Kalp Hastalığında Engel Oranı Yüzde Kaç Olur?

Kalp maluliyet oranı tek bir sayı değildir: aynı kalp yetmezliği tanısı, engelli sağlık kurulu raporunda hastalığın evresine göre %10 da olabilir, %100 de. Oranı belirleyen şey tanının adı değil; ejeksiyon fraksiyonu (EF), NYHA sınıfı, devam eden iskemi ve tedaviye rağmen süren şikâyetlerdir. Bu ölçütler, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2’sindeki “Kardiyovasküler Sistem” bölümünde satır satır yazılıdır.

İkinci kontrast SGK tarafındadır. Hastaneden %100 sürekli engelli raporu almış, kalp pili takılmış bir sigortalının bile malulen emeklilik başvurusu reddedilebilir; çünkü SGK, çalışma gücü kaybını kendi hastalık listesiyle ve kendi sağlık kuruluyla belirler. Kalp pili, stent ya da bypass ameliyatı tek başına hiçbir cetvelde bir yüzde kurmaz.

Kalp Maluliyet Oranı Hangi Cetvele Göre Belirlenir?

Kalp maluliyet oranı, engelli sağlık kurulu raporunda 20 Şubat 2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2’sindeki engel alanları kılavuzuna göre belirlenir. Yönetmelik’in 10. maddesinin üçüncü fıkrası, bireyin engel durumunun bu kılavuzdaki oranlara göre yüzde olarak belirlenip rapora yazılacağını söyler. Kılavuzun kalp ve damar bölümü “Kardiyovasküler Sistem” başlığını taşır.

Bu bölüm dokuz alt başlığa ayrılır: aritmiler, pulmoner hipertansiyon, hipertansiyon, perikard hastalıkları, hipertrofik kardiyomiyopati, kalp yetmezliği, doğuştan kalp hastalıkları, kalp hastalıkları (kapak ve koroner arter) ve damar hastalıkları. Her alt başlıkta hastalık “Klas” ya da “Evre” denilen basamaklara bölünmüş, her basamağın karşısına bir oran yazılmıştır.

Günlük dilde “kalp maluliyet oranı” denilen sayı, raporda “engel oranı” olarak geçer. “Maluliyet” kelimesi ise SGK’nın malullük aylığında ve kaza tazminatlarında kullanılan çalışma gücü kaybı ya da meslekte kazanma gücü kaybı kavramlarını da çağrıştırır. Bu yazının ilk yarısı engelli raporundaki engel oranını, ikinci yarısı SGK’daki çalışma gücü kaybını anlatır; iki sistem birbirinin yerine geçmez.

Kılavuzda adı geçmeyen kalp hastalığı ne olur?

Yönetmelik’in 10. maddesinin beşinci fıkrasına göre engellilik durumu, hastalığın adı Ek-2’de yer almasa bile vücut sistemleri üzerinden fonksiyon kayıpları değerlendirilerek belirlenir. “Kalp kası bandı” (miyokard köprüsü) gibi kılavuzda ayrı satırı olmayan bir tanı, bu yüzden rapor dışı kalmaz. Kurul, hastalığın kalpte yol açtığı fonksiyon kaybını şikâyetler, efor testi ve görüntüleme bulguları üzerinden değerlendirerek oran belirler.

Koroner Arter Hastalığı, Kalp Krizi, Stent ve Bypass Sonrası Engel Oranı

Kalp krizi (miyokard infarktüsü) geçirmiş, stent takılmış ya da bypass ameliyatı olmuş kişiler, kılavuzda “Kalp Hastalıkları” başlığının “B. Koroner arter hastalığı” kısmında değerlendirilir. Bu hastalarda kalp maluliyet oranı dört sınıftan birine göre belirlenir; oranlar sırasıyla %10, %30, %50 ve %100’dür.

Sınıf	Kılavuzdaki ölçüt (özetle)	Oran
Klas 1	Koroner anjiyografide bir koroner arterde %50’den az darlık	%10
Klas 2	Kalp krizi geçirmiş, koroner arter hastalığı tanısı almış ya da stent/bypass gibi girişimsel-cerrahi koroner işlem yapılmış; NYHA sınıf 1 şikâyet veya ilaç/diyetle kontrol edilen anjina, kalp yetmezliği bulgusu yok, EF %50’nin üzerinde	%30
Klas 3	Aynı hasta grubunda EKG, efor testi veya perfüzyon sintigrafisiyle devam eden iskemi ya da bir koroner arterde en az %50 darlık; anjina kontrol altında, EF %30-50, NYHA sınıf 2 şikâyet	%50
Klas 4	Devam eden iskemi veya bir ya da daha fazla koroner arterde en az %50 darlık; tedaviye rağmen NYHA sınıf 3-4 şikâyet veya EF %30’un altında	%100

Tablonun gösterdiği temel kural, kalp krizinin ve yapılan işlemin kendisinin bir basamak atlatmadığıdır. Kalp krizi geçiren, stent takılan ve bugün EF’si %55 olan, şikâyeti ilaçla kontrol edilen bir hasta Klas 2’de kalır ve %30 alır. Aynı hastada sintigrafide devam eden iskemi gösterilir, EF %40’a iner ve NYHA sınıf 2 şikâyetleri başlarsa Klas 3’e, yani %50’ye çıkar.

Kalpte iki ya da üç stent varsa oran artar mı?

