Çocuğum Siber Zorbalık Yaptı, Aile Olarak Sorumlu muyuz?

Siber zorbalık çocuk tarafından yapıldığında aile cezadan değil, tazminattan sorumlu olur: hapis ya da adli para cezası yalnızca suçu işleyen çocuğa verilebilir, mağdurun uğradığı maddi ve manevi zarar için ise anne ve baba çocukla birlikte davalı olabilir. Ailenin karşılaşacağı ikinci alan, çocuk hakkında yürüyen soruşturmanın kendisidir; uzlaştırma teklifi, sosyal inceleme ve tedbir kararları doğrudan ailenin katılımıyla işler.

Bu tabloya 8 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun yeni bir kalem ekledi. Çocuk Koruma Kanunu’na giren “dijital risklerden korunma tedbiri” ile çocuğun kullandığı telefon, hat ve tablet, kurum denetimine açılabiliyor ve riskli uygulamalara erişimi engellenebiliyor. Siber zorbalık dosyasında artık yalnız ceza ve tazminat değil, çocuğun dijital hayatına doğrudan müdahale de gündemde.

Siber Zorbalık Çocuk Tarafından Yapılırsa Kim Neden Sorumlu Olur?

Aynı olay iki ayrı hukuk alanında iki ayrı sorumlu doğurur. Ceza tarafında muhatap yalnızca fiili işleyen çocuktur; tazminat tarafında ise çocuk, anne ve baba, olay okul saatinde yaşandıysa okul da sorumluluğun içine girebilir.

Alan	Çocuk	Anne ve baba
Ceza soruşturması	Yaşına göre ceza, tedbir veya hiçbir yaptırım (TCK m.31)	Ceza almaz; yasal temsilci olarak sürece katılır
Uzlaştırma ve önödeme	Teklif muhatabıdır	Teklif reşit olmayan çocuk yerine kanuni temsilciye yapılır (CMK m.253/4)
Çocuk koruma tedbirleri	Danışmanlık, eğitim, dijital risk tedbiri	Danışmanlık tedbirinin doğrudan muhatabı olabilir (5395 m.5/1-a)
Tazminat davası	Ayırt etme gücü varsa kendi malvarlığıyla sorumlu (TMK m.16/2)	Gözetim yükümlülüğü nedeniyle sorumlu tutulabilir (TMK m.369)
Okul disiplini	Disiplin yaptırımı	Bildirim ve itiraz süreçlerinde veli olarak yer alır

Ailenin ilk iki kaygısı bu tabloda ayrışır. Anne baba, çocuğun işlediği suç nedeniyle yargılanmaz. Çocuğun verdiği zararı ödemekle ise çoğu dosyada karşı karşıya kalır; bu yükten kurtulmanın yolu da ancak gözetim yükümlülüğünün yerine getirildiğini ispattan geçer.

Siber Zorbalık Suç mudur, Hangi Suçlara Girer?

Türk Ceza Kanunu’nda “siber zorbalık” adlı bir suç tanımı bulunmaz. Ekranın arkasında yapılan her davranış, içeriğine göre kanundaki bir suç tipiyle karşılanır; çocuğun ne kadar ceza alacağı da hangi suç tipinin oluştuğuna bağlıdır.

Davranış	Suç ve madde	Temel ceza	Şikâyet	Uzlaştırma
Mesajla, yorumla küfür ve aşağılama	Hakaret (m.125)	3 ay-2 yıl hapis veya adli para cezası	Gerekir (m.131)	Yok (CMK m.253/3)
Grupta herkesin göreceği şekilde aşağılama	Hakaret, alenen (m.125/4)	Ceza altıda bir artar	Gerekir	Yok
Canına, vücuduna zarar vereceğini yazmak	Tehdit (m.106/1)	6 ay-2 yıl hapis	Aranmaz	Var (CMK m.253/1-b)
Engellense de yeni hesaplarla sürekli rahatsız etmek	Israrlı takip (m.123/A)	6 ay-2 yıl; çocuğa karşıysa 1-3 yıl	Gerekir	Yok
Özel fotoğrafı ya da ses kaydını yaymak	Özel hayatın gizliliğini ihlal (m.134/2)	2-5 yıl hapis	Gerekir (m.139)	Şikâyete bağlı olduğu için kapsamda
Kişisel bilgileri, adresi, numarayı ifşa etmek	Kişisel verileri yayma (m.136)	2-4 yıl hapis	Aranmaz (m.139)	Yok
Cinsel içerikli mesajla rahatsız etmek	Cinsel taciz (m.105)	Çocuğa karşı 6 ay-3 yıl; elektronik araçla yarı oranında artar	Temel hâlde gerekir	Yok (CMK m.253/3)
Bir çocuğun çıplak görüntüsünü paylaşmak	Müstehcenlik (m.226)	Fıkraya göre ağır hapis	Aranmaz	Yok

