Rakip Firma Müşterilerimi Kötüleyerek Çekiyor, Haksız Rekabet Davası Açabilir miyim?

Haksız rekabet davası şartları, Türk Ticaret Kanunu’nun 54 ile 56. maddeleri arasında üç soruya bağlanır: rakibin davranışı dürüstlük kuralına aykırı mı, bu davranış piyasadaki ilişkileri etkilemeye elverişli mi ve sizin müşterileriniz, itibarınız ya da diğer ekonomik menfaatleriniz zarar gördü mü veya zarar görme tehlikesiyle karşı karşıya mı? Rakibin müşterilerinizi yanlış, yanıltıcı ya da gereksiz yere incitici sözlerle kötüleyerek kendine çekmesi, kanunun açıkça saydığı haksız rekabet hâllerinden biridir; bu durumda dava açabilirsiniz.

Kapsamı doğru çizmek için iki noktayı baştan ayırmak gerekir. Birincisi, müşterinin rakibe geçmesi tek başına haksız rekabet değildir; Yargıtay serbest rekabette müşterinin paylaşılmasını olağan sayar ve sonuca değil kullanılan yönteme bakar. İkincisi, dava hakkı yalnızca zarar gören rakibe ait değildir; müşteriler, ticaret ve esnaf odaları, meslek birlikleri ve tüketici kuruluşları da kanunun saydığı sınırlar içinde dava açabilir. Bu yazı, hangi davranışın haksız rekabet sayıldığını, kimin hangi davayı açabileceğini ve tazminat için neyin ispatlanması gerektiğini tam metnini okuduğumuz Yargıtay kararlarıyla anlatır.

Haksız Rekabet Davası Şartları: Kanun Hangi Unsurları Arar?

Haksız rekabet davası şartları, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu‘nun 54. maddesindeki genel hükümden çıkar. Kanuna göre rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ya da dürüstlük kuralına başka şekillerde aykırı davranışlar ve ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır. Hükmün amacı da aynı maddede yazılıdır: bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması.

Bu genel hükümden dört unsur çıkar ve dava dilekçesinin iskeleti de bu dört unsur üzerine kurulur:

• Dürüstlük kuralına aykırı bir davranış: Kötüleme, aldatıcı reklam, müşteriyi sözleşmesini bozmaya yöneltme, iş sırrını ele geçirme gibi. TTK’nın 55. maddesindeki liste örnek niteliğindedir; listede yer almayan bir davranış da 54. maddeye göre haksız rekabet sayılabilir.
• Piyasadaki ilişkileri etkilemeye elverişlilik: Davranışın rekabeti fiilen bozmuş olması gerekmez. Yargıtay’ın onadığı bir kararda ölçüt, açıklamanın ulaştığı kitlenin tarafsız ve ortalama bir ferdi nezdinde rekabeti etkilemeye elverişli olup olmadığı olarak konmuştur (11. HD E.2023/345 K.2024/3998).
• Davacının ekonomik menfaatine dokunması: TTK’nın 56. maddesi dava hakkını, haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kişiye verir.
• Talebe göre kusur: Tespit, men ve sonuçların ortadan kaldırılması davalarında kusur aranmaz; maddi tazminat için kanun açıkça “kusur varsa” der (TTK m.56/1-d).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu yapıyı birden fazla kararda aynı cümleyle özetlemiştir: genel ilke belirlenirken haksız rekabetin varlığı için taraflar arasında rekabet ilişkisinin mevcudiyeti, failin yarar sağlamış olması, failin kusurlu olması ve haksız rekabete uğrayanın zarar görmüş olması aranmamıştır (HGK E.2021/944 K.2023/62; HGK E.2024/567 K.2026/70; HGK E.2026/52 K.2026/351). Bu ilke haksız rekabetin varlığına ilişkindir; maddi tazminat isteniyorsa kusur, zarar ve illiyet bağı ayrıca ispatlanır.

Kötüleyen kişinin rakibiniz olması şart mı?

Şart değildir. TTK’nın 54. maddesi yalnız rakipler arasındaki ilişkiyi değil, tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkiyi de korur. Bunun en açık örneği bir un fabrikası ile ilçede fırın işleten bir kişi arasındaki davadır. Fırıncı, sosyal medyada üreticinin un çuvallarını tartıp eksik çıktığını söylemiş ve şirketi “hilekâr” ve “hırsız” olarak nitelendirmişti. İlk derece mahkemesi tarafların rekabet içinde olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu söyleyerek davayı reddetti. Bölge adliye mahkemesi ise davacının üretici, davalının müşteri olduğunu, davalının gramaj şüphesi için resmî mercilere başvurmak yerine sosyal medyada yanlış, yanıltıcı ve incitici isnatlarda bulunduğunu belirterek haksızlığın tespitine, maddi ve sembolik manevi tazminata ve kararın gazetede ilanına hükmetti. Yargıtay bu kararı onadı (11. HD E.2023/3234 K.2024/5302, 27.06.2024).

Bu sonuç, “aynı sektörde değiliz” savunmasının tek başına davayı düşürmediğini gösterir. Belirleyici olan, davranışın sizin müşteri ve tedarikçi ilişkilerinizi etkilemeye elverişli olmasıdır.

Henüz zarar doğmadan dava açılabilir mi?

Açılabilir. Kanun, zarar görmüş kişiyle birlikte “böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan” kişiye de dava hakkı tanır. Rakibin bayilerinize gönderdiği kötüleyici bir yazı henüz sipariş kaybına yol açmamışsa bile fiilin haksız olduğunun tespitini ve tekrarının yasaklanmasını isteyebilirsiniz. Zararın gerçekleşmiş olması, yalnızca tazminat talebi için ayrıca ispatlanması gereken bir unsurdur.

