Alkollü ve Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası: Promil Kademeleri, İtiraz ve Ehliyetin Geri Alınması

Bu konuda iki yaygın inanış vardır ve ikisi de yanlıştır: “promil sınırını aştıysam hapse girerim” ve “alkollüysem sigorta hiçbir şey ödemez”. Alkollü ve ehliyetsiz araç kullanma cezası, tek bir yaptırım değil; birbirinden bağımsız işleyen bir idari ceza katmanı, bir sürücü belgesi katmanı ve koşulları oluşursa devreye giren bir ceza hukuku katmanından oluşur. Hangi katmanın açıldığını belirleyen şey de yalnızca ölçüm cihazındaki rakam değildir.

Alkol ve ehliyetsizlik bir araya geldiğinde yaptırımlar birleşmez, üst üste biner: iki ayrı kabahat için iki ayrı idari para cezası kesilir, araç trafikten men edilir ve bazı hâllerde aracın sahibine de ayrıca ceza yazılır. Aşağıda promil kademelerini, cezanın hangi durumda suça dönüştüğünü, 18 yaş altındaki sürücülerde cezanın kime kesildiğini, itiraz ve taksitlendirme yollarını ve ehliyetin ne zaman geri alınabileceğini sırayla ele alıyoruz.

Alkollü ve Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası Nasıl Hesaplanır?

Alkollü ve ehliyetsiz araç kullanma cezası, iki ayrı fiilin ayrı ayrı cezalandırılmasıyla ortaya çıkar. Trafik ekibi tek bir tutanak düzenlese de arka planda birden fazla madde işletilir: alkol yönünden Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi, sürücü belgesi yönünden 36. maddesi. Bu iki kalem birbirini eritmez; toplanır.

Yaptırım	Kime uygulanır	Dayanağı
Alkol nedeniyle idari para cezası	Sürücüye	KTK m.48
Sürücü belgesine el koyma (6 ay / 2 yıl / 5 yıl)	Sürücüye	KTK m.48
Ehliyetsiz araç kullanma cezası	Sürücüye	KTK m.36
Ehliyetsiz kişiye araç verme cezası	Araç sahibine / işletene	KTK m.36
Aracın trafikten men edilmesi	Araca	KTK m.36 ve m.48
Ceza puanı işlenmesi	Sürücü belgesine	KTK m.118
Adli süreç (koşulları varsa)	Sürücüye	TCK m.179/3

Tutarlar bakımından tek bir rakam vermek yanıltıcı olur: trafik idari para cezaları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir ve internette dolaşan rakamların çoğu bir önceki yıla aittir. Doğru yöntem, tebliğ edilen tutanaktaki tutarı esas almak ve tutarın hangi maddeye dayandığını kontrol etmektir. Kanun metnine 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu üzerinden ulaşabilirsiniz.

Alkollü Araç Kullanmanın Cezası Ne Kadar?

Alkol yönünden cezayı belirleyen iki değişken vardır: kullanılan aracın türü ve ihlalin kaçıncı kez yapıldığı. Promil sınırı herkes için aynı değildir; ticari araç, taksi, minibüs, otobüs, kamyon, çekici gibi araçları kullananlar ile bazı özel sürücü gruplarında sınır belirgin biçimde daha düşüktür.

Sürücü / araç türü	Yasal promil sınırı
Hususi otomobil sürücüsü	0,50 promil
Ticari araç, taksi, minibüs, otobüs, kamyon, çekici sürücüleri	0,20 promil
Yolcu taşıyan ve benzeri sorumluluk taşıyan sürücüler	Düşük sınır uygulanır

Sınırın aşılması hâlinde idari para cezasının yanında sürücü belgesine el konulur ve süre, ihlalin tekrarına göre ağırlaşır. Bu kademelenme, aynı kişinin ikinci ve üçüncü ihlalinde sonucun ne kadar sertleştiğini gösterir.