Tablodaki “uzlaştırma” sütunu aile için en çok merak edilen satırdır, çünkü dosyanın davaya dönüşmeden kapanıp kapanamayacağını belirler. Kanun cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte ve hakarette uzlaştırmayı, bu suçlar şikâyete bağlı olsa bile kapatmıştır (CMK m.253/3). Adli süreçteki çocuklar için üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarda uzlaştırma ayrıca açılmıştır (m.253/1-c); bu genişleme de yukarıdaki istisnalar karşısında hakaret ve ısrarlı takibi kapsamaz.

Israrlı takibin çocuğa karşı işlenmesi veya mağdurun okulunu değiştirmesine ya da bırakmasına yol açması hâlinde ceza bir yıldan üç yıla çıkar (m.123/A-2). Akran zorbalığında bu iki ağırlaştırıcı neden çoğu zaman birlikte gündeme gelir. Suçun unsurlarını ve şikâyet süresini ısrarlı takip suçunun cezası yazımızda ayrıntılı anlattık.

WhatsApp grubunda paylaşılan fotoğraf daha ağır bir suça dönüşebilir

Aynı davranış birden fazla suçu birlikte oluşturduğunda kişi en ağır cezayı gerektiren suçtan cezalandırılır (TCK m.44). Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin incelediği dosyada 15 yaşındaki bir çocuk, arkadaşıyla tartıştıktan sonra bir WhatsApp grubu kurmuş, yaşıtlarını gruba eklemiş ve arkadaşının çıplak fotoğraflarını orada paylaşmıştı. Yerel mahkeme eylemi yalnız özel hayatın gizliliğini ihlal olarak cezalandırdı. Daire, mağdurun yaşı ve görüntülerin niteliği dikkate alındığında çocukların ekli olduğu grupta yapılan paylaşımın müstehcenlik suçunu da oluşturduğunu, daha ağır olan bu suçtan hüküm kurulması gerektiğini belirterek kararı bozdu (12. CD, E.2020/1363, K.2020/5905, 11.11.2020).

Ailelerin “çocuklar arasında bir şakaydı” diye gördüğü bir paylaşımın, Ceza Kanunu’nun en ağır yaptırımlı suçlarından birine dönüşebileceğini gösteren karar budur. Görüntünün bir başkasının vücuduna yapıştırılarak paylaşılması da benzer sonuçlar doğurabilir; bu durumu fotoğraf montajının suç olup olmadığını incelediğimiz yazıda ele aldık.

Kapalı grupta yazılan mesaj alenen sayılır mı?

Grubun büyüklüğü tek başına aleniyet doğurmaz. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, başlangıçta bir okul grubu olarak kurulmuş 1.024 üyeli bir WhatsApp grubundaki paylaşımda, grubun sınırlı erişime sahip olduğunu ve bu yönüyle aleniyet unsurunun oluşmadığını kabul eden beraat kararını onadı (8. CD, E.2024/24107, K.2025/7340, 06.10.2025). Karar başka bir suç tipine ilişkindir, ama sınıf ve okul gruplarında yazılanların “herkesin önünde” yapılmış sayılıp sayılmayacağı tartışmasında yol gösterir.

Aleniyet tartışılsa bile hakaret ortadan kalkmaz. Mağdurun gıyabında yapılan hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi yeter (m.125/1); mağduru doğrudan muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü ileti ise ayrıca suç oluşturur (m.125/2). Üç kişilik bir grupta mağdur hakkında yazılan aşağılayıcı mesaj bu nedenle de suç kapsamına girebilir.

Siber Zorbalık Cezası 18 Yaş Altı Çocuklarda Nasıl Belirlenir?

Siber zorbalık çocuk tarafından işlendiğinde ceza, çocuğun fiili işlediği gündeki yaşına göre üç kademede belirlenir. Ölçü olayın tarihidir; soruşturma sürerken çocuğun bir yaş büyümesi kademeyi değiştirmez.