Stent sayısı kılavuzda bir ölçüt olarak geçmez. Klas 2 tanımında “girişimsel-cerrahi koroner işlem yapılan” ifadesi vardır; bir stent ile üç stent arasında ayrım yapılmaz. Klas 4 tanımı “bir veya daha fazla koroner arterinde en az %50 oranında darlık” der; yani belirleyici olan stent adedi değil, işlemden sonra kalan darlık, iskemi ve kalbin pompa gücüdür.

Bu yüzden “kalpte 3 stent engel oranı” diye aranan sorunun cevabı, stentlerin kalbin bugünkü durumunu ne kadar düzelttiğine bağlıdır. Üç stentle şikâyetsiz yaşayan bir hasta Klas 2’de kalabilir; tek stente rağmen iskemisi süren ve EF’si düşük bir hasta Klas 4’e girebilir.

Bypass ameliyatı engel oranı kaç olur?

Bypass da koroner arter hastalığı satırlarında değerlendirilir; ayrı bir “bypass oranı” yoktur. Ameliyat sonrası kontrolde EF %50’nin üzerindeyse, anjina ilaçla kontrol altındaysa ve kalp yetmezliği bulgusu yoksa Klas 2 ve %30 söz konusu olur. Ameliyata rağmen iskemi sürüyor, EF %30-50 aralığına düşmüş ve NYHA sınıf 2 şikâyet varsa Klas 3 ve %50; NYHA sınıf 3-4 şikâyet ya da EF %30’un altı varsa Klas 4 ve %100 gündeme gelir.

Bypass sonrasında kalp yetmezliği de gelişmişse kurul, koroner satırı ile kalp yetmezliği satırını ayrı ayrı değerlendirebilir. Birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı bulunanlarda oranlar Yönetmelik’in 10. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Balthazard yöntemiyle birleştirilir.

Kalp Yetmezliği Engel Oranı Evre Evre Kaç?

Kalp yetmezliğinde kalp maluliyet oranı dört evre üzerinden belirlenir ve her evre hem ekokardiyografideki EF değerine hem de NYHA sınıfına bağlanmıştır.

Evre	Kılavuzdaki ölçüt	Oran
Evre I	Fizik muayene ve ekokardiyografi ile hafif kalp yetmezliği, NYHA sınıf I	%10
Evre II	EF %50-60, tedaviye rağmen NYHA sınıf II	%30
Evre III	EF %30-50, tedaviye rağmen NYHA sınıf III	%50
Dördüncü evre	EF %30’un altında veya NYHA sınıf III-IV	%100

Resmî Gazete’de yayımlanan kılavuz metninde dördüncü evre, dizgi hatasıyla “Evre VI” olarak basılmıştır; sıralamadan anlaşıldığı üzere kastedilen dördüncü evredir. Raporunuzda bu satıra atıf yapılmışsa ifadenin bu yüzden farklı göründüğünü bilmek, itiraz dilekçesi yazarken karışıklığı önler.

Kalp yetmezliği 3. evre engel oranı

Üçüncü evre kalp yetmezliği engel oranı %50’dir. Bu basamak için iki şart birlikte aranır: ekokardiyografide EF’nin %30 ile %50 arasında olması ve tedaviye rağmen NYHA sınıf III şikâyetlerin sürmesi. %50 oranı, Yönetmelik’in 4. maddesindeki “tam bağımlı engelli birey” tanımı için aranan alt sınıra denk gelir; ancak tam bağımlılık için ayrıca günlük yaşam aktivitelerinin yardıma rağmen kendi başına yapılamadığının kurulca tespiti gerekir.

Korunmuş EF’li kalp yetmezliğinde oran nasıl belirlenir?

EF’si korunmuş kalp yetmezliğinde belirleyici olan NYHA sınıfıdır. Evre II satırı EF’yi %50-60 aralığında tanımladığı için, EF’si bu aralıkta olup tedaviye rağmen NYHA sınıf II şikâyeti süren hasta %30 alır. Evre III ise EF’nin %30-50 aralığına düşmesini ister; EF’si korunmuş bir hasta bu satırın EF şartını karşılamaz.

Dördüncü evrenin tanımı farklı bir bağlaç kullanır: “ejeksiyon fraksiyonu %30’un altında olan veya NYHA sınıf III-IV hastalar”. “Veya” bağlacı nedeniyle EF’si normal olsa bile NYHA sınıf III-IV şikâyetleri ekokardiyografi ve muayeneyle belgelenmiş hasta bu satırın kapsamına girer. Satırın başında yazan şart burada da geçerlidir: kalp yetmezliği tanısının fizik muayene ve ekokardiyografiyle konulmuş olması gerekir.

Konjestif kalp yetmezliği ve kardiyomiyopatide durum

Konjestif kalp yetmezliği, kalp yetmezliği satırlarına göre oranlanır. Hipertrofik kardiyomiyopati ise ayrı bir başlıktır ve oranları yüksektir: tanı konmuş ve asemptomatik hastalar Evre I’de %50, tedaviye rağmen semptomatik olanlar Evre II’de %100 alır. Perikard hastalıklarında oranlar %10, %20, %30 ve %80 olarak dört evreye ayrılmıştır; konstriktif perikardit nedeniyle ameliyata rağmen NYHA sınıf III-IV bulguları sürenler en üst basamaktadır.

