Araç Satıldıktan Sonra Değer Kaybı Talep Edilebilir Mi?

Araç satıldıktan sonra değer kaybı talep edilebilir; çünkü bu zarar aracın satıldığı gün değil, kazanın meydana geldiği anda doğar. Değer kaybı alacağı araca değil kişiye bağlıdır: kaza tarihinde araç kimin adına tescilliyse, ekonomik azalma o kişinin malvarlığında gerçekleşmiştir. Aracın sonradan elden çıkarılması bu gerçeği geriye dönük olarak silmez. Nitekim Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.5/a, değer kaybını “aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değerinin arasındaki fark” olarak tanımlar; ölçüt satış işlemi değil, iki değer arasındaki farktır.

Uygulamadaki asıl sorun hakkın varlığı değil, ispatıdır. Araç elden çıktıktan sonra eksper onu fiziken inceleyemez, hasarlı hâlinin fotoğrafı çekilemez, onarım kayıtları servisten geriye dönük toplanmak zorunda kalır. Bu yazıda hakkın kime ait olduğunu, aracı satmış bir kişinin dosyayı hangi belgelerle kurabileceğini, satış bedelinin delil değerini, 1 Temmuz 2026’dan itibaren poliçe ve prim iadesinin nasıl işlediğini, satıştan sonra alıcıya karşı ne kadar süre sorumlu kalındığını ve zamanaşımı sürelerini madde numaralarıyla ele alıyoruz.

Araç Satıldıktan Sonra Değer Kaybı Alınabilir mi?

Evet, alınabilir. Değer kaybı talebi, aracın mülkiyetine değil kaza anında doğmuş bir alacağa dayanır. Karayolları Trafik Kanunu m.85/1, işleteni ve bağlı olduğu teşebbüs sahibini meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutar; bu sorumluluk kaza ile birlikte doğar. Aracın daha sonra satılması, doğmuş bir alacağı kendiliğinden sona erdirmez.

Sigorta tarafında da durum aynıdır. ZMSS Genel Şartları A.5/a, maddi zararlar teminatını “zarar gören araçta meydana gelen değer kaybı dahil doğrudan malları üzerindeki azalma” olarak tanımlar. Buradaki azalma onarımla giderilmeyen ekonomik kayıptır ve aracın kimin elinde olduğuna bakılmaz. Aynı fıkra hesaplama ölçütünü de sayar: aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki fark.

Uygulamada karşılaşılan ret gerekçesi çoğu zaman hukuki değil ispata ilişkindir: dosyada aracın hasarlı hâline ve onarımına dair belge yoksa, eksper farkı hesaplayacak veriyi bulamaz. Bu yüzden satıştan sonra açılan bir dosyanın kaderini belirleyen şey, satıştan önce saklanmış belgelerdir. Hakkın kime ait olduğu ve sürecin bütün aşamaları için satılan aracın değer kaybının talep edilip edilemeyeceğini ayrıntılı anlattığımız yazımıza da bakabilirsiniz.

Araç Değer Kaybı Ne Zaman Doğar?

Araç değer kaybı, kaza sonrası aracın ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüştür ve bu düşüş kaza anında doğar. Zarar, aracın satış işlemiyle değil, kazanın aracın piyasa algısını değiştirmesiyle ortaya çıkar. Araç onarılsa bile hasar geçmişi kayıt altındadır ve bu durum aracın ekonomik değerini etkiler.

Yani araç sahibi aracı hiç satmasa bile değer kaybı oluşur. Hukuk burada fiilî satışa değil, satış hâlinde doğacak objektif ekonomik düşüşe bakar. Mevzuat bunu açıkça yazar: A.5/a’daki ölçüt, “kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarılmasından sonraki ikinci el satış değerinin arasındaki fark”tır. Buradaki iki değer de varsayımsal değerlerdir; gerçek bir satış yapılmış olması aranmaz. Bu nedenle araç satışı, hakkın doğduğu an değil; çoğu zaman yalnızca zararın görünür hâle geldiği andır.

Doğum anının kaza tarihi olması iki pratik sonuç doğurur. Birincisi, alacak o tarihteki malikin malvarlığına girer. İkincisi, zamanaşımı da o tarihe bağlanır: KTK m.109/1 üst sınırı kaza gününden başlatır. Satış tarihi bu iki hesabın hiçbirinde başlangıç noktası değildir.

Araç Satılmışsa Hak Otomatik Olarak Biter mi?

Hayır, bitmez. Araç satıldı diye değer kaybı hakkı kendiliğinden ortadan kalkmaz. Hak, kazanın meydana geldiği tarihteki malik üzerinden değerlendirilir. Araç kazaya uğradığında sizin adınıza kayıtlıysa ve değer düşüşü o anda sizin malvarlığınızda oluşmuşsa, sonradan yapılan satış bu zararı silmez.

En sık yapılan yanlış düşünce şudur: “Aracı sattım, artık benim zararımı ispat edemem.” Oysa satış, hakkı ortadan kaldıran bir işlem değildir. Kanun bu noktada oldukça katıdır: KTK m.111/1, “Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir” der. Tarafların iradesiyle kurulan bir anlaşma dahi sorumluluğu kaldıramıyorsa, tek taraflı bir satış işleminin bunu yapması hiç mümkün değildir.