Haksız Rekabet Halleri: TTK 55’te Sayılan Başlıca Davranışlar

TTK’nın 55. maddesi haksız rekabet hâllerinin “başlıcalarını” altı bent hâlinde sayar. Liste sınırlı değildir; buradaki bir kalıba tam uymayan davranış da 54. maddedeki genel hükümle değerlendirilir. Müşterileri kötüleyerek çekme şikâyetlerinde en sık karşılaşılan bentler aşağıdadır:

TTK m.55/1	Haksız rekabet hâli	Somut karşılığı
(a)-1	Başkalarını, mallarını, fiyatlarını, faaliyetlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek	Rakibin müşterilerinize “o firma batıyor”, “ürünleri taklit” demesi
(a)-2	Kendisi, malları, faaliyetleri hakkında gerçek dışı veya yanıltıcı açıklama yapmak	“Sektörde onay alan ilk ve tek firma biziz” gibi doğru olmayan tanıtım
(a)-4	Başkasının malları, iş ürünleri veya faaliyetleriyle karıştırılmaya yol açmak	Benzer ambalaj, logo veya arayüz kullanmak
(a)-5	Gerçeğe aykırı, yanıltıcı veya rakibi gereksiz yere kötüleyici biçimde karşılaştırma yapmak	Doğrulanamayan verilerle “rakipten iki kat iyi” reklamı
(a)-6	Seçilmiş malları birden çok kez tedarik fiyatının altında sunup bunu reklamda öne çıkararak müşteriyi yanıltmak	Bazı ürünleri sürekli maliyetin altında satıp “en ucuz biziz” algısı yaratmak
(b)-1	Müşterileri, başkalarıyla yaptıkları sözleşmelere aykırı davranmaya yöneltmek	Sözleşmesi süren müşteriye cezai şartı üstlenme vaadiyle sözleşmeyi bozdurmak
(b)-3	Çalışanları işverenin üretim ve iş sırlarını ifşa etmeye veya ele geçirmeye yöneltmek	Rakibin personelinize müşteri listesini getirmesi karşılığında iş teklif etmesi
(d)	Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı olarak ifşa etmek veya değerlendirmek	Gizlice kopyalanan fiyat ve müşteri verisini kullanmak
(e)	Rakiplere de yüklenmiş iş şartlarına uymamak	Meslek kuralları veya mevzuatla herkese yüklenen koşulları çiğneyerek avantaj sağlamak

Tablodaki örnekler, bir davranışın hangi kalıba girebileceğini göstermek içindir. Davranışın haksız rekabet olup olmadığı her dosyada somut delillere göre değerlendirilir; ucuz satışın tek başına haksız rekabet sayılmadığı, (a)-6 bendindeki koşulların ayrıca ispatlanması gerektiği Yargıtay’ın onadığı bir kararda açıkça yer alır (11. HD E.2025/5279 K.2026/2522, 30.04.2026).

Rakibin Sizi Kötülemesi Ne Zaman Haksız Rekabet Sayılır?

Kötüleme, TTK’nın 55. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin 1 numaralı alt bendinde düzenlenir. Kanun üç ayrı kalıp sayar ve bunlar birbirinin alternatifidir: açıklama yanlış olabilir, yanıltıcı olabilir ya da gereksiz yere incitici olabilir. Üçüncü kalıbın sonucu önemlidir: söylenen sözün doğru olması onu her zaman korumaz; amaçla orantısız biçimde küçük düşürücü, aşağılayıcı bir dille söylenen doğru bir bilgi de kötüleme sayılabilir.

İstinaf başvurusu reddedilen ve Yargıtay’ca onanan bir ilk derece kararı kötülemeyi, muhatabı üzerinde olumsuz etki yapan, her türde ve içerikte karalayıcı veya küçültücü açıklama olarak tanımlamış; açıklamanın rekabet ortamını etkilemeye elverişli olmasını yeterli görmüş, rekabetin mutlaka etkilenmiş olmasını ya da kötülemeyle güdülen amacın gerçekleşmesini aramamıştır. Aynı dosyada davalı, ilanlarını daha önce kendisi hakkında verilen ilanlara cevap olarak yayımladığını savunmuştu; mahkeme bunun açıklamaları haklı ve gerekli kılmadığını belirterek davacı lehine maddi ve manevi tazminata hükmetti, karar onandı (11. HD E.2023/345 K.2024/3998, 16.05.2024).

Kötülemenin muhatabı yalnızca şirketin kendisi değildir. Kanun “başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini” sayar. Ürününüzün kalitesiz olduğu, fiyatlarınızın kandırmaca olduğu, işinizi yapamayacağınız gibi açıklamaların hepsi bu kapsamda değerlendirilir.

Eleştiri ile kötüleme arasındaki sınır nerede?

Sınırı, açıklamanın içeriği, dili ve bağlamı birlikte çizer. Yargıtay, ölçülü ve somut bir değerlendirmeyi eleştiri saymış; karalamaya varan, suç isnadı içeren ya da gerçeği çarpıtan açıklamayı haksız rekabet olarak kabul etmiştir. Dört karar bu sınırı somut olarak gösterir:

• Eleştiri sayılanlar: Bir yöneticinin röportajda bir firmanın yaptığı çim futbol sahalarını ve maliyetlerini eleştirmesi gereksiz yere incitici bulunmadı; Yargıtay haksız rekabet kabul eden kararı bozdu (11. HD E.2017/2616 K.2019/1680, 28.02.2019). Kooperatif genel kurulunda üretim ve birlik politikası hakkında yapılan konuşma da eleştiri sınırında kaldı (11. HD E.2024/5152 K.2025/3281, 12.05.2025). Yetkili servisin tek bir müşteriye aracındaki arızanın takılı üründen kaynaklandığını söylemesi de, dayanağı bulunduğu ve rekabet ortamını etkileyici olmadığı için kötüleme sayılmadı (11. HD E.2025/4559 K.2026/1620, 24.03.2026).
• Kötüleme sayılanlar: Bir sosyal medya hesabının ürün etiketleri üzerinden yaptığı paylaşımları bölge adliye mahkemesi ifade özgürlüğü kapsamında eleştiri saymıştı. Yargıtay, paylaşımların bir bütün olarak eleştiri hakkını aştığını, karalamaya vardığını ve kötüleme amacı içerdiğini belirterek kararı bozdu (11. HD E.2025/3149 K.2026/723, 04.02.2026).