Kalp Pili ve ICD Takılınca Engel Oranı

Kalp pili ve ICD (implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör) taşıyan kişilerde kalp maluliyet oranı, kılavuzun “Aritmiler” bölümüne göre belirlenir. Bu bölüm dört sınıfa ayrılır ve kişinin günlük aktiviteleri sırasında şikâyeti olup olmadığına, aritminin EKG veya Holter kaydıyla gösterilip gösterilmediğine ve fonksiyonel kapasitesine bakar.

Durum	Sınıf	Oran
Günlük aktivitede şikâyet yok, aritmi EKG/Holter’de gösterilmiş	Klas 1	%10
Ablasyon veya cerrahi işlem yapılmış, günlük aktivitede şikâyet yok	Klas 1	%10
İlaç veya kalıcı kalp pili ile şikâyetler giderilmiş (fonksiyonel kapasite 1-2)	Klas 2	%20
Aritmi devam ediyor ve organik bir kalp hastalığı var	Klas 2	%20
Aritmi nedeniyle ICD takılmış	Klas 2	%30
İlaç veya kalıcı kalp piline rağmen şikâyet sürüyor (fonksiyonel kapasite 3)	Klas 3	%40
Ablasyon, cerrahi işlem veya ICD’ye rağmen şikâyet sürüyor (fonksiyonel kapasite 3)	Klas 3	%50
İlaç, kalp pili, ablasyon, cerrahi veya ICD’den biri uygulanmış ama şikâyetler günlük aktiviteyi engelliyor (fonksiyonel kapasite 3-4)	Klas 4	%100

Kalıcı kalp pili engel oranı kaç?

Kalıcı kalp pili, şikâyetleri gideriyorsa kişiyi Klas 2’ye ve %20’ye yerleştirir. Kalp piline rağmen şikâyetler sürüyor ve EKG ya da Holter kaydında aritmi görülüyorsa Klas 3 ve %40 söz konusudur. Şikâyetler günlük aktiviteleri engelleyecek düzeydeyse Klas 4 ve %100 gündeme gelir.

Kalp pili takılan kişilerin bir kısmında pilin nedeni ayrıca kalp yetmezliği ya da koroner hastalıktır. Bu durumda aritmi satırından gelen oran, diğer satırın oranıyla Balthazard formülüne göre birleştirilir; kalp pili tek başına %20 getirse bile toplam oran daha yüksek çıkabilir.

ICD takılan hastanın oranı neden daha yüksektir?

Kılavuz, aritmi nedeniyle ICD takılmasını şikâyet olmasa da %30 ile karşılar; bu, şikâyetleri kalp piliyle giderilen aritminin (%20) bir basamak üstüdür. ICD’ye rağmen şikâyetler sürüyorsa oran %50’ye, günlük aktiviteler engelleniyorsa %100’e çıkar.

Kalp Kapak Hastalığı ve Doğuştan Kalp Hastalığında Oran

Kapak hastalıkları, “Kalp Hastalıkları” başlığının “A” kısmında dört sınıfa ayrılmıştır. Ölçüt yine NYHA sınıfı ve EF’dir; kılavuz, EF eşiklerini mitral yetersizliği, aort yetersizliği ve diğer durumlar için ayrı ayrı yazar.

• Klas 1 (%10): Hafif kapak hastalığı veya girişimsel-cerrahi tedavi edilmiş kapak; NYHA sınıf 1, EF mitral yetersizliğinde %60’ın, aort yetersizliğinde %55’in, diğer durumlarda %50’nin üzerinde, ventrikül genişlemesi yok.
• Klas 2 (%30): Orta düzeyde kapak hastalığı; NYHA sınıf 2, kalpte genişleme veya kalınlaşma var ama sistolik fonksiyon normal.
• Klas 3 (%50): Orta-ileri kapak hastalığı veya tedavi edilmiş kapak; NYHA sınıf 3, EF mitral yetersizliğinde %30-60, aort yetersizliğinde %30-55, diğer durumlarda %30-50.
• Klas 4 (%100): Orta-ileri kapak hastalığı veya ameliyat edilmiş kapak; NYHA sınıf 4 ve EF %30’un altında.

Kapak ameliyatı olmuş biri, ameliyat sonrası bulguları iyiyse Klas 1’de değerlendirilebilir. Kapak değişimi tek başına oranı yükseltmez; ameliyattan sonra kalan şikâyet ve kalbin pompa gücü belirleyicidir.

Doğuştan kalp hastalığı engelli raporu

Doğuştan kalp hastalıkları (DKH) için kılavuz dört sınıf ve her sınıfta A ile B grubu öngörür. B grubu, ameliyattan sonra aynı ölçütleri taşıyan hastalardır: Klas 1’de %5 ve %10, Klas 2’de %25 ve %30, Klas 3’te %45 ve %50, Klas 4’te %75 ve %80. En üst sınıfta günlük basit aktiviteyle kalp yetersizliği şikâyeti, kalp boşluklarında genişleme, ciddi kapak sorunu veya sağ-sol şant bulunan hastalar yer alır.

18 yaşından küçükler için engel oranı değil özel gereksinim değerlendirmesi yapılır; erişkin yönetmeliği 18 yaşını doldurmamış bireyleri kapsamaz (m.2/2). 18 yaşını dolduran gencin üç ay içinde erişkin raporu için başvurması gerekir (m.11/6).

