Kazadan Sonra İbraname İmzalamak Hak Kaybına Yol Açar Mı?

Kazadan sonra ibraname imzalamak, belgenin kapsamına göre ileride talep edilebilecek tazminat haklarını sona erdirebilir; ancak her ibraname bu sonucu doğurmaz. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesi, kazadan doğan sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları doğrudan geçersiz sayar; tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmaların ise iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Bu nedenle asıl soru “imza attım mı” değil, “imzalanan belge neyi kapsıyor ve ne kadar süre önce imzalandı” sorusudur.

Trafik kazasından sonra birçok kişi, sigorta şirketi veya karşı taraf tarafından sunulan bir ibraname ile karşılaşır. Ödeme yapılacağı söylenerek imza istendiğinde tereddüt yaşanması olağandır. Trafik kazası hukuku kapsamında bu belgelerin ciddi sonuçlar doğurabileceği unutulmamalıdır. Aşağıda, imzadan önce belgenin nasıl okunacağı, hangi ifadenin ne anlama geldiği ve imza atıldıktan sonra kanunun tanıdığı sürelerin nasıl işlediği ayrı ayrı ele alınmıştır.

Kazadan Sonra İbraname İmzalamak Her Zaman Hak Kaybı Demek mi?

Hayır. Kazadan sonra ibraname imzalamak tek başına hak kaybı sonucunu doğurmaz; sonucu belirleyen üç unsur vardır: belgenin kapsamı, ödenen tutarın gerçek zararı karşılayıp karşılamadığı ve imza tarihinden bu yana geçen süre. Bu üçü birlikte değerlendirilmeden “imza attım, artık hiçbir şey yapamam” sonucuna varmak yanlıştır.

Kanun, trafik kazasından doğan anlaşmaları iki ayrı rejime tabi tutar. Sorumluluğun kendisini kaldıran veya daraltan bir anlaşma baştan geçersizdir; tazminatın miktarına ilişkin olup yetersiz kaldığı açıkça belli olan bir anlaşma ise geçersiz değil, belirli bir süre içinde iptal edilebilir niteliktedir. Hangi rejimin uygulanacağı, belgede yazan cümleye göre değişir.

Bu nedenle değerlendirme her zaman belgeden başlar. Aşağıdaki başlıklarda önce belgenin ne olduğu, sonra içindeki ifadelerin ne anlama geldiği, en sonunda da imza atıldıktan sonra kanunun tanıdığı süreler ele alınmıştır.

İbraname Nedir?

İbraname, alacaklının borçluya karşı olan alacağını tamamen veya kısmen aldığını ve bu kalem bakımından başka bir talebi kalmadığını beyan ettiği yazılı belgedir. Hukuki dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 132. maddesidir: borç, tarafların yapacağı ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir. Trafik kazalarında bu belge çoğunlukla sigorta şirketi ödemeyi yapmadan hemen önce imzalatılır.

Belgenin adı her zaman “ibraname” olmaz. Uygulamada aynı işlevi gören belgeler ibra ve feragatname, mutabakatname, tazminat makbuzu, teslim ibra belgesi veya hasar ödeme mutabakat formu başlığını taşıyabilir. Belgenin hukuki niteliğini başlığı değil, içindeki ifadeler belirler. Bu nedenle “bana ibraname imzalatmadılar” düşüncesi tek başına güvence vermez.

İbraname borcu sona erdirme iradesini gösterir; ancak imzalanan her belge otomatik olarak geçerli sayılmaz. Kanun, trafik kazalarına özgü olarak iki ayrı denetim kapısı öngörmüştür ve bu kapılar aşağıda ayrı başlıklar altında açıklanmıştır.

İbraname ile Makbuz Arasındaki Fark Nedir?

Makbuz yalnızca bir ödemenin yapıldığını kanıtlar; ibraname ise o kalem bakımından başka talep olmadığını beyan eder. Fark pratikte belirleyicidir: bir makbuz imzalayan kişi eksik kalan tutarı talep etmeye devam edebilirken, kapsamlı bir ibraname imzalayan kişi aynı kalem için yeniden talepte bulunmakta zorlanır.

Belgenin hangisi sayılacağı değerlendirilirken bakılan ölçütler şunlardır: belgede bir bedel yazılı mı, yazılı tutar gerçek zararın ne kadarını karşılıyor, fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmuş mu, belge hangi zarar kalemlerini sayıyor ve zarar imza anında kesinleşmiş miydi. Ödenen tutar zararı karşılamaktan açıkça uzaksa belge çoğu zaman ibra değil, kısmi ödeme makbuzu olarak değerlendirilir.

İbraname Noterde mi Düzenlenir?

Hayır. Türk Borçlar Kanunu m.132, ibranın geçerliliğini herhangi bir şekil şartına bağlamamıştır: borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile ibra sözleşmesi şekle bağlı olmaksızın yapılabilir. Servis masasında imzalanan düz bir A4 kâğıdı da, noterde düzenlenen bir belge de aynı hukuki niteliği taşıyabilir.

Bunun tersi de doğrudur: noterde düzenlenmiş olmak belgeye kendiliğinden dokunulmazlık kazandırmaz. Yargıtay, içinde hiçbir bedel yazılı olmayan bir ibraname-feragatnamenin noterde düzenlenmiş olmasına rağmen makbuz niteliğini dahi taşımadığına ve buna dayanılarak davanın reddedilemeyeceğine karar vermiştir. Noter onayı belgenin imzalandığını ispatlar; içeriğinin hakkaniyete uygun olduğunu göstermez.

Trafik Kazasından Sonra İbraname Neden İmzalanır?

Sigorta şirketleri açısından amaç dosyayı kapatmaktır. Araç değer kaybı, hasar farkı veya maddi zarar kalemlerinde ödeme yapılırken, dosyanın tamamen sonuçlandığını göstermek için ibraname sunulur. Şirket açısından bu belge, sonradan gelecek bir talebe karşı savunma hazırlığıdır.

Karşı taraf sürücü açısından ise amaç genellikle olayı büyütmemektir. Olay yerinde “masrafını verdim, sorun kalmadı” içerikli bir kâğıt imzalatmak, sonradan açılacak taleplere karşı kullanılmak üzere saklanır.

Zarar gören taraf ise çoğu zaman teklif edilen tutarın yeterli olup olmadığını bilmeden belgeyi imzalar. Ödemenin hızlanacağı söylendiğinde belge bir formalite gibi görünür. Oysa aynı belge, ileride açılacak bir davada karşı tarafın ilk sunacağı delil hâline gelir.