Bu kararlardan çıkan pratik ölçüt şudur: açıklama doğrulanabilir bir olguya dayanıyor, konuyla ilgili kalıyor ve ölçülü bir dille yapılıyorsa eleştiridir. Suçlama, hakaret ya da genelleme içeriyorsa, okuyucuyu yanlış bir kanaate yöneltiyorsa kötülemedir.

Sosyal medya, Google yorumu ve bayilere gönderilen yazılar

Kötüleme yalnızca yüz yüze yapılmaz; sosyal medyada, internet sitelerinde ya da müşteriye doğrudan gönderilen yazışmalarda da yapılır. Yargıtay’ın onadığı kararlarda üç farklı kanal haksız rekabet olarak kabul edildi:

• Bayilere ve iş ortaklarına yazı: Bir firma, rakibinin ithal ettiği el testeresinin kendi ürününün taklidi olduğunu bayilerine yazıyla bildirmiş ve aynı metni internet portalında yayımlamıştı. Mahkeme, davalının bu ürün için korunan bir marka hakkı bulunmadığını, ağırlık benzerliğinin ve gümrük evrakındaki hataların “taklit” iddiasına haklı neden oluşturmadığını tespit etti; açıklama yanlış, yanıltıcı ve gereksiz yere incitici bulundu, manevi tazminata ve hüküm özetinin yayımlanmasına karar verildi, Yargıtay onadı (11. HD E.2025/868 K.2025/6807, 18.11.2025).
• Müşterilere mektup: Davacı şirketin ticari ilişki içinde olduğu firmalara gönderilen mektuplar hem kötüleme (m.55/1-a-1) hem sözleşmeyi ihlale yöneltme (m.55/1-b) olarak nitelendirildi; haksız rekabetin tespitine, men’ine ve şirket lehine maddi ve manevi tazminata hükmedildi, karar onandı (11. HD E.2024/3548 K.2025/1678, 11.03.2025).
• Sosyal medya paylaşımı: Yukarıda anlatılan un fabrikası davasında video ve Facebook paylaşımlarıyla yapılan suçlamalar tespit, tazminat ve ilanla sonuçlandı (11. HD E.2023/3234 K.2024/5302).

İnternette yapılan kötülemede davalının kim olacağı ayrıca düşünülmelidir. Yargıtay, tazminat dışındaki taleplerde kusur aranmamasının fiili bizzat gerçekleştiren için geçerli olduğunu, içeriği kontrol yükümlülüğü bulunmayan yer sağlayıcının ise ancak hukuka aykırı içerikten haberdar edildikten sonra sorumlu tutulabileceğini belirtmiştir; noter ihtarnamesiyle bildirilmesine rağmen içeriği kaldırmayan yer sağlayıcı hakkındaki ret kararı bozulmuştur (11. HD E.2019/5303 K.2020/629, 21.01.2020). Paylaşımın bir kişiyi aynı zamanda alenen küçük düşürmesi hâlinde ceza boyutu için alenen hakaret yazımıza bakabilirsiniz.

Delil tarafında ise paylaşımı yapan hesabın ya da mesajı gönderen hattın davalıya ait olduğunun gösterilmesi gerekir. Kötüleyici kısa mesajların gönderildiği hattın davalıya değil, aralarında bağ kurulamayan başka bir şirkete kayıtlı çıktığı bir davada istem reddedildi ve karar onandı (11. HD E.2022/5739 K.2024/2345, 21.03.2024).

Rakibin kendi ürününü övmesi ve karşılaştırmalı reklam

Rakibin kendi ürününü abartılı biçimde övmesi, sizin adınız geçmese de rahatsız edici olabilir; ancak her övgü kötüleme değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bir operatör reklamındaki iddialı diyaloğun rakipleri kalitesiz gösteren bir algı yaratmadığını, kendi hizmetinin üstün özelliğinden bahsetmenin rakiplerin kötülenmesi olarak anlaşılmaması gerektiğini, övgü içeren reklamların hedef kitlece belirli ölçüde hoşgörüyle karşılandığını belirterek haksız rekabet kabul eden direnme kararını oy çokluğuyla bozdu (HGK E.2024/567 K.2026/70, 11.02.2026). Aynı yönde, genele dönük bir karşılaştırmalı reklamda davacının hedef alınmadığı gerekçesiyle verilen ret kararı da onandı (11. HD E.2025/1818 K.2025/6692, 06.11.2025).

Sınır, övgünün gerçek dışı bir olguya dönüştüğü yerde aşılır. Bir firmanın ortak müşteri çevresine kendi cihazının onay alan ilk ve tek cihaz olduğunu bildirmesi, cihaz ne ilk ne de tek olduğu için TTK’nın 55/1-a-2 hükmüne göre haksız rekabet sayıldı (11. HD E.2025/2295 K.2025/7313, 04.12.2025). Operatör reklamına ilişkin 11. HD E.2025/1818 K.2025/6692 sayılı kararla onanan bölge adliye mahkemesi gerekçesinde aktarıldığı gibi, karşılaştırmalı reklamın koşulları ayrıca Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 8. maddesinde sayılır: karşılaştırma aldatıcı olmamalı, maddi ve doğrulanabilir özellikler üzerinden objektif yapılmalı ve rakibi kötülememelidir.