Yüksek Tansiyon ve Pulmoner Hipertansiyon Satırları

Yüksek tansiyon tek başına kalp hastalığı sayılmasa da kılavuzun kardiyovasküler bölümündedir ve kalp hastalarının raporunda sık görülür.

• Klas 1 (%10): Tansiyon ilacı kullanan ve komplikasyonu olmayan kişiler.
• Klas 2 (%20): Tansiyon tedavisi alırken şunlardan biri varsa: idrarda protein kaçağı, hipertansiyona bağlı beyin damar hastalığı, hipertansif retinopati, sol ventrikül kalınlaşması.
• Klas 3 (%50): Tedavi alırken şunlardan iki veya daha fazlası varsa: maksimal tedaviye rağmen diyastolik (küçük) tansiyonun 120 mmHg’nin üzerinde olması, protein kaçağı ile birlikte böbrek fonksiyon bozukluğu, kalıcı nörolojik hasar bırakan beyin damar hastalığı, sol ventrikül kalınlaşması, evre 3-4 hipertansif retinopati.

Pulmoner hipertansiyonda ise ölçüt, ekokardiyografi veya sağ kalp kateteriyle ölçülen pulmoner arter sistolik basıncıdır: 30-40 mmHg ve şikâyetsiz %10, 40-50 mmHg ve NYHA 2 %25, 50-70 mmHg ve NYHA 3 %50, 70 mmHg’nin üzeri ve NYHA 4 ya da istirahatte sağ kalp yetmezliği %100.

Birden Fazla Kalp Hastalığında Oranlar Nasıl Toplanır?

Birden fazla hastalığı veya fonksiyon kaybı olanların engel oranı, oranlar düz toplanarak değil Balthazard yöntemiyle hesaplanır (Yönetmelik m.10/4). En yüksek oran esas alınır; ikinci oran, kişinin geriye kalan sağlam kısmı üzerinden eklenir. Formülün adım adım işleyişini ve hesap tablosunu Balthazard hesaplama tablosu yazımızda ayrıca anlattık.

Kalp hastalarında sık görülen bir bileşimle örnek verelim. Kalp krizi sonrası Klas 2 koroner hastalığı (%30), şikâyetleri kalp piliyle giderilmiş aritmi (%20) ve komplikasyonsuz tansiyon (%10) birlikte değerlendirilirse hesap şöyle işler:

• İlk iki oran: 30 + (100 – 30) × 20 / 100 = 30 + 14 = %44
• Üçüncü oran: 44 + (100 – 44) × 10 / 100 = 44 + 5,6 = %49,6

Üç ayrı kalp ve damar sorunu, düz toplamda %60 ederken Balthazard ile %50’nin altında kalır. Aynı yönetmelik 65 yaş ve üzerindekiler için bir ek kural koyar: bu kişilerin engellilik oranına Balthazard formülüyle %10 eklenir. Örnekteki %49,6, 65 yaşındaki bir kişi için 49,6 + (100 – 49,6) × 10 / 100 = %54,64 olur.

Kalp nakli olan kişinin oranı

Kılavuz, kalp nakli (transplantasyonu) olan kişilerin engel oranını %70 olarak belirler. Nakledilen kalbin fonksiyonları ayrıca değerlendirilir; buradan çıkan oranlar Balthazard formülüyle %70’e eklenerek kişinin engel oranı bulunur.

Kalp Hastalarına Engelli Raporu Verilir mi, Rapor Hangi Hakları Açar?

Verilir. Kalp hastalığı, Ek-2’deki kardiyovasküler satırlara göre bir oran alır ve bu oran engelli sağlık kurulu raporuna yazılır. Ancak Yönetmelik’in 10. maddesinin birinci fıkrası, raporların tek başına hakların verilmesi için dayanak oluşturmadığını, her hakkın kendi mevzuatındaki şartların ayrıca aranacağını açıkça söyler.

Haklar için en sık karşılaşılan eşikler şunlardır:

Hak	Dayanak	Aranan oran
Gelir vergisinde engellilik indirimi	Gelir Vergisi Kanunu m.31	En az %40 üçüncü derece, en az %60 ikinci derece, en az %80 birinci derece
Engelli aylığı	2022 sayılı Kanun m.2	Sağlık kurulu raporuyla engelliliğin kanıtlanması, muhtaçlık ve kanundaki diğer şartlar; başkasının yardımı olmadan yaşayamayacak engellilere daha yüksek aylık
Tam bağımlı (ağır engelli) sayılma	Yönetmelik m.4/1-m	En az %50 ve günlük yaşam aktivitelerini yardımla bile yapamama
ÖTV’siz araç (genel kural)	ÖTV Kanunu m.7/1-2-(a)	%90 veya daha fazla
Engelli olarak erken emeklilik	5510 sayılı Kanun m.28/5	SGK Kurum Sağlık Kurulunca belirlenen %40-59 çalışma gücü kaybı

Tablodaki son satır özellikle önemlidir: engelli emekliliğinde belirleyici olan, hastanenin engelli raporu değil, SGK’nın çalışma gücü kaybı kararıdır. Hakların ayrıntılı koşullarını, ÖTV’deki ortopedik engellilik düzenlemesini ve 2025’te kaldırılan vergi indirimli emeklilik yolunu şeker hastalığı engel oranı yazımızda tablo hâlinde ele aldık; aynı kurallar kalp hastaları için de geçerlidir.