Hatta bazı durumlarda araç sahibinin zararı satış sırasında daha somut biçimde ortaya çıkar. Çünkü araç piyasaya çıktığında, hasarsız emsallerine göre daha düşük teklif alır. Satış, hakkı bitiren değil çoğu zaman zararı rakamsallaştıran olaydır.

Satış Sonrası Talepte En Önemli Ölçüt Nedir?

En önemli ölçüt, kazanın yaşandığı tarihte aracın malikinin kim olduğudur. Değer kaybı talebi, o tarihte ekonomik kayba uğrayan kişiye aittir. Aracı daha sonra satın alan kişi, önceki kazadan kaynaklanan değer kaybını kural olarak talep edemez; kazadan sonra aracı satan eski malik ise gerekli şartlar varsa bu hakkı ileri sürebilir.

Bu nedenle dosyada şu sorular önem taşır:

• Kaza tarihinde araç kimin adına kayıtlıydı?
• Araç ne zaman ve hangi bedelle satıldı?
• Satış, kazadan ne kadar sonra gerçekleşti?
• Satış sözleşmesinde değer kaybı alacağına ilişkin bir kayıt var mı?
• Kazanın ekonomik etkisi satış bedeline nasıl yansıdı?

Bu soruların cevabı, talebin sahibini ve dosyanın gücünü belirler. Kaza tarihindeki tescil kaydı, tescil belgesi ya da araç sorgulama kaydıyla gösterilir; satış tarihi ise noter satış sözleşmesinden okunur.

Satılan araç için değer kaybını satıcı mı alıcı mı ister?

Kural olarak satıcı ister. Alacak kaza anında satıcının malvarlığında doğduğu için, mülkiyetin el değiştirmesi bu alacağı kendiliğinden taşımaz. Alıcının kendi adına talep edebilmesi, alacağın ona devredilmiş olmasına bağlıdır.

Devrin hukuki çerçevesi Türk Borçlar Kanunu’nda kuruludur. TBK m.183 alacağın devrini kural olarak serbest bırakır: “Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir.” Buna karşılık TBK m.184 bir şekil şartı koyar: “Alacağın devrinin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.” Sözlü mutabakat, el sıkışma ya da “hasar kaydını biliyordum” beyanı devir yerine geçmez.

Ekonomik mantık da aynı sonucu destekler: aracı hasar kaydıyla ve düşük bedelle alan kişi zaten indirimli almıştır, ayrıca zarara uğramamıştır. Zarar, hasarsız alıp hasarlı satmak zorunda kalan tarafın malvarlığındadır.

Aracı Yeni Alan Kişi Eski Kazadan Dolayı Değer Kaybı Talep Edebilir mi?

Genel kural olarak hayır. Eski kazadan doğan değer kaybı, kazanın gerçekleştiği tarihte eski malikin malvarlığında doğmuştur. Yeni malik, aracı hasar geçmişiyle birlikte devralır. Bu nedenle önceki kazadan kaynaklanan zarar için hak sahibi eski maliktir.

Bu kuralın tek istisnası, alacağın yazılı olarak devredilmiş olmasıdır (TBK m.184). Satış sözleşmesine ya da ayrı bir yazılı belgeye “araca ilişkin değer kaybı alacağı alıcıya devredilmiştir” yönünde bir kayıt konulmuşsa, alıcı doğrudan kendi adına başvurabilir. Böyle bir kayıt yoksa alıcının başvurusu, alacağın sahibi olmadığı gerekçesiyle reddedilir.

Buna karşılık yeni malik kendi kullanım döneminde yeni bir kaza yaşarsa, o kazadan doğan değer kaybı bakımından kendi hakkı ayrıca doğar. Her kaza ayrı bir ekonomik zarar olarak değerlendirilir. Aynı araçta biriken hasarların sonraki taleplere etkisi için hasar kaydı olan araçta tekrar değer kaybı talebini inceleyebilirsiniz.

Araç Satıldıktan Sonra Başvuru Yapmak Neden Zorlaşabilir?

Hak tamamen ortadan kalkmasa da, pratikte ispat sorunları ortaya çıkar. Sorunun kaynağı tek bir cümlede toplanır: değer kaybını hesaplayacak eksper, artık sizde olmayan bir aracı inceleyemez. ZMSS Genel Şartları A.5/a değer kaybının Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre atanacak sigorta eksperince tespit edileceğini söyler ve eksperin dikkate alacağı ölçütleri sayar: aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu. Araç elden çıkmışsa bu ölçütlerin tamamı belgeden okunmak zorundadır.

Başvurunun reddedilmesi çoğu zaman “hakkınız yok” anlamına gelmez; “hasarın kapsamını gösteremiyorsunuz” anlamına gelir. Bu ikisi arasındaki fark, dosyanın nasıl toparlanacağını belirler.

Araç elden çıkınca eksper neyi inceleyecek?