Müşterilerinizi Çekmek Her Zaman Haksız Rekabet midir?

Hayır. Serbest rekabet, müşteriyi rakibinden daha iyi fiyat, hizmet veya kaliteyle kazanmayı zaten içerir. Bir bölge adliye mahkemesinin Yargıtay’ca onanan gerekçesi bunu açıkça söyler: aynı sektördeki rakipler müşteriyi paylaşmak zorundadır, müşteri teklifleri karşılaştırarak tercih yapar ve bir işletmenin kazandığı her müşteri doğal olarak rakiplerinden kazandığı müşteridir; bir kısım personelin davalıya geçmesi ve müşteri kaybedilmesi doğru olsa da hukuka aykırı bir eylem bulunmadıkça haksız rekabet yoktur (11. HD E.2024/2584 K.2025/1750, 12.03.2025).

Müşteri çekmeyi haksız rekabete dönüştüren, kullanılan yöntemdir. Kanunun saydığı yöntemler şunlardır: müşteriyi kötüleme yoluyla ikna etmek, müşteriyi başkasıyla yaptığı sözleşmeye aykırı davranmaya yöneltmek (m.55/1-b-1), çalışanları iş sırlarını getirmeye yöneltmek (m.55/1-b-3) ve hukuka aykırı elde edilen iş sırlarını kullanmak (m.55/1-d). Yargıtay’ın onadığı bir kararda (b)-1 bendinin unsurları sayılmıştır: müşterinin daha önce başkasıyla sözleşme yapmış olması, bu sözleşmeye aykırı davranmaya yöneltme eyleminin bulunması, yöneltilen kişinin müşteri olması ve amacın müşterinin failin kendisiyle sözleşme yapmasını sağlamak olması; müşterinin sonunda sözleşmeyi gerçekten ihlal etmiş olması ise şart değildir (11. HD E.2025/2294 K.2025/6974, 24.11.2025).

Rakip müşterilerinizi sizi kötüleyerek çekiyorsa, iki hâl aynı anda gerçekleşmiş olabilir: kötüleme ve müşteriyi sözleşmesini bozmaya yöneltme. Dava dilekçesinde bu iki hâli ayrı ayrı göstermek, her birinin delilini ayrı sunmak ispatı kolaylaştırır.

Eski çalışanınız müşterilerinizi götürdüyse

Eski çalışan dosyalarında Yargıtay’ın onadığı kararlar tutarlı bir çizgi izler: çalışanın ayrılıp aynı alanda şirket kurması, rakip şirkette işe girmesi veya ortak olması tek başına haksız rekabet değildir; aksinin kabulü anayasal çalışma hürriyetiyle bağdaşmaz (11. HD E.2025/2294 K.2025/6974). Daha yüksek ücret teklif ederek personel almak da, iş sırlarını ele geçirme amacı ispatlanmadıkça haksız rekabet sayılmadı; ilk derece mahkemesi bunun için çalışanların sistematik ve planlı biçimde ayartılması gerektiğini belirtmiş, aynı iş kolundaki işletmelerin aynı müşteri çevresine hitap etmesinin kaçınılmaz olduğunu eklemişti (11. HD E.2025/3135 K.2025/7794, 25.12.2025). Eski çalışanların kurduğu şirkete bazı müşterilerin geçtiği bir başka davada da müşterilerin haksız rekabet eylemleri nedeniyle ayrıldığı kanıtlanamadığı için istem reddedildi (11. HD E.2023/4011 K.2024/6051, 05.09.2024).

Buna karşılık eski çalışan, işverenin müşterilerine yaptığı işleri kendi bağımsız tecrübesi gibi tanıtırsa durum değişir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eski çalışanın geliştirdiği yazılımın müşteriye görünen yüzüyle davacının programına karıştırılacak ölçüde benzediğini (m.55/1-a-4) ve internet sitesinde davacının müşterileriyle yürütülen projelerin kendi ekibinin deneyimi gibi sunulmasının aldatıcı bir ticari uygulama olduğunu kabul etti (HGK E.2021/944 K.2023/62, 08.02.2023).

Çalışanla imzalanmış bir rekabet yasağı sözleşmesi varsa, ona dayalı talep haksız rekabet davasından ayrı bir hukuki temeldir; geçerlilik şartları için rekabet yasağı sözleşmesi yazımıza, çalışan tarafından bakış için işten ayrılırken yapılması gerekenler yazımıza bakabilirsiniz.

Müşteri listesi ve fiyat bilgisi kullanıldıysa

Müşteri listesi, fiyat politikası ve teklif dosyaları iş sırrı niteliği taşıyabilir. Bunların gizlice veya hukuka aykırı biçimde ele geçirilip kullanılması TTK’nın 55/1-d hükmüne girer. Ancak dava, “çalışan bilgilerimizi biliyordu” iddiasıyla kazanılmaz. Onanan kararlarda mahkemeler, hangi sırrın öğrenildiğinin ve müşteriyle ilişki kurulurken nasıl kullanıldığının somut olarak gösterilmesini istemiş; davalıların fiyat politikasını bilerek daha uygun teklif götürebileceği düşünülse bile bunun ispatlanamadığını belirterek istemi reddetmiştir (11. HD E.2025/3135 K.2025/7794). Bilirkişi incelemesinde davacının “kaybettim” dediği müşterilerin davalının kayıtlarında hiç görünmemesi de aynı dosyada ret gerekçeleri arasındadır.

Bu nedenle bilgi sızıntısı şüphesinde ilk adım, kopyalama veya aktarımın izini (e-posta yönlendirmesi, dosya erişim kaydı, harici bellek kullanımı) tarihli olarak belgelemektir. Delilin kaybolma tehlikesi varsa dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti istenebilir; bu yolun usulü haksız rekabet davasında görevli mahkeme yazımızda anlatılmıştır.