Kalp hastalarında %90 eşiği yalnız ağır tablolarla aşılır. Kılavuzda tek başına %100 getiren satırlar (dördüncü evre kalp yetmezliği, Klas 4 koroner hastalık, Klas 4 aritmi, Klas 4 kapak hastalığı, Klas 4 pulmoner hipertansiyon, semptomatik hipertrofik kardiyomiyopati) bu eşiğe doğrudan ulaşır; diğer durumlarda ÖTV’siz araç ancak birden fazla hastalığın Balthazard ile birleşmesiyle mümkün olabilir.

Kalp Hastalığında SGK Maluliyet Oranı ve Malulen Emeklilik

SGK’nın malullük aylığında kalp maluliyet oranı denince “engel oranı” değil, çalışma gücü kaybı ölçülür. 5510 sayılı Kanun’un 25. maddesine göre çalışma gücünün en az %60’ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır. Erişkin engellilik yönetmeliği de 2. maddesinin üçüncü fıkrasında, SGK’ya bağlanacak malullük aylığı ve sürekli iş göremezlik geliri için istenen raporların kendi kapsamında değerlendirilemeyeceğini açıkça yazar.

SGK’nın ölçütü, 28 Eylül 2021 tarihli Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği ve ekindeki hastalık listesidir. Yönetmelik üç düzey tanımlar: ağır düzey en az %60, orta düzey %50-59, hafif düzey %40-49. Malullük aylığı için ağır düzey gerekir; orta ve hafif düzey, engelli emekliliğindeki %50-59 ve %40-49 dilimlerine karşılık gelir.

Hastalık listesinde kalp hastalıkları için aranan şartlar

Listenin “K. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Kalp Hastalıkları” bölümü, ağır düzey için engelli raporundakinden belirgin biçimde sert şartlar koyar:

• Kalp yetersizliği, ağır düzey: EF %30 veya altında olup son bir yılda kalp yetersizliği nedeniyle en az bir kez hastanede yatarak tedavi görmüş ve maksimum tedaviye rağmen NYHA evre 3-4 olan hastalar; invaziv ölçümde kama basıncı veya sol ventrikül diyastol sonu basıncı 18 mmHg’nin üzerinde olan NYHA 3-4 hastalar; ventrikül destek cihazı kullananlar veya kalp nakli olanlar.
• Kalp yetersizliği, orta düzey: Maksimum tedaviye rağmen NYHA evre 2-3 ve EF %25’in altında. Hafif düzey: NYHA evre 2-3 ve EF %25-35.
• Koroner arter hastalığı, ağır düzey: Stent (PTCA) veya bypass (CABG) yapılmış ya da yapılamayacağına konsey karar vermiş, maksimum tedaviye rağmen CCS sınıf 3-4 göğüs ağrısı süren hastada sintigrafide sol ventrikülün en az %30’unu etkileyen iskemi veya bir veya daha fazla majör koroner arterde en az %70 darlık ya da %50-69 darlıkla birlikte FFR ölçümünde önemli darlık kriterleri.
• Kardiyak aritmiler, ağır düzey: İlaç, ablasyon, cerrahi, kalıcı kalp pili ve ICD yöntemlerinden en az ikisine rağmen hayatı tehdit eden ventriküler aritminin sürmesi veya en az iki yönteme rağmen EHRA IV kronik atriyal fibrilasyon. Tedavi veya korunma amacıyla ICD takılması ise yalnızca hafif düzeydir.
• Kapak hastalıkları, ağır düzey: Girişimsel yöntem uygulanmış veya ameliyat edilemeyeceğine konsey karar vermiş, maksimum tedaviye rağmen NYHA evre 3-4 şikâyeti süren ciddi kapak hastalığı.
• Hipertansiyon: Listede yalnız orta düzey vardır; ağır düzey satırı yoktur.

Bu liste, SGK yönetmeliğinin 5. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ağır düzey çalışma gücü kaybının tespitinde esas alınır. Listenin “Ortak Hükümler” kısmı, listede tanımlanmayan ama tedaviye rağmen çalışma olanağı bırakmayan hastalıkların ve birden fazla hastalığın bir arada çalışma olanağını ortadan kaldırdığı durumların ağır düzey olarak değerlendirilebileceğini de yazar.

SGK’da Balthazard neden uygulanmaz?

SGK yönetmeliğinin 5. maddesinin dördüncü fıkrası, sağlık kurulu raporlarında birden fazla hastalık varsa değerlendirmede en ağır sekel bulgunun dikkate alınacağını ve Balthazard formülünün uygulanmayacağını söyler. Engelli raporunda kalp krizi, kalp pili ve tansiyon oranları Balthazard ile birleşip yükselirken, SGK’da bu üç tanıdan en ağırı tek başına değerlendirilir. Aynı kişinin hastane raporunda %80, SGK dosyasında “çalışma gücünün %60’ını kaybetmemiştir” yazmasının başlıca nedenlerinden biri budur.