Araç fiziken incelenemediğinde eksperin elinde yalnızca kayıtlar kalır: kaza tespit tutanağı, hasar dosyasındaki fotoğraflar, servisin iş emri ve parça listesi, varsa daha önce düzenlenmiş ekspertiz raporu. Bunlar hasarın ağırlığını ve hangi parçada gerçekleştiğini gösterir. A.5/a’nın ölçüt listesindeki “hasar gördüğü kısımları” ifadesi tam olarak bunu arar; hasarın bölgesi hesabın dışında değil, içindedir.

Buna karşılık ikinci el satış değeri, aracın fiziken önünüzde olmasını gerektirmez. Kaza tarihindeki ve onarım sonrasındaki piyasa değerleri, marka-model-yaş-kilometre verileri üzerinden piyasa analiziyle belirlenir. Yani hesabın bir ayağı belgeye, diğeri piyasa verisine dayanır; eksik olan genellikle birinci ayaktır.

Araç satılmadan önce hangi belgeler saklanmalı?

Aşağıdaki tablo, satış sonrası bir dosyada her belgenin neyi ispatladığını ve elde edilemezse hangi boşluğun doğduğunu gösterir. Sütunların ikincisi, başvuruda hangi belgenin hangi soruyu kapattığını görmeyi kolaylaştırır.

Belge	Neyi ispatlar	Yoksa ne olur
Kaza tespit tutanağı (tasdikli sureti veya taraflar arası tutanak)	Kazanın gerçekleştiği, tarafları ve kural ihlalini	Kusur ve illiyet tartışmalı kalır
Kaza tarihine ait tescil/ruhsat kaydı	Kaza günü aracın sizin adınıza kayıtlı olduğunu	Alacağın size ait olduğu gösterilemez
Satıştan önce çekilmiş hasar fotoğrafları	Hasarın hangi parçada ve ne ağırlıkta olduğunu	Hasarın kapsamı belgeden okunamaz
Servis iş emri, parça listesi ve onarım faturası	Hangi parçanın değiştiği, hangisinin boyandığını	İşlem türü ayrımı yapılamaz
Varsa sigorta eksper raporu	Hasar bedelini ve tespit tarihindeki durumu	Bağımsız teknik dayanak kalmaz
Noter satış sözleşmesi ve devir tarihi	Satışın kazadan sonra yapıldığını	Kaza-satış sıralaması tartışılır
Kaza tarihine yakın emsal ilan çıktıları	Hasarsız emsal fiyat seviyesini	Satış bedelinin düşüklüğü kıyaslanamaz

Bu belgelerin bir kısmı satıştan sonra da temin edilebilir. Kaza tespit tutanağının sureti kolluk kaydından, tescil geçmişi trafik tescil kaydından, onarım kaydı ise işlemi yapan servisten istenebilir. Kalıcı olarak kaybolan tek kalem, satıştan önce çekilmemiş fotoğraftır. Bu nedenle fotoğraf, dosyanın geri döndürülemez parçasıdır; ayrıntısı için değer kaybı için fotoğraf delili olmazsa ne olacağını ayrıca yazdık.

Fotoğraf ve onarım kaydı yoksa dosya tamamen düşer mi?

Hayır. Eksik delil dosyayı zorlaştırır ama kendiliğinden sonlandırmaz. Hasar kaydı sigorta sisteminde tutulduğu için, onarım sigorta üzerinden yapılmışsa hasar dosyası ve bedeli kayıtlıdır. Değer kaybının kayıt tarafındaki görünümü için değer kaybının hasar kaydına işleyip işlemediğini anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.

Ayrıca eksper raporuna itiraz yolu kapalı değildir. Rapor hasarın kapsamını eksik yansıtıyorsa, ilave bilgi ve belge sunularak itiraz edilebilir; idari kanal tükenirse Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme yolu açık kalır. İtiraz ve tahkim aşamasının işleyişini değer kaybında sigortaya itiraz ve tahkim süreci yazımızda ele aldık.

Satış Bedeli Düşükse Bu Durum Delil Olur mu?

Evet, olabilir; ancak tek başına yeterli değildir. Hasarsız emsallere göre daha düşük bedelle yapılan bir satış, ekonomik kaybın görünür hâle geldiğini gösterir. Bu gösterge mevzuatın ölçütüyle de doğrudan örtüşür: A.5/a hesabı zaten kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki farka bağlar. Gerçek bir satış, bu ikinci değerin somut bir örneğidir.

Buna karşılık satış bedeli tek başına değer kaybının matrahı sayılmaz, çünkü fiyatı etkileyen başka unsurlar da vardır. Değerlendirmede şunlar birlikte dikkate alınır:

• Aracın kilometresi ve yaşı
• Genel kondisyonu ve bakım geçmişi
• Kazadan önceki hasar geçmişi
• Satış tarihindeki piyasa koşulları
• Aynı marka, model ve donanımdaki emsal araç fiyatları
• Satışın acele mi yoksa olağan şartlarda mı yapıldığı

Bu yüzden satış bedeli, kaza tarihine yakın tarihli emsal ilan çıktılarıyla birlikte sunulduğunda anlam kazanır. Tek bir rakam değil, iki rakam arasındaki fark tartışılır. Kilometrenin hesaba etkisini merak ediyorsanız araç değer kaybının nasıl alındığını anlattığımız kapsamlı yazıda ölçüt listesinin tamamını bulabilirsiniz.