Fiil tarihindeki yaş	Sonuç (TCK m.31)
12 yaşını doldurmamış	Ceza sorumluluğu yoktur, kovuşturma yapılmaz; yalnız çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir
12 yaşını doldurmuş, 15’i doldurmamış	Fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa ceza verilmez, tedbir uygulanır; algılayabiliyorsa ceza yarı oranında indirilir ve her fiil için hapis dokuz yılı geçemez
15 yaşını doldurmuş, 18’i doldurmamış	Ceza üçte bir oranında indirilir ve her fiil için hapis on beş yılı geçemez

7593 sayılı Kanun’la m.31’e eklenen dördüncü fıkra, ağır sonuçlu bazı suçlarda bu indirimlerin daraltılabileceğini öngörür: 15-18 yaş için üçüncü fıkra uygulanmayabilir, 12-15 yaş için ikinci fıkra yerine üçüncü fıkra uygulanabilir. Fıkra yalnızca kasten öldürme ile neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamanın belirli hâllerini kapsar; hakaret, tehdit, ısrarlı takip veya özel hayatın gizliliğini ihlal gibi siber zorbalık suçlarında indirimler aynen uygulanır.

12 yaş altı çocuğa ne olduğunu ve 12-15 yaş arasında algılama yeteneğinin nasıl ölçüldüğünü çocuk suç işlerse ne olur yazımızda ayrıntılı anlattık.

Siber zorbalık cezası kaç yıl, hapis cezası verilir mi?

Kesin bir süre yoktur, çünkü ceza fiilin hangi suça girdiğine ve çocuğun yaşına göre hesaplanır. Örneğin 16 yaşındaki bir çocuğun yalnız hakaret oluşturan mesajlarında temel ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m.125/1); mahkeme önce temel cezayı belirler, sonra yaş küçüklüğü indirimini uygular (m.31/3). Kısa süreli hapis cezası gerektiren dosyalarda kanun, cezaevine girmeden sonuçlanan yollar da öngörür: önödeme, uzlaşma, kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve seçenek yaptırımlar. Hangisinin uygulanabileceği suçun türüne ve çocuğun geçmişine göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Siber zorbalık para cezası var mı, kaç TL ödenir?

Kanunda siber zorbalık için sabit bir para cezası tutarı yoktur. Hakaret gibi seçimlik cezalı suçlarda mahkeme hapis yerine adli para cezasına hükmedebilir; bu ceza gün sayısının, kişinin ekonomik ve şahsi hâllerine göre 100 ile 500 TL arasında belirlenen günlük miktarla çarpılmasıyla hesaplanır (TCK m.52/1-2). Çocuğun geliri olmadığında bu ceza fiilen aileye yansıyabilir, ama hukuken ceza çocuğa aittir.

Hakaret suçu ayrıca önödeme kapsamındadır; kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret dışında, savcılığın tebliğ ettiği miktar on gün içinde ödenirse kamu davası açılmaz (TCK m.75/1, m.75/6-a-2). Önödemenin sosyal medya hakaretinde nasıl işlediğini internet üzerinden hakaret ve önödeme yazımızda anlattık.

Ceza Sorumluluğu Şahsidir: Anne Babaya Ceza Verilmez

Anayasa’nın 38. maddesi ceza sorumluluğunun şahsi olduğunu söyler; çocuğun işlediği suç yüzünden anne veya babaya ceza verilmez. Çocuğun telefonunu almış, internetini ödemiş ya da hesabını açmış olmak, ebeveyni o suçun faili yapmaz.

Bunun iki istisnası, ebeveynin kendi davranışından doğar. Birincisi, anne veya baba paylaşıma bizzat katılmış, çocuğu buna yönlendirmiş ya da içeriği kendi hesabından yaymışsa ortada çocuğun suçu değil, ebeveynin kendi fiili vardır. İkincisi, çocuğu suç işlemeye azmettiren kişi işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır; çocukların suça azmettirilmesinde bu ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.38/1-2).

Hesap veya telefon hattı benim adıma kayıtlı, ben şüpheli olur muyum?

Soruşturma, içeriğin gönderildiği hesap ve hat üzerinden başlar; kayıtlar sizin adınızaysa savcılığın ilk olarak size ulaşması olağandır. Bu, fiilin size yükleneceği anlamına gelmez. Hesabı veya cihazı fiilen kimin kullandığı, cihaz incelemesi, yazışma dili, saat bilgileri ve tanık anlatımlarıyla belirlenir. İfadenizde cihazı kimin kullandığını açıkça söylemeniz çocuğunuz aleyhine bir beyan değil, fiilin doğru kişiye bağlanmasını sağlayan bir açıklamadır; çocuğunuzun müdafi eşliğinde ifade vereceğini de bu aşamada belirtebilirsiniz.

Çocuk Hakkında Soruşturma Açılınca Aile Nelerle Karşılaşır?

Adli süreçteki çocuk hakkındaki soruşturmayı çocuk bürosunda görevli Cumhuriyet savcısı bizzat yürütür (5395 m.15/1). Süreç yetişkin soruşturmasından birkaç noktada ayrılır ve bu farkların neredeyse tamamı ailenin katılımıyla işler.