Yargıtay kararlarında kalp hastasının malullük davası

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2023 tarihli bir dosyasında, dava dilekçesine göre kalp rahatsızlığı nedeniyle kalp pili takılan ve hakkında %100 sürekli engelli raporu düzenlenen bir sigortalının malullük talebi SGK tarafından reddedilmişti. Daire, yargılama sırasında yürürlüğe giren 2021 yönetmeliğine göre Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu’ndan rapor alınmasını istemiş; alınan raporda sigortalının çalışma gücünü hastalık listesinin K.5 maddesi gereği orta düzeyde (%50-59) kaybettiği, %60’ını kaybetmediği bildirilmiş ve davanın reddi onanmıştır (Yargıtay 10. HD, 13.07.2023, E.2023/6658, K.2023/7870). Aynı dosyadaki bozma kararı, maluliyet tespit edilirse başlangıcın, daha sonraki bir tarih belirtilmedikçe, yönetmeliğin yürürlük tarihi olarak kabul edileceğini de vurgular.

Benzer bir sonuç 2025 tarihli kararda da görülür. Kalp ameliyatı, yüksek tansiyon ve kalp yetmezliği nedeniyle malul olduğunun tespitini isteyen sigortalının vekili, engel oranı %80 olan müvekkilin çalışma gücü kaybının %60’ın altında çıkamayacağını ileri sürmüş; Daire, 2021 yönetmeliğine göre alınan rapora dayanan ret kararını onamıştır (Yargıtay 10. HD, 22.04.2025, E.2025/567, K.2025/6377).

Kalp yetmezliği, tansiyon ve şeker hastalığı nedeniyle 2010’dan beri malullük aylığı alan bir sigortalının aylığının 2019’da kesildiği dosyada da, EF’nin %36’ya düştüğünü ve hastaneden toplam %80 rapor alındığını ileri süren davacının davası reddedilmiş, Yargıtay ret kararını onamıştır (Yargıtay 10. HD, 27.04.2023, E.2023/3891, K.2023/4595). Bu kararların ortak mesajı açıktır: hastane raporundaki yüksek engel oranı, SGK davasında kendiliğinden kazanılmış hak doğurmaz.

Daha eski bir dosyada ise bypass ameliyatı geçirmiş bir sigortalı hakkındaki raporların bir kısmında NYHA klas 2, bir kısmında klas 3 yazdığı ve bu yüzden çalışma gücü kaybı konusunda farklı değerlendirmeler yapıldığı tespit edilmiştir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, Adli Tıp raporlarının aylığın kesildiği tarih ile yeniden bağlandığı tarih arasındaki dönemi aydınlatmadığı gerekçesiyle hükmü bozmuş ve o dönem için Adli Tıp Kurumu Genel Kurulundan rapor alınmasını istemiştir (Yargıtay 21. HD, 30.05.2017, E.2016/2375, K.2017/4584). Kalp hastalığında NYHA sınıfının raporlar arasında farklı yazılması, sonucu doğrudan etkileyen bir çelişkidir ve giderilmeden hüküm kurulamaz.

SGK’daki sağlık kurulu süreci, rapor süreleri ve itiraz yolları için SGK maluliyet raporu kaç günde çıkar yazımıza bakabilirsiniz.

Kalp Krizi İş Kazası veya Trafik Kazasından Sonra Gelirse

Kalp krizinin iş yerinde ya da işin yürütümü sırasında gelmesi, olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı sorusunu doğurur. Bu durumda sigortalıya bağlanacak sürekli iş göremezlik geliri, engelli raporuna değil, SGK’nın meslekte kazanma gücü kaybı değerlendirmesine göre belirlenir. Hangi kalp krizlerinin iş kazası sayıldığını ve Yargıtay’ın bu dosyalarda aradığı bağlantıyı işyerinde kalp krizi geçirmek iş kazası sayılır mı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Trafik kazası veya başka bir yaralanmadan sonra istenen “durum bildirir” raporlarda ise önemli bir sınır vardır. Yönetmelik’in 9. maddesinin üçüncü fıkrası, terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir sağlık kurulu raporlarında var olan kronik hastalıklara ilişkin fonksiyon kayıplarının belirtilmeyeceğini söyler. Kazadan önce de kalp hastası olan bir kişinin kalp yetmezliği, kaza nedeniyle istenen maluliyet raporuna oran olarak yazılmaz; raporda yalnız kazanın yol açtığı kayıplar değerlendirilir. Kaza sonrası maluliyet raporunun nasıl alındığını trafik kazası sonrası maluliyet raporu yazısında bulabilirsiniz.

Kalp Hastası Engelli Raporu Nasıl Alınır?

Engelli sağlık kurulu raporu, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş hastanelerden alınır (Yönetmelik m.7). Başvuru, kişi veya vasisi tarafından dilekçeyle yapılır; hastane, kişinin sağlık beyanına göre ilgili poliklinikleri belirleyerek süreci başlatır (m.8/1-a). Rapor, başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanmalıdır (m.8/1-j). Kurulun yapısı ve başvuru adımları heyet raporu nasıl alınır yazımızda anlatılmıştır.

Kalp hastası için kurulun oran verebilmesi, dosyadaki ölçümlere bağlıdır. Kılavuz satırları EF, NYHA sınıfı, iskemi ve aritmi kaydı üzerinden yazıldığı için başvurudan önce şu belgelerin güncel olması işe yarar:

• Güncel bir ekokardiyografi raporu (EF değeri yazılı)
• Koroner anjiyografi raporu ve varsa stent veya bypass ameliyat notları
• Efor testi veya miyokard perfüzyon sintigrafisi sonucu
• Ritim bozukluğunda EKG ve Holter kayıtları, kalp pili veya ICD kontrol raporları
• Epikriz raporları ve kardiyoloji poliklinik notları, kullanılan ilaçların listesi

Yönetmelik’in 6. maddesinin dördüncü fıkrasına göre hastanın teşhis ve tedavisinde bizzat görev almış hekim kurula katılır veya görüşünü kurula bildirir. Takip eden kardiyoloğun güncel değerlendirmesi bu yüzden dosyanın en güçlü parçasıdır.