İbraname İmzalamak Zorunlu mu? Sigortanın Gönderdiği Belge Reddedilebilir mi?

Hayır, ibraname imzalamak zorunlu değildir. İbra bir sözleşmedir ve hiç kimse sözleşme yapmaya zorlanamaz. Sigorta şirketinin zorunlu mali sorumluluk sigortasından doğan ödeme yükümlülüğü, zarar görenin ayrıca bir ibraname imzalamasına bağlı değildir; yükümlülüğün kaynağı poliçe ve kanundur, imzalanan belge değildir.

Pratikte belge, ödeme dosyasının kapanış evrakı olarak sunulur ve imzalanmadığı takdirde ödemenin yapılmayacağı izlenimi doğar. Böyle bir durumda üç seçenek vardır: belgeyi olduğu gibi imzalamak, kapsamı daraltılmış bir metni imzalamak ya da belgeye ihtirazi kayıt düşerek imzalamak. Üçüncü yol, ödemeyi almakla talep hakkını korumayı bir arada mümkün kılar.

Ödeme yapılmaz veya eksik yapılırsa izlenecek yol bellidir: önce şirkete yazılı başvuru, ardından Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme. Eksik ödeme hâlinde yürütülecek adımlar sigorta şirketinin eksik ödeme yapması hâlinde ne yapılır başlıklı yazıda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Trafik Kazası İbraname Örneğinde Hangi İfadeler Yer Alır?

Bir trafik kazası ibraname örneğini değerlendirirken bakılması gereken şey belgenin biçimi değil, içindeki kalıp ifadelerdir. Uygulamada kullanılan metinler birbirine çok benzer ve her kalıbın hukuken farklı bir sonucu vardır. Aşağıdaki tablo, sigorta şirketlerinin ve karşı tarafın en sık kullandığı ifadeleri ve bunların anlamını gösterir.

Belgedeki ifade	Hukuki anlamı	Taşıdığı risk
“Her türlü maddi ve manevi zararımı aldım, başkaca hak ve talebim yoktur.”	Tüm zarar kalemlerini kapsayan genel ibra beyanı	En yüksek risk. Değer kaybı, hasar farkı ve bedensel zarar dâhil her kalemi kapsadığı ileri sürülür.
“İşbu ödeme … plakalı araçta meydana gelen hasar bedeline ilişkindir.”	Tek kaleme özgülenmiş sınırlı ibra	Düşük risk. Kapsam dışı kalan kalemler için talep hakkı devam edebilir.
“Fazlaya ilişkin haklarım saklıdır.” / “İhtirazi kayıtla”	Kısmi ödemenin kabulü, talep hakkının korunması	Koruyucu ifade. Belgeyi ibra olmaktan çıkarıp makbuza yaklaştırır.
“Açılmış ve açılacak her türlü davadan vazgeçtim.”	Dava yolundan feragat beyanı	Yüksek risk. Genel ibra ile birlikte kullanıldığında savunmanın temel dayanağı olur.
Belgede hiçbir bedel yazılı değil	Karşılıksız ibra beyanı	Belge zayıftır; Yargıtay bu tür belgeleri makbuz niteliğinde bile görmemiştir.
“Aracımı hasarsız ve eksiksiz teslim aldım.”	Onarımın kabulüne ilişkin teslim beyanı	Orta risk. Gizli hasar ve değer kaybı tartışmasında aleyhe delil olarak kullanılır.

Tabloda görüldüğü gibi belirleyici olan tek cümledir. “Hasar bedeline ilişkindir” ifadesiyle sınırlanmış bir belge ile “her türlü maddi ve manevi zararımı aldım” ifadesi taşıyan bir belge arasındaki fark, ileride talep edilebilecek tutarın tamamı kadar olabilir.

Teslim İbra Belgesi Nedir, İbranameden Farkı Var mı?

Teslim ibra belgesi, onarımı biten aracın servisten teslim alınması sırasında imzalatılan belgedir. Adı ödeme değil teslim üzerinedir; bu yüzden çoğu kişi bunu bir teslim tutanağı sanarak imzalar. Oysa metinde “aracımı eksiksiz teslim aldım, başkaca talebim yoktur” benzeri bir cümle varsa belge, teslim tutanağı olmaktan çıkıp ibra beyanına dönüşür.

İki belgenin ayrımı şudur: teslim tutanağı yalnızca aracın hangi tarihte, hangi durumda teslim alındığını tespit eder; ibra beyanı ise talep hakkının sona erdiğini açıklar. Belgede teslimin ötesine geçen bir feragat cümlesi varsa, imzadan önce o cümlenin çıkarılması ya da “değer kaybı ve gizli hasar talep haklarım saklıdır” kaydının eklenmesi istenebilir.

Bu belge çoğu zaman onarım faturası kesilirken, aracın anahtarı teslim edilmeden imzalatıldığı için sakin bir değerlendirme ortamı oluşmaz. Aracın teslim alınması ile belgenin imzalanması hukuken birbirine bağlı değildir; teslim, imza atılmadan da talep edilebilir.

İbraname Nasıl Hazırlanır, İbraname Kim Hazırlar?

Uygulamada ibranameyi çoğunlukla ödemeyi yapan taraf, yani sigorta şirketi veya karşı tarafın vekili hazırlar; belge zarar görene hazır metin olarak sunulur. Metni hazırlayan tarafın belirsiz bıraktığı her nokta, kural olarak o tarafın aleyhine yorumlanır — ancak bu yorum ancak uyuşmazlık çıktığında yapılır. Zarar gören açısından metinde bulunması gereken asgari unsurlar şunlardır:

• Kaza tarihi, kaza tespit tutanağı veya hasar dosya numarası ile araç plakası
• Ödenen tutarın rakam ve yazıyla açıkça yazılması
• Ödemenin hangi zarar kalemine ait olduğunun tek tek sayılması (onarım bedeli, değer kaybı, ikame araç, iş göremezlik)
• Kapsam dışı bırakılan kalemler için “fazlaya ilişkin haklar saklıdır” kaydı
• Bedensel zarar varsa tedavinin devam ettiğine ve maluliyetin kesinleşmediğine ilişkin ifade
• Belgeyi imzalayan kişinin sıfatı (malik, sürücü, mirasçı, vekil) ve imza tarihi

Metinde “tüm”, “her türlü”, “başkaca” gibi kapsamı genişleten kelimeler varsa ve bunların karşılığında ödenen tutar gerçek zararı karşılamıyorsa, belge imzalanmadan önce bu kelimelerin çıkarılması istenebilir. Karşı taraf bunu kabul etmiyorsa ihtirazi kayıt düşmek geriye kalan tek koruyucu yoldur.