Araç Satılmadan Önce Başvuru Yapmak Şart mı?

Hayır, şart değildir. Talep hakkı satışla değil kaza ile doğduğu için, başvurunun mutlaka satıştan önce yapılması gerekmez. Ancak satıştan önce başvurmak çoğu zaman daha kolaydır: araç hâlâ başvuru sahibinin kontrolündedir, eksper aracı fiziken inceleyebilir, hasar kayıtları ve teknik inceleme daha rahat yürütülür.

Burada gözden kaçan bir kolaylık var. ZMSS Genel Şartları A.5/a, “Bu teminat kapsamında araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir” der. Yani kaza sonrası hasar için sigortacıya başvurmuşsanız, ayrıca değer kaybı dilekçesi vermemiş olsanız bile talepte bulunmuş sayılırsınız. Aynı fıkra, araç hasarına eksper atanmışsa tespiti yapan eksperin değer kaybı tutarına da raporunda yer vereceğini ekler.

Satıştan sonra başvuru yapıldığında dosya yine mümkündür; yalnızca ispat yükü daha dikkatli yönetilmelidir. Dava ya da tahkim yoluna gitmeden önce KTK m.97 uyarınca sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılması gerekir; kuruluş başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa hak arama yolu açılır. Başvurunun içeriği ve şekli için sigorta şirketine değer kaybı başvuru dilekçesi yazımız yol gösterir.

Araç Sattıktan Sonra Sigorta İadesi Nasıl Alınır?

Araç sattıktan sonra sigorta iadesi, zorunlu trafik sigortasında poliçenin devir tarihinde sona ermesine bağlı olarak gün esasına göre yapılır. ZMSS Genel Şartları C.4 bunu açıkça yazar: “Sigorta sözleşmesi, sözleşmeye taraf olan sigortalıyı takip eder. Sigortalının değiştiği her durumda mevcut sözleşme değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona erer ve ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılır.”

Buradaki “sigortalı” kavramı 1 Temmuz 2026’dan itibaren yeniden tanımlandı. Genel Şartların A.2/1-(a) bendi bugün “Sigortalı: Poliçe konusu motorlu araçta 2918 sayılı Kanuna göre işleten sayılan kişiyi” ifadesini taşır. Aracı devrettiğinizde işleten sıfatı da sona erdiği için poliçe kendiliğinden düşer; ayrıca bir fesih bildirimi aranmaz.

Araç sattıktan sonra sigorta parasını geri alma nasıl işler?

İade, poliçenin kalan gün sayısı üzerinden hesaplanır ve primi ödemiş olan tarafa yapılır. Talebin sigorta şirketine iletilmesi gerekir; şirket devir kaydını sistemden görebildiği hâllerde işlemi kendisi başlatabilir, ancak iadenin yatacağı hesabın bildirilmesi çoğu zaman başvurana düşer.

Bildirimin nasıl yapılacağı Genel Şartlar C.5’te düzenlenmiştir: sigortacıya yapılacak bildirimler şirketin merkezine, sözleşmede yer verilen temsilciliğine veya sözleşmeye aracılık eden acenteye noter eliyle ya da taahhütlü mektupla yapılır; imza karşılığı elden verilen mektup ve telgraf da taahhütlü mektup hükmündedir. Sözleşmede belirlenen elektronik haberleşme yöntemleri de geçerlidir. Yani yalnızca çağrı merkezini aramak, bildirimi ispatlanabilir kılmaz.

1 Temmuz 2026’da ne değişti: on beş günlük koruma kalktı

Bu başlık, aracını satan ve alan kişilerin çoğunun hâlâ eski kuralı bildiği için pratik değeri en yüksek noktadır. 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, kendi beşinci maddesiyle C.4’ün ikinci fıkrasının ikinci cümlesini yürürlükten kaldırdı; düzenleme aynı metnin sekizinci maddesi uyarınca 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi.

Kaldırılan cümle şuydu: “Ancak, mevcut sözleşme sigortalının değiştiği tarihten itibaren onbeş gün süresince herhangi bir işleme gerek kalmaksızın ve prim ödenmeksizin yeni işleten için sözleşme yapılana kadar geçerlidir.” Aşağıdaki tablo iki rejimi karşılaştırır.

Konu	1 Temmuz 2026 öncesi	Bugün
Poliçenin devirdeki durumu	Devir tarihinde sona erer	Devir tarihinde sona erer (değişmedi)
Alıcı için geçiş süresi	On beş gün boyunca eski poliçe geçerli sayılırdı	Geçiş süresi yok; hüküm kaldırıldı
Alıcının yapması gereken	On beş gün içinde kendi poliçesini yaptırmak	Devir günü kendi poliçesini yaptırmak
Satıcıya prim iadesi	Gün esasına göre	Gün esasına göre (değişmedi)
Dayanak	ZMSS Genel Şartları C.4/2 ikinci cümle	RG 12.06.2026-33278 ile kaldırıldı

Sonucu iki tarafı da ilgilendirir. Alıcı bakımından: devirden sonraki ilk saatlerde eski poliçeye güvenmek, aracı zorunlu sigortasız kullanmak anlamına gelir. Satıcı bakımından: poliçe zaten devir günü sona erdiği için, alıcının o araçla yaptığı kazadan doğan sorumluluk satıcının poliçesinden karşılanmaz.