İhlal	Belgeye el koyma süresi	Geri almak için ek şart
Birinci kez	6 ay	Süre sonunda başvuru yeterlidir
İkinci kez	2 yıl	Sürücü davranışlarını geliştirme eğitimi ve psiko-teknik değerlendirme
Üçüncü ve sonraki	5 yıl	Psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi; ayrıca adli süreç işletilir

Üçüncü ihlalde tablo yalnızca idari olmaktan çıkar: kanun, bu hâlde ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun trafik güvenliğini tehlikeye sokma hükmünün uygulanacağını öngörür. Yani üçüncü kez yakalanan sürücü hem beş yıl belgesinden olur hem de hakkında ceza soruşturması başlatılır. Kademenin ikinci basamağını, beş yıllık pencerenin nasıl sayıldığını ve hapis cezasının paraya çevrilmesinin önündeki engelleri ikinci kez alkollü araç kullanma cezası yazımızda ayrıca ele aldık.

Ehliyetsiz Alkollü Yakalanınca Ne Oluyor?

Uygulamada süreç, denetim noktasında ölçümle başlar ve aynı gün içinde birkaç ayrı işleme dönüşür. Sıralamayı bilmek, hangi aşamada hangi hakkınızı kullanacağınızı belirler.

1. Alkolmetre ile ölçüm yapılır; itiraz hâlinde kan tahlili için hastaneye sevk gündeme gelir.
2. Sürücü belgesi yoksa veya daha önce el konulmuşsa bu durum sorgu ile tespit edilir.
3. Her fiil için ayrı tutanak düzenlenir; tutanaklar tebliğ edilir.
4. Araç trafikten men edilir; yediemin otoparkına çekilmesi gündeme gelir.
5. Ehliyetsiz sürücüye aracını veren kişi tespit edilirse onun adına da tutanak düzenlenir.
6. Emniyetli sevk edemeyecek hâlde olunduğu değerlendirilirse adli işlem başlatılır ve dosya savcılığa gönderilir.

Ölçümü reddetmek çözüm değildir: alkol ölçümüne rıza göstermeyen sürücü hakkında da idari yaptırım uygulanır ve sürücü belgesine el konulur. Aracın bırakılabileceği ehliyetli bir kişi yoksa araç çekilir; otopark ve çekici masrafları da sürücüye kalır.

Ceza Puanı ve Yüz Puan Eşiği

Para cezasının yanında sürücü belgesine ceza puanı da işlenir. Puanlar bir yıllık dönem içinde birikir; toplam yüz puana ulaşıldığında sürücü belgesi belirli süreyle geri alınır ve tekrarında süreler uzar. Alkollü araç kullanma, tek seferde yüksek puan yazılan ihlallerden biridir.

Bu nedenle alkol ihlali olan bir sürücüde iki ayrı sayaç birlikte işler: alkolün kendi kademesi (6 ay – 2 yıl – 5 yıl) ve ceza puanı birikimi. İkisi bağımsız olduğundan, alkolden el koyma süresi dolsa bile puan birikimi nedeniyle belge yeniden geri alınabilir.

Aracın Men Edilmesi ve Otopark Masrafları

Araç trafikten men edildiğinde, olay yerinde belgesi geçerli bir sürücü bulunursa araç ona teslim edilebilir. Böyle biri yoksa araç çekici ile otoparka alınır ve teslim, ihlalin sonuçları giderildikten sonra yapılır.

Çekici ve otopark ücretleri idari para cezasından ayrıdır ve günlük olarak işler. Aracı geç teslim almak, cezadan bağımsız biçimde ikinci bir maliyet doğurur; bu yüzden men işleminden sonra teslim şartlarının aynı gün öğrenilmesi gerekir.

Alkolden Ehliyetine El Konulan Kişi Araç Kullanırsa Ne Olur?

