Maddi Hasarlı Kazadan Sonra Ne Yapılır?
Maddi hasarlı kazadan sonra ne yapılır? Sırası şudur: aracı durdurup güvenliği sağlarsınız, fotoğraf çekersiniz, karşı tarafla anlaşabiliyorsanız kaza tespit tutanağını birlikte doldurup imzalarsınız, tutanağı sigorta şirketine iletirsiniz ve kusur değerlendirmesinin sonucunu beklersiniz. Yaralanma ya da ölüm yoksa, araçlardan biri kamu kurumuna ait değilse ve iki tarafın da geçerli trafik sigortası ile sürücü belgesi varsa polis çağırmanız gerekmez; tutanağı taraflar kendi aralarında düzenleyebilir.
Özet
Maddi hasarlı bir kazada süreç üç halkadan oluşur: olay yerindeki tespit, sigortaya başvuru ve kusur değerlendirmesi. Her halkanın kendi süresi ve kendi dayanağı vardır.
- Taraflar anlaşarak olay yerinden ayrıldıysa sonradan yetkililerden tutanak düzenlenmesi istenemez (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152/2-c). Bu yüzden olay yerinde doldurulan form belirleyicidir.
- Tutanağın geçerlilik süresi yoktur. Süreler tutanağa değil, ona dayanarak yapılan işlemlere aittir: trafik sigortasında ihbar 10 gün, kaskoda 5 iş günü.
- Anlaşmalı tutanakta kusur yalnızca %0, %50 veya %100 olarak belirlenir; ara oranlar ancak yargılamada doğar.
- Kusur değerlendirmesine itiraz sigorta şirketine, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde ve bir defaya mahsus yapılır.
- Belgeler tamamlandıktan sonra trafik sigortası tazminatı 8 iş günü içinde ödenmek zorundadır; süre dolduğunda sigortacı ihtara gerek olmadan temerrüde düşer.
Maddi Hasarlı Trafik Kazası Nedir ve İlk Adımda Ne Yapılmalıdır?
Maddi hasarlı trafik kazası, herhangi bir yaralanma veya can kaybının yaşanmadığı, yalnızca araçlarda ya da mülkte maddi zararın meydana geldiği kazaları ifade eder. Bu ayrım yalnızca bir tanım meselesi değildir: kazada yaralanma veya ölüm varsa taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyemez, kolluk çağrılması zorunlu hâle gelir. İlk adımda yapılacak işlerin tamamı, kazanın hangi kategoriye girdiğinin doğru tespit edilmesiyle başlar.
Karayolları Trafik Kanunu m.81/1, kazaya karışan sürücüye beş ayrı yükümlülük yükler: hemen durmak, iz ve delilleri değiştirmemek, kimlik ile poliçe bilgilerini karşı tarafa göstermek, yetkililere bildirmek ve izin almadan olay yerinden ayrılmamak. Sahibi bulunmayan bir araca ya da eşyaya zarar verilmişse, sürücünün yazılı bilgi bırakması ve durumu zabıtaya haber vermesi gerekir. Bu yükümlülükler kazanın büyüklüğüne göre değişmez; küçük bir çizik de aynı kurala tabidir.
İlk Adımda Yapılması Gerekenler:
- Sakinliği Koruyun: Maddi hasarlı trafik kazası sonrası ilk ve en önemli adım sakin kalmaktır. Panik yapmak, durumu daha da karmaşık hale getirebilir. Sorunun çözülmesi için soğukkanlılıkla hareket etmek gerekir.
- Güvenliği Sağlayın: Eğer mümkünse, araçlarınızı trafiği engellemeyecek bir alana çekin. Bu, başka kazaların yaşanmasını önlemede kritik bir adımdır. Araçlarınızı uygun bir alana çekmeden önce kazanın fotoğraflarını çekmeyi ihmal etmeyin. Yönetmelik de bu sırayı benimser: m.152/2-b, mümkünse fotoğraf çekildikten sonra araçların taşıt yolu dışına çıkarılmasını öngörür.
- Trafik Tespit Tutanağı Hazırlığı: Kazayı resmiyete dökebilmeniz için “Kaza Tespit Tutanağı” düzenlenmelidir. Kazaya karışan taraflarla anlaşarak bu tutanak doldurulur. Anlaşma sağlanamadığında ya da daha ciddi durumlarda trafik polisinden destek alabilirsiniz.
- Detaylı Fotoğraf Çekimi: Tutanağı desteklemek için kaza yerinin, araçların hasarlı bölgelerinin ve olayın genel görünümünün fotoğraflarını çekmek oldukça önemlidir. Fotoğraflar, sigorta sürecinde işinize yarayacaktır. Plakaların okunduğu geniş açılı bir kare, her aracın ilk darbe aldığı yerin yakın çekimi ve kaza yerinin yol çizgileriyle birlikte görüldüğü bir kare asgari settir.
- İletişim Bilgilerini Kaydedin: Kazaya karışan diğer tarafın isim, iletişim ve sigorta bilgilerini not alın. Ayrıca, varsa kazaya tanıklık eden kişilerin iletişim bilgilerini de talep edin. Resmî tutanak formunun 3 numaralı alanı zaten görgü tanıkları içindir; tanık bilgisi orada boş kalırsa sonradan tamamlanması güçleşir.
Bu adımlar, maddi hasarlı kazadan sonra ne yapılır? sorusunun yanıtının temelini oluşturur. Özellikle yasal süreçlerde ve sigorta başvurularında, olay yerinde toplanan bilgiler ve alınan önlemler büyük önem taşır. Unutmayalım ki, her detay sürecin daha hızlı ve sorunsuz ilerlemesine katkı sağlar.
Kaza Yerinden Ayrılmak Ne Sonuç Doğurur?
Zabıtanın iznini almadan ve zaruret hâli bulunmadan olay yerinden ayrılan sürücüye idari para cezası uygulanır. Karayolları Trafik Kanunu m.81/3, 12/2/2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla yeniden yazılmış ve bu ceza 2026 yılı için 46.000 TL olarak belirlenmiştir. Tutar her yıl yeniden değerleme oranında arttığı için güncel rakamın tebligattaki tutardan teyit edilmesi gerekir. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülür ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır.
İkinci sonuç sigorta tarafındadır ve çok daha sık gözden kaçar. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4 maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendi, 12/6/2026 tarihli değişiklikle 1/7/2026’dan itibaren yeniden yazıldı. Eski metinde kural yalnızca “bedeni hasara neden olan” kazalar için işliyordu; bugün ise salt maddi hasarlı kazada olay yerini terk eden sigortalıya da rücu edilebilir. Yani sigorta şirketi karşı tarafın zararını öder, sonra ödediğini sizden ister. İstisna daralmıştır: can güvenliği nedeniyle uzaklaşma her kazada istisnadır, tedavi veya yardım amacıyla sağlık kuruluşuna gitme ise yalnızca bedeni hasarlı kazalarda istisna sayılır.
Maddi Hasarlı Kazadan Sonra Tutanak Tutma Süreci
Maddi hasarlı trafik kazası durumunda en önemli adımlardan biri, kaza tespit tutanağını doğru ve eksiksiz doldurmaktır. Bu süreç, sigorta işlemlerinin hızla başlayabilmesi için kritik öneme sahiptir. İlk olarak, tarafların sakin kalması ve olay yerindeki düzeni koruması gereklidir. Tutanak hazırlamadan önce, kazaya karışan tüm araçların fotoğraflarının çekilmesi gereklidir. Böylece kazanın detayları net bir şekilde belgelenmiş olacaktır.
Taraflarca doldurulan tutanağın dayanağı, Karayolları Trafik Kanunu m.81 ile Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152’dir. Bu iki hükme dayanılarak çıkarılan 2017/18 sayılı Genelge, 1/1/2018’den beri yürürlüktedir ve önceki genelgelerin tamamını yürürlükten kaldırmıştır. Genelgenin 1.2 maddesi kritik bir sonuç doğurur: usulüne uygun doldurulmuş anlaşmalı tutanak, trafik zabıtasınca düzenlenen tutanak hükmündedir. Yani “polis tutmadıysa geçersiz olur” endişesinin hukuki karşılığı yoktur.
Kaza tespit tutanağı doldurma sırasında dikkat edilmesi gereken bazı unsurlar vardır:
- Kazanın Yeri ve Tarihi Belirtilmeli: Tutanak, kazanın nerede ve ne zaman gerçekleştiğini net bir şekilde ifade etmelidir. Bu bilgiler eksikse, sigorta sürecinde problemler yaşanabilir.
- Araç Bilgileri Eksiksiz Girilmeli: Kazaya karışan tüm araçların marka, model, plaka ve sigorta poliçe bilgileri doğru bir şekilde yazılmalıdır. Bu bilgiler sigorta şirketinin hasar tespit sürecinde en sık başvurduğu verilerdir.
- Sürücü Bilgilerinin Eklenmesi: Tutanakta, sürücülerin ehliyet numarası, adı, soyadı ve iletişim bilgileri mutlaka yer almalıdır. Ayrıca şahitler varsa, şahit bilgileri de belgelenmelidir. Formun 4 numaralı alanı sürücü belgesinin yalnızca numarasını değil sınıfını da ister; araç cinsine uymayan bir sınıf, anlaşmalı tutanak düzenlenmesini baştan engeller.
- Detaylı Şemalar Yapılmalı: Kaza anı, araç pozisyonları ve kazanın nasıl geliştiği şematik olarak mesafeler ve yönlerle birlikte çizilmelidir. Bu, kazanın detaylarını anlamak için önemlidir. Krokide araçlar A ve B harfleriyle gösterilir; cadde adı, gidiş yönü ve yol çizgileri de çizime dâhil edilir.
- İmzaların Atılması: Her iki tarafın da tutanak üzerindeki bilgileri onaylayarak imza atması gerekir. İmzalanmayan tutanak sigorta sürecinde işleme alınmaz. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin sağladığı mobil uygulamalarda ise cihaz ekranından atılan imza geçerli sayılır.
Eğer kazaya karışan taraflar maddi hasarlı kazadan sonra ne yapılır? sorusunu doğru bir şekilde cevaplamak istiyorsa, bu süreç titizlikle yönetilmelidir. Anlaşmazlık durumunda, tarafların trafik polisini veya jandarmayı çağırması gereklidir. Kolluğun düzenlediği tutanak, tarafların doldurduğu formun yerine geçer. Ancak kazada anlaşma sağlandıysa tarafların kendi hazırladığı tutanak geçerli olacaktır. Tutanak tutulduktan sonra, sigorta şirketlerine ivedilikle iletilerek süreç başlatılmalıdır.
Sık karşılaşılan bir endişeyi de burada gidermek gerekir: tutanak formunun kendisi kıymetli evrak değildir. Genelge m.5.1 bunu açıkça söyler; matbