ve şube adı ile IBAN numarası
• Araç hasarına ilişkin ekspertiz yapıldıysa eksper raporu
• Varsa hak sahibine ait doğrulanmış cep telefonu numarası
• Kişisel bilgi doğrulaması için nüfus cüzdanı fotokopisi ve imza beyanı (tüzel kişilerde vergi levhası, ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri)

Listede servis faturası yer almaz. Onarım faturası Ek-6’da yalnızca üçüncü kişiye ait diğer mallardaki zarar için istenir. Değer kaybını tespit eden, Kurum usulüne göre atanan sigorta eksperidir; bu yüzden “fatura sunulmadığı için değer kaybı ispatlanamadı” gerekçesi, Ek-6 karşısında zayıftır. Bununla birlikte onarım kayıtları, hangi parçanın değiştiğini ve hangi işlemin yapıldığını gösterdiği için itirazda güçlü bir destek belgesidir. Eksik belge tamamlandığında teslim tarihinin iadeli taahhütlü posta, KEP veya dosya numaralı yazılı bir yanıtla belgelenmesi, KTK’nın 99. maddesindeki ödeme süresinin başlangıcını ispat eder.

Hasarın Küçük Görülmesi Ret Sebebi Olabilir mi?

Bugün yürürlükte olan mevzuatta hasarın küçüklüğünü tek başına ret sebebi yapan bir hüküm yoktur. Sigorta şirketlerinin “mini onarım”, “boyasız göçük düzeltme” veya “plastik tampon onarımı” gerekçeli retleri, Genel Şartların eski Ek-1’indeki bir istisnaya dayanıyordu. O liste mini onarımla giderilebilen basit kaporta, plastik tampon ve benzeri hasarları değer kaybı teminatı dışında sayıyordu. Bu dayanak iki aşamada düştü: Anayasa Mahkemesi 17/7/2020 tarihli ve E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla genel şartlarla teminatı daraltma yetkisi veren KTK m. 92/(i) bendini iptal etti; Ek-1’in kendisi de 12.06.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 1/7/2026’dan itibaren yürürlükten kaldırıldı.

Bu, her küçük hasarın yüksek bir tazminat doğuracağı anlamına gelmez. Genel Şartların A.5/a maddesi değer kaybını aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ile kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki fark üzerinden tespit ettirir. Küçük bir hasar düşük bir tutar çıkarabilir; ama bu, tutarın düşük olması demektir, talebin reddedilmesi değil. Boyasız onarımın değer kaybına etkisini boyasız göçük düzeltmede araç değer kaybı yazımızda ayrıca inceledik.

Kilometre veya Yaş Gerekçesiyle Ret Yasal mı?

Hayır; bugün değer kaybı için bir kilometre veya yaş sınırı yoktur. İnternette sık tekrarlanan “165.000 kilometrenin üzerindeki araçların başvurusu reddedilir” cümlesi, eski Ek-1’deki kilometre formülünün yanlış okunmasından doğmuştur. O formül, 15.000 kilometrenin üzerindeki her kilometre için tutarı kademeli olarak düşürüyor ve 165.000 kilometrede tutarı matematiksel olarak sıfırlıyordu; ortada bir başvuru yasağı yoktu. Formülün bulunduğu ek 1/7/2026’da yürürlükten kalktı. Kilometre ve yaş bugün A.5/a maddesindeki “kullanılmışlık düzeyi” ve “yaş” ölçütleri içinde, tutarı etkileyen değişkenlerdir. Yüksek kilometre gerekçeli bir ret yazısında, gerekçenin dayandığı yürürlükteki hüküm yazılı olarak sorulmalı ve eksper raporuna itiraz edilmelidir. Kilometrenin hesaba nasıl yansıdığı değer kaybı hesaplamasında araç kilometresi yazımızda anlatılmıştır.

Önceki Hasar Kaydı Gerekçe Gösterilirse Ne Yapılmalı?

Önceki hasar kaydı değer kaybı talebini ortadan kaldırmaz, yalnızca hesabı etkiler. Genel Şartların A.5/a maddesi “geçmiş hasar durumunu” eksperin tespitte dikkate alacağı ölçütler arasında sayar; yani geçmiş hasar bir eleme sebebi değil, tespit ölçütüdür. SEDDK’nın 2025/25 sayılı Genelgesiyle getirilen rapor şablonu da bunu doğrular: şablonda “geçmiş hasar kaydı” için beş ayrı satır açılmıştır. Resmi şablon geçmiş hasarı elemek için değil, saymak için kurulmuştur.

“Aracın rayiç değerinin yüzde 25’i aşıldı” ya da “daha önce değer kaybı ödendi, mahsup edildi” gerekçeleri de eski Ek-1’deki toplam limit ve mahsup kuralına dayanıyordu. Bu kural 1/7/2026’da ekle birlikte yürürlükten kalktı; bugün bir araç için kaç kez değer kaybı istenebileceğini sınırlayan bir hüküm yoktur. Burada asıl bakılması gereken soru şudur: yeni kaza araçta ayrıca ve ölçülebilir bir ekonomik kayıp doğurdu mu? Örneğin önceki hasar arka tamponda iken yeni kaza ön kapıda olabilir; önceki işlem yüzeysel bir boya iken yeni hasar değişen bir parçaya dönüşmüş olabilir. İki hasarın araçtaki konumu ve niteliği birbirinden ayrılarak değerlendirilmelidir. Konunun ayrıntısı hasar kaydı olan araçta tekrar değer kaybı yazımızdadır.

Pert veya Ağır Hasar Kaydı Gerekçesiyle Ret Doğru mu?

Bu gerekçe, kayıt türüne göre doğru ya da yanlış olabilir. KTK’nın 92. maddesinin (l) bendi yalnızca hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerini teminat dışında bırakır. Ölçüt SBM’deki hasar kaydının tutarı değil, tescil belgesindeki işlemdir. Yüksek tutarlı ağır hasar kaydı bulunan ama trafikten çekilmemiş bir araç bu bendin kapsamına girmez ve değer kaybı isteyebilir. Kapsama giren araçta da hak tamamen bitmez: teminat dışılık yalnızca sigortacıyı bağlar; talep, kusurlu sürücüye ve işletene KTK m. 85/1 ile genel hükümlere göre yöneltilebilir. Ağır hasar ile pert ayrımını ağır hasar kaydı bulunan araç değer kaybı alabilir mi yazımızda anlattık.

Düşük Teklif de Ret Sayılır mı?

Evet; talebi karşılamayan bir teklif, hukuken kısmi ret sonucunu doğurur. KTK’nın 97. maddesi dava ve tahkim yolunu yalnızca cevapsızlık hâlinde değil, verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık hâlinde de açar; 5684 sayılı Kanun’un 30/13 hükmü de talebin “kısmen” olumsuz sonuçlanmasını tahkim için yeterli sayar. Araç sahibi başvurusunun kabul edildiğini düşünür, oysa eline geçen tutar oluşan değer kaybını karşılamaktan uzak olabilir.

Düşük teklifte iki ayrım önemlidir. Birincisi, teklifi henüz kabul etmediyseniz tutarın hangi hesaba dayandığı eksper raporundan incelenir ve rapora itiraz edilir. İkincisi, ödemeyi aldıysanız ve bir ibraname imzaladıysanız bile yol kapanmış değildir: KTK’nın 111. maddesinin ikinci fıkrası, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Aynı maddenin birinci fıkrası da kanundaki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar. Eksik ödemede izlenecek yol sigorta değer kaybını eksik ödediyse ne yapılır yazımızda, ibranamenin etkisi ise kazadan sonra ibraname imzalamak yazımızda ele alınmıştır.

Teknik Rapor Neden Çok Önemli?

Değer kaybı uyuşmazlığının merkezinde eksper raporu durur; ret ya da düşük teklif çoğu zaman bu rapordan doğar ve bu raporla çürütülür. Değer kaybını sigorta şirketi kendi başına belirlemez. SEDDK’nın 2022/12 sayılı Genelgesi uyarınca sigorta şirketi, yazılı başvurudan sonra bir iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ndeki EKSİST sistemi üzerinden sıralı olarak eksper atar. Şirket atama yapmazsa başvuru sahibi de EKSİST üzerinden doğrudan atama yaptırabilir. Eksper raporunu üç iş günü içinde düzenler.

Hesap yöntemi de değişti. 5/11/2025 tarihli 2025/25 sayılı Genelgeyle getirilen rapor şablonu, eski katsayı tablosu yerine piyasa analiz yöntemini esas alır. Eksper; TSB ve SEİK rayiç değerlerini, benzer araçların güncel satış ilanlarını ve hasarlı parçaların tek tek işlem türünü (onarım, değişim, boya) rapora yazar. Bu yüzden itirazda rakamın kendisi değil, rakamı doğuran veriler tartışılır. Doğru hazırlanmış bir değerlendirme şu sorulara cevap verir:

• Hasar hangi parçaları etkilemiş, her parçada hangi işlem yapılmış?
• Değişim mi, onarım mı, yalnız boya mı yapılmış; kullanılan parça orijinal mi?
• Aracın yaşı, kilometresi ve geçmiş hasar durumu nasıl hesaba katılmış?
• Rayiç değer hangi ilanlardan ve hangi tarihe göre belirlenmiş?
• Hesaplanan tutara hangi kusur oranı uygulanmış?

Başvurucu dilerse kendi seçtiği bir eksperden bağımsız bir rapor da alabilir. Bu raporun ücretini kendisi öder; ancak dosya davaya dönüşürse bu masraf Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 323. maddesi uyarınca yargılama giderleri arasında yer alır. Dosyanın hukuki ve teknik yönünü birlikte değerlendirmek isteyenlerin bir kısmı, süreç uzadığında bir Ankara avukat desteğiyle ilerlemeyi tercih eder.

Eksper Raporuna Kaç Gün İçinde İtiraz Edilir?

Eksper raporuna, EKSİST üzerinden yapılan bildirimden itibaren 3 iş günü içinde itiraz edilir (SEDDK 2022/12 Genelgesi m. 6/1). İtiraz hâlinde listeden sıralı olarak yeni bir eksper atanır ve bu eksper 2 iş günü içinde raporunu düzenler. Bu rapora da itiraz edilirse atanan hakem eksper, yine 2 iş günü içinde rapor verir ve bu rapor Genelgenin 7. maddesine göre nihai rapordur. Buradaki “nihai” kelimesi ekspertiz sürecinin sona erdiğini anlatır; tahkim ve dava yolunu kapatmaz. Hakem heyeti ve mahkeme, kendi bilirkişisinden rapor alarak farklı bir sonuca varabilir. İtiraz dilekçesinin nasıl hazırlanacağını örnek metniyle birlikte eksper raporuna itiraz yazımızda anlattık.

Yetkili Serviste Onarılmayan Araçta Değer Kaybı Reddedilir mi?

Aracın yetkili serviste onarılmamış olması, mevzuatta sayılan bir ret sebebi değildir. Ne KTK’nın 92. maddesindeki teminat dışı hâller ne de Genel Şartların A.5/a maddesindeki ölçütler servis türünden söz eder. Bununla birlikte 2025/25 sayılı Genelgenin rapor şablonu, gerçek zararın belirlenmesinde hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliğini, yani orijinal olup olmadığını dikkate alınacak unsurlar arasında sayar. Kısacası servis tercihi talebi düşürmez; kullanılan parçanın niteliği ise tutara yansıyabilir.

Sigorta Şirketine Yeniden İtiraz Edilebilir mi?