Haksız Rekabet Davasını Kimler Açabilir?

Haksız rekabet davası şartları arasında davacının kim olduğu da yer alır; haksız rekabet davasını kimlerin açabileceği TTK’nın 56. maddesinde üç katmanda düzenlenir ve her katmanın açabileceği dava farklıdır:

Davacı	Dayanak	Açabileceği davalar
Müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyeti veya diğer ekonomik menfaati zarar gören ya da bu tehlikeyle karşılaşabilecek kişi (çoğunlukla rakip işletme)	m.56/1	Tespit, men, sonuçların ortadan kaldırılması ve düzeltme, araç ve malların imhası, maddi tazminat, manevi tazminat
Ekonomik çıkarları zarar gören veya bu tehlikeyle karşılaşabilecek müşteriler	m.56/2	Birinci fıkradaki bütün davalar; yalnızca araç ve malların imhası hariç
Ticaret ve sanayi odaları, esnaf odaları, borsalar, üyelerinin ekonomik menfaatlerini korumaya yetkili meslek ve ekonomik birlikler, tüketicilerin menfaatini koruyan sivil toplum kuruluşları ve kamusal nitelikteki kurumlar	m.56/3	Yalnızca tespit, men ve sonuçların ortadan kaldırılması (a, b, c bentleri)

Tablonun ikinci satırı bazı kaynaklarda farklı aktarılır: müşterilerin yalnızca tespit, men ve eski hâle getirme davası açabileceği, tazminat isteyemeyeceği yazılır. Kanunun lafzı farklıdır: müşteriler “birinci fıkradaki davaları açabilirler, ancak araçların ve malların imhasını isteyemezler.” Birinci fıkra maddi ve manevi tazminatı da içerdiği için, haksız rekabetten ekonomik çıkarı zarar gören müşteri, kusur ve zarar şartları varsa tazminat da isteyebilir. Tazminat yasağı yalnızca üçüncü fıkradaki odalar, birlikler ve kuruluşlar için geçerlidir.

Yargıtay, müşterilerin ve meslek kuruluşlarının dava hakkını kararlarında aynı sistemle açıklamıştır (11. HD E.2016/9938 K.2016/8528; 11. HD E.2022/7611 K.2024/4837). Odaların dava hakkı somut dosyalarda da kabul edildi: ticaret odası olduğu için aktif ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle reddedilen haksız rekabetin önlenmesi davası, odanın bu davayı açabileceği belirtilerek bozuldu (11. HD E.2012/9142 K.2013/8250); bir esnaf kuruluşunun üyelerinin menfaatini korumak için açtığı fiyat kırma davasında Hukuk Genel Kurulu, uyuşmazlığın sektör ve muhasip bilirkişilerden rapor alınarak çözülmesini istedi (HGK E.2017/117 K.2018/1883, 11.12.2018). Köklü bir okulun mezunlarını bir araya getiren derneğin, okulun adı ve logosunu kullanan özel okula karşı açtığı tespit ve men davasında da dava hakkı TTK m.56/3 ve HMK m.113 çerçevesinde kabul edildi, karar onandı (11. HD E.2025/5421 K.2026/1968, 13.04.2026).

Davanın karşı tarafının, yani fiili işleyen kişinin yanında çalıştıranın, yayın kuruluşunun veya hizmet sağlayıcının hangi hâllerde davalı gösterilebileceği ise haksız rekabet davasında görevli mahkeme ve davalı taraf yazımızın konusudur.

Şirket ortağı kendi adına dava açabilir mi?

Haksız rekabet şirkete yönelmişse dava hakkı şirket tüzel kişiliğine aittir. Ortağın, şirkete karşı işlenen haksız rekabet nedeniyle kendi adına istediği maddi tazminat aktif husumet yokluğundan reddedilmiş ve karar onanmıştır (11. HD E.2023/4797 K.2024/6813, 26.09.2024). Davayı şirket, yetkili temsilcisi aracılığıyla açar.

Ortakların kişilik haklarına ayrıca saldırı varsa durum farklı değerlendirilebilir. Müşterilere gönderilen mektuplar nedeniyle açılan bir davada bölge adliye mahkemesi şirket lehine maddi ve manevi tazminatın yanında iki gerçek kişi davacı için de ayrı manevi tazminata hükmetmiş, Yargıtay kararı onamıştır (11. HD E.2024/3548 K.2025/1678). Bu talebin dayanağı, şirketin uğradığı haksız rekabetten çok kişilerin kendi şeref ve itibarına yönelen açıklamalardır.

Rakibin müşterileri neden dava açsın?

Müşterinin dava hakkı, haksız rekabetin yalnızca rakipleri değil alıcıları da zarara uğratabilmesinden kaynaklanır. Gerçek dışı bir “tek yetkili satıcı” ya da “onaylı ürün” tanıtımıyla mal alan bir işletme, bu tanıtım nedeniyle ekonomik zarar görmüşse kendi adına dava açabilir. Kötüleme dosyalarında ise müşteri genellikle davacıdan çok tanık konumundadır: rakibin size ilişkin söylediklerini ondan dinleyen, kendisine yazı ya da mesaj gönderilen kişi müşterinizdir. Bu yüzden müşterilerin bildirimlerini yazılı ve tarihli hâle getirmek davada önemli bir delil sağlar.