Belgesine el konulmuş bir sürücünün direksiyona geçmesi, “ehliyeti hiç olmayan” kişiyle aynı kefeye konur: sürücü belgesiz araç kullanma sayılır, idari para cezası kesilir ve araç trafikten men edilir. Üstelik el koyma süresi bu ihlalle birlikte fiilen uzayabilir, çünkü yeni bir kabahat dosyası açılmış olur.

El koyma, geçici geri alma ve iptal birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur; hangisinin uygulandığı ehliyetin ne zaman ve nasıl geri alınacağını belirler. Bu ayrımı, el konulmuş belgeyle yakalanmanın sonuçlarını ve itiraz yollarını ehliyetine el konulan kişinin ehliyetsiz araç kullanma cezası yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Ehliyetine El Konan Biri Trafiğe Çıkarsa Ne Olur?

Sonuç yalnızca yeni bir cezayla sınırlı kalmaz; asıl risk kaza anında ortaya çıkar. Ehliyetsiz sürücünün karıştığı bir kazada zarar gören üçüncü kişilere trafik sigortası ödeme yapar, ancak sigorta şirketi ödediği tutarı sürücüye rücu edebilir. Kasko bakımından ise poliçe genel şartları çoğu zaman teminat dışı hâl olarak düzenlenir.

İkinci risk, aracın sahibine yöneliktir. Aracını sürücü belgesi bulunmayan birine veren kişi hakkında ayrıca idari para cezası uygulanır; kaza meydana gelirse işleten sıfatıyla sorumluluğu da gündeme gelir. Kazada tazminatın kimden isteneceğini ehliyetsiz sürücüyle yapılan kazada tazminatı kim öder yazımızda inceledik.

Alkollü Araç Kullanmak Ne Zaman Suça Dönüşür?

Buradaki ayrım, yazının en çok yanlış aktarılan noktasıdır. Türk Ceza Kanunu, “promili şu kadar olan cezalandırılır” demez; alkolün etkisiyle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişiyi cezalandırır. Yargıtay uygulamasında da salt yasal promil sınırının aşılması tek başına suçun oluşması için yeterli görülmez; sürüş yeteneğinin fiilen ortadan kalktığının somut olarak ortaya konması aranır.

Pratikte bu değerlendirme; ölçüm değeri, sürüş biçimine ilişkin gözlemler, tutanağa geçen davranış bulguları ve varsa kaza dinamiği birlikte ele alınarak yapılır. Yüksek promil değerleri ile kaza meydana gelmiş olması, somut tehlikenin kabulünü kolaylaştıran unsurlardır. Maddenin metni için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu düzenlemesine bakılabilir.

Durum	Nitelik	Sonuç
Sınır aşımı var, sürüş yeteneği tartışmasız	Kabahat	İdari para cezası + belgeye el koyma
Emniyetli sevk edemeyecek hâl somut olarak tespit edilmiş	Suç	TCK m.179/3 kapsamında adli süreç
Üçüncü kez sınır aşımı	Kabahat + suç	5 yıl el koyma ve ayrıca adli süreç
Alkollü kaza, yaralanma var	Suç	Taksirle yaralama hükümleri ayrıca uygulanır

Kazada yaralanma meydana gelmişse dosya artık yalnızca trafik güvenliği yönünden değerlendirilmez; taksirle yaralama hükümleri devreye girer ve şikâyet-resen ayrımı önem kazanır. Bu ayrımın nasıl işlediğini yaralamalı trafik kazası cezaları yazımızda anlattık. Ölümle sonuçlanan kazalarda ise ceza aralığı bütünüyle değişir; ayrıntısı ölümlü trafik kazası cezası yazımızdadır.

Alkollü Trafik Kazası Yargıtay Kararları Ne Diyor?

Yerleşik uygulamanın iki temel çıktısı vardır ve ikisi de sürücünün lehine sonuç doğurabilir. Birincisi: alkol tek başına kusur sebebi değildir. Alkollü olmasına rağmen kazanın oluşumunda kusuru bulunmayan sürücü, salt alkollü olduğu için kusurlu sayılmaz; kusur, kazanın nasıl meydana geldiğine bakılarak belirlenir.