Evet; değer kaybı başvurusu reddedilirse ya da düşük teklif gelirse sigorta şirketine yazılı itiraz yapılabilir ve bunun için kanunda öngörülmüş bir hak düşürücü süre yoktur. Yine de iki süre gözetilmelidir: eksper raporuna itiraz için 3 iş günü ve talebin tamamı için KTK’nın 109. maddesindeki zamanaşımı. Bu itirazın güçlü olabilmesi için yalnızca “kararı kabul etmiyorum” demek yetmez; somut belge ve dayanak gerekir.

Yazılı itirazda genellikle şu unsurlar yer alır:

• Hasar dosya numarası, kaza tarihi, plaka ve ret yazısının tarihi
• Ret gerekçesine karşı açıklama ve gerekçenin yürürlükteki bir hükme dayanmadığının gösterilmesi
• Kusur oranına itiraz varsa bunun dayanakları
• Eksik olduğu söylenen belgelerin tamamlanmış hâli
• Varsa bağımsız eksper raporu veya piyasa ilanları
• Talep edilen tutar ve ödemenin yapılacağı IBAN

İtirazın gönderildiği tarih belgelenmelidir; iadeli taahhütlü posta, noter, KEP veya dosya numaralı yazılı yanıt bu işi görür. İtiraza cevap gelmezse ya da talep yine karşılanmazsa, ilk başvurudaki ret veya cevapsızlık zaten belgelenmiş olduğundan tahkim ve dava yolu açıktır; itirazın sonucunu beklemek zorunlu değildir. Dilekçenin biçimi için değer kaybı başvuru dilekçesi nasıl yazılır yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta Tahkim Komisyonu Süreci

Sigorta şirketi ret kararında ısrar ederse en sık başvurulan yol Sigorta Tahkim Komisyonu’dur. Başvuru önce raportörlerce incelenir; raportör incelemesini en geç 15 gün içinde tamamlar, çözemediği dosya sigorta hakemine gider ve hakem görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır (5684 s. K. m. 30/15-16). Tahkimin iki belirgin avantajı vardır: hakem ücretini Komisyon öder (m. 30/18) ve talebi reddedilen başvurucu aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki tutarın beşte biridir (m. 30/17). Tahkime giderken arabulucuya başvurmak da gerekmez.

Tahkim başvurusunda genellikle şu belgeler kullanılır:

• Sigortaya yapılan ilk başvuru ve teslim belgesi
• Ret yazısı veya 15 iş günü cevapsızlığı gösteren belge
• Kaza tespit tutanağı ve kusur durumunu gösteren belgeler
• Eksper raporları ve itiraz yazışmaları
• Ruhsat, fotoğraflar, varsa onarım kayıtları ve bağımsız rapor
• Başvuru ücreti ile tebligat giderinin yatırıldığına dair belge

Başvurudan önce bir tercih yapılması gerekir: 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesinin on dördüncü fıkrası, mahkemeye veya Tüketici Sorunları Hakem Heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar için Komisyona başvurulamayacağını söyler. Yani aynı uyuşmazlık tüketici hakem heyetine götürülürse tahkim yolu kapanır. Başvuru ücretleri ve tebligat gideri yıl içinde değişebildiği için güncel tutarlar Komisyonun kendi ücret sayfasından teyit edilmelidir. Aşama aşama masraf karşılaştırması araç değer kaybı tazminatı başvuru ücretleri yazımızdadır; tahkim sürecinin ayrıntısı ise araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci yazımızda anlatılmıştır.

Sigorta Tahkim Komisyonu Ön İncelemeden Red Ne Demek?

Ön incelemeden red, dosyanın esasına girilmeden, başvuru şartları eksik olduğu için Komisyon tarafından değerlendirmeye alınmaması demektir. Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16. maddesine göre raportör, esasa girmeden önce iki şeye bakar: sigorta şirketine gerekli başvurunun yapılıp yapılmadığına ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının ya da şirketin 15 iş günü içinde cevap vermediğinin belgelenip belgelenmediğine; uyuşmazlığın mahkemeye, icra takibine, HMK’ya göre tahkime veya Tüketici Sorunları Hakem Heyetine götürülüp götürülmediğine. Bu şartlardan biri yoksa durum ilgiliye derhal bildirilir ve başvuru ücretinin yarısı iade edilir.