Araç sattıktan sonra sigorta iptali için başvuru gerekir mi?

Zorunlu trafik sigortasında ayrıca bir iptal talebi aranmaz; C.4 sözleşmenin devir tarihinde kendiliğinden sona erdiğini söyler. Yani poliçe, siz bir şey yapmasanız da düşer. Başvuru, sözleşmenin sona ermesi için değil prim iadesinin yapılması için gereklidir.

Bu ayrım pratikte iki sonuç doğurur. Birincisi, “iptal ettirmeyi unuttum, poliçem devam ediyordur” düşüncesi yanlıştır; poliçe devam etmez. İkincisi, iade talebini iletmediğiniz sürece kalan günlere düşen prim kendiliğinden hesabınıza geçmez. İki iş de aynı başvuruyla yürütülür.

Araç sattıktan sonra kasko iptali nasıl yapılır?

Kasko, zorunlu trafik sigortasından farklı bir sözleşmedir ve C.4 hükmü ona uygulanmaz. Kaskoda iptal ve prim iadesi, poliçenin kendi genel ve özel şartlarına göre yürür; bu nedenle işlem için poliçeyi düzenleyen şirkete veya acenteye başvurmak gerekir. Başvuru, trafik sigortasında olduğu gibi ispatlanabilir bir kanaldan yapıldığında iade tarihi tartışmasız hâle gelir.

Kaskonun değer kaybıyla ilişkisi de sık karıştırılır. Kasko sigortalının kendi aracındaki hasarı karşılar; değer kaybı ise karşı tarafın kusurundan doğan bir sorumluluk zararıdır. Hasarı kaskodan onartmış olmak, karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından değer kaybı isteme hakkını ortadan kaldırmaz.

Araç Sattıktan Sonra Yapılması Gerekenler

Satış sonrası yükümlülüklerin bir kısmı kanunla, bir kısmı sözleşmeyle belirlenmiştir. Karayolları Trafik Kanunu m.20/1-(d), tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devrinin noterler tarafından yapılacağını, noterler tarafından yapılmayan satış ve devirlerin geçersiz olduğunu söyler. Aynı bent, satış ve devir işleminin siciline işlenmek üzere üç iş günü içinde ilgili trafik tescil kuruluşu ile vergi dairesine bildirileceğini ve bu bildirimle birlikte alıcı adına trafik tescil işleminin gerçekleşmiş sayılacağını düzenler.

Bendin devamı vergi tarafını da bağlar: satış ve devir tarihi itibarıyla eski malikin motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti sona erer, yeni malikin mükellefiyeti başlar. Ayrıca noter, yeni malik adına bir ay süreyle geçerli tescile ilişkin geçici belge düzenler.

İş	Kim yapar	Süre / an	Dayanak
Satış ve devrin yapılması	Noter	İşlem anında	KTK m.20/1-(d)
Tescil kuruluşuna ve vergi dairesine bildirim	Noter	Üç iş günü	KTK m.20/1-(d)
Geçici tescil belgesi	Noter	Bir ay geçerli	KTK m.20/1-(d)
Motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti	Kendiliğinden	Satış ve devir tarihi	KTK m.20/1-(d)
Zorunlu trafik poliçesinin sona ermesi	Kendiliğinden	Devir tarihi	ZMSS Genel Şartları C.4
Prim iadesi talebi	Satıcı	Devirden sonra	ZMSS C.4 + C.5
Yeni poliçenin yaptırılması	Alıcı	Devir günü	C.4/2 ikinci cümlenin kaldırılması

Bu listeye kaskonun iptali, elektronik geçiş etiketinin araçtan çıkarılması ve varsa otomatik ödeme talimatlarının kapatılması gibi sözleşmesel işler eklenir. Bunlar kanunla belirlenmiş süreler değildir; ilgili kurum ve şirketin kendi usulüne tabidir. Değer kaybı dosyanız varsa, satıştan önce belgeleri toplamak da bu listenin bir parçasıdır.

Araç Sattıktan Sonra Ne Kadar Süre Sorumlu Olunur?

Bu soru değer kaybının aynasıdır: aracı satan kişi bir yandan karşı taraftan değer kaybı isterken, diğer yandan kendi alıcısına karşı ayıp sorumluluğu taşır. Türk Borçlar Kanunu m.219, satıcıyı hem bildirdiği niteliklerin bulunmamasından hem de “kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından” sorumlu tutar ve şunu ekler: “Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.”

Sürenin kuralı TBK m.231’dedir: “Satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.” Aynı maddenin son cümlesi kritik bir istisna koyar: “Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.”