• Zorunlu müdafi: Müdafii bulunmayan çocuk şüpheliye, istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2). Çocuğun ifadesi avukatsız alınmaz.
• Sosyal çalışma görevlisi: İfade ve diğer işlemler sırasında çocuğun yanında sosyal çalışma görevlisi bulundurulabilir (5395 m.15/2).
• Sosyal inceleme: On beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılması 7593 sayılı Kanun’la zorunlu hâle geldi; daha büyük çocukta yaptırılmazsa gerekçe yazılmak zorundadır (5395 m.35/3). Rapor, algılama yeteneğinin takdirinde göz önünde tutulur (m.35/1).
• Gözaltı: Gözaltına alınan çocuk kolluğun çocuk biriminde, birim yoksa yetişkinlerden ayrı bir yerde tutulur (5395 m.16).
• Okula bildirim: Çocuk hakkında kamu davası açılırsa bu durum Aile ve Sosyal Hizmetler ile Millî Eğitim il veya ilçe müdürlüklerine bildirilir (5395 m.15/4). Dava aşamasına gelen bir dosya, okul ve sosyal hizmet tarafında da işlem başlatır.

Sosyal inceleme görüşmesi ailenin en çok hazırlıksız yakalandığı aşamadır. İncelemeyi yapan uzman çocuğun aile ortamını, okul durumunu, arkadaş çevresini ve dijital alışkanlıklarını sorar. Bu sorulara savunma refleksiyle değil, açık ve tutarlı cevap vermek çocuğun lehine sonuç doğurur; rapordaki tespitler hem tedbir kararlarını hem de ceza indirimini etkileyebilir.

Uzlaştırma ve önödeme teklifi geldiğinde aile ne yapar?

Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta teklif, reşit olmayan şüpheli yerine kanuni temsilcisine yapılır ve yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4). Uzlaşmanın edimi çoğu zaman özür, zararın giderilmesi veya belirli bir davranıştan kaçınma taahhüdüdür; edim para ise ödemeyi fiilen aile üstlenir. Aynı olayda uzlaştırma kapsamı dışında bir suç da varsa ve ikisi aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz; 7571 sayılı Kanun’un eklediği cümleyle önödemeli bir suç ile uzlaştırmalı bir suç birlikte işlenmişse uzlaştırma kapsamındaki suç için uzlaşma yine yapılabilir (CMK m.253/3).

Ertelenen dava ve geri bırakılan hüküm ne anlama gelir?

Koşulları varsa çocuk hakkında kamu davasının açılması ertelenebilir; çocuklar için erteleme süresi üç yıldır (5395 m.19/1). Bu yol uzlaştırma ve önödeme kapsamındaki suçlarda kullanılmaz (CMK m.171/2); hakaret dosyası önödemeyle, uzlaştırmalı suç dosyası uzlaşmayla kapanmayı dener. Erteleme süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir (CMK m.171/4). Yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirse denetim süresi de üç yıldır (m.23/1). 7593 sayılı Kanun bu karara iki yenilik ekledi: geri bırakma kararıyla birlikte yönlendirme tedbirlerinden biri veya birkaçı denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır (m.23/2) ve mağdurun uğradığı zarar azsa geri bırakma için zararın giderilmesi şartı aranmayabilir (m.23/3).

Dijital Risklerden Korunma Tedbiri: Telefon ve Hesaplar Denetime Açılabilir

Çocuk Koruma Kanunu’na 7593 sayılı Kanun’la eklenen 5/A maddesi, “yönlendirme tedbirleri” adıyla beş yeni tedbir getirdi ve bunlardan biri doğrudan siber zorbalık dosyalarına göre yazılmıştır. Dijital risklerden korunma tedbiri; çocuğun kullandığı telefon cihazının, hattın, bilgisayar ya da tabletin bildirilmesini, cihazın tedbir kararından sonraki hareketlerinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından üç aydan az, iki yıldan fazla olmamak üzere takip yazılımlarıyla denetime açılmasını ve riskli olarak tanımlanan mecra, uygulama ve platformlara erişimin engellenmesini kapsar (5395 m.5/A-2-b).

Bu tedbir iki yoldan gündeme gelir. Birincisi, ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklardır: 12 yaşını doldurmamış ya da 12-15 yaş arasında olup algılama yeteneği bulunmayan çocuk için yönlendirme tedbirleri çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak uygulanır (m.5/A-1). İkincisi, ceza sorumluluğu olan çocuk hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıdır; bu durumda tedbir denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanır (m.23/2). Tedbirin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleme yetkisi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına verilmiştir (m.5/A-4).