Ön incelemeyi geçen dosyada raportör bu kez bilgi ve belge eksikliğine bakar. Uyuşmazlık yalnızca bilgi veya belge eksikliğinden kaynaklanıyorsa raportör durumu taraflara bildirerek dosyayı kapatır ve yine başvuru ücretinin yüzde ellisi iade edilir. Ön incelemeden red, hakkın reddi değildir. En sık sebebi sigortaya önce başvurulmamış olması ya da retin belgelenmemesidir. Eksik tamamlanarak, yani sigortaya yazılı başvuru yapılıp olumsuz cevap veya 15 iş günlük cevapsızlık belgelenerek yeniden başvurulabilir.

Tahkim Kararına İtiraz ve Temyiz Mümkün mü?

Hakem kararına itiraz, uyuşmazlık tutarı belirli bir sınırın üzerindeyse mümkündür. 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesinin on ikinci fıkrasına göre itiraz, kararın bildiriminden itibaren on gün içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde yapılır; itiraz için başvuru ücreti yeniden yatırılır. Kanundaki parasal sınırlar her yıl güncellenir. SEDDK’nın 22.01.2026’dan itibaren uygulanan kararına göre 35.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları kesindir; itiraz üzerine verilen karara karşı temyiz ise 383.000 TL’nin üzerindeki uyuşmazlıklarda açıktır. İtiraz ve temyiz bakımından başvurunun yapıldığı tarihteki sınır esas alınır. Tutar ne olursa olsun, tahkim süresi geçtikten sonra verilen, talep dışı ya da yetki aşımıyla kurulan kararlara karşı temyiz yolu açıktır. İtirazın usulü Sigorta Tahkim Komisyonu kararına itiraz yazımızda anlatılmıştır.

Dava Açmak Gerekir mi?

Tahkim zorunlu değildir; değer kaybı başvurusu reddedilirse doğrudan dava da açılabilir. Seçim dosyanın niteliğine göre yapılır. Sigorta şirketine karşı açılan değer kaybı davası Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Konusu bir miktar para olduğu için TTK’nın 5/A maddesi gereği dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Talep yalnızca kusurlu sürücüye ve işletene yöneltiliyorsa dava asliye hukuk mahkemesinde açılır ve arabuluculuk şartı aranmaz.

Konu	Sigorta Tahkim Komisyonu	Mahkeme (sigortacıya karşı)
Ön şart	Sigortaya başvuru ve belgelenmiş ret veya 15 iş günü cevapsızlık	Sigortaya yazılı başvuru (KTK m. 97) + arabuluculuk (TTK m. 5/A)
Karar süresi	Hakem görevlendirilmesinden itibaren en geç 4 ay	Kanuni bir üst süre yok
Masraf	Kademeli başvuru ücreti + tebligat; hakem ücretini Komisyon öder	Başvurma harcı, nispi harç, gider avansı
Kaybetme riski	Aleyhe vekâlet ücreti tarifenin beşte biri	Aleyhe tam vekâlet ücreti
Kanun yolu	Parasal sınıra göre itiraz ve temyiz	İstinaf ve temyiz
Davalı olabilecekler	Yalnız sigorta şirketi	Sigorta şirketi; ayrıca kusurlu sürücü ve işleten

Dava özellikle kusur tartışmasının ağır olduğu, sürücü ve işletenin de davaya dahil edilmesi gereken ya da trafik sigortası teminatının yetmediği dosyalarda öne çıkar. Yetkili mahkeme KTK’nın 110. maddesi uyarınca sigortacının şubesinin, sözleşmeyi yapan acentenin veya kazanın meydana geldiği yerin mahkemesidir. Davanın kime açılacağını araç değer kaybı davası kime açılır yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Ret Kararından Sonra Ne Kadar Süre İçinde Harekete Geçilmeli?