Buna karşılık alıcının bilerek kabul ettiği durumlar sorumluluk doğurmaz. TBK m.222, satıcının sözleşmenin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplardan sorumlu olmadığını söyler. Satış öncesi ekspertiz raporunu görerek aracı alan kişi, o raporda görünen işlemler için sonradan ayıp iddiasında bulunamaz.

Araç sattıktan sonra motor arızası çıkarsa satıcı sorumlu mu?

Ayrım, arızanın satıştan önce var olan gizli bir ayıp mı yoksa kullanımdan doğan olağan bir yıpranma mı olduğunda düğümlenir. Devir anında mevcut olup gözden geçirmeyle görülemeyen bir kusur, TBK m.219 anlamında ayıptır ve satıcı bilmese dahi sorumludur. Devirden sonra ortaya çıkan olağan aşınma ise ayıp değildir.

Ayıbın varlığı kabul edilirse alıcının elinde TBK m.227’deki dört seçimlik hak vardır: satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, aracı alıkoyup ayıp oranında bedelde indirim isteme, aşırı masraf gerektirmiyorsa masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme ve imkân varsa ayıpsız benzeriyle değiştirme. Maddenin son fıkrası, alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkının saklı olduğunu belirtir.

Alıcının bir yükümlülüğü de vardır. TBK m.223, alıcının devraldığı satılanı işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz gözden geçirmesini ve gördüğü ayıbı uygun bir sürede satıcıya bildirmesini arar; ihmal ederse satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak olağan gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp sonradan belirirse, bu kural uygulanmaz.

Hasar kaydını gizleyerek satmak ne sonuç doğurur?

Hasar ya da değişen parça bilgisinin bilerek gizlenmesi, satıcıyı ağır kusurlu duruma sokar. Bunun iki somut sonucu vardır. Birincisi TBK m.221’dedir: “Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.” Sözleşmeye konulan “görüldüğü gibi satılmıştır” kaydı bu hâlde koruma sağlamaz.

İkincisi süreye ilişkindir: ağır kusurlu satıcı TBK m.231’deki iki yıllık zamanaşımından yararlanamaz. Yani gizlenen hasar iki yıldan sonra ortaya çıksa bile satıcının sorumluluğu sürebilir. Benzer bir tablo kilometre müdahalelerinde de doğar; ayrıntısı için kilometresi düşürülmüş araç yazımıza bakabilirsiniz.

Satış Tarihinin Değer Kaybı Zamanaşımına Etkisi

Aracı sattığınız tarih zamanaşımını etkilemez. Araç satıldıktan sonra değer kaybı talebinde süre, satış tarihine değil kaza tarihine ve öğrenme anına bağlıdır. KTK m.109/1, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin taleplerin, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrayacağını düzenler.

Aynı maddenin ikinci fıkrası, dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörmüşse bu sürenin maddi tazminat talepleri için de geçerli olacağını söyler. Fıkranın ölçütü fiildir, zarar görenin sıfatı değildir; hüküm “zarar gören suçun mağduruysa” demez.

Durum	Süre	Başlangıç	Dayanak
Salt maddi hasarlı kaza	2 yıl	Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesi	KTK m.109/1
Her hâlde üst sınır	10 yıl	Kaza günü	KTK m.109/1
Kazada yaralanma varsa	8 yıl	Kaza günü	KTK m.109/2 + TCK m.66/1-e
Kazada ölüm varsa	15 yıl	Kaza günü	KTK m.109/2 + TCK m.66/1-d
Yetersiz veya fahiş anlaşmanın iptali	2 yıl	Anlaşmanın yapıldığı tarih	KTK m.111/2
Alıcıya karşı ayıp sorumluluğu	2 yıl	Aracın alıcıya devri	TBK m.231

Salt maddi hasarlı bir kazada uzamış ceza zamanaşımı işlemez, çünkü taksirle mala zarar verme Türk Ceza Kanunu’nda suç olarak düzenlenmemiştir. Bu ayrımın nasıl kurulduğunu değer kaybı davalarında uzamış ceza zamanaşımının uygulanıp uygulanamayacağını tartıştığımız yazıda ayrıntılandırdık.

Tablodaki son iki satır ayrı rejimlere aittir ve KTK m.109’daki süreyle karışmamalıdır. KTK m.111/2, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler; bu süre anlaşma tarihinden işler. TBK m.231’deki süre ise sizin karşı tarafa değil, alıcınızın size karşı olan talebine ilişkindir.

Sigorta Şirketi Araç Satıldı Diye Talebi Reddedebilir mi?

Uygulamada “araç satılmış, hak düşmüş” biçiminde savunmalarla karşılaşılabilir; ancak bu savunmanın kanuni bir dayanağı yoktur. Zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı dışında kalan hâller KTK m.92’de sayılarak belirlenmiştir. Madde (a) bendinden (m) bendine kadar on üç ayrı teminat dışı hâl sayar ve bu bentlerin hiçbirinde aracın satılmış olması yer almaz.

Listede bulunanlar ise şunlardır: işletenin sorumlu tutulduğu kişilere yönelteceği talepler (a), işletenin eşinin, usul ve füruunun, evlatlık ilişkisiyle bağlı olanların ve birlikte yaşadığı kardeşlerinin mallarına gelen zararlar (b), araçta taşınan eşyanın zararları (e), manevi tazminat (f), hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler (g), gelir kaybı ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar (k) ve hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri (l).