Aynı madde sosyal ve toplumsal hizmetler, kitap ve kütüphane, çevre temizliği ile bağımlılık tedbirlerini de sayar; sosyal hizmet, kitap ve çevre temizliği tedbirleri 20 saatten 300 saate kadar uygulanır. Yönlendirme tedbirlerinin tamamını yönlendirme tedbirleri yazımızda ayrıca ele aldık. Bu tedbirlerin yanında Kanun’un eski koruyucu ve destekleyici tedbirleri de yürürlüktedir. Bunlardan danışmanlık tedbiri yalnız çocuğa değil, çocuğun bakımından sorumlu kimselere de “çocuk yetiştirme konusunda” yol göstermeyi amaçlar (5395 m.5/1-a); bu kararın muhatabı doğrudan anne ve babadır.

Siber Zorbalık Davası Açılırsa Tazminatı Kim Öder?

Siber zorbalık çocuk tarafından yapıldığında mağdur taraf, ceza şikâyetinden bağımsız olarak tazminat davası açabilir ve bu davada üç ayrı sorumlu aynı anda davalı gösterilebilir.

Çocuğun kendisi. Ayırt etme gücüne sahip küçükler haksız fiillerinden sorumludur (TMK m.16/2). Mesaj yazmanın, fotoğraf paylaşmanın ne anlama geldiğini kavrayabilecek yaştaki bir çocuk, verdiği zarardan kendi malvarlığıyla sorumlu tutulur. Ayırt etme gücü bulunmayan çocukta hâkim, hakkaniyet gerektiriyorsa zararın tamamen veya kısmen giderilmesine karar verebilir (TBK m.65).

Anne ve baba. Ev halkından olan küçüğün verdiği zarardan ev başkanı da sorumludur; kurtulmak için çocuğu alışılmış şekilde ve durumun gerektirdiği dikkatle gözetim altında bulundurduğunu ya da bu özeni gösterseydi bile zararı engelleyemeyeceğini ispat etmesi gerekir (TMK m.369). Anayasa Mahkemesi 2025’te bu sorumluluğun ayırt etme gücü olan küçükler için de geçerli olduğunu kabul etti; sorumluluğun şartlarını, ispat yükünü, görevli mahkemeyi ve zamanaşımını anne babanın çocuğun verdiği zarardan nasıl kurtulacağını anlattığımız yazıda ayrıntılı inceledik. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, bu maddeye dayanılarak açılan davaların aile mahkemesinde görülmesi gerektiğini birçok kararında belirtmiştir (ör. 4. HD, E.2010/1967, K.2011/846).

Okul. Zorbalık okul saatinde, okul cihazlarıyla ya da okulun bilgisi dahilinde sürdüyse okulun gözetim yükümlülüğü de tartışılır. Devlet okulunda bu yol idari yargıda tam yargı davasıyla, özel okulda adli yargıda işler; ayrımı akran zorbalığının mahkemeye verilip verilemeyeceğini anlattığımız yazıda inceledik.

Birden fazla kişi aynı zarardan farklı sebeplerle sorumluysa müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır (TBK m.61); mağdur tazminatın tamamını içlerinden birinden isteyebilir. Kendi payından fazlasını ödeyen, diğerlerine rücu eder ve bu paylaşımda her birinin kusuru ve olaydaki rolü dikkate alınır (TBK m.62). Bir grupta beş çocuğun birlikte zorbalık yaptığı bir olayda, tazminatın tamamı tek bir ailenin önüne gelebilir; o aile sonra diğerlerine başvurur.

Siber zorbalık davasında ne istenir?

Kişilik hakkı zedelenen kişi manevi tazminat isteyebilir; hâkim para yerine veya paraya ek olarak saldırıyı kınayan bir karar verip bunun yayımlanmasına da hükmedebilir (TBK m.58). Davacı ayrıca saldırının önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile etkileri süren saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir (TMK m.25/1). Tedavi ve terapi giderleri, okul değişikliği masrafı gibi kalemler maddi tazminat olarak talep edilir.

Bu davayı mağdur kendi yerleşim yerinde de açabilir (TMK m.25/son). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, SMS ve Facebook üzerinden hakaret içerikli mesajlar gönderildiği iddiasıyla açılan manevi tazminat davasında, davacının kendi yerleşim yerinde açtığı davada yetkisizlik kararı verilmesini bozmuştur (4. HD, E.2014/2738, K.2014/3761). Aile bakımından bunun anlamı, davanın başka bir şehirde açılabileceğidir.

Ceza davası sürerken tazminat davası beklenir mi?

