Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? Tazminat Kime Karşı Açılır?

Stajyer iş kazası dosyaları, olağan işçi dosyalarından üç noktada ayrılır: sigortanın primini işveren değil okul öder, öğrenci İş Kanunu anlamında işçi sayılmaz ve tazminat hesabında esas alınacak ücret asgari ücret değildir. Bu üç ayrımın bilinmemesi, hem ailelerin yanlış yere başvurmasına hem de hesaplanan tazminatın gerçeğin çok altında ya da üstünde çıkmasına yol açıyor.

Konuya ayrılmış sayfaların neredeyse tamamı bildirim usulünü anlatıp duruyor: kim bildirir, kaç günde bildirir. Oysa ailenin asıl sorusu bundan sonra başlıyor. Kime dava açılacak, okulun sorumluluğu var mı, tazminat nasıl hesaplanacak, hangi mahkeme bakacak? Bu yazı o soruların cevabını kanun metinleriyle ve Yargıtay’ın 2025 tarihli iki kararıyla kuruyor.

Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? İlk Adımlar

Stajyer iş kazası geçirirse ilk yapılması gereken, olayın kayda geçmesini sağlamaktır. Kaza anında öğrenci genellikle reşit değildir ve olayın hukuki sonuçlarını değerlendirecek durumda olmaz; bu yüzden ilk saatlerde veli, okul ve işletme arasında bilgi akışının kurulması gerekir.

İkinci adım tıbbi kayıttır. Hastaneye başvuruda olayın işyerinde ve staj sırasında meydana geldiği açıkça beyan edilmelidir. Bu beyan, sonraki aşamada olayın iş kazası sayılmasının en güçlü dayanaklarından biri olur; “evde düştü” gibi eksik bir anlatım, ilerideki tazminat sürecini baştan zora sokar.

Üçüncü adım olay yerinin ve makinenin durumunun belgelenmesidir. Fotoğraf, tanık bilgisi, varsa kamera kaydı ve işyerindeki güvenlik önlemlerinin (koruyucu kapak, uyarı levhası, talimat) bulunup bulunmadığı, kusur değerlendirmesinin çekirdeğini oluşturur. Delil toplamanın yollarını iş kazası davasında delil tespiti yazısında ayrıntılandırdım.

Staj Yaparken İş Kazası Olursa Ne Olur? Hukuki Çerçeve

Staj yaparken iş kazası olursa olayın hukuki niteliği değişmez: bu bir iş kazasıdır. Dayanağı 5510 sayılı Kanun m.13‘tür ve maddede sigortalının hangi sözleşmeyle çalıştığı değil, sigortalı sayılıp sayılmadığı ölçüt alınır.

Stajyerin sigortalılığı ise m.5/(b) hükmünden gelir. Madde, 3308 sayılı Kanunda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki-teknik ortaöğretim ve yükseköğrenim sırasında staja tabi tutulan öğrencileri sayar ve bunların “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılacaklarını” belirtir.

Bu tespitin pratik sonucu şudur: staj sırasında meydana gelen olay, iş kazası sigortasından sağlanan yardımları doğurur ve işverene karşı tazminat davasının önünü açar. Öğrencinin “işçi” olmaması, olayın iş kazası sayılmasına engel değildir.

Stajyerde Uygulanan Sigorta Kolları: Çırakla Aradaki Fark

Stajyer sigortalı sayılır; ancak kapsam dardır ve çırakla stajyer arasında çoğu kaynağın atladığı bir fark vardır. 5510 m.5/(b) iki grubu ayrı ayrı sayar:

Statü	Uygulanan sigorta kolları	Uzun vadeli sigorta
Aday çırak, çırak, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenci	İş kazası + meslek hastalığı + hastalık	Yok
Staja tabi tutulan öğrenci, tamamlayıcı/alan eğitimi, bursiyer, 2547 m.46 kısmi zamanlı öğrenci	İş kazası + meslek hastalığı	Yok

Görüldüğü gibi çırakta hastalık sigortası da devrededir, stajyerde yoktur. Her iki grupta da malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası, yani emeklilikle ilgili uzun vadeli kollar uygulanmaz. Bu yüzden staj ve çıraklık süreleri kural olarak emeklilik hesabına girmez; konunun ayrıntısını çıraklık sigortası emeklilik başlangıcı sayılır mı yazısında ele aldım.

Kapsamın dar olması, iş kazası bakımından bir eksiklik doğurmaz. Aksine iş kazası sigortası, bu statüdeki öğrenciler için uygulanan ilk ve asıl sigorta koludur.

Stajyerin Sigorta Primini Kim Öder?

Bu soru, sorumluluk tartışmasının kilit noktasıdır ve cevabı kanunda açıktır. 5510 m.87/(e), aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim görenler ile staja tabi tutulan öğrenciler için prim ödeme yükümlüsünü Millî Eğitim Bakanlığı veya öğrencilerin eğitim gördükleri okullar ya da kurumlar, yükseköğrenim sırasında staj yapanlar için ise öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumu olarak belirler.