Bu listenin iki bendi satış sonrası dosyalarda gerçekten gündeme gelebilir. (g) bendi, kendi kusurunuza denk gelen kısmın sigortacıdan istenemeyeceğini söyler; kusur oranı bu yüzden dosyanın belirleyici verilerindendir. Kısmi kusur hâlinin sonucunu kısmi kusurlu sürücünün değer kaybı talebi yazımızda ele aldık. (l) bendi ise aracın tescil statüsüne bakar; ayrıntısı için pert kaydı olan aracın sonraki kazalarındaki durumunu inceleyebilirsiniz.

Önemli bir nokta daha: KTK m.92 yalnızca sigortacıyı bağlar. Bir kalem teminat dışında kalıyorsa talep ortadan kalkmaz, muhatabı değişir; aynı kalem kusurlu sürücü ve işletenden KTK m.85/1 ve genel hükümler uyarınca istenebilir. Muhatabın kim olacağını değer kaybı davasının kime açılacağı ve araç değer kaybını kimin ödediği yazılarımızda ayrıntılı anlattık.

Şirket Araçlarında Da Aynı Kural mı Geçerli?

Evet, temel mantık aynıdır. Araç şirket adına kayıtlıysa ve kaza tarihinde malik şirketse, sonradan araç satılmış olsa bile değer kaybı hakkı şirketin malvarlığında doğmuş olur. Özellikle filo araçlarını dönem sonunda elden çıkaran firmalarda bu konu sık gündeme gelir.

Şirket araçlarında iki nokta ayrıca önem taşır. Birincisi satış tarihi ile kaza tarihinin muhasebe kayıtlarında net biçimde ayrılmasıdır; ikincisi hasar kayıtlarının ve satış belgelerinin düzenli tutulmasıdır. Filo satışlarında araç çıkışı toplu yapıldığı için, hangi aracın hangi kazadan sonra satıldığı sonradan güçlükle çıkarılır. Sürecin şirket tarafındaki işleyişi için şirket araçlarında değer kaybı talep sürecini anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.

Araç Satıldıktan Sonra En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

Araç satıldıktan sonra değer kaybı dosyalarında tekrar eden hataların çoğu hukuki değil, zamanlamaya ilişkindir. Aşağıdaki tablo her hatanın somut sonucunu ve karşılığını gösterir.

Hata	Sonucu	Ne yapılmalıydı
Aracı sattıktan sonra hakkın tamamen bittiğini sanmak	Talep hiç ileri sürülmeden zamanaşımına uğrar	Kaza tarihindeki malik sıfatıyla başvurmak
Satış öncesi hasar fotoğraflarını saklamamak	Hasarın kapsamı belgeden okunamaz	Onarımdan önce ve sonra fotoğraf çekmek
Servis ve ekspertiz kayıtlarını kaybetmek	İşlem türü (değişim, onarım, boya) ayrılamaz	İş emri ve parça listesini istemek
Kusur oranını hiç kontrol etmemek	KTK m.92/(g) nedeniyle talebin bir kısmı karşılıksız kalır	Tutanak ve kusur değerlendirmesini incelemek
Satış ile kaza tarihini net ayırmamak	Alacağın sahibi tartışmalı hâle gelir	Tescil kaydı ve noter sözleşmesini dosyaya koymak
Başvuruyu yeni malik üzerinden yürütmeye çalışmak	Yazılı devir yoksa başvuru reddedilir	Eski malik adına başvurmak veya devri yazılı yapmak
Düşük teklifi kabul edip ibraname imzalamak	Dosya kapanmış gibi görünür	KTK m.111/2 uyarınca iki yıl içinde iptalini istemek

Son satır özellikle önemlidir. KTK m.111/2, tazminat miktarlarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Düşük bir tutara imza atmış olmak yolu kendiliğinden kapatmaz; aranan ölçüt, farkın açıkça belli olmasıdır ve bu, ödenen tutar ile bağımsız hesap arasındaki farkın somut gösterilmesiyle ortaya konur.

Satış sonrası dosyalar belge yoğun olduğu için, başvuru öncesinde eldeki kayıtların eksiksiz çıkarılması çoğu zaman sonucu belirler. Dosyanızın durumunu değerlendirmek isterseniz araç değer kaybı alanındaki çalışmalarımız hakkında bilgi alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Araç satıldıktan sonra değer kaybı alınabilir mi?

Alınabilir. Değer kaybı kaza anında doğan bir zarardır ve alacak kaza tarihindeki malike aittir. Aracın sonradan satılması bu alacağı sona erdirmez; KTK m.111/1 sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları dahi geçersiz sayar. Satış, hakkın varlığını değil yalnızca ispat yöntemini etkiler.

Satılan araç için değer kaybını kim talep eder?

Kural olarak kaza tarihinde araç kimin adına tescilliyse o kişi talep eder. Alıcının kendi adına isteyebilmesi için alacağın ona devredilmiş olması gerekir ve TBK m.184 uyarınca alacağın devri ancak yazılı yapıldığında geçerlidir. Sözlü mutabakat yeterli değildir.