İkincisi: sigorta şirketinin ödediği tazminatı sürücüye rücu edebilmesi için kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelmiş olması gerekir. Yolun kusurlu yapısı, karşı sürücünün kural ihlali, hava koşulları gibi başka bir etken kazaya katkı sağlamışsa rücu şartı gerçekleşmez. Bu değerlendirmede bilirkişi raporu belirleyicidir.

• Kaza tespit tutanağı ve olay yeri bulguları
• Alkol ölçüm tutanağı ve hastane kan tahlili sonuçları
• Kusur dağılımına ilişkin bilirkişi raporu
• Tanık beyanları ve varsa kamera görüntüleri
• Yol, aydınlatma ve hava koşullarına ilişkin kayıtlar

Bu nedenle “alkollüydüm, zaten kaybettim” yaklaşımı isabetli değildir. Rücu davasında tartışma alkolün varlığı değil, kazanın münhasıran alkolden doğup doğmadığıdır. Sigorta şirketinin rücu hakkının sınırlarını alkollü trafik kazası ve rücu yazımızda ayrıca ele aldık.

18 Yaş Altı Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası

Burada belirleyici olan yalnızca sürücünün ehliyetsiz olması değil, yaşıdır. Kabahatler hukukunda idari para cezası uygulanabilmesi için belirli bir yaşın doldurulmuş olması aranır; bu eşiğin altındaki çocuğa idari para cezası kesilemez. Ceza, aracın kullanılmasına imkân sağlayan kişiye yönelir.

Sürücünün yaşı	Çocuğa idari para cezası	Araç sahibine / veliye ceza
15 yaşını doldurmamış	Uygulanmaz	Uygulanır
15–18 yaş arası	Uygulanır	Ayrıca uygulanır
18 yaşını doldurmuş, belgesiz	Uygulanır	Aracı veren kişiye ayrıca uygulanır

Çocuk sürücünün alkollü olması hâlinde tablo daha da ağırlaşır ve kaza meydana gelirse tazminat sorumluluğu velinin gözetim yükümlülüğü üzerinden tartışılır. Çocukların karıştığı adli süreçlerin nasıl yürüdüğünü suça sürüklenen çocuk yazımızda açıkladık.

Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası İptali

İdari yaptırım kararına karşı, tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Süre kaçırılırsa karar kesinleşir ve tahsil aşamasına geçilir; bu aşamadan sonra esasa ilişkin itiraz imkânı kapanır.

İtirazda sonuç veren gerekçeler, “cezayı hak etmedim” gibi genel ifadeler değil; tutanaktaki somut hatalardır.

• Aracı kullananın siz olmadığınız; tutanağın plaka üzerinden yanlış kişiye düzenlenmiş olması
• Ölçüm cihazının kalibrasyon kayıtlarının bulunmaması veya ölçüm usulüne uyulmaması
• Tutanakta tarih, saat, yer veya madde numarası yönünden hata olması
• Tebligatın usulüne uygun yapılmamış olması
• Aynı fiil için birden fazla ceza düzenlenmiş olması
• Sürücü belgesinin fiilen mevcut olduğu hâlde sistemde görünmemesi

Başvuruya tutanağın örneği, tebligat evrakı ve dayanak belgeler eklenmelidir. Trafik cezalarına itirazın genel işleyişini trafik cezasına itiraz rehberi yazımızda adım adım anlattık; benzer bir mantığın idari yaptırımlarda nasıl işlediğini idari para cezası ve adli ceza ayrımı yazımızda da bulabilirsiniz.

Ehliyetsiz Araç Kullanma Cezası Taksitlendirme

Ödeme güçlüğü varsa idari para cezası taksitlendirilebilir. Kabahatler hukukunda öngörülen usule göre talep kabul edilirse ceza dört eşit taksitte ödenir: ilk taksit ödeme süresi içinde, kalan üç taksit ise bir yıl içinde belirlenen tarihlerde. Bu taksitlendirmede teminat ve tecil faizi aranmaz.