Trafik Kazası Sonrası İbraname Örneği İnternetten İndirilebilir mi?

İnternette dolaşan hazır metinler her dosyaya uymaz ve çoğu zaman ödemeyi yapan tarafın kalıplarını taşır. İbraname, belirli bir kazaya, belirli bir zarar tutarına ve belirli kalemlere özgü düzenlenmesi gereken bir belgedir; kalem listesi ve ödeme tutarı boş bırakılmış bir şablonun imzalanması, kapsamı sınırsız bir feragat beyanına dönüşebilir.

Bu nedenle bu yazıda indirilebilir bir şablon sunulmamış, bunun yerine belgelerde geçen kalıp ifadeler ve bunların hukuki sonuçları yukarıdaki tabloda gösterilmiştir. Elinizdeki metni bu tabloya göre okumak, hazır bir örneği doldurmaktan daha güvenlidir; imzalanacak metinde hangi cümlenin kalacağına karar vermeden önce zararın kalem kalem hesaplanması gerekir.

Hangi Durumlarda Hak Kaybı Doğar?

Hak kaybı, üç unsurun bir araya gelmesiyle doğar: belgenin kapsamlı olması, ödemenin gerçekten yapılmış olması ve kanunun tanıdığı iki yıllık sürenin sessiz geçirilmesi. Bu üçü birlikte gerçekleştiğinde sonradan açılan dava, esasa girilmeden reddedilebilir.

Özellikle şu durumlarda risk artar:

• Ödeme karşılığında kapsamlı bir ibraname imzalanmışsa
• İbraname tüm zarar kalemlerini kapsıyorsa
• Belgede fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmamışsa
• İmza tarihinden itibaren iki yıl içinde hiçbir itiraz veya başvuru yapılmamışsa

Buradaki dördüncü madde, uygulamada en çok gözden kaçan noktadır. “Uzun süre sessiz kalmak” belirsiz bir risk değil, kanunun sayıyla belirlediği bir süredir: KTK m.111/2 iptal hakkını iki yılla sınırlar ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Süre geçtikten sonra karşı taraf hiçbir itirazda bulunmasa dahi mahkeme veya hakem heyeti bu durumu kendiliğinden dikkate alır.

Her İbraname Geçerli midir?

Hayır. Trafik kazalarında ibranameler iki ayrı denetime tabidir ve bu ikisi birbirine karıştırılmamalıdır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 111. maddesi iki fıkradan oluşur ve her fıkra farklı bir sonuç doğurur.

Birinci fıkra şöyledir: “Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir.” Burada iptal edilebilirlik değil, kesin hükümsüzlük vardır. Örneğin “kazadan doğan hiçbir sorumluluğu kabul etmiyorum, karşı taraf da hiçbir talepte bulunmayacaktır” biçimindeki bir anlaşma baştan geçersizdir ve bu geçersizlik herhangi bir süreye bağlı değildir.

İkinci fıkra ise tazminatın miktarına ilişkin anlaşmaları düzenler: “Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.” Burada anlaşma geçersiz değildir; iptal edilebilir niteliktedir ve iptal süreye bağlıdır.

Kanunun kullandığı iki kavram da iki yönlüdür. Yetersiz anlaşma, zarar görenin aleyhine düşük kalan anlaşmadır; fahiş anlaşma ise ödeyenin aleyhine aşırı yüksek olanıdır. Bu nedenle fahişlik iddiası kural olarak işleten veya sigortacı tarafından ileri sürülür. Maddenin uygulanmasına ilişkin Yargıtay içtihadı, KTK madde 111 yetersiz veya fahiş ödeme itirazı ve Yargıtay kararları başlıklı yazıda karar künyeleriyle birlikte incelenmiştir.

İbraname Şartları Nelerdir? İbraname Geçerlilik Şartları

İbraname geçerlilik şartları bakımından belgenin ayakta kalabilmesi için aranan hususlar şunlardır:

• Karşılık: Belgede bir bedel yazılı mı, ödeme gerçekten yapılmış mı?
• Denge: Ödenen tutar ile gerçek zarar arasında açık bir yetersizlik var mı?
• İrade: İmza yanılma, aldatma veya korkutma etkisi altında mı atılmış?
• Kapsam: Belge hangi kalemleri saydı, sayılmayan kalemler için feragat var mı?
• Zamanlama: Zarar imza anında kesinleşmiş miydi, tedavi veya onarım sürüyor muydu?

Bu ölçütlerden biri eksikse belge kendiliğinden geçersiz hâle gelmez; ancak geçerliliği tartışmaya açılır. Değerlendirmeyi yapan merci, ödenen tutarı bilirkişi veya aktüer raporuyla belirlenen gerçek zarara karşı ölçer.

“Sadece Bu Ödeme İçindir” Şeklindeki İbranameler

Bazı belgelerde ibra, yalnızca belirli bir zarar kalemi için düzenlenir. “İşbu ödeme sadece araç hasar bedeline ilişkindir” gibi bir ibare bulunması, belgenin kapsamını o kalemle sınırlar. Bu durumda değer kaybı, ikame araç bedeli veya bedensel zarar gibi kalemler için talep hakkı devam edebilir.

Sınırlayıcı ifadenin belgede nerede durduğu da önemlidir. Metnin başında “yalnızca hasar bedeline ilişkindir” yazıp sonunda “başkaca hiçbir talebim yoktur” eklenmişse belge kendi içinde çelişir. Böyle bir çelişki, belgeyi hazırlayan taraf aleyhine yorumlanır; çünkü metni kaleme alan taraf, belirsizliğin sonucuna katlanır.

Bu nedenle imzadan önce yapılacak en somut iş, belgeyi baştan sona okuyup kapsamı genişleten cümleleri işaretlemektir. Tek bir “başkaca” kelimesi, belgenin sınırlı görünen kapsamını tümüyle değiştirebilir.

İbranameye İhtirazi Kayıt Düşmek Ne İşe Yarar?

İhtirazi kayıt, bir ödemeyi kabul ederken talep hakkının tamamından vazgeçilmediğini açıkça bildirmektir. Uygulamadaki karşılığı “fazlaya ilişkin haklarım saklıdır” ya da “işbu ödeme kısmi ödeme olarak kabul edilmiştir” kaydıdır. Bu kayıt, belgeyi ibra beyanı olmaktan çıkarıp kısmi ödeme makbuzuna yaklaştırır.