Ret yazısının kendisi yeni bir süre başlatmaz; sınırı KTK’nın 109. maddesindeki zamanaşımı çizer. Motorlu araç kazalarından doğan maddi zarar talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil daha uzun bir ceza zamanaşımı öngörülen bir suç ise o süre uygulanır. Rakip kaynaklarda sık görülen “kaza tarihinden itibaren iki yıl” ifadesi bu yönüyle eksiktir: iki yıllık süre kaza tarihinden değil, zararın ve yükümlünün öğrenilmesinden işler. Zamanaşımı sürücüye karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır. Ayrıntılı hesap için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Araç Satılmışsa Başvuru Hakkı Kaybolur mu?

Hayır. Değer kaybı alacağı kaza anında doğar ve kaza tarihinde aracın maliki olan kişiye aittir. Araç sonradan satılmış olsa bile değer düşüşü geçmişte oluşmuştur; bu nedenle araç sahibinin kazanın olduğu tarihte araca malik olması yeterlidir. Satış mülkiyeti geçirir ama geçmişte doğmuş tazminat alacağını kendiliğinden alıcıya taşımaz. Alıcının bu alacağı isteyebilmesi için Türk Borçlar Kanunu’nun 184. maddesi uyarınca alacağın yazılı olarak devredilmiş olması gerekir.

Satıştan sonra araç üzerinde yeniden eksper incelemesi yapılamayacağı için ispat yükü tamamen belgeye kayar. Kaza tarihinde kendi adınıza tescilli olduğunuzu gösteren ruhsat kaydı, satıştan önce çekilmiş hasar fotoğrafları, varsa eksper raporu ve satış sözleşmesi saklanmalıdır. Ayrıntılar için aracın satıldıktan sonra değer kaybı talebi konusunu inceleyebilirsiniz.

En Sık Yapılan Hatalar

Ret sonrası süreçte araç sahiplerinin en sık yaptığı hatalar şunlardır:

• Ret yazısını ve dayanak eksper raporunu istemeden dosyayı kapatmak
• Eksper raporuna 3 iş günlük süre içinde itiraz etmemek
• Kusur oranını kontrol etmemek
• Mülga Ek-1’e dayanan kilometre, mini onarım veya mahsup gerekçesini kesin kabul etmek
• Uyuşmazlığı Tüketici Sorunları Hakem Heyetine götürüp tahkim yolunu kapatmak
• Düşük tutarı “hiçbir talebim kalmamıştır” ibareli bir belgeyle kabul edip KTK m. 111’deki iki yıllık iptal süresini kaçırmak
• Başvuru ve itirazın teslim tarihini belgelememek

Değer kaybı başvurusunun reddedilmesi hakkın bittiği anlamına gelmez. Asıl önemli olan, ret gerekçesinin hangi hükme dayandığının doğru okunması ve buna uygun yolun izlenmesidir: eksik belgede Ek-6 listesi, kusurda bilirkişi incelemesi, tutarda eksper itirazı, ısrar edilen retlerde tahkim veya dava. Başvurunun hangi aşamasında ne kadar ücret ödendiğini ve ret hâlinde izlenecek yolların masrafını karşılaştırmak için başvuru ücretleri yazımızı inceleyebilirsiniz.

Değer Kaybı Başvurusu Reddedilirse Sık Sorulan Sorular

Değer kaybı başvurusu reddedilince itiraz süresi var mı?

Sigortanın ret kararına itiraz için kanunda hak düşürücü bir süre yoktur. Eksper raporuna ise EKSİST bildiriminden itibaren 3 iş günü içinde itiraz edilir. Talebin tamamı bakımından sınır, zararın ve yükümlünün öğrenilmesinden 2 yıl ve her hâlde kazadan 10 yıllık zamanaşımıdır (KTK m. 109).

Sigorta 15 gün içinde cevap vermezse ne olur?

KTK’nın 97. maddesine göre sigorta şirketi başvuruyu 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa dava açılabilir veya tahkime gidilebilir. Sigorta Tahkim Komisyonu bakımından şirketin 15 iş günü içinde yazılı cevap vermemesi başvuru için yeterlidir (5684 s. K. m. 30/13).