Araç sattıktan sonra sigorta iadesi nasıl alınır?

Zorunlu trafik sigortası poliçesi devir tarihinde kendiliğinden sona erer ve ZMSS Genel Şartları C.4 uyarınca ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılır. Talebin sigorta şirketine iletilmesi gerekir; bildirim, C.5’te sayılan kanallardan ispatlanabilir biçimde yapıldığında iade tarihi tartışmasız hâle gelir.

Araç sattıktan sonra poliçe alıcıyı on beş gün korur mu?

Artık korumaz. On beş günlük geçiş süresini düzenleyen cümle, 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle C.4’ten çıkarıldı ve düzenleme 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Aracı devralan kişinin kendi poliçesini devir günü yaptırması gerekir.

Araç sattıktan sonra sigorta süresi ne zaman biter?

Poliçe süresi, üzerinde yazan bitiş tarihinden bağımsız olarak devir tarihinde sona erer. ZMSS Genel Şartları C.4, sigortalının değiştiği her durumda mevcut sözleşmenin değişim tarihi itibarıyla kendiliğinden sona ereceğini ve ilgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılacağını düzenler. Kalan günler için prim, poliçeyi düzenleten tarafa iade edilir.

Sigorta şirketi araç satıldığı için başvuruyu reddedebilir mi?

Bu gerekçenin kanuni dayanağı yoktur. Teminat dışı hâller KTK m.92’de (a)-(m) bentleriyle sayılarak belirlenmiştir ve bu bentlerin hiçbirinde aracın satılmış olması yer almaz. Reddin gerçek sebebi çoğu zaman teminat kapsamı değil, hasarın kapsamının belgelenememesidir.

Araç satıldıktan sonra değer kaybı için hangi belgeler gerekir?

Kaza tespit tutanağının tasdikli sureti ya da taraflar arasında tutulmuş tutanak, kaza tarihine ait tescil kaydı, satıştan önce çekilmiş hasar fotoğrafları, servis iş emri ve onarım faturası, varsa eksper raporu, noter satış sözleşmesi ve banka hesap bilgileri dosyanın çekirdeğini oluşturur. Kalıcı olarak yerine konulamayan tek kalem fotoğraftır.

Satış bedelinin düşük olması değer kaybını ispatlar mı?

Tek başına ispatlamaz ama güçlü bir göstergedir. ZMSS A.5/a hesabı zaten kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farka bağladığı için gerçek satış bedeli bu farkın somut örneğidir. Bedelin anlam kazanması için kaza tarihine yakın emsal ilan çıktılarıyla birlikte sunulması gerekir.

Aracı sattım, değer kaybı için ayrı dilekçe vermem gerekir mi?

ZMSS Genel Şartları A.5/a, araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibinin değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edileceğini söyler. Ancak dava veya tahkim yoluna gitmeden önce KTK m.97 uyarınca yazılı başvuru yapılmış olması gerekir; bu nedenle talebi yazılı ve ispatlanabilir biçimde iletmek yine de en güvenli yoldur.

Araç sattıktan sonra ne kadar süre sorumlu olunur?

Alıcıya karşı ayıp sorumluluğu, TBK m.231 uyarınca aracın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Ayıp bu süre içinde ortaya çıkmasa bile kural değişmez. Ancak satıcı aracı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurluysa iki yıllık süreden yararlanamaz.

Araç sattıktan sonra motor arızası çıkarsa satıcı öder mi?

Arıza devir anında var olan gizli bir ayıptan kaynaklanıyorsa satıcı bilmese dahi sorumludur (TBK m.219). Kullanımdan doğan olağan yıpranma ayıp sayılmaz. Ayıp kabul edilirse alıcı TBK m.227’deki dört seçimlik haktan birini kullanabilir: dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değiştirme.

Aracı sattığım tarih zamanaşımını etkiler mi?

Etkilemez. KTK m.109/1 süreyi zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl olarak belirler. Kazada yaralanma varsa süre sekiz, ölüm varsa on beş yıla çıkar. Satış tarihi bu hesapların hiçbirinde başlangıç noktası değildir.

Düşük tutarı kabul ettim, araç da satıldı; yol kapandı mı?

Kapanmaz. KTK m.111/2, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Bu süre anlaşma tarihinden işler ve KTK m.109’daki zamanaşımından ayrıdır. Aranan ölçüt, farkın açıkça belli olmasıdır.

Araç satıldıktan sonra başvuru nereye yapılır?

Başvuru, karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yapılır. Sigorta kuruluşu KTK m.97 uyarınca başvuru tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurabilir. Teminat dışı kalan kalemler için muhatap kusurlu sürücü ve işletendir.

Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki tavsiye yerine geçmez. Sigorta genel şartları ve trafik mevzuatı zaman içinde değişebilir, tarifeler ve parasal sınırlar yıl içinde güncellenir. Kendi dosyanız için işlem yapmadan önce güncel mevzuatı kontrol edin ve bir avukata danışın. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.