Primin tutarı da kanunla sınırlıdır. 3308 sayılı Kanun m.25, bu öğrencilerin sigorta primlerinin asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden, Bakanlık ve üniversite bütçelerine konulan ödenekten karşılanacağını söyler.

🔑 Buradan çıkan sonuç, dosyaların en çok yanlış kurulan yeridir: primi okulun ödemesi, iş kazasından okulun sorumlu olduğu anlamına gelmez. Prim yükümlülüğü ile tazminat sorumluluğu iki ayrı kurumdur ve ayrı kanunlarda düzenlenmiştir.

Stajyer İş Kazası Bildirimini Kim Yapar?

Stajyer iş kazası bildirimini okul değil, staj görülen işyerinin işvereni yapar. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35, 5510 m.5/(b) ve (e) kapsamındaki çırak, stajyer ve kursiyerler bakımından bildirim yükümlüsünü “eğitim veya staj gördükleri işyeri işverenleri” olarak gösterir.

Süre bakımından genel kural işler: 5510 m.13/2 uyarınca işveren, iş kazasını kolluğa derhâl, Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirimin ayrıntılı usulünü ve sürenin nasıl sayılacağını işyeri dışında geçirilen kaza iş kazası sayılır mı yazısında bir tablo hâlinde topladım.

Bildirimin yapılmamış olması, öğrencinin hakkını ortadan kaldırmaz. 6331 m.14/4 uyarınca sağlık hizmeti sunucuları kendilerine intikal eden iş kazalarını en geç on gün içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdür; ayrıca olayın iş kazası olduğunun tespiti için ayrı bir dava yolu vardır.

Çırak İş Kazası Bildirimini Kim Yapar?

Çırak iş kazası bildirimi de aynı kurala tabidir: bildirimi çırağın çalıştığı işyerinin işvereni yapar. Çırak öğrenci iş kazası dosyalarında okulun veya mesleki eğitim merkezinin bildirim yükümlülüğü bulunmaz; okulun rolü prim ödemek ve eğitimi denetlemektir.

Uygulamada aileler çoğu zaman önce okula başvurur ve okul da olayı Bakanlığa bildirir. Bu bildirim yararlıdır, ancak kanunun aradığı Kuruma bildirim yerine geçmez. İki kanalın ayrı ayrı işletilmesi, ileride “bildirim yapılmadı” tartışmasını baştan bitirir.

Çırak İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır, Bildirim Formu Nedir?

Çırak iş kazası bildirimi nasıl yapılır diye soran veliler için usul, işçilerinkiyle aynıdır: bildirim, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ekinde yer alan iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile yapılır. Bildirge kural olarak e-Sigorta üzerinden gönderilir; doğrudan ya da posta yoluyla ilgili sosyal güvenlik ünitesine de verilebilir.

Çırak iş kazası bildirim formu arayan velilerin bilmesi gereken nokta şudur: formu dolduracak olan aile değil işverendir. Ailenin yapması gereken, bildirimin yapıldığını yazılı olarak teyit ettirmek ve bildirge örneğini istemektir. İşveren bildirimi yapmazsa, kaza hastaneye intikal ettiği için sağlık kuruluşu üzerinden de Kuruma bilgi ulaşabilir.

İş Kazası Bildirimi Stajyer İçin Hangi Sürede Yapılmalı?

İş kazası bildirimi stajyer bakımından da 5510 m.13/2‘deki üç iş günü kuralına tabidir ve süre kazanın meydana geldiği günü izleyen günden itibaren işler. Kolluğa bildirim ise “derhâl” yapılır; bu, olayın aynı gün karakola ya da jandarmaya intikal etmesi anlamına gelir.

Sürenin kaçırılması cezasız değildir. Bildirim yükümlülüğüne aykırılığın idari para cezası 5510 sayılı Kanunda değil 6331 m.26/1-(e)‘de düzenlenmiştir ve ceza doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilir.

Çırak ve Stajyerler İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun Kapsamında mıdır?

Evet ve bu, yazının en güçlü dayanağıdır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.2/1 hiçbir yoruma yer bırakmaz:

“Bu Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.”

Kanun, çırak ve stajyeri istisna tutmak bir yana, kapsamı kurarken adlarını sayarak içeri almıştır. Buna göre işverenin risk değerlendirmesi yapma, eğitim verme, koruyucu donanım sağlama ve denetim yükümlülükleri öğrenci için de aynen geçerlidir.

m.3/1-(b) çalışan tanımı bunu pekiştirir: “Kendi özel kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın kamu veya özel işyerlerinde istihdam edilen gerçek kişi.” Yani öğrencinin özel kanundaki statüsü (3308’e göre öğrenci olması) İSG yükümlülüklerini hafifletmez. Buna karşılık m.4/2 uyarınca işverenin dışarıdan hizmet alması da sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Genç Çalışan Kimdir, 18 Yaş Altı Çalışma Şartları Nelerdir?