Kaydın etkili olması için belgenin kendisine, imzanın hemen yanına el yazısıyla yazılması ve imzalı nüshanın bir örneğinin alınması gerekir. Sözlü olarak “ben yine de talep ederim” demek, belgede aksi yazılıyken ispat değeri taşımaz. Elektronik ortamda imzalanan formlarda ise kayıt, ödeme öncesinde şirkete gönderilen yazılı bir bildirimle kurulur.

İhtirazi kaydın önemi, karşı tarafın savunmasında görülür. Ödeme yapan taraf çoğu zaman “belge ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmıştır” diyerek talebin reddini ister. Kayıt varsa bu savunmanın dayanağı ortadan kalkar; kayıt yoksa belgenin kapsamı ve ödenen tutarın yeterliliği üzerinden tartışma yürütülür.

Manevi Tazminat Açısından Durum

Maddi zarar için imzalanan bir ibraname, manevi tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Manevi tazminat, kişilik değerlerinde meydana gelen eksilmenin karşılığıdır ve araç hasarına ilişkin bir ödemenin kapsamına girmez. Ancak metin “tüm maddi ve manevi haklar” biçiminde düzenlenmişse durum değişir.

Bu ayrım, yaralanmalı kazalarda daha da önem kazanır. Kalıcı iz, uzuv kaybı veya sürekli iş göremezlik gibi sonuçlar kazadan aylar sonra netleşir. Kalıcı iz hâlinde manevi tazminatın nasıl değerlendirildiği trafik kazasında kalıcı iz kalırsa manevi tazminat nasıl değerlendirilir başlıklı yazıda ele alınmıştır.

Tedavi süreci tamamlanmadan, yalnızca araç hasarı konuşulurken “manevi” kelimesini de içeren bir belgeye imza atmak, henüz doğmamış bir hakkın kapsama alınması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle bedensel zarar ihtimali varken imzalanacak metinden manevi tazminata ilişkin ifadelerin çıkarılması istenmelidir.

Kısmi Ödeme – Tam İbra Sorunu

Uygulamada en sık karşılaşılan durum şudur: sigorta şirketi zararın bir bölümünü karşılayan bir ödeme yapar, ancak karşılığında dosyanın tamamını kapatan bir ibra ister. Ödenen tutar ile imzalanan belgenin kapsamı arasında oransızlık doğar.

Bu noktada sorulması gereken soru bellidir: ödenen tutar gerçek zararın ne kadarını karşılıyor? Cevap belirsizse belge imzalanmadan önce zararın hesaplanması gerekir. Onarım bedeli faturayla, değer kaybı ekspertiz raporuyla, bedensel zarar ise maluliyet oranı üzerinden hesaplanır; bu kalemlerin hiçbiri tahminle belirlenmez.

Zararı karşılamayan bir ödemenin karşılığında alınan belge, hukuken çoğu zaman ibra değil kısmi ödeme makbuzu sayılır. Belgede bedel yazılı değilse durum daha da nettir: karşılıksız bir ibra beyanına hukuki değer tanınmaz. Yine de bu değerlendirme sonradan yapılan bir denetimdir; imza anında kapsamın sınırlandırılması her zaman daha güvenlidir.

İmzadan Sonra Dava Açılabilir mi?

Evet, açılabilir. İbraname imzalanmış olması dava hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; belgenin kapsamı ve ödenen tutarın yeterliliği yargılama içinde tartışılır. Kanun bunun için ayrı bir iptal davası açılmasını da şart koşmaz.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre KTK m.111/2 hükmünden yararlanmak için ibra belgesinin iptalinin açıkça ve ayrıca istenmesine gerek yoktur; bu husus dava sırasında ileri sürülebileceği gibi, belgenin yapıldığı tarihten itibaren iki yıl içinde hükümlerinin kabul edilmediğine ilişkin bir irade açıklaması da yeterlidir (Y. 17. HD 13.05.2019, E.2016/14362 K.2019/5911). Sigorta şirketine gönderilen yazılı bakiye tazminat başvurusu bu nitelikte bir irade açıklamasıdır.

Aynı kararda, iki yıllık sürenin hak düşürücü süre olduğu ve mahkemece re’sen dikkate alınması gerektiği de belirtilmiştir. Bu, sürenin zamanaşımından farkıdır: zamanaşımı karşı tarafın ileri sürmesine bağlıyken, hak düşürücü süre kendiliğinden incelenir. Karşı taraf hiç itiraz etmese bile süre geçmişse esasa girilmez. (17. Hukuk Dairesi 2021 yılında kapatılmış, işleri 4. Hukuk Dairesi’ne devredilmiştir; bu dairenin kararları geçerliliğini korur, yalnızca temyiz mercii değişmiştir.)

Uyuşmazlığın hangi mercide görüleceği ise KTK m.110’da düzenlenmiştir: motorlu araç kazalarından doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür ve dava, sigortacının şubesinin veya sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi kazanın olduğu yer mahkemesinde de açılabilir. Sigorta şirketine karşı ileri sürülen taleplerde Sigorta Tahkim Komisyonu da bir seçenektir; sigorta tahkim komisyonu kararına itiraz süreci ayrı bir yazıda açıklanmıştır.

İbraname Süresi: İmzaladıktan Sonra Ne Kadar Süreniz Var?

Kazadan sonra imzalanan belgeye itiraz etmek için tanınan süre, itirazın hangi gerekçeye dayandığına göre değişir. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık kullanılan dört gerekçeyi ve bunların kanuni sürelerini karşılaştırır.

İtiraz gerekçesi	Dayanak	Süre	Başlangıç
Anlaşma sorumluluğu kaldırıyor veya daraltıyor	KTK m.111/1	Süre yok (kesin hükümsüzlük)	—
Ödeme yetersiz / fahiş	KTK m.111/2	2 yıl (hak düşürücü)	Anlaşmanın yapıldığı tarih
Yanılma, aldatma veya korkutma	TBK m.39	1 yıl	Yanılma veya aldatmanın öğrenildiği ya da korkutmanın etkisinin kalktığı an
Aşırı yararlanma (edimler arası açık oransızlık)	TBK m.28	1 yıl / her hâlde 5 yıl	Düşüncesizlik veya deneyimsizliğin öğrenilmesi / sözleşmenin kurulması
Tazminat alacağının kendisi	KTK m.109/1	2 yıl / her hâlde 10 yıl	Zararın ve sorumlunun öğrenilmesi / kaza günü

Tablodaki en kritik satır ikincisidir. KTK m.111/2’deki iki yıllık süre ödeme tarihinden değil, anlaşmanın yapıldığı tarihten işlemeye başlar. İbranamenin imzalandığı gün ile paranın hesaba geçtiği gün farklıysa, süre erken olan tarihten hesaplanır. Kaza tarihi ya da zararın öğrenildiği tarih ise bu sürenin başlangıcı değildir.