Konu	Süre / oran	Not
Peşin ödeme indirimi	Dörtte bir oranında indirim	Trafik idari para cezalarında indirimli ödeme süresi bir aya çıkarılmıştır
Taksit sayısı	4 eşit taksit	Talep üzerine, ilk taksit ödeme süresi içinde
Taksit süresi	1 yıl	Teminat ve tecil faizi aranmaz
İtiraz süresi	15 gün	Sulh ceza hâkimliğine

Sık sorulan bir soruyu netleştirmek gerekir: cezayı ödemek, karara karşı kanun yoluna başvurma hakkınızı ortadan kaldırmaz. Kanun bunu açıkça düzenler. Buna karşılık indirimden yararlanmak isteyen kişinin ödemeyi kanun yoluna başvurmadan önce yapması gerekir; önce itiraz edip sonra ödeyen kişi indirim hakkını kural olarak kullanamaz. Yani “ödersem itiraz edemem” doğru değildir; doğru olan, “önce itiraz edersem indirimi kaybederim” cümlesidir.

Ödenmeyen ceza kesinleştiğinde vergi dairesince takip edilir, gecikme zammı işler ve tahsil için haciz yoluna gidilebilir. Ayrıca ödenmemiş trafik cezası bulunması, araç muayenesi ve devir gibi işlemlerde engel oluşturur.

Ehliyetine El Konulan Kişi Ehliyetini Nasıl Geri Alır?

Süre kendiliğinden işler ama belge kendiliğinden iade edilmez. El koyma süresinin sonunda, belgeye el koyan trafik birimine ya da yetkili trafik denetleme şube müdürlüğüne dilekçeyle başvurulması gerekir. İkinci ve üçüncü ihlallerde başvuru tek başına yetmez; eğitim ve sağlık şartları da tamamlanmalıdır.

1. El koyma süresinin dolduğu tarihi ve hangi ihlal sayısında olduğunuzu tespit edin.
2. İkinci ihlalde sürücü davranışlarını geliştirme eğitimini tamamlayın ve psiko-teknik değerlendirmeden geçin.
3. Üçüncü ve sonraki ihlallerde psiko-teknik değerlendirmenin yanında psikiyatri uzmanı muayenesinden olumlu rapor alın.
4. Ödenmemiş idari para cezanız varsa tahsil durumunu kontrol edin.
5. Belgeleri ekleyerek yetkili birime dilekçeyle başvurun ve teslim tutanağını saklayın.

Süre dolmadan yapılan başvurular sonuçsuz kalır. Ayrıca el koyma süresi içinde araç kullanıp yeniden yakalanmak, yalnızca yeni bir ceza değil, geri alma sürecinin baştan zorlaşması anlamına gelir.

Araç Sahibinin ve Yolcunun Konumu

Sorumluluk her zaman direksiyondaki kişiyle sınırlı kalmaz. Aracını sürücü belgesi olmayan ya da belgesine el konulmuş birine veren kişiye ayrıca idari para cezası uygulanır; kaza meydana gelirse aracın işleteni sıfatıyla sorumluluğu gündeme gelir. “Anahtarı verdim ama kullanacağını bilmiyordum” savunması, aracın gözetimi yükümlülüğü karşısında çoğu zaman sonuç doğurmaz.

Yolcu bakımından ise idari bir ceza söz konusu değildir; ancak alkollü olduğunu bilerek araca binen yolcunun kendi zararı yönünden müterafik kusuru tartışılabilir ve tazminattan indirim yapılabilir. Bu değerlendirme somut olayın koşullarına göre yapılır.