Haksız Rekabetin Men’i, Tespiti ve Önlenmesi Davası Arasındaki Fark

TTK’nın 56. maddesinin birinci fıkrası beş talep sayar. Bunlar tek dava dilekçesinde birlikte istenebilir, ama her birinin işlevi ve şartı farklıdır:

• Tespit (a): Fiilin haksız olup olmadığının belirlenmesi. Fiil sona ermiş olsa bile itibar düzeltmesi ve sonraki tazminat talebi için hukuki yarar sağlar.
• Men (b): Haksız rekabetin yasaklanması. Devam eden veya tekrarlanma tehlikesi bulunan fiile karşı açılır; “haksız rekabetin önlenmesi davası” adı da çoğunlukla bu talebi anlatır.
• Sonuçların ortadan kaldırılması ve düzeltme (c): Haksız rekabetin yarattığı maddi durumun giderilmesi; yanlış veya yanıltıcı beyanla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesi; kaçınılmazsa araç ve malların imhası.
• Maddi tazminat (d): Kusur varsa zarar ve ziyanın tazmini; hâkim, davalının haksız rekabet sonucunda elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da hükmedebilir.
• Manevi tazminat (e): Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesindeki şartların varlığında.

İlk üç talepte kusur aranmaz; davalının kötü niyetli olduğunu, hatta haksız rekabet yaptığını bildiğini ispat etmeniz gerekmez. Yargıtay da tazminat dışındaki istemlerde kusurun aranmadığını açıkça belirtmiştir (11. HD E.2019/5303 K.2020/629). Kötüleme dosyasında düzeltme talebi özel bir önem taşır: rakibin bayilerinize yazdığı yanlış bilgiyi aynı kitleye düzelttirmek, para tazminatından daha hızlı sonuç verebilir.

Kazanılan davada hükmün ilanı da istenebilir. TTK’nın 59. maddesine göre mahkeme, davayı kazanan tarafın istemiyle, gideri haksız çıkan taraftan alınmak üzere hükmün kesinleşmesinden sonra ilanına karar verebilir; ilanın şeklini ve kapsamını mahkeme belirler. Men ve sonuçların kaldırılması hükmü ayrıca, haksız rekabete konu malları davalıdan ticari amaçla elde etmiş kişiler hakkında da icra olunur (m.56/4). Dava sürerken kötülemenin sürmesini durdurmak için ihtiyati tedbir istenebilir (TTK m.61).

Haksız Rekabet Maddi ve Manevi Tazminat İçin Ek Şartlar

Tazminat talebi, haksız rekabetin varlığına ek olarak üç unsurun ispatına bağlıdır: davalının kusuru, zarar ve bu ikisi arasındaki illiyet bağı. Tespit ve men yönünden kabul edilen bir dava, tazminat yönünden bu üç unsurda ayrışabilir.

İlliyet bağı en sık tartışılan unsurdur. Müşterilere mektup gönderilen davada ilk derece mahkemesi, davacının mektuplardan sonra da o firmalarla ticari ilişkisini sürdürdüğünü ve bir sipariş iptalinin mektuplarla bağlantısının ispatlanamadığını belirterek maddi tazminatı reddetmişti; bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırarak şirket lehine maddi ve manevi tazminata hükmetti ve Yargıtay onadı (11. HD E.2024/3548 K.2025/1678). Aynı olay iki derecede farklı sonuç verebildiği için, sipariş iptallerini, müşteri yazışmalarını ve ciro değişimini kötüleme tarihleriyle eşleştirerek sunmak gerekir.

Zararın miktarı tam ispatlanamıyorsa tazminat kendiliğinden düşmez. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu‘nun 50. maddesinin ikinci fıkrasına göre hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önüne alarak zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. Gazete ilanlarıyla kötülenen davacının bilirkişi raporuna göre kazanç kaybına uğramadığı bir dosyada mahkeme, ticari itibarı zedelenen davacının kazanç kaybına uğramasının muhtemel olduğunu kabul ederek bu hükme dayanıp maddi tazminata hükmetti, karar onandı (11. HD E.2023/345 K.2024/3998). Kendi ürünü hakkında gerçek dışı tanıtım yapılan dosyada ise bilirkişi zararın tespit edilemediğini bildirmiş, mahkeme talep edilen 1.000 TL’yi takdiren kabul etmişti (11. HD E.2025/2295 K.2025/7313).

Aynı dosya manevi tazminatın sınırını da gösterir: davalının kendi ürününü gerçek dışı tanıtması haksız rekabet sayıldı, ama bu eylemin davacının ticari itibarını nasıl zedelediği somut delillerle ortaya konulamadığı için manevi tazminat reddedildi. Doğrudan davacıyı hedef alan kötülemede ise itibar zedelenmesi daha kolay gösterilir; gazete ilanlarıyla yapılan kötülemede şirket lehine manevi tazminata hükmedilmiştir (11. HD E.2023/345 K.2024/3998). Tazminatın hesap yöntemleri ve dilekçede nasıl yazılacağı ayrı yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.

Haksız Rekabeti İspatlamak: Hangi Deliller İşe Yarar?

Haksız rekabet davası şartlarının her birini ispat yükü kural olarak davacıdadır. Yargıtay’ın onadığı ret kararlarının ortak noktası, iddianın genel kalması ve somut fiilin delillendirilmemesidir. Kötüleme ve müşteri ayartma dosyalarında işe yarayan deliller şunlardır:

• Kötüleyici içeriğin kendisi: Paylaşımın, yorumun veya web sayfasının tarih, saat, adres ve hesap adı görünecek biçimde kaydı. Ekran görüntüsü tek başına itiraza açık olduğundan, içeriğin silinme riski varsa noter aracılığıyla tespit yaptırılması tercih edilir.
• Müşteriye giden yazışma: Rakibin müşterinize, bayinize veya tedarikçinize gönderdiği e-posta, mektup ya da mesajın aslı ve müşterinin bu yazıyı aldığını gösteren beyanı.
• Tanık: Rakibin sözlü olarak sizi kötülediği müşteri veya satış temsilcisi.
• Ticari defter ve bilirkişi: Ciro, sipariş ve müşteri sayısındaki değişimin kötüleme tarihleriyle karşılaştırılması; davalı defterlerinde kaybedilen müşterilerin izinin aranması.
• Failin kimliği: Hesabın, alan adının veya telefon hattının davalıya ait olduğunu gösteren kayıtlar. Bu bağ kurulamazsa dava, fiil haksız olsa bile reddedilebilir (11. HD E.2022/5739 K.2024/2345).