Kilometresi yüksek araç için değer kaybı reddedilebilir mi?

Kilometre bugün bir ret sebebi değildir. “165.000 kilometre sınırı” eski Ek-1’deki formülden türetilmiş bir yorumdu ve bu ek 1/7/2026’da yürürlükten kalktı. Kilometre, Genel Şartların A.5/a maddesindeki kullanılmışlık düzeyi ölçütü içinde tutarı etkiler.

Daha önce değer kaybı aldığım araç için tekrar başvurabilir miyim?

Evet. Bir araç için talep sayısını sınırlayan ve önceki ödemelerin mahsubunu öngören kural eski Ek-1’deydi ve 1/7/2026’da yürürlükten kalktı. Geçmiş hasar durumu, A.5/a maddesine göre tespitte dikkate alınan bir ölçüttür; yeni kazanın ayrı bir ekonomik kayıp doğurup doğurmadığına bakılır.

Eksper raporuna kaç gün içinde itiraz edilir?

EKSİST üzerinden yapılan bildirimden itibaren 3 iş günü içinde itiraz edilir. İtiraz üzerine atanan eksper 2 iş günü içinde rapor verir; bu rapora itiraz edilirse hakem eksper 2 iş günü içinde nihai raporu düzenler (SEDDK 2022/12 Genelgesi m. 6-7).

Sigorta Tahkim Komisyonu ön incelemeden red ne demek?

Başvurunun esasına girilmeden, sigortaya önceden başvurulmadığı, retin ya da 15 iş günlük cevapsızlığın belgelenmediği veya uyuşmazlığın mahkemeye ya da tüketici hakem heyetine götürüldüğü anlaşıldığı için dosyanın değerlendirmeye alınmamasıdır. Başvuru ücretinin yarısı iade edilir; eksik giderilerek yeniden başvurulabilir (Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik m. 16).

Tüketici hakem heyetine başvurabilir miyim?

Başvurulabilir; ancak 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesinin on dördüncü fıkrası gereği tüketici hakem heyetine götürülen uyuşmazlık için artık Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulamaz. Değer kaybı uyuşmazlığında seçim Sigorta Tahkim Komisyonu ile mahkeme arasında yapılmalıdır.

Tam kusurlu olan değer kaybı alabilir mi?

Karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından alamaz; KTK’nın 92. maddesinin (g) bendi, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepleri teminat dışında bırakır. Kısmi kusurda ise talep devam eder, hesaplanan tutar kusur oranı kadar indirilir.

Düşük ödemeyi kabul ettikten sonra fark istenebilir mi?

İstenebilir. KTK’nın 111. maddesinin ikinci fıkrası, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Ödenen tutar ile gerçek değer kaybı arasındaki farkın somut olarak gösterilmesi gerekir.

Ret kararından sonra dava için arabuluculuk şart mı?

Sigorta şirketine karşı açılacak dava ticari dava olduğundan, TTK’nın 5/A maddesi uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuruda ve yalnızca kusurlu sürücüye karşı açılan davada arabuluculuk şartı yoktur.

Pert kayıtlı araç için değer kaybı reddi doğru mu?

Araç hasar sebebiyle trafikten çekilmiş veya hurdaya çıkarılmışsa ret doğrudur; KTK’nın 92. maddesinin (l) bendi bu araçların değer kaybını sigorta teminatı dışında bırakır. Bu durumda talep kusurlu sürücüye ve işletene yöneltilebilir. Yalnızca yüksek tutarlı hasar kaydı bulunan ama çekme işlemi görmemiş araç bu bendin kapsamına girmez.

Yetkili serviste onarım yapılmadıysa değer kaybı reddedilir mi?

Servis türü mevzuatta sayılan bir ret sebebi değildir. Rapor şablonu yalnızca onarımda kullanılan parçanın orijinal olup olmadığını gerçek zararın belirlenmesinde dikkate alır; bu, talebi değil tutarı etkileyebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklarda dosyanın kendi belgeleri belirleyicidir.