Ayrıca KTK m.111/2 süresi ile tazminat alacağının zamanaşımı birbirinden bağımsızdır. Ölümlü veya yaralanmalı bir kazada ceza kanunundan gelen uzamış zamanaşımı süresi işliyor olsa bile, imzalanmış bir ibraname varsa KTK m.111/2’deki iki yıl ayrıca işler ve uzun zamanaşımına güvenerek beklemek hak kaybına yol açar. Trafik kazalarında zamanaşımı sürelerinin tamamı trafik kazası tazminat zamanaşımı yazısında toplu olarak ele alınmıştır.

İbraname İmzalamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

• Metni baştan sona okuyun; imzalanacak nüshanın bir örneğini isteyin
• “Tüm haklarımı aldım”, “her türlü”, “başkaca talebim yoktur” gibi ifadeleri işaretleyin
• Belgenin sadece belirli bir kalem için mi düzenlendiğine bakın
• Ödenen tutarın gerçek zararınızı karşılayıp karşılamadığını değerlendirin
• Belgede bedel yazılı değilse imzalamadan önce tutarın yazılmasını isteyin
• Kapsamı daraltamıyorsanız ihtirazi kayıt düşün ve bunu imzanızın yanına yazın
• Tedavi veya onarım sürüyorsa imzayı süreç bitene kadar erteleyin
• Gerekirse hukuki görüş alın

Araç değer kaybı, hasar farkı ve bedensel zarar gibi teknik hesaplama gerektiren kalemlerde acele imza atmak, telafisi zor sonuçlar doğurur. Bu kalemlerin ortak özelliği, tutarın imza anında değil sonradan belirlenmesidir.

İmza öncesinde yapılacak en somut hazırlık, zararın kalem kalem listelenmesidir. Onarım faturası, ekspertiz raporu, ikame araç bedeli, iş göremezlik ve tedavi giderleri ayrı satırlar hâlinde yazıldığında, teklif edilen tutarın hangi kalemleri karşıladığı açıkça görünür.

İbraname Ne Zaman İmzalanır? Doğru An Hangisidir?

İbraname, zararın tamamı hesaplanabilir hâle geldikten sonra imzalanır. Kanun bir bekleme süresi öngörmez; belirleyici olan takvim değil, zarar kalemlerinin netleşip netleşmediğidir. Aşağıdaki tablo, hangi kalemin ne zaman kesinleştiğini gösterir.

Zarar kalemi	Ne zaman netleşir	İmza için uygun an
Onarım bedeli	Onarım bitip fatura kesildiğinde	Fatura ve ödeme tutarı karşılaştırıldıktan sonra
Araç değer kaybı	Onarım sonrası ekspertiz değerlendirmesiyle	Değer kaybı ayrıca hesaplanıp ödendikten sonra
Gizli hasar	Aracın bir süre kullanılmasının ardından	Onarım garantisi ve kontrol süresi geçtikten sonra
İkame araç / kazanç kaybı	Aracın kullanılamadığı gün sayısı belli olduğunda	Teslim tarihinden sonra
Bedensel zarar / maluliyet	Tedavi bitip sağlık kurulu raporu düzenlendiğinde	Maluliyet oranı kesinleşmeden imzalanmaz

Tablonun son satırı en yüksek riski taşır. Tedavi devam ederken imzalanan bir belge, henüz ortaya çıkmamış bir maluliyeti de kapsıyor gibi yorumlanabilir. Bu yüzden bedensel zararın söz konusu olduğu dosyalarda imza, sağlık kurulu raporu düzenlenene kadar ertelenir.

Bekleme kararı verirken tazminat alacağının zamanaşımı da gözetilmelidir: maddi zarar talepleri KTK m.109 uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Yani beklemek, süresiz bir seçenek değildir.

Hasar Onarımı Bitmeden İbraname İmzalanırsa

Araç servisteyken ya da onarım yeni tamamlanmışken yapılan değerlendirme çoğu zaman eksik kalır. Bu aşamada henüz şu durumlar ortaya çıkmamıştır:

• Araçta gizli hasar olup olmadığı
• İleride oluşabilecek mekanik sorunlar
• Satış sırasında ortaya çıkacak piyasa değeri düşüşü
• Onarımın kendisinden kaynaklanan kusurlar (boya farkı, montaj hatası)

Araç değer kaybı çoğu zaman aracın satılmaya çalışılması sırasında net biçimde anlaşılır; hasar kaydı görüldüğünde gelen teklifler düşer. Bu nedenle hasarın ekonomik etkisi onarım biter bitmez görünmez. Erken imzalanmış bir ibraname, kişinin sonradan fark ettiği bu zararı talep etmesini zorlaştırır.

Onarım bedeli ile servisin talep ettiği tutar arasında fark çıkması da ayrı bir kalemdir. Sigorta şirketinin ödediği tutar ile servis faturası arasındaki farkın nasıl talep edileceği hasar fark bedeli nasıl alınır başlıklı yazıda açıklanmıştır. Bu fark ödenmeden imzalanan genel bir ibraname, farkın talebini de kapsayabilir.

Değer Kaybı Sonradan Talep Edilebilir mi?

Bu, en çok karıştırılan konulardan biridir. Sigorta şirketi yalnızca tamir bedelini ödemiş olabilir; araç onarılmış, dosya kapatılmış ve ardından ibraname imzalatılmıştır. Oysa araç değer kaybı ayrı bir zarar kalemidir ve onarım bedelinin içinde yer almaz.

Belirleyici soru şudur: imzalanan belge değer kaybını açıkça kapsıyor mu? Metin “hasar bedeline ilişkindir” diyorsa değer kaybı talebi ayrıca gündeme gelebilir. Metin “her türlü maddi zararımı aldım” diyorsa karşı taraf bu kalemin de kapsandığını savunacaktır.

Değer kaybı talebi reddedilir veya eksik ödenirse izlenecek yol, önce şirkete yazılı başvuru, sonra Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkemedir. Bu sürecin işleyişi araç değer kaybında sigortaya itiraz ve tahkim süreci yazısında adım adım anlatılmıştır. Değer kaybı hesabının teknik ayrıntıları için araç değer kaybı sayfasına bakılabilir.