Delillerin kaybolma tehlikesi varsa dava açılmadan önce delil tespiti ve ihtiyati tedbir yoluna başvurulabilir. Bu yolların süreleri ve hangi mahkemeden isteneceği haksız rekabet davası görevli mahkeme yazımızda yer alır.

Haksız rekabet ihtarnamesinde neler yer almalı?

İhtarname dava şartı değildir, ama kötüleme dosyalarında iki işlev görür: rakibe fiilin haksız olduğunu bildirir ve ileride kusurun, yani rakibin bilerek devam ettiğinin ispatını kolaylaştırır. İçerik yer sağlayıcıda yayımlanıyorsa, onu haberdar etmenin de en sağlam yoludur. Bir ihtarnamede bulunması gereken unsurlar şunlardır:

• Kötüleyici açıklamanın tarihi, mecrası ve metni; varsa ekran kaydı ve tespit tutanağına atıf.
• Açıklamanın neden yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici olduğunun kısa ve somut açıklaması.
• Açıklamanın kaldırılması, aynı kitleye düzeltme yapılması ve tekrarından kaçınılması talebi ile makul bir süre.
• Süre içinde talep yerine getirilmezse TTK’nın 56. maddesindeki davaların açılacağı bildirimi.

İhtarnamenin tarihi ceza tarafında da sonuç doğurur. Yargıtay, haksız rekabet suçunda rakibe gönderilen ihtarnamenin tarihini fiil ve failin öğrenildiği tarih saymış ve şikâyet için altı aylık süreyi o tarihten başlatmıştır (19. CD E.2017/4719 K.2018/8539); ayrıntısı haksız rekabet suçu ve savcılığa şikâyet yazımızdadır. İhtarname göndermeden önce ceza şikâyeti düşünülüyorsa bu tarih hesaba katılmalıdır.

Yargıtay Kararlarında Haksız Rekabet Sayılan ve Sayılmayan Davranışlar

Aşağıdaki tablo, bu yazıda tam metnini incelediğimiz kararları davranış tipine göre özetler. “Onama” yazan satırlarda Yargıtay, alt mahkemenin aynı satırda özetlenen sonucunu onaylamıştır.

Davranış	Sonuç	Karar
Fırıncının sosyal medyada un üreticisini “hilekâr, hırsız” diye nitelendirmesi	Haksız rekabet; rakip olmasa da müşteri-tedarikçi ilişkisi yeterli (onama)	11. HD E.2023/3234 K.2024/5302
Bayilere “taklit ürün” yazısı ve internet portalında yayın	Haksız rekabet, manevi tazminat, ilan (onama)	11. HD E.2025/868 K.2025/6807
Davacının iş ilişkisi içindeki firmalara mektup gönderme	Kötüleme ve sözleşmeyi ihlale yöneltme, maddi ve manevi tazminat (onama)	11. HD E.2024/3548 K.2025/1678
Cevap olarak verilen gazete ilanında davacıyı küçük düşürme	Gereksiz yere incitici; zarar tespit edilemese de TBK 50/2 ile tazminat (onama)	11. HD E.2023/345 K.2024/3998
Sosyal medya hesabında ürün etiketleri üzerinden karalayıcı paylaşımlar	Eleştiri hakkı aşıldı (bozma)	11. HD E.2025/3149 K.2026/723
Röportajda rakibin yaptığı sahaların maliyetini eleştirme	Gereksiz yere incitici değil (bozma)	11. HD E.2017/2616 K.2019/1680
Kooperatif genel kurulunda birlik politikasını eleştirme	Eleştiri sınırında (onama)	11. HD E.2024/5152 K.2025/3281
Reklamda kendi hizmetinin üstünlüğünü iddialı biçimde övme	Kötüleme değil (direnme bozuldu, oy çokluğu)	HGK E.2024/567 K.2026/70
Kendi cihazını gerçeğe aykırı biçimde “ilk ve tek onaylı” tanıtma	TTK 55/1-a-2; 1.000 TL takdiri tazminat, manevi red (onama)	11. HD E.2025/2295 K.2025/7313
Eski çalışanın programı karıştırılacak ölçüde benzetmesi ve işverenin projelerini kendi tecrübesi gibi sunması	Haksız rekabet (direnme bozuldu)	HGK E.2021/944 K.2023/62
Eski çalışanın aynı alanda şirkete ortak olması	Tek başına haksız rekabet değil (onama)	11. HD E.2025/2294 K.2025/6974
Rakibin daha yüksek ücretle personel alması	Sır ele geçirme amacı ispatlanmadıkça değil (onama)	11. HD E.2025/3135 K.2025/7794
Personel geçişi ve müşteri kaybı, hukuka aykırı eylem yok	Haksız rekabet değil (onama)	11. HD E.2024/2584 K.2025/1750
Ürünü rakipten ucuza satmak	Tek başına değil; TTK 55/1-a-6 koşulları aranır (onama)	11. HD E.2025/5279 K.2026/2522
Haberdar edildiği hâlde içeriği kaldırmayan yer sağlayıcı	Sorumluluk değerlendirilmeli (bozma)	11. HD E.2019/5303 K.2020/629

Rakibinizin Kötülemesini Belgelediyseniz Bir Sonraki Adım

Haksız rekabet davası şartları dosyanızda oluşmuş olsa bile, dava açmadan önce süre ve yol seçimini birlikte düşünmek gerekir. TTK’nın 60. maddesine göre haksız rekabet davaları, hakkın doğumunu öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde üç yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır. Tazminat talebi için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekip gerekmediği, talepleri nasıl birleştirdiğinize göre değişir; görevli mahkeme, arabuluculuk ve zamanaşımı hesabı haksız rekabet davasında görevli mahkeme ve arabuluculuk yazımızda anlatılmıştır.