Kasko ile Trafik Sigortası Aynı Şey Değildir

Alkollü ve ehliyetsiz araç kullanma cezası kesilen bir dosyada sigorta tarafı ikiye ayrılır ve bu ayrım karıştırıldığı için çoğu sürücü haksız yere ümidini keser. Zorunlu trafik sigortası, zarar gören üçüncü kişilere karşı işler: mağdur ödemesini alır, şirket koşulları varsa sürücüye rücu eder. Kasko ise sürücünün kendi aracındaki hasarı karşılar ve poliçe genel şartlarında alkol ile ehliyetsizlik teminat dışı hâller arasında sayılır.

Pratik sonuç şudur: karşı tarafın zararı ödenirken kendi aracınızın hasarı poliçe dışında kalabilir. Kaskoda da teminat dışılık otomatik değildir; şirketin, alkol ile hasar arasındaki nedensellik bağını ortaya koyması beklenir. Bu nedenle red yazısı geldiğinde gerekçesinin somut olarak istenmesi gerekir.

Kaza Sonrası Olay Yerinden Ayrılmak

Alkollü sürücülerde sık görülen bir refleks, ölçüme girmemek için olay yerinden uzaklaşmaktır. Bu davranış tabloyu hafifletmez, ağırlaştırır: olay yerini terk etmek başlı başına ayrı bir yaptırım sebebidir ve sonradan yapılan ölçüm geriye dönük hesaplamayla değerlendirilebilir. Sonuçlarını kazadan sonra olay yerini terk etmenin cezai sonuçları yazımızda ele aldık.

Elinizde Tutanak Varsa Sıradaki Adım

Alkollü ve ehliyetsiz araç kullanma cezası dosyalarında kaybedilen hakların çoğu, itiraz süresinin sessizce geçmesinden doğar: idari yaptırıma itiraz için on beş gün, indirimli ödeme için bir ay, belge iadesi içinse tamamlanması gereken şartlar vardır. Tutanaktaki maddenin doğru uygulanıp uygulanmadığı ve ölçüm usulüne uyulup uyulmadığı ise ancak evrak incelenerek anlaşılır.

Hakkınızda hem idari yaptırım hem de adli soruşturma işletiliyorsa iki süreç birlikte yürütülmelidir. Tutanağınızı ve varsa soruşturma evrakınızı birlikte değerlendirmek için ceza hukuku avukatı sayfamızdaki iletişim kanallarını kullanabilirsiniz.

Sürücü Belgesi Olmadan Araç Kullanmanın Cezası

Sürücü belgesi olmadan araç kullanmanın cezası, 2918 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde düzenlenmiştir. 7574 sayılı Kanun’la 27 Şubat 2026’da yeniden yazılan bu fıkraya göre hiç sürücü belgesi bulunmadan motorlu araç kullananlara 40.000 TL idari para cezası uygulanır; ödeme süresi içinde ödenmesi hâlinde tutar 30.000 TL‘ye iner. Araç ayrıca trafikten men edilir ve aracın sürülmesine izin veren işletene de tescil plakası üzerinden 40.000 TL yazılır.

Belgesi geçici olarak ya da tedbiren geri alınmışken veya iptal edilmişken direksiyona geçenlerde tutar 200.000 TL‘dir (m.36/3-b ve c); indirimli hâli 150.000 TL’dir. Belgesi olduğu hâlde sınıfı uygun olmayan aracı kullanmak ise bu maddenin değil, m.39/2’nin konusudur ve 2026’da 11.629 TL olarak uygulanır. Aradaki fark hem tutarda hem de aracın men edilip edilmemesinde ortaya çıkar.

Ehliyetsiz Araba Sürmenin Cezası Ne Kadar?

Tutar, hiç belgesi olmayan sürücü için yukarıdaki 40.000 TL’lik kalemdir ve otomobil, motosiklet ya da kamyonet ayrımı yapılmaz; belirleyici olan aracın motorlu araç olmasıdır. Kanun metnindeki rakamlar ise her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, tutanağınızdaki tutarın hangi yıla ait olduğunu kontrol etmek gerekir. 27 Şubat 2026 öncesinde işlenmiş fiillerde, Kabahatler Kanunu m.5’in Türk Ceza Kanunu’nun zaman bakımından uygulama kurallarına yaptığı atıf gereği lehe olan eski tutar uygulanır.