Maddi Hasarlı Trafik Kazasında İbraname

Maddi hasarlı trafik kazalarında ibraname genellikle tek bir kalem üzerinden düzenlenir: onarım bedeli. Bedensel zarar bulunmadığı için belge kısa tutulur ve çoğu zaman ödeme yapılırken tek sayfa hâlinde sunulur. Riskin düşük göründüğü yer tam da burasıdır.

Oysa maddi hasarlı bir kazada da birden çok kalem doğar: onarım bedeli, araç değer kaybı, ikame araç veya kazanç kaybı, çekici ve otopark masrafı, ağır hasar hâlinde ise pert işlemleri. Tek kalem için yapılan ödemenin karşılığında genel bir ibra imzalanırsa diğer kalemler tartışmaya açılır. Ağır hasar ve pert ayrımının sonuçları pert araç nedir, ağır hasar ile farkı ne başlıklı yazıda incelenmiştir.

Maddi hasarlı kazalarda tarafların kendi aralarında anlaşıp tutanak tutması da yaygındır. Böyle bir tutanağa eklenen “taraflar birbirini ibra etmiştir” cümlesi, henüz görülmemiş bir gizli hasarı ya da hesaplanmamış bir değer kaybını da kapsar hâle gelebilir.

Sigorta Şirketlerinin Uygulamadaki Yaklaşımı

Sigorta şirketleri açısından dosyanın kapanması önemlidir. Bu nedenle çoğu zaman standart metinler kullanılır; metin dosyaya göre yazılmaz, matbu form hasar dosyasına eklenir. Bu formlar genellikle geniş kapsamlıdır ve şu tarz ifadeler içerir: “Her türlü maddi ve manevi zararımı aldım, başkaca hak ve talebim yoktur.”

Kişi bu ifadeyi çoğu zaman yalnızca hasar bedelini aldığını düşünerek imzalar. Ancak metnin hukuki anlamı çok daha geniştir. Bu yüzden ibraname bir ödeme makbuzu gibi değerlendirilmemelidir; belge, ödemenin yapıldığını göstermenin ötesinde bir feragat beyanı niteliği taşıyabilir.

Matbu metnin değiştirilemeyeceği söylenmesi de hukuken bağlayıcı değildir. Sözleşme serbestisi gereği taraflar metinde değişiklik yapabilir; şirketin iç uygulaması bu serbestiyi ortadan kaldırmaz. Değişiklik kabul edilmiyorsa, ödeme alınırken ihtirazi kayıt düşmek her zaman mümkündür.

Sigorta İbraname Nedir, Şirketin Gönderdiği Form Neyi Kapsar?

Sigorta ibraname, hasar dosyasının kapanışında ödemeyle birlikte imzalatılan matbu ibra formudur. Şirketler bu formu “hasar ödeme mutabakat formu”, “ibra ve feragatname” ya da “tazminat makbuzu” başlığıyla gönderebilir. Hangi başlığı taşırsa taşısın, metinde talep kalmadığına ilişkin bir beyan varsa belge ibra hükümlerine tabidir.

Formun kapsamı şirketten şirkete değil, metinden metne değişir. Aynı şirketin farklı dosyalarda farklı genişlikte metin gönderdiği görülür. Bu nedenle değerlendirme, şirketin adına ya da geçmiş uygulamasına göre değil, elde bulunan nüshanın kendi cümleleri üzerinden yapılır.

Formun geçersizliği tartışılırken ölçüt yine KTK m.111’dir: matbu metin sorumluluğu kaldırıyorsa birinci fıkra uyarınca geçersiz, ödenen tutar gerçek zararın açıkça altındaysa ikinci fıkra uyarınca iki yıl içinde iptal edilebilir niteliktedir.

Yaralanmalı Kazalarda Risk Daha Büyük

Yaralanmalı trafik kazalarında ibraname çok daha dikkatli değerlendirilmelidir; çünkü bedensel zararların tamamı kaza anında görünmez. Kaza sonrası ilk günlerde şu bulgular hafif görünebilir:

• Boyun tutulması ve servikal bölge ağrıları
• Bel ağrısı ve hareket kısıtlılığı
• Travma sonrası psikolojik etkiler
• Kırık kaynamasının geç fark edilen sonuçları

Haftalar sonra kalıcı sorunlar ortaya çıkabilir ve sürekli iş göremezlik tazminatı ancak maluliyet oranı belirlendikten sonra hesaplanabilir. Erken imzalanmış bir ibraname, ileride açılacak tazminat taleplerini zorlaştırır. Bu nedenle tedavi süreci tamamlanmadan ve sağlık durumu netleşmeden imza atılması önerilmez.

Yaralanmalı dosyalarda ikinci bir ayrıntı daha vardır: maluliyet sonradan artarsa, iki yıllık iptal süresi yeniden başlamaz. Artan maluliyet tıbbi belgeyle ortaya konulduğunda değerlendirmeye alınabilir; ancak bu, süreyi baştan işletmez. Dolayısıyla “durumum kötüleşirse o zaman başvururum” yaklaşımı güvenli değildir.

Karşı Tarafla Olay Yerinde İmzalanan Belgeler

Bazı sürücüler polis çağırmamak veya süreci büyütmemek için olay yerinde kendi aralarında anlaşır ve bir belge imzalar. Bu belge çoğu zaman “masraflarımı aldım” veya “şikâyetçi değilim” biçimindedir. İki ifade birbirinden tamamen farklı sonuçlar doğurur.

“Şikâyetçi değilim” beyanı ceza soruşmasına ilişkindir ve maddi talep hakkını kendiliğinden sona erdirmez. “Masraflarımı aldım, başkaca talebim yoktur” beyanı ise tazminat talebine ilişkin bir ibra beyanıdır. Aynı kâğıtta ikisi birden yazılıysa belge her iki alanda da kullanılabilir.

Olay yerinde yapılan anlaşmaların ortak zayıflığı, gerçek zarar ortaya çıkmadan düzenlenmiş olmalarıdır. Kaza anındaki telaş, hukuki değerlendirme yapmaya elverişli bir ortam oluşturmaz. Ayrıca bu belgeler çoğu zaman tek nüsha düzenlenir ve nüsha karşı tarafta kalır; imzalanan metnin bir örneğinin alınması, sonradan içeriğin tartışılmasını önler.

İbraname ile Sulh Protokolü Aynı Şey mi?