Hukuk hâkimi kusur ve ayırt etme gücü konusunda ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Yargıtay ise ceza mahkemesinin maddi olaya ilişkin tespitlerinin ve mahkûmiyet kararının hukuk hâkimini bağladığını kabul eder. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sosyal medya hesabına hakaret mesajları gönderilmesi nedeniyle açılan manevi tazminat davasında, aynı olaya ilişkin ceza davası kesinleşmeden hüküm kurulmasını doğru bulmamış ve ceza dosyasının bekletici sorun yapılması gerektiğine karar vermiştir (4. HD, E.2016/3759, K.2018/658). Bu yüzden iki dosya çoğu zaman birbirini takip eder; ceza dosyasında verilen ifadeler ve kabul edilen olgular tazminat davasında da karşınıza çıkar.

Dijital Gözetim: Telefonu Biz Aldık, Hesabı Biz Açtık

Anne babanın sorumluluğunun ölçüsü, çocuğun yaşına ve olayın koşullarına göre beklenen dikkattir; kanun hiçbir ebeveynden çocuğunun her mesajını okumasını istemez. Ana ve baba çocuğu olanaklarına göre eğitmek, onun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişimini sağlamak ve korumakla yükümlüdür (TMK m.340); aynı zamanda olgunluğu ölçüsünde çocuğa hayatını düzenleme olanağı tanır (TMK m.339/3). Dijital gözetim bu iki hükmün arasında kurulur.

Siber zorbalık dosyalarında bu dengeyi bozan durumlar genellikle şunlardır:

• Çocuğun daha önce benzer bir davranışı okul veya diğer veliler tarafından bildirilmiş, buna rağmen hiçbir önlem alınmamıştır.
• Çocuğun yaşına uygun olmayan platformlarda, ebeveynin bilgisi dahilinde ve hiçbir sınırlama olmadan hesap kullandığı anlaşılmıştır.
• Paylaşım ebeveynin kendi hesabından ya da kendi cihazından yapılmış, ebeveyn de bundan haberdar olmuştur.
• Zorbalık uzun bir süreye yayılmış, ev içinde fark edilmesi gereken izler (gece boyunca süren mesajlaşma, okulla yaşanan sorunlar) görmezden gelinmiştir.

On beş yaşından küçükler bakımından tabloya 7578 sayılı Kanun’la gelen sosyal medya yaş sınırı da eklendi. Bu düzenlemenin muhatabı platformdur; ebeveynin kendi adıyla açtığı bir hesabı çocuğuna kullandırması, o kanunun yaptırım düzeni bakımından ebeveyni muhatap yapmaz. Ama aynı tercih, tazminat davasında gözetim yükümlülüğünün nasıl yerine getirildiği sorulduğunda ailenin karşısına çıkabilir. Yaş sınırının kapsamını ve yaş doğrulamanın nasıl işleyeceğini 15 yaş altı sosyal medya yasağı yazımızda anlattık.

Gözetimin yerine getirildiğini gösterecek belgeler de çoğu zaman olaydan önce oluşur: ebeveyn kontrol uygulamasının kurulu olması, okulun rehberlik servisiyle yapılan görüşmeler, ilk uyarıdan sonra alınan önlemler (cihazın kısıtlanması, hesabın kapatılması, mağdur aileyle iletişim). Olay yaşandıktan sonra alınan önlemler geçmişteki gözetimi ispat etmez, ama zararın büyümesini durdurur ve hem ceza hem tazminat dosyasında çocuğun lehine değerlendirilir.

Çocuğum Zorbalık Yapıyor: Şikâyet Gelmeden Önce Ne Yapmalıyım?

Siber zorbalık çocuk hakkında bir şikâyete dönüşmeden önce aile çoğu zaman olayı okul grubundan, başka bir veliden ya da çocuğun telefonundan öğrenir; bu ilk günler sonraki bütün dosyaların seyrini belirler. Atılacak adımların sırası önemlidir.

• Yayını durdurun, kayıtları saklayın. İçeriğin yayından kaldırılması zararın büyümesini keser. Ancak cihazdaki yazışmaları, fotoğrafları ve hesap geçmişini silmek farklı bir şeydir; soruşturma başladığında bu kayıtlar hem fiilin kapsamını hem de çocuğun gerçek payını gösteren delillerdir.
• Çocuğunuzla konuşun, tek başına ifade verdirmeyin. Ne yaptığını, kimlerle birlikte yaptığını ve içeriğin başka nerelere gittiğini öğrenin. Kolluk veya savcılık çağrısı gelirse çocuğun müdafi eşliğinde ifade vermesi kanuni zorunluluktur.
• Mağdur aileyle iletişimi baskıya dönüştürmeyin. Özür ve zararın giderilmesi teklifi dosyaya olumlu yansıyabilir. Şikâyetten vazgeçmesi için mağdur aileye ısrar etmek ise yeni bir uyuşmazlık, hatta yeni bir suç iddiası doğurabilir.
• Okulla işbirliği yapın. Okul rehberlik servisiyle yapılan görüşme, hem çocuğun davranışının düzelmesine hem de ailenin gözetim yükümlülüğünü yerine getirdiğinin belgelenmesine yarar.
• Hesapları ve cihaz kullanımını yeniden düzenleyin. Çocuğun yaşına uygun olmayan hesapları kapatmak, ebeveyn kontrolü kurmak ve kullanım saatlerini sınırlamak hem tekrarı önler hem de sonraki tedbir kararlarında dikkate alınır.