Rakibinizin müşterilerinize ya da kamuya yönelik kötüleyici açıklamalarını tarihli olarak topladıysanız ve bunların ticari ilişkilerinizi etkilediğini düşünüyorsanız, hangi talebin hangi delille desteklenebileceğini birlikte değerlendirebiliriz. Şirketler arası uyuşmazlıklardaki çalışma biçimimizi Ankara şirket avukatı sayfasında bulabilir, belgelerinizle iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz. Kamuya yönelik bir çağrı veya kampanya söz konusuysa, eleştiri sınırına dair boykot çağrısı yazımız da yol gösterebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Haksız rekabet davası şartları nelerdir?

Dürüstlük kuralına aykırı bir davranış, bu davranışın rakipler veya tedarikçi ile müşteriler arasındaki ilişkileri etkilemeye elverişli olması ve davacının ekonomik menfaatinin zarar görmesi ya da zarar tehlikesiyle karşılaşması gerekir. Tazminat için ayrıca kusur, zarar ve illiyet bağı ispatlanır.

Haksız rekabet davasını kimler açabilir?

Ekonomik menfaati zarar gören veya bu tehlikeyle karşılaşan kişi bütün davaları açabilir. Müşteriler imha hariç aynı davaları açabilir. Odalar, meslek birlikleri ve tüketici kuruluşları yalnızca tespit, men ve sonuçların kaldırılması davalarını açabilir (TTK m.56).

Rakip olmayan biri hakkında haksız rekabet davası açılabilir mi?

Açılabilir. Hukuk Genel Kurulu haksız rekabet için taraflar arasında rekabet ilişkisinin aranmadığını belirtmiştir. Un üreticisini sosyal medyada kötüleyen bir fırıncı hakkındaki tespit ve tazminat kararı da bu gerekçeyle onanmıştır.

Doğru bir bilgiyi paylaşmak haksız rekabet olur mu?

Olabilir. TTK m.55/1-a-1 yanlış ve yanıltıcı açıklamanın yanında gereksiz yere incitici açıklamayı da sayar. Doğrulanabilir bir olguya dayanan, konuyla sınırlı ve ölçülü dille yapılan eleştiri ise haksız rekabet sayılmaz.

Google’a veya sosyal medyaya yazılan olumsuz yorum haksız rekabet midir?

Yorumun içeriğine bağlıdır. Ürün deneyimine dayanan ölçülü bir değerlendirme eleştiridir. Suç isnadı içeren, karalamaya varan veya gerçeği çarpıtan paylaşımlar ise Yargıtay kararlarında haksız rekabet olarak kabul edilmiştir.

Eski çalışanım müşterilerimi götürdü, dava açabilir miyim?

Çalışanın ayrılıp aynı alanda iş kurması ve müşterilerin ona geçmesi tek başına yetmez. Kötüleme, müşteriyi sözleşmesini bozmaya yöneltme veya iş sırlarının hukuka aykırı kullanımı gibi bir yöntemi somut delille göstermeniz gerekir.

Haksız rekabetin men’i davasında kusur aranır mı?

Aranmaz. Tespit, men ve sonuçların ortadan kaldırılması taleplerinde davalının kusuru gerekmez. Kusur, yalnızca maddi tazminat talebinin şartıdır (TTK m.56/1-d).

Müşteriler haksız rekabet nedeniyle tazminat isteyebilir mi?

İsteyebilir. TTK m.56/2 müşterilere birinci fıkradaki bütün davaları tanır, yalnızca araç ve malların imhasını istemelerini yasaklar. Tazminat yasağı odalar ve birlikler içindir.

Ticaret odası haksız rekabet davası açabilir mi?

Açabilir; ancak yalnızca fiilin haksızlığının tespiti, men’i ve sonuçlarının ortadan kaldırılması taleplerinde. Yargıtay, ticaret odasının açtığı önleme davasını aktif ehliyet yokluğundan reddeden kararı bozmuştur.

Zararımı rakamla gösteremezsem tazminat alabilir miyim?

Alabilirsiniz. Zararın miktarı tam ispatlanamıyorsa hâkim TBK m.50/2 uyarınca olayların olağan akışına göre hakkaniyete uygun bir miktar belirler. Ancak zararın varlığını ve kötülemeyle bağlantısını gösteren deliller yine de sunulmalıdır.

Kazandığım haksız rekabet kararı gazetede ilan edilir mi?

İsterseniz edilebilir. TTK m.59’a göre mahkeme, kazanan tarafın istemi üzerine, gideri haksız çıkan taraftan alınmak üzere hükmün kesinleşmesinden sonra ilanına karar verebilir; şekli ve kapsamı mahkemece belirlenir.

Haksız rekabet halleri kanunda sınırlı olarak mı sayılmıştır?

Hayır. TTK m.55 haksız rekabet hâllerinin başlıcalarını sayar. Listede yer almayan davranış da m.54’teki genel hükme göre, dürüstlük kuralına aykırı ve piyasadaki ilişkileri etkileyici nitelikteyse haksız rekabet sayılabilir.

---

Kendi dosyanızda dava açmadan önce bir avukatla görüşmeniz gerekir; çünkü kötülemenin delili, sürelerin başlangıcı ve hangi talebin hangi davalıya yöneltileceği her olayda ayrı hesaplanır. Bu yazı Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu hükümleri ile tam metnini incelediğimiz Yargıtay kararlarına dayanır ve genel bilgilendirme amacı taşır.