18 yaş altı çalışma kuralları, stajyer dosyalarında doğrudan kusur tartışmasına dönüşür; çünkü stajyerlerin büyük bölümü on beş ile on sekiz yaş arasındadır. 6331 m.3/1-(e) bu kişiyi tanımlar: “Genç çalışan: On beş yaşını bitirmiş ancak on sekiz yaşını doldurmamış çalışanı.”

4857 sayılı İş Kanunu m.71 ise yaş eşiklerini kurar: on beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır; on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar yalnızca hafif işlerde çalıştırılabilir. Aynı madde, çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmesinde güvenlik, sağlık ve bedensel gelişimin dikkate alınacağını söyler.

18 Yaş Altı Çalışma İzni ve Muvafakatname Neden İstenir?

18 yaş altı çalışma izni ve veli muvafakatnamesi, uygulamada iki ayrı amaca hizmet eder: küçüğün hukuki işlem ehliyetinin tamamlanması ve ailenin çalışma koşullarından haberdar olmasının belgelenmesi. Zorunlu staj ilişkisinde bu belge, okul ile işletme arasında düzenlenen sözleşmenin ekinde yer alır ve veliden alınır.

18 yaş altı çalışma aile izin belgesi ya da muvafakatname örneği arayan velilerin dikkat etmesi gereken nokta, belgenin koruyucu hükümlerin yerine geçmediğidir. Veli izin vermiş olsa bile işveren, öğrenciyi yaşına uygun olmayan ya da mevzuatın on sekiz yaşını doldurmamış olanlar için yasakladığı bir işte çalıştıramaz. Muvafakatname, bu yasakları aşmanın yolu değildir.

Buradan doğan pratik sonuç şudur: 18 yaşını doldurmamış bir öğrenciye, yaşına ve deneyimine uygun olmayan tehlikeli bir iş verilmişse, kusur değerlendirmesi baştan işverenin aleyhine kurulur. Aşağıda anlatacağım 2025 tarihli Yargıtay kararına konu olay tam olarak budur: on yedi yaşındaki öğrenci, stajının üçüncü gününde kıyma makinesine verilmiştir.

Stajyer İşçi Sayılır mı?

Hayır; stajyer ve çırak, İş Kanunu anlamında işçi değildir. 3308 m.11 çırak bakımından bunu açıkça söyler: “Aday çırak ve çırak; öğrenci statüsünde olup, öğrencilik haklarından yararlanır. Bunlar işyerinde çalışan işçi sayısına dahil edilmezler.”

4857 m.4/1-(f) de çıraklar hakkında İş Kanunu hükümlerinin uygulanmayacağını belirtir. Bu nedenle çırak ve stajyer bakımından kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti gibi işçilik alacakları kural olarak doğmaz.

🔑 Ancak bu statü farkı, iş kazası bakımından bir koruma eksikliği yaratmaz. Üç ayrı kanun üç ayrı kapıdan öğrenciyi kapsama alır: 5510 m.5/(b) sigortalı sayar, 6331 m.2/1 İSG kapsamına alır, 3308 m.25 işverenin sorumluluğunu kurar. “Stajyer işçi değildir, o hâlde tazminat isteyemez” savunması bu üç maddenin karşısında tutunamaz.

Stajyer İş Kazası Tazminat Davası Kime Açılır?

Davanın muhatabı kural olarak staj görülen işletmedir. Dayanak 3308 m.25‘in üçüncü fıkrasıdır:

“Aday çırak, çırak ve öğrencinin eğitimi sırasında işyerinin kusuru halinde meydana gelecek iş kazaları ve meslek hastalıklarından işveren sorumludur.”

Bu hüküm, kusur şartına bağlı bir sorumluluk kurar. Ancak tek dayanak da değildir. TBK m.417/2, işverenin hizmet ilişkisinde işçinin sağlığını koruma borcunu düzenler ve m.417/3, bu borca aykırılıktan doğan zararların tazmininin sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabi olacağını söyler. 6331 m.4 ise işverenin çalışanların güvenliğini sağlama yükümlülüğünü genel olarak kurar.

Üçüncü kişilerin kusuru varsa onlar da davaya dâhil edilebilir: makine üreticisi, alt işveren, kazaya sebep olan başka bir çalışan. Bu hâlde sorumluluk müteselsil olur ve iç ilişkide kusur oranına göre paylaşılır. Kusur tespitinin nasıl yapıldığını iş kazasında kusur oranı nasıl belirlenir yazısında anlattım.