Zorbalığın mağdur tarafında hangi mercilere şikâyet edildiğini, okulun disiplin süreçlerini ve itiraz yollarını akran zorbalığı kime şikâyet edilir yazımızda anlattık; şikâyetin hangi kanaldan geleceğini bilmek ailenin hazırlığını kolaylaştırır.

İçerik Kaldırma: Platform Başvurusu ve Erişim Engeli

Çocuğunuzun paylaştığı içeriği kendi hesabından kaldırması en hızlı yoldur, ama içerik başka hesaplara kopyalanmış ya da iletilmiş olabilir. Bu durumda platformun şikâyet mekanizması ve kanuni erişim engeli yolları devreye girer. Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan sosyal ağ sağlayıcıları, kişilerin bu kapsamdaki başvurularına en geç kırk sekiz saat içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermekle yükümlüdür (5651 Ek m.4/3).

Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikte ilgili kişi, Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvurarak erişimin engellenmesini isteyebilir; erişim sağlayıcılar bu talebi en geç dört saat içinde uygular, başvuru yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur ve hâkim kırk sekiz saat içinde karar verir (5651 m.9/A). Kanunda “Başkanlık” olarak anılan kurum, 7590 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten bu yana Siber Güvenlik Başkanlığıdır (5651 m.2). Kişilik hakkı ihlali nedeniyle erişim engelini düzenleyen 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi ise Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir (AYM, E.2020/76, K.2023/172, 11.10.2023); bu tür içerikler için kişilik hakkının korunmasına ilişkin genel davalar (TMK m.24-25) ve ihtiyati tedbir yolu öne çıkar. Bu başvuruları genellikle mağdur taraf yapar; fail ailesinin işi içeriğin kaynağını kurutmak ve yayılmayı kendi tarafında durdurmaktır.

Siber Zorbalıkta Süreler: Şikâyet ve Zamanaşımı

Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun, fiili ve faili öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir (TCK m.73/1-2). Hakaret suçunda ayrıca bir üst sınır vardır: şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (m.73/2). Hakaret, ısrarlı takip ve özel hayatın gizliliğini ihlal bu gruptadır; tehdidin temel hâli ve kişisel verilerin yayılması ise şikâyet aranmadan soruşturulur.

Dava zamanaşımı çocuklarda daha kısadır. Yetişkin için sekiz yıl olan dava zamanaşımı, örneğin hakaret suçunda, fiili 12-15 yaş arasında işleyen çocuk için bu sürenin yarısı, 15-18 yaş arasında işleyen çocuk için üçte ikisidir (TCK m.66/1-e, m.66/2). Tazminat tarafında ise istem, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yılda ve her hâlde fiilden itibaren on yılda zamanaşımına uğrar; tazminat, ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa o süre uygulanır (TBK m.72/1).

Çocuğunuz Hakkında Bildirim Geldiyse İlk Hafta Belirleyicidir

Siber zorbalık dosyalarında süreler kısa, kararlar ise uzun soluklu işler: yedi günlük uzlaştırma cevabı (CMK m.253/4), on günlük önödeme süresi (TCK m.75/1) ve sosyal inceleme görüşmesi aynı dönemde gündeme gelebilir. Ceza dosyasında verilen ifadeler ve sosyal inceleme raporundaki tespitler, aylar sonra açılan tazminat davasında da kullanılır.

Çocuk hakkında yürüyen soruşturmada savunmanın nasıl kurulduğunu ve hangi aşamada hangi hakların kullanılabileceğini Ankara ceza avukatı sayfamızda anlattık. Çocuk Koruma Kanunu’nun güncel metnine mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Çocuğum siber zorbalık yaptı, anne baba olarak ceza alır mıyız?

Hayır. Ceza sorumluluğu şahsidir; çocuğun işlediği suç nedeniyle anne veya babaya ceza verilmez. Ebeveyn ancak paylaşıma bizzat katılmış, çocuğu yönlendirmiş veya içeriği kendisi yaymışsa kendi fiili nedeniyle soruşturulur.

Siber zorbalık yapan çocuğun ailesinden tazminat istenebilir mi?