Kalp hastasına süreli mi sürekli mi rapor verilir?

Rapor sürekli veya süreli düzenlenir ve geçerlilik süresi mutlaka yazılır (m.11/1). Engel durumunun ilaç, ameliyat veya rehabilitasyonla zaman içinde azalma ihtimali varsa süreli rapor, sabit kalması veya artması beklenen hastalıklarda sürekli rapor verilir (m.11/2-3). Stent veya bypass sonrası iyileşme dönemindeki bir hastaya süreli rapor verilmesi bu kuralın doğal sonucudur. Durumu kötüleşen kişi, süre beklemeden yeni değerlendirme isteyebilir (m.11/4); süreli raporun bitmesine altı aydan az kaldığında yenileme talebi de yapılabilir (m.11/7).

Orana İtiraz: Süre, Hakem Hastane ve Kesinleşme

Engelli raporuna itiraz, il sağlık müdürlüğüne yapılır ve bireysel itirazlarda süre, raporun ilgiliye tesliminden itibaren otuz gündür; süresinde yapılmayan itiraz değerlendirilmez (m.12/1). Müdürlük kişiyi yetkili başka bir hastaneye gönderir. İki rapor aynı yöndeyse rapor kesinleşir; sonuçlar farklıysa ve itiraz sürüyorsa kişi hakem hastaneye yönlendirilir ve hakem hastanenin kararı kesindir (m.12/2).

Hakem hastane kararıyla ya da süresinde itiraz edilmediği için kesinleşen rapordan sonra, aynı alanla ilgili yeni rapor başvurusu en erken altı ay sonra kabul edilir (m.12/5). Kalp hastası açısından bu, ekokardiyografi ve diğer tetkikler güncellenmeden yapılan aceleci bir itirazın altı aylık bir bekleme doğurabileceği anlamına gelir.

İtiraz dilekçesinde “oranım düşük” demek yetmez. Hangi kılavuz satırının uygulanması gerektiği ve dosyadaki hangi ölçümün o satırı karşıladığı yazılmalıdır: örneğin EF’nin %30-50 aralığında ölçüldüğü ve NYHA sınıf III şikâyetlerin kayıtlı olduğu hâlde raporda Evre II (%30) uygulanmışsa, Evre III (%50) satırının şartlarının gösterilmesi gerekir.

Bir Yetişkinin Raporunda Oran Düşük Çıktıysa Ne Yapılabilir?

Oranın düşük çıkması çoğu kez tanının değil, ölçümlerin eksik olmasının sonucudur. Kurul, EF’si yazılmamış bir ekokardiyografiyle ya da bir yıl önceki efor testiyle bugünkü durumu bilemez. Bu yüzden raporu aldıktan sonra ilk iş, raporda hangi kardiyovasküler satırın ve hangi sınıfın uygulandığını okumak; ardından dosyadaki son ölçümlerin bir üst basamağın şartlarını karşılayıp karşılamadığına bakmaktır.

Raporun SGK işlemleri için kullanılacağı durumlarda ise mücadele farklı bir zeminde yürür. Malullük veya engelli emekliliği talebi reddedildiğinde dava, SGK’ya karşı iş mahkemesinde açılır ve mahkeme genellikle Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alır. Bu davalarda belirleyici olan, hastane raporundaki yüksek engel oranı değil, hastalık listesindeki ağır düzey şartlarının tıbbi belgelerle gösterilip gösterilemediğidir.

Kalp hastalığınız nedeniyle aldığınız rapordaki oran, uygulanan kılavuz satırıyla örtüşüyor mu, ya da SGK’nın ret kararına karşı dosyanızda hangi ölçüm eksik kalıyor? Bu soruların cevabı belgelerin birlikte okunmasını gerektirir. SGK ile süren malullük ve engelli emekliliği uyuşmazlıklarında Ankara iş hukuku avukatı sayfamızdaki çalışma alanlarına göz atabilir, dosyanız için iletişim sayfasından randevu talep edebilirsiniz.

Kalp dışındaki kronik hastalıklarda oranların nasıl belirlendiğini görmek isteyenler için kanser hastasına engelli raporunda verilen oranları anlatan yazımız da aynı yönetmeliğe dayanır. Yönetmeliğin güncel metnine mevzuat.gov.tr’deki Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik sayfasından ulaşılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kalp hastalığı engel oranı yüzde kaç olur?

Hastalığın türüne ve ağırlığına göre yüzde 5 ile yüzde 100 arasında değişebilir. Koroner arter hastalığında yüzde 10, 30, 50 ve 100; kalp yetmezliğinde yüzde 10, 30, 50 ve 100 basamakları vardır. Basamağı EF, NYHA sınıfı ve iskemi bulguları belirler.

Kalp hastalarına engelli raporu verilir mi?

Verilir. Kalp hastalıkları Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2’sindeki kardiyovasküler sistem bölümüne göre oranlanır. Rapor tek başına hak vermez; her hakkın kendi oran eşiği ayrıca aranır.