Ehliyetsiz Araç Kullanma Araç Sahibine Ceza İptali Mümkün mü?

Araç sahibine yazılan ceza, sürücüye yazılandan bağımsız bir tutanaktır ve ona karşı ayrıca itiraz edilir. İptal talebinde belirleyici olan, ihlal tarihinde tescil kaydının kimin üzerinde göründüğü ve aracın kullanılmasına izin verilip verilmediğidir. Noter satışı yapılmış ancak tescil güncellenmemişse satış belgesi, kiralık ya da filo aracında kira sözleşmesi ve teslim tutanağı, aracın rıza dışı kullanıldığı hâllerde ise şikâyet kaydı dayanak olur. Başvuru, Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır.

18 Yaş Altı Araba Kullanma Cezası

18 yaş altı araba kullanma cezası konusunda yaygın kanı, on sekiz yaşın altındaki herkesin ehliyetsiz sayıldığıdır; oysa belirleyici olan yaş değil, alınabilecek belge sınıfıdır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.76’ya göre M, A1 ve B1 sınıfı belgeler için asgari yaş 16’dır. Otomobil kullanmayı sağlayan B sınıfı için ise 18 yaş şartı aranır; bu nedenle on sekiz yaşını doldurmamış bir sürücünün otomobil kullanması kural olarak belgesizlik kapsamına girer ve m.36/3-a uygulanır.

Cezanın muhatabı bakımından iki eşik vardır. Kabahatler Kanunu m.11 uyarınca, fiili işlediği sırada on beş yaşını doldurmamış çocuğa idari para cezası uygulanamaz. On beş yaşını doldurmuş çocukta ceza uygulanır; ancak her hâlde aracı kullandıran kişinin sorumluluğu ayrıca doğar ve ceza tescil plakası üzerinden araç sahibine de yazılır. Pratikte mali yükün aileye kalmasının sebebi budur.

18 Yaş Altı Ehliyetsiz Motor Kullanma Cezası

Motosiklette tablo otomobilden farklıdır, çünkü 16 yaşını doldurmuş bir genç M, A1 veya B1 sınıfı belge alabilir. Belgesi varsa ve kullandığı araç o sınıfın kapsamındaysa ortada ihlal yoktur. Belgesi olmadan motosiklet kullanıyorsa fiil belgesizliktir. Belgesi var ama sınıfı yetersizse (örneğin A1 belgesiyle 400 cc’lik motosiklet) fiil m.39/2 kapsamına girer ve tutar 11.629 TL olarak uygulanır. Aynı yaştaki iki sürücüye bu nedenle çok farklı tutanaklar düzenlenebilir.

18 Yaş Altı Uyuşturucu Kullanımı Cezası

Uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisinde araç kullanıldığında trafik yaptırımı yaşa bakmaksızın işler: KTK m.48/8 uyarınca 150.000 TL idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir. Ceza sorumluluğu tarafında ise Türk Ceza Kanunu m.31’deki kademeler devreye girer: on iki yaşını doldurmamış çocuğun ceza sorumluluğu yoktur, on iki-on beş yaş aralığında algılama yeteneği araştırılır, on beş yaşını doldurmuş çocukta ise ceza indirimli uygulanır. Kullanmak için madde bulundurma fiilinde TCK m.191/2 gereği kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir ve çocuklar bakımından ayrıca 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun koruyucu ve destekleyici tedbirleri gündeme gelir.

Sıkça Sorulan Sorular

Alkollü ve ehliyetsiz araç kullanma cezası ne kadar?

Tek bir tutar yoktur; alkol ve ehliyetsizlik ayrı kabahat sayıldığından iki ayrı idari para cezası kesilir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellendiği için tebliğ edilen tutanaktaki rakam esas alınmalıdır.