İstenebilir. Ayırt etme gücü olan çocuk kendi haksız fiilinden sorumludur (TMK m.16/2); anne ve baba da gözetim yükümlülüğü nedeniyle sorumlu tutulabilir (TMK m.369). Mağdur ikisine birlikte dava açabilir.

Siber zorbalık cezası 18 yaş altı çocuklarda indirilir mi?

İndirilir. 15-18 yaş arasında ceza üçte bir, 12-15 yaş arasında algılama yeteneği varsa yarı oranında indirilir; 12 yaşını doldurmamış çocuğa ceza verilmez, yalnız tedbir uygulanır (TCK m.31).

12 yaşından küçük çocuk siber zorbalık yaparsa ne olur?

Ceza sorumluluğu yoktur ve kovuşturma yapılamaz; ancak çocuk hakkında danışmanlık, eğitim veya 7593 sayılı Kanun’la gelen dijital risklerden korunma tedbiri gibi güvenlik tedbirlerine karar verilebilir. Mağdurun tazminat hakkı ise devam eder.

Hakaret eden çocuk için uzlaştırma yapılır mı?

Yapılmaz. Kanun hakaret, ısrarlı takip ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, şikâyete bağlı olsalar bile uzlaştırmaya izin vermez (CMK m.253/3). Hakarette ise önödeme yolu açıktır; savcılığın bildirdiği miktar on gün içinde ödenirse dava açılmaz.

Çocuğum için uzlaştırma teklifini kim kabul eder?

Şüpheli reşit değilse uzlaşma teklifi kanuni temsilcisine yapılır. Teklife yedi gün içinde cevap verilmezse reddedilmiş sayılır (CMK m.253/4).

Çocuğumun ifadesi avukatsız alınabilir mi?

Alınamaz. Müdafii bulunmayan çocuk şüpheliye istemi aranmaksızın bir müdafi görevlendirilir (CMK m.150/2). Ailenin kendi seçtiği avukatla süreci yürütmesi de mümkündür.

Dijital risklerden korunma tedbiri ne kadar sürer?

Cihazın ve hattın takip yazılımlarıyla denetime açılması üç aydan az, iki yıldan fazla olamaz. Tedbir ayrıca riskli tanımlanan uygulama ve platformlara erişimin engellenmesini de içerebilir (5395 m.5/A-2-b).

WhatsApp grubunda yazılanlar suç oluşturur mu?

Oluşturabilir. Mağdurun bulunmadığı bir grupta yapılan hakaret, en az üç kişiyle ihtilat hâlinde cezalandırılır (TCK m.125/1). Grupta çocuğa ait çıplak görüntü paylaşılırsa eylem müstehcenlik suçuna kadar ağırlaşabilir (12. CD, E.2020/1363, K.2020/5905).

Paylaşımı yapmayan ama ileten çocuk da sorumlu mu?

Sorumlu olabilir. Özel hayata ilişkin görüntüyü ifşa etmek ya da kişisel verileri yaymak, içeriği ilk paylaşan kadar onu başkalarına ileten için de suç tanımına girebilir. Her çocuğun payı, ne yaptığına göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Siber zorbalık davası hangi mahkemede açılır?

Anne babanın sorumluluğuna (TMK m.369) dayanan tazminat davaları Yargıtay kararlarına göre aile mahkemesinde görülür. Mağdur, kişilik hakkı davasını kendi yerleşim yerinde de açabilir (TMK m.25/son).

Siber zorbalık şikâyeti için süre var mı?

Hakaret, ısrarlı takip ve özel hayatın gizliliğini ihlal gibi şikâyete bağlı suçlarda süre, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır; hakarette bu süre fiilden itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2). Tehdit ve kişisel verilerin yayılması gibi şikâyete bağlı olmayan suçlarda savcılık kendiliğinden soruşturur.

Çocuk büyüyünce bu kayıt silinir mi?

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ya da hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarında çocuk için süre üç yıldır (5395 m.19/1, m.23/1). Erteleme süresi kasıtlı suç işlenmeden geçerse kovuşturmaya yer olmadığına, denetim süresi yükümlülüklere uyularak geçerse davanın düşmesine karar verilir (CMK m.171/4, m.231/10). Her iki karar da bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve yalnız yeni bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir (CMK m.171/5, m.231/13).

---

Bu metin, 27 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (7593 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikler dahil), 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, 5651 sayılı Kanun ve Yargıtay karar arama sistemindeki kararlar esas alınarak Av. Handan Sayan Özgül tarafından hazırlanmıştır. Çocuğunuzun yaşı, fiilin niteliği ve dosyanın aşaması sonucu değiştirir; burada yazılanları kendi dosyanıza uygulamadan önce bir avukata danışın.