Okulun ve Millî Eğitim Bakanlığının Sorumluluğu

Okulun sorumluluğu, işletmenin sorumluluğuyla aynı hukuki zeminde değildir ve bu ayrım dosyanın en teknik yeridir. Okulun görevi 3308 sayılı Kanun çerçevesinde staj sözleşmesini düzenlemek, öğrenciyi uygun işletmeye yerleştirmek ve eğitimi izlemektir; işyerindeki fiilî çalışma düzenini kuran ve güvenlik önlemlerini alacak olan taraf işletmedir.

Bu nedenle iş kazasından doğan tazminat davaları uygulamada işletmeye karşı açılır. Okulun ya da Bakanlığın kendi görevini yerine getirmemesinden kaynaklanan bir zarar iddiası varsa, bu iddia idarenin hizmet kusuru kapsamında değerlendirilir ve idari yargıda ileri sürülür. İki yolun usulü, süresi ve görevli mahkemesi farklıdır.

🔑 Pratikte önemli olan nokta şudur: staj yerinin kim tarafından belirlendiği ve öğrencinin işyerine yerleştirilirken yaşına ve eğitim düzeyine uygunluğunun gözetilip gözetilmediği, dosyada ayrıca araştırılması gereken bir olgudur. Bu araştırma yapılmadan “sorumluluk yalnızca işletmededir” demek eksik kalır.

Stajyer İş Kazasında Hangi Mahkeme Görevlidir?

Uygulamada bu davalar iş mahkemesinde görülür. Bu tespit varsayım değil ölçümdür: Yargıtay’ın bu yazıda kullandığım kararlarının tamamı iş mahkemelerinden gelmiştir — 2015 tarihli karar İş Mahkemesi, 2025 tarihli karar ise Serik 2. İş Mahkemesi kararının temyiz incelemesidir.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5/1-(a), iş mahkemelerinin görev alanını İş Kanununa veya Türk Borçlar Kanununun hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar olarak çizer. Stajyerin işçi sayılmaması sebebiyle burada teorik bir tartışma doğsa da, Kurumun taraf olduğu sosyal güvenlik uyuşmazlıkları m.5/1-(b) ile zaten iş mahkemesine bırakılmıştır ve yargı uygulaması tazminat davalarını da bu mahkemelerde yürütmektedir.

Yetki bakımından 7036 m.6/3 iş kazası davalarına iki ek seçenek tanır: kazanın veya zararın meydana geldiği yer ve zarar gören işçinin yerleşim yeri. m.6/5 uyarınca bu kurala aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir; staj sözleşmesine konulan yetki kaydı bu nedenle sonuç doğurmaz.

Stajyer İş Kazasında Arabuluculuk Dava Şartı mıdır?

Hayır. 7036 m.3/3 açık bir istisna getirir:

“İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.”

İstisna dört başlığı kapsar: maddi tazminat, manevi tazminat, tespit ve itiraz davaları, rücu davaları. Dolayısıyla iş kazası tazminatı için arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılabilir.

⚠️ Buna karşılık aynı öğrencinin ücret alacağı gibi bir talebi varsa, o talep bakımından dava şartı işlemeye devam eder. Aynı dilekçede birden çok talep varsa her biri ayrı değerlendirilir. Konunun tamamını iş kazasında arabuluculuk zorunlu mu yazısında karşılaştırmalı olarak ele aldım.

Stajyerin Maddi Tazminatında Ücret Sorunu

Burası, konuya ayrılmış hiçbir sayfada bulamadığım ve dosyanın sonucunu doğrudan belirleyen noktadır. İş kazası tazminatında kural, zararın gerçek ücret üzerinden hesaplanmasıdır. Stajyerde gerçek ücret asgari ücret değildir; 3308 m.25 işletmenin ödeyeceği asgari tutarı belirler: yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde otuzu, yirmiden az personel çalıştıranlarda yüzde on beşi, aday çırak ve çırakta yaşına uygun asgari ücretin yüzde otuzu, kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerinde yüzde ellisi.

🔥 Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 06.10.2025 tarihli, 2025/4959 E., 2025/13052 K. sayılı kararı tam bu noktada verilmiştir. Olayda on yedi yaşındaki meslek lisesi öğrencisi, zorunlu stajının üçüncü gününde otelde kıyma makinesine elini kaptırmış ve dört parmağını kaybetmiştir; sürekli iş göremezlik oranı %14,3 olarak belirlenmiştir. İlk derece mahkemesi 1.202.927,98 TL maddi tazminata hükmetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi manevi tazminatı 200.000 TL’ye çıkarmıştır.

Daire, maddi tazminat yönünden kararı bozmuştur. Gerekçe, hesabın davacının kaza tarihindeki geliri araştırılmadan asgari ücret düzeyinde gelir varsayımıyla yapılmış olmasıdır. Kararda yapılacak iş şöyle gösterilir: 3308 m.25’teki ücret kuralı doğrultusunda öğrencinin kaza tarihinde aldığı ücret, tarafların göstereceği tüm deliller değerlendirilerek belirlenecek; ancak asgari ücretle çalıştığı kanıtlanabiliyorsa asgari ücret esas alınacaktır.