Kalp krizi geçirene yüzde kaç engelli raporu verilir?

Kalp krizi koroner arter hastalığı satırlarında değerlendirilir. EF yüzde 50’nin üzerindeyse ve şikâyetler kontrol altındaysa Klas 2 ile yüzde 30; devam eden iskemi, EF yüzde 30-50 ve NYHA sınıf 2 şikâyet varsa yüzde 50; NYHA sınıf 3-4 veya EF yüzde 30’un altındaysa yüzde 100 verilir.

Stent takılana engel oranı kaç verilir?

Stent tek başına bir oran kurmaz. Stent takılmış ve şikâyetleri kontrol altında olan hasta Klas 2’de yüzde 30 alır; stente rağmen iskemi ve düşük EF varsa oran yüzde 50 veya yüzde 100’e çıkar. Stent sayısı kılavuzda ölçüt değildir.

Bypass olan kişinin engel oranı kaç?

Bypass ameliyatı, koroner arter hastalığı satırlarına göre değerlendirilir. Ameliyat sonrası EF yüzde 50’nin üzerinde ve anjina kontrol altındaysa yüzde 30; iskemi sürüyorsa ve EF düşmüşse yüzde 50 veya yüzde 100 söz konusu olur.

Kalp pili takılan kişiye yüzde kaç engelli raporu verilir?

Kalıcı kalp pili şikâyetleri gideriyorsa yüzde 20 verilir. Kalp piline rağmen şikâyetler sürüyorsa yüzde 40, şikâyetler günlük aktiviteleri engelliyorsa yüzde 100 söz konusudur. ICD takılması tek başına yüzde 30’dur.

Kalp yetmezliği engel oranı kaçtır?

Evre I yüzde 10, EF yüzde 50-60 ve NYHA II olan Evre II yüzde 30, EF yüzde 30-50 ve NYHA III olan Evre III yüzde 50, EF yüzde 30’un altında veya NYHA III-IV olan dördüncü evre yüzde 100’dür.

Kalp kapak hastalığı engelli raporu yüzde kaç?

Kapak hastalıkları dört sınıfta yüzde 10, 30, 50 ve 100 oranlarıyla değerlendirilir. Ameliyat olmuş ve bulguları iyi olan hasta yüzde 10’da kalabilir; NYHA sınıf 4 ve EF yüzde 30’un altındaki hasta yüzde 100 alır.

Kalp hastası malulen emekli olabilir mi?

Olabilir, ancak hastane raporundaki engel oranı yetmez. SGK Kurum Sağlık Kurulu, çalışma gücünün en az yüzde 60’ının kaybedildiğini 2021 tarihli hastalık listesindeki ağır düzey şartlarına göre tespit etmelidir. Kanundaki sigortalılık süresi ve prim günü şartları da ayrıca aranır.

Engelli raporum yüzde 80, SGK neden malul saymadı?

Çünkü SGK engelli raporunu bağlayıcı kabul etmez, kendi hastalık listesini uygular ve birden fazla hastalıkta Balthazard formülünü kullanmaz, en ağır bulguya bakar. Yargıtay da yüzde 80 ve yüzde 100 engelli raporu bulunan kalp hastalarının malullük taleplerinin reddini, Adli Tıp raporlarına dayanarak onamıştır.

Kalp hastası ÖTV’siz araç alabilir mi?

Genel kural engellilik oranının yüzde 90 veya daha fazla olmasıdır. Dördüncü evre kalp yetmezliği veya Klas 4 koroner hastalık gibi yüzde 100 getiren satırlar bu eşiği karşılar; diğer durumlarda eşik ancak birden fazla hastalığın birleşmesiyle aşılabilir.

Kalp hastası vergi indiriminden yararlanabilir mi?

Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesine göre çalışma gücünün en az yüzde 40’ını kaybeden üçüncü derece engelli sayılır ve indirimden yararlanır. Yüzde 60 ikinci, yüzde 80 birinci derece indirimi getirir.

65 yaşından sonra kalp hastasının engel oranı artar mı?

Yönetmelik’in 10. maddesinin dördüncü fıkrasına göre 65 yaş ve üzerindekilerin engellilik oranına Balthazard formülüyle yüzde 10 eklenir. Örneğin yüzde 30’luk bir oran bu ekleme ile yüzde 37’ye çıkar.

Engelli raporundaki orana kaç gün içinde itiraz edilir?

Raporun ilgiliye tesliminden itibaren otuz gün içinde il sağlık müdürlüğüne itiraz edilir. İki farklı rapor çıkarsa hakem hastane karar verir ve bu karar kesindir. Kesinleşen rapordan sonra aynı alan için yeni başvuru en erken altı ay sonra yapılabilir.

---

Bu yazıdaki oranlar, 20 Şubat 2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2 kılavuzundan ve 28 Eylül 2021 tarihli SGK hastalık listesinden aktarılmıştır; yönetmelik ve listeler değiştirildiğinde oranlar da değişebilir. Bir raporun hangi satıra göre verildiğini ve doğru olup olmadığını ancak kurulun önündeki tıbbi belgeler gösterir. Bu nedenle yazı genel bilgilendirme niteliğindedir ve kişisel bir sağlık ya da hukuk değerlendirmesinin yerine geçmez; kendi dosyanız için belgelerinizle birlikte uzman bir hekime ve avukata başvurmanız uygun olur.