Hayır. Sulh protokolü, tarafların karşılıklı ödünlerle uyuşmazlığı sona erdirmesidir; ibraname ise alacağın alındığının beyan edilmesidir. Trafik kazası anlaşma protokolü adıyla düzenlenen belgeler çoğu zaman her iki unsuru birden taşır: hem bir tutarda uzlaşma hem de o tutarın ödenmesiyle ibra.

Her sulh protokolünde ibra bulunabilir, ama her ibraname sulh anlamına gelmez. Sigorta ödemelerinde çoğu zaman gerçek bir pazarlık yapılmaz; şirketin belirlediği tutar bildirilir ve standart belge imzaya sunulur. Bu nedenle kişi bir anlaşma yaptığının farkında olmayabilir. Aşağıdaki tablo dört belgeyi karşılaştırır.

Belge	İşlevi	Talep hakkına etkisi
Makbuz	Ödemenin yapıldığını kanıtlar	Eksik kalan tutar talep edilebilir
İbraname	Alacağın alındığını ve talep kalmadığını beyan eder	Kapsamına giren kalemler için talep zorlaşır
Sulh / anlaşma protokolü	Uyuşmazlığı karşılıklı ödünle bitirir	Üzerinde anlaşılan konular kapanır; miktar yetersizse KTK m.111/2 uygulanabilir
Teslim ibra belgesi	Aracın teslim alındığını tespit eder	Metninde feragat cümlesi varsa ibra gibi sonuç doğurur

Belgenin hangi kategoriye gireceğini başlığı değil içeriği belirler. “Protokol” başlıklı bir metin ibra beyanı içerebileceği gibi, “ibraname” başlıklı bir metin de yalnızca makbuz niteliğinde kalabilir.

Trafik Kazası İbranamesi ile İşçi İbranamesi Aynı mı?

Hayır; ikisi farklı kanunlara tabidir ve arama sonuçlarında sık sık karışır. İş ilişkisinde düzenlenen ibraname Türk Borçlar Kanunu m.420 rejimine tabidir: yazılı olması, iş sözleşmesinin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık süre geçmiş olması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılması aranır.

Trafik kazasından doğan ibranamede ise bu şartlar aranmaz. Buradaki denetim KTK m.111 üzerinden yapılır: anlaşma sorumluluğu kaldırıyorsa geçersiz, tazminat miktarı yetersizse iki yıl içinde iptal edilebilir. Yani işçi ibranamesindeki “bir ay bekleme” veya “banka ödemesi” şartlarını trafik kazası belgelerine uygulamak yanlıştır.

Ortak nokta yalnızca şudur: her iki alanda da bedelsiz ya da gerçek alacağı karşılamayan bir ibra beyanı, imzalanmış olsa dahi sınırlı bir hukuki değer taşır.

Sonradan Pişman Olunduğunda Ne Yapılabilir?

Kazadan sonra ibraname imzalamak, itiraz yollarının tamamını kapatmaz. İmza atıldıktan sonra hiçbir şey yapılamayacağı düşüncesi doğru değildir; izlenecek yol, itirazın hangi gerekçeye dayandığına göre belirlenir ve her gerekçenin kendi süresi vardır.

• Ödeme gerçek zararın açıkça altındaysa: KTK m.111/2 uyarınca anlaşma tarihinden itibaren iki yıl içinde iptal istenebilir.
• Belge sorumluluğu tümden kaldırıyorsa: KTK m.111/1 uyarınca geçersizlik her aşamada ileri sürülebilir.
• İmza yanılma, aldatma veya korkutma etkisiyle atıldıysa: TBK m.30, m.36 ve m.37 uygulanır; TBK m.39 uyarınca bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olunmadığı bildirilmelidir.
• Zor durumdan veya deneyimsizlikten yararlanılmışsa: TBK m.28’deki aşırı yararlanma hükmüne dayanılabilir.
• Belgede bedel yazılı değilse: Karşılıksız ibra beyanının hukuki değeri tartışmaya açıktır.

Atılacak ilk adım dava açmak değil, iradenin yazılı olarak açıklanmasıdır. Sigorta şirketine gönderilecek bir bakiye tazminat başvurusu hem sürenin korunmasını sağlar hem de tahkim veya dava yolunun önünü açar. Başvuruda belge tarihi, ödenen tutar ve talep edilen kalemler açıkça yazılır.

Bu değerlendirmeler somut olayın özelliklerine göre yapılır. Aynı metnin iki farklı dosyada farklı sonuç doğurması mümkündür; belirleyici olan ödenen tutarın gerçek zarara oranı ve belgenin kapsamıdır.

Pratik Bir Uyarı

Kazadan sonra ibraname imzalamak konusunda en sık yapılan hata, dosyayı hızlıca kapatmak istemektir. Oysa kazanın hukuki ve ekonomik etkileri çoğu zaman birkaç gün içinde değil, birkaç ay içinde anlaşılır. Değer kaybı araç satılmaya çalışılırken, gizli hasar araç kullanılırken, maluliyet ise tedavi bitince görünür hâle gelir.

Kaza sonrası süreçte en güvenli yaklaşım, ödeme teklifini hemen kabul etmek yerine zarar kalemlerini netleştirmek ve belgenin kapsamını anlamaktır. Kapsam daraltılamıyorsa ihtirazi kayıt düşülür; imza atıldıysa iki yıllık süre takvime işlenir.

İmzalanan bir belge birkaç dakikada düzenlenir, fakat etkisi yıllarca sürer. Kaza sonrası imzalanacak belgeler ve talep edilebilecek kalemler hakkında değerlendirme için trafik kazası hukuku alanındaki çalışmalarımız incelenebilir.

İmzalanan belgenin kanuni dayanağı ve iptal süresi hakkında ayrıntılı bilgi için KTK madde 111 yetersiz veya fahiş ödeme itirazı ve Yargıtay kararları başlıklı yazımız incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kazadan sonra ibraname imzalarsam tekrar tazminat talep edebilir miyim?

Bu, imzaladığınız ibranamenin içeriğine bağlıdır. Belge yalnızca belirli bir zarar kalemini kapsıyorsa diğer zararlar için talep hakkınız devam edebilir. Tüm maddi ve manevi taleplerden feragat edildiğini belirten kapsamlı ibranameler ise sonraki başvuruları zorlaştırır. Ödenen tutar gerçek zararın açıkça altındaysa KTK m.111/2 uyarınca anlaşma tarihinden itibaren iki yıl içinde iptal istenebilir.

Sigorta şirketinin gönderdiği ibranameyi imzalamak zorunlu mudur?