Bunun anlamı şudur: staj ücreti üzerinden yapılan bir hesap, asgari ücret üzerinden yapılan hesabın çok altında kalır. Bu yüzden dosyada öğrencinin fiilen ne aldığı, işletmenin ödeme kayıtları, banka dekontları ve staj sözleşmesindeki ücret kaydı baştan toplanmalıdır. Tazminat hesabının genel yöntemini iş kazaları sonrası iş gücü kaybı tazminatı hesaplama yazısında adım adım gösterdim.

Stajyer İş Kazası Yargıtay Kararları Ne Söylüyor?

Stajyer iş kazası yargıtay kararları on yıllık bir çizgide aynı ölçütü tekrar ediyor. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 02.03.2015 tarihli, 2014/22245 E., 2015/3923 K. sayılı kararı, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenci statüsündeki kazalının maddi zararı hesaplanırken 3308 m.25’in ücrete ilişkin düzenlemesinin gözetilmemesini bozma sebebi saymıştır. Aynı kararda, iki ayrı kusur raporu arasındaki çelişkinin giderilmeden hüküm kurulması da bozma sebebi olmuştur.

İki karar birlikte okunduğunda ortaya çıkan tablo nettir: ücretin belirlenmesi, stajyer dosyalarında kusur tartışması kadar belirleyicidir ve on yıllık bir çizgide istikrarlı biçimde uygulanmaktadır.

Stajyer İş Kazasında Manevi Tazminat Ne Kadar Olur?

Manevi tazminatta sabit bir tarife yoktur; miktar olayın ağırlığına, kusur dağılımına, tarafların ekonomik durumuna ve zarar görenin yaşına göre belirlenir. Öğrencinin genç yaşta kalıcı bir uzuv kaybına uğraması, uygulamada miktarı yukarı çeken en önemli etkenlerden biridir.

Somut bir ölçü vermek gerekirse: yukarıdaki 2025 tarihli dosyada Bölge Adliye Mahkemesi manevi tazminatı 200.000 TL olarak belirlemiş, davalının bu kısma yönelik temyiz istemi, miktarın karar tarihindeki kesinlik sınırının altında kalması sebebiyle reddedilmiştir. Yani manevi tazminat bakımından hüküm kesinleşmiştir.

⚠️ Buradaki usul ayrıntısı da önemlidir: HMK m.110 kapsamında dava yığılmasında her talep ayrı bir dava sayılır ve kesinlik sınırı her talep için ayrı ayrı uygulanır. Bu yüzden aynı dosyada maddi tazminat temyiz incelemesine girerken manevi tazminat kesinleşebilir.

SGK Stajyere Hangi Ödemeleri Yapar?

İş kazası sigortasından sağlanan haklar stajyer için de işler: geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, hak sahiplerine gelir bağlanması, evlenme ve cenaze ödeneği. Sürekli iş göremezlik geliri için eşik 5510 m.19 uyarınca meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında kaybıdır.

Ancak stajyerde gelirin hesabı özel bir hükme bağlıdır. 3308 m.25’in son fıkrası, bu öğrencilere bağlanacak sürekli iş göremezlik gelirine esas günlük kazancın tespitinde sigorta primine esas tutulan ücretin dikkate alınacağını söyler. Prim ise asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden ödendiğinden, SGK’dan bağlanacak gelir düşük kalır.

🔑 Bu, tazminat davasının neden önemli olduğunu açıklar: SGK’nın ödediği tutar ile gerçek zarar arasındaki fark, işverene karşı açılacak davayla istenir. Sürekli gelirin şartlarını ve hesabını sürekli iş göremezlik geliri yazısında, geçici ödeneği ise iş göremezlik ödeneği ve rapor parası yazısında ayrıntılandırdım.

⚠️ Aynı fıkra, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun bazı maddelerinin uygulanmayacağını da söyler. 506 sayılı Kanun mülga olduğu hâlde madde metni bu atfı korumaktadır; bu yüzden hükmün bugünkü karşılığı her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Staj Sigortası Yapılmamışsa Tazminat Hakkı Düşer mi?

Düşmez. Sigortalılık, bildirimle değil kanunla doğar; 5510 m.5/(b) öğrenciyi bildirimden bağımsız olarak sigortalı sayar. Bildirim yapılmamışsa sonuç, hakkın kaybı değil, olayın iş kazası olduğunun tespiti için ayrıca dava açılması gerekliliğidir.