Alkol promil sınırı kaçtır?

Hususi otomobil sürücülerinde 0,50 promildir. Ticari araç, taksi, minibüs, otobüs, kamyon ve çekici gibi araçları kullananlarda sınır 0,20 promil olarak uygulanır.

Alkollü araç kullanmak suç mu, kabahat mi?

Kural olarak kabahattir ve idari yaptırım uygulanır. Emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olunduğu somut olarak ortaya konursa fiil suç niteliği kazanır; salt promil sınırının aşılması tek başına yeterli görülmez.

Ehliyete kaç ay el konulur?

Birinci ihlalde 6 ay, ikinci ihlalde 2 yıl, üçüncü ve sonraki ihlallerde 5 yıl süreyle sürücü belgesine el konulur. Üçüncü ihlalde ayrıca adli süreç işletilir.

Ehliyetine el konulan kişi araç kullanırsa ne olur?

Sürücü belgesiz araç kullanma sayılır; idari para cezası uygulanır ve araç trafikten men edilir. Kaza hâlinde sigorta şirketinin rücu hakkı ve araç sahibinin sorumluluğu da gündeme gelir.

Alkollü kazada sigorta öder mi?

Zarar gören üçüncü kişilere trafik sigortası ödeme yapar. Sigortanın ödediğini sürücüye rücu edebilmesi için kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana gelmiş olması gerekir; başka bir etken katkı sağlamışsa rücu şartı gerçekleşmez.

Alkollü olmak tek başına kusurlu sayılmak için yeterli mi?

Hayır. Kusur, kazanın nasıl meydana geldiğine bakılarak belirlenir. Alkollü olmasına rağmen kazanın oluşumunda kusuru bulunmayan sürücü salt bu nedenle kusurlu sayılmaz.

18 yaş altı ehliyetsiz araç kullanırsa ceza kime kesilir?

15 yaşını doldurmamış çocuğa idari para cezası uygulanamaz; ceza aracı kullanmasına imkân veren kişiye kesilir. 15-18 yaş arasında hem sürücüye hem de aracı veren kişiye ayrı ayrı ceza uygulanır.

Ehliyetsiz araç kullanma cezası iptal edilebilir mi?

Edilebilir. Tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulur. Aracı kullananın başkası olması, ölçüm usulüne uyulmaması, tutanakta hata bulunması ve usulsüz tebligat en sık kabul edilen gerekçelerdir.

Trafik cezası taksitlendirilebilir mi?

Talep üzerine dört eşit taksitte ödenebilir; ilk taksit ödeme süresi içinde, kalan üç taksit bir yıl içinde ödenir. Bu taksitlendirmede teminat ve tecil faizi aranmaz.

Cezayı ödersem itiraz hakkım kalır mı?

Kalır. Kanun, ödemenin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemediğini açıkça düzenler. Ancak indirimden yararlanmak için ödemenin kanun yoluna başvurmadan önce yapılması gerekir.

El konulan ehliyet kendiliğinden iade edilir mi?

Hayır. Süre dolduktan sonra yetkili trafik birimine dilekçeyle başvurmak gerekir. İkinci ihlalde eğitim ve psiko-teknik değerlendirme, üçüncü ihlalde ayrıca psikiyatri muayenesi şartı aranır.

Alkol ölçümünü reddedersem ne olur?

Ölçüme rıza göstermeyen sürücü hakkında da idari yaptırım uygulanır ve sürücü belgesine el konulur. Reddetmek, işlemin yapılmasını engellemez.

Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve dosyanıza uygulanacak sonucu göstermez. Trafik idari para cezalarının tutarları her yıl değişir; alkolün suç oluşturup oluşturmadığı ise ölçüm değeri, tutanak içeriği ve olayın koşulları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Elinizdeki tutanak ve varsa soruşturma evrakı için bir avukata danışmanızı öneririz. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.