Hayır. İbra bir sözleşmedir ve kimse sözleşme yapmaya zorlanamaz. Sigortacının ödeme yükümlülüğü poliçeden ve kanundan doğar, imzalanan belgeden değil. Belgeyi imzalamadan önce inceleme, kapsamının daraltılmasını isteme ve ihtirazi kayıt düşme hakkınız vardır.

Araç değer kaybı için ayrıca talepte bulunabilir miyim?

İmzalanan ibraname yalnızca araç hasar bedeline ilişkin düzenlenmişse ve değer kaybını açıkça kapsamıyorsa, değer kaybı talebi ayrıca gündeme gelebilir. Değer kaybı onarım bedelinden bağımsız bir zarar kalemidir; belgede kapsandığı açıkça yazmıyorsa ödemenin bu kalemi de karşıladığı varsayılmaz.

Yaralanmalı trafik kazasında tedavi devam ederken ibraname imzalanmalı mı?

Tedavi tamamlanmadan ve bedensel zararın kapsamı netleşmeden imza atılması önerilmez. Sürekli iş göremezlik tazminatı maluliyet oranına göre hesaplanır ve bu oran sağlık kurulu raporuyla belirlenir. Rapor düzenlenmeden imzalanan belge, henüz hesaplanmamış bir zararı da kapsıyor gibi yorumlanabilir.

İmzalanan bir ibraname sonradan geçersiz sayılabilir mi?

Bazı durumlarda evet. Anlaşma kanunun öngördüğü sorumluluğu kaldırıyor veya daraltıyorsa KTK m.111/1 uyarınca kesin olarak geçersizdir. Tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşmalar ise geçersiz değil, iki yıl içinde iptal edilebilir niteliktedir. İmzanın yanılma, aldatma veya korkutma etkisiyle atılması hâlinde TBK m.39 uyarınca bir yıllık süre işler.

İbraname imzaladıktan sonra dava açmak için ne kadar sürem var?

Ödemenin yetersizliğine dayanan iptal talebi için süre, KTK m.111/2 uyarınca anlaşmanın yapıldığı tarihten başlayarak iki yıldır. Bu süre hak düşürücüdür; karşı taraf ileri sürmese dahi mahkeme veya hakem heyeti kendiliğinden inceler. Süre ödeme tarihinden değil, belgenin imzalandığı tarihten işler.

İbranameyi iptal ettirmek için mutlaka dava açmak gerekir mi?

Hayır. Yargıtay uygulamasına göre ibra belgesinin iptalinin açıkça ve ayrıca istenmesi gerekmez; bu husus dava sırasında ileri sürülebileceği gibi, iki yıl içinde belgenin hükümlerinin kabul edilmediğine ilişkin bir irade açıklaması da yeterlidir. Sigorta şirketine gönderilen yazılı bakiye tazminat başvurusu bu nitelikte sayılır.

İbraname noterde düzenlenmezse geçersiz mi olur?

Hayır. TBK m.132 uyarınca ibra şekle bağlı değildir; düz bir kâğıda yazılan metin de ibra sözleşmesi niteliği taşıyabilir. Bunun tersi de geçerlidir: noterde düzenlenmiş olmak belgeyi denetim dışı bırakmaz. İçinde bedel yazılı olmayan bir ibraname, noterde düzenlenmiş olsa dahi makbuz niteliği bile taşımaz.

İbranameye ihtirazi kayıt nasıl düşülür?

Kayıt, imzanın hemen yanına el yazısıyla yazılır: “İşbu ödeme kısmi ödeme olarak kabul edilmiştir, fazlaya ilişkin haklarım saklıdır.” İmzalı nüshanın bir örneği alınır. Elektronik ortamda imzalanan formlarda aynı beyan, ödeme öncesinde şirkete gönderilen yazılı bir bildirimle kurulur.

Servisten araç teslim alırken imzalanan belge ibraname sayılır mı?

Belgenin adı değil içeriği belirleyicidir. Metin yalnızca aracın hangi tarihte teslim alındığını tespit ediyorsa teslim tutanağıdır. “Aracımı eksiksiz teslim aldım, başkaca talebim yoktur” benzeri bir feragat cümlesi içeriyorsa ibra beyanı sayılabilir ve gizli hasar ile değer kaybı tartışmasında aleyhe delil oluşturur.

Bedel yazılmamış bir ibraname geçerli midir?

Yargıtay, herhangi bir bedel içermeyen ibraname ve feragatnamenin makbuz niteliğini dahi taşımadığını ve buna dayanılarak davanın reddedilemeyeceğini belirtmiştir. Belgenin noterde düzenlenmiş olması bu sonucu değiştirmez. Bu nedenle imzalanacak metinde ödenen tutarın rakam ve yazıyla yer alması, her iki taraf bakımından da belirleyicidir.

Ölümlü kazada uzun zamanaşımı varken iki yıllık süre yine de işler mi?

Evet. Ceza kanunundan gelen uzamış zamanaşımı, tazminat alacağının kendisine ilişkindir. İmzalanmış bir ibraname varsa, o belgenin iptali için KTK m.111/2’deki iki yıllık hak düşürücü süre ayrıca işler. Uzun zamanaşımına güvenerek beklemek, iki yıl dolduğunda hak kaybına yol açar.

İbraname imzaladıktan sonra maluliyetim arttı, süre yeniden başlar mı?

Artan maluliyet, iki yıllık süreyi yeniden başlatmaz. Durumun kötüleştiği tıbbi belgeyle ortaya konulduğunda değerlendirmeye alınabilir; ancak süre, ibranamenin imzalandığı tarihten işlemeye devam eder. Bu nedenle tedavi ve kontrol süreci sürerken imza atmamak, sonradan başvurmayı beklemekten daha güvenlidir.

Karşı tarafla olay yerinde imzaladığım kâğıt beni bağlar mı?

Metnin içeriğine bağlıdır. “Şikâyetçi değilim” beyanı ceza soruşturmasına ilişkindir ve maddi talep hakkını kendiliğinden sona erdirmez. “Masraflarımı aldım, başkaca talebim yoktur” beyanı ise tazminat bakımından ibra niteliği taşır. Gerçek zarar ortaya çıkmadan düzenlenen böyle bir belgede ödenen tutar zararın açıkça altında kalıyorsa KTK m.111/2 değerlendirmesi gündeme gelir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İmzalanmış bir belgenin sonuçları dosyanın kendi koşullarına göre değişeceğinden, karar vermeden önce bir avukata danışılması yerinde olur.