Tespit davasında kanunda hak düşürücü bir süre öngörülmemiştir; ancak zaman geçtikçe ispat güçleşir. Tanıkların hatırlaması zayıflar, kamera kayıtları silinir, işyerindeki düzen değişir. Bu yüzden bildirim eksikliği fark edildiğinde beklenmemelidir.

⚠️ Bir uyarı da ters yönde gereklidir: staj süresinin hizmet olarak tespiti ile iş kazasının tespiti farklı davalardır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 25.06.2025 tarihli, 2025/8867 E., 2025/10615 K. sayılı kararında, davacının dava konusu tarihte meslek lisesi öğrencisi veya stajyer olup olmadığının araştırılması ve stajyer ya da öğrenci olduğu anlaşılırsa hizmet tespiti davasının reddi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur. Staj süresi, sigortalı hizmet süresi olarak tescil edilmez.

Stajyer İş Kazasında Zamanaşımı Kaç Yıldır?

İşverene karşı açılacak tazminat davasında süre on yıldır. Dayanak TBK m.417/3‘tür: işverenin koruma borcuna aykırılığından doğan zararların tazmini sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabi olduğundan, zamanaşımı TBK m.146 uyarınca on yıl olarak uygulanır.

Üçüncü kişilere karşı ileri sürülecek taleplerde haksız fiil zamanaşımı işler: TBK m.72 uyarınca zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren on yıl. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi uygulanır ve süre uzar.

Öğrencinin reşit olmaması sürenin işlemesini kendiliğinden durdurmaz; davayı veli veya vasi açar. Bu yüzden “çocuk on sekiz yaşına gelince açarız” yaklaşımı hak kaybına yol açabilir.

Stajyer Hakları Nelerdir: Ücret, İzin ve Vergi

Stajyer hakları yalnızca kaza hâlinde gündeme gelmez; olağan staj ilişkisinde de kanunla güvence altına alınmış asgari haklar vardır. 3308 m.25 ücretin alt sınırlarını belirler ve aynı maddede öğrencilere ödenecek ücretlerin her türlü vergiden müstesna olduğu yazılıdır.

3308 m.26 izin hakkını düzenler: aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere işletmelerce her yıl tatil aylarında bir ay ücretli izin verilir; mazereti kabul edilenlere okul müdürlüğünün görüşü alınarak bir aya kadar ücretsiz izin de verilebilir.

3308 m.21 ise öğrencilerin işyerinin şartlarına ve çalışma düzenine uymak zorunda olduğunu söyler. Bu yükümlülük, kusur değerlendirmesinde iki yönlü çalışır; ancak 6331 m.4/3 uyarınca çalışanların yükümlülükleri işverenin sorumluluklarını etkilemez.

Çırak Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Kural olarak alamaz. Çırak, 4857 m.4/1-(f) uyarınca İş Kanunu kapsamı dışındadır ve 3308 m.11 gereği öğrenci statüsündedir; kıdem tazminatı ise İş Kanununa tabi işçilere tanınan bir haktır.

Buna karşılık fiilî durum sözleşmeden farklıysa değerlendirme değişebilir. Kâğıt üzerinde çırak görünen kişi, gerçekte tam zamanlı ve bağımlı biçimde üretimde çalıştırılıyorsa, ilişkinin hizmet akdi unsurlarını taşıyıp taşımadığı araştırılır. Yargıtay kararlarında bu araştırmanın yapılması bozma sebebi olarak açıkça istenmektedir.

Bu Konuda İnternette Eksik Kalan Üç Nokta

Konuya ayrılmış sayfaları karşılaştırdığımda üç eksik sistematik biçimde tekrarlanıyor.

Sık rastlanan anlatım	Eksik ya da yanlış olan	Doğrusu
“Stajyerin primini okul öder, sorumluluk da okuldadır”	İki kurum karıştırılıyor	Prim 5510 m.87/(e) ile okulda, tazminat sorumluluğu 3308 m.25 ile işletmede
“Stajyer işçi sayılmadığı için iş kazası hükümleri uygulanmaz”	Kapsam maddesi hiç okunmuyor	6331 m.2/1 çırak ve stajyerleri adıyla sayarak kapsama alır
“Tazminat asgari ücret üzerinden hesaplanır”	Ücret kuralı atlanıyor	10. HD 2025/13052: gerçek ücret araştırılmadan asgari ücret varsayımı bozma sebebi

Dördüncü bir eksik daha var: sayfaların neredeyse tamamı yalnızca bildirim usulünü anlatıyor. Bildirim, sürecin ilk adımıdır; ailenin karşılaştığı asıl sorular — kime dava açılacağı, hangi mahkemenin bakacağı, tazminatın neye göre hesaplanacağı — bildirimden sonra başlar.

Dosyanın İlk Haftasında Yapılacaklar

Sıra	Adım	Dayanak / süre
1	Hastane kaydında olayın staj sırasında olduğunu belirtin	Tespitin en güçlü delili
2	İşverenin kolluğa ve SGK’ya bildirim yaptığını teyit edin	5510 m.13/2 · 3 iş günü
3	Okula ve staj koordinatörüne yazılı bilgi verin	3308 · staj sözleşmesi
4	Olay yerini, makineyi ve güvenlik önlemlerini belgeleyin	Kusur tespitinin temeli
5	Staj ücretine ilişkin tüm kayıtları toplayın	3308 m.25 · tazminat hesabı
6	Sürekli iş göremezlik oranı için SGK sürecini takip edin	5510 m.19 · eşik %10
7	Tazminat davasını iş mahkemesinde açın	7036 m.5 ve m.6/3 · arabuluculuk aranmaz

Bu adımların hiçbiri avukat zorunluluğu doğurmaz; ancak kalıcı iş göremezlik, uzuv kaybı veya ölüm söz konusuysa kusur ve hesap tartışması teknik hâle gelir ve dosyanın uzman desteğiyle yürütülmesi hak kaybını önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Stajyer iş kazası geçirirse ne yapmalı?

Önce hastane kaydına olayın staj sırasında gerçekleştiğini yazdırın, ardından işverenin kolluğa ve Kuruma bildirim yaptığını teyit edin. Aynı gün olay yerini, makineyi ve güvenlik önlemlerini belgeleyin; staj ücretine ilişkin kayıtları da baştan toplayın.

İş kazası geçiren stajyer hangi haklara sahiptir?

İş kazası geçiren stajyer, iş kazası sigortasından sağlanan yardımlardan (geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, hak sahiplerine gelir, cenaze ve evlenme ödeneği) yararlanır; ayrıca kusurlu işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Çırak öğrenci iş kazası bildirimi nasıl yapılır?

Çırak öğrenci iş kazası bildirimi, çırağın çalıştığı işyerinin işvereni tarafından iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesiyle yapılır. Okul veya mesleki eğitim merkezi bildirim yükümlüsü değildir.

Stajyer iş kazası bildirim formu nereden temin edilir?

Bildirge, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ekinde yer alır ve işveren tarafından e-Sigorta üzerinden gönderilir. Velinin formu doldurma yükümlülüğü yoktur; bildirimin yapıldığına dair belge istenmelidir.

Stajyer iş kazası geçirirse ne olur?

Olay iş kazası sayılır. Öğrenci 5510 m.5/(b) uyarınca 4/1-(a) kapsamında sigortalı olduğundan iş kazası sigortasından sağlanan yardımlar devreye girer ve kusuru bulunan işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.

Staj yaparken iş kazası olursa ne olur?

Bildirim işveren tarafından yapılır, SGK süreci başlar ve sürekli iş göremezlik oranı belirlenir. SGK ödemeleri gerçek zararı karşılamadığında aradaki fark için işverene karşı dava açılır.

İş kazası stajyer bildirimini kim yapar?

Staj görülen işyerinin işvereni yapar. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.35, 5510 m.5/(b) kapsamındaki çırak ve stajyerler için bildirim yükümlüsünü eğitim veya staj görülen işyeri işverenleri olarak gösterir; okul bildirim yükümlüsü değildir.

Çırak iş kazası bildirimini kim yapar?

Çırağın çalıştığı işyerinin işvereni. 5510 m.13/2 uyarınca kolluğa derhâl, Kuruma ise üç iş günü içinde bildirim yapılması gerekir.

Stajyer sigortası kimin üzerinden yapılır?

Prim ödeme yükümlüsü 5510 m.87/(e) uyarınca Millî Eğitim Bakanlığı, öğrencinin eğitim gördüğü okul veya kurum, yükseköğrenimde ise öğrenim görülen yükseköğretim kurumudur. Prim, 3308 m.25 uyarınca asgari ücretin yüzde ellisi üzerinden ödenir.

Stajyerin iş kazasından okul mu sorumludur?

Hayır. Primi okul öder, ancak 3308 m.25 eğitim sırasında işyerinin kusuru hâlinde meydana gelen iş kazalarından işvereni sorumlu tutar. Okulun kendi görevini yerine getirmemesinden doğan bir zarar iddiası varsa bu, idarenin hizmet kusuru kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Stajyer işçi sayılır mı?

Sayılmaz. 3308 m.11 çırağı öğrenci statüsünde kabul eder ve işçi sayısına dâhil etmez; 4857 m.4/1-(f) çıraklar hakkında İş Kanununun uygulanmayacağını söyler. Buna rağmen 6331 m.2/1 çırak ve stajyerleri iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının kapsamına alır.

Çırak ve stajyerler iş sağlığı ve güvenliği kanunu kapsamında mıdır?

Evet. 6331 m.2/1, kanunun çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlara uygulanacağını açıkça yazar. İşverenin risk değerlendirmesi, eğitim ve koruyucu önlem yükümlülükleri öğrenci için de geçerlidir.

Stajyer iş kazası tazminat davası kime açılır?

Kural olarak staj görülen işletmeye. Kusurlu üçüncü kişiler varsa onlara da yöneltilebilir; bu hâlde sorumluluk müteselsildir.

Stajyer iş kazasında hangi mahkeme görevlidir?

Uygulamada iş mahkemesi. Yetki bakımından 7036 m.6/3 uyarınca kazanın meydana geldiği yer ve zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir; aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.

Stajyer iş kazasında arabuluculuk zorunlu mu?

Zorunlu değildir. 7036 m.3/3, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile tespit, itiraz ve rücu davalarını dava şartı arabuluculuğun dışında tutar.

Stajyerin tazminatı asgari ücret üzerinden mi hesaplanır?

Hayır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 06.10.2025 tarihli, 2025/4959 E., 2025/13052 K. sayılı kararı, gerçek ücret araştırılmadan asgari ücret varsayımıyla yapılan hesabı bozmuştur. Asgari ücret ancak öğrencinin fiilen o ücretle çalıştığı kanıtlanırsa esas alınır.

Staj ücreti ne kadardır?

3308 m.25 alt sınırları belirler: yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde otuzu, yirmiden az personel çalıştıranlarda yüzde on beşi, aday çırak ve çırakta yaşına uygun asgari ücretin yüzde otuzu, mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerinde yüzde ellisi.

Staj sigortası yapılmamışsa ne olur?

Sigortalılık kanunla doğduğu için hak kaybolmaz; olayın iş kazası olduğunun tespiti için dava açılması gerekir. Tespit davasında hak düşürücü süre yoktur, ancak gecikme ispatı zorlaştırır.

Staj süresi emeklilikte sayılır mı?

Kural olarak sayılmaz. 5510 m.5/(b) bu statüdekiler için yalnızca kısa vadeli sigorta kollarını uygular; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası devrede değildir.

Stajyer hakları şikayet hattı var mı, ihlal hâlinde nereye başvurulur?

Çalışma hayatına ilişkin ihbar ve şikâyetler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ALO 170 hattına iletilebilir; iş sağlığı ve güvenliği eksiklikleri bakımından bu başvuru iş müfettişi incelemesine dönüşebilir. Staj ilişkisine özgü sorunlarda ayrıca okul müdürlüğü ve il millî eğitim müdürlüğü kanalı işletilir. Prim ve sigortalılık uyuşmazlıklarında muhatap Sosyal Güvenlik Kurumudur.

Çırak kıdem tazminatı alabilir mi?

Kural olarak alamaz; çırak İş Kanunu kapsamı dışındadır. Ancak fiilen hizmet akdi unsurlarını taşıyan bir çalışma varsa ilişkinin niteliği ayrıca araştırılır.

18 yaş altı çalışma şartları nelerdir?

4857 m.71 uyarınca on beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır; on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretimi tamamlamış çocuklar yalnızca hafif işlerde çalıştırılabilir. 6331 m.3/1-(e) on beş ile on sekiz yaş arasındakileri genç çalışan sayar.

Stajyere tehlikeli iş verilmesi kusur sayılır mı?

Yaşına, eğitim düzeyine ve deneyimine uygun olmayan bir işte görevlendirme, kusur değerlendirmesinde işverenin aleyhine bir olgudur. 6331 m.4/1-(ç) işverene görev verirken çalışanın işe uygunluğunu gözetme yükümlülüğü yükler.

Stajyer iş kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

İşverene karşı açılacak davada TBK m.417/3 ile m.146 birlikte uygulanarak on yıl; üçüncü kişilere karşı TBK m.72 uyarınca iki yıl ve her hâlde on yıldır.

SGK’dan bağlanan gelir düşük çıkarsa ne yapılabilir?

Aradaki fark, işverene karşı açılacak tazminat davasıyla istenir. SGK’nın bağladığı gelir, gerçek zararın tamamını karşılamaz; tazminat hesabında bu gelirin peşin sermaye değeri mahsup edilir ve kalan kısım hükmedilir.

---

Stajyer ve çırak dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman kusur tartışması değil, ücretin ve statünün doğru kurulmasıdır. Kalıcı bir iş göremezlik ya da uzuv kaybı söz konusuysa, süreleri kaçırmadan ilerlemek için iş kazası tazminatı alanındaki çalışmalarımızı inceleyebilir, dosyanız için bize ulaşabilirsiniz.

Bilgilendirme notu: Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kanun maddeleri ile Yargıtay kararları yayın tarihindeki hâliyle aktarılmıştır; her dosyanın kusur dağılımı, ücret durumu ve delil yapısı farklı olduğundan somut olayınız için bir avukata danışmanız gerekir. Güncel mevzuat metinlerine mevzuat.gov.tr, sigortalılık ve hizmet dökümü sorgularına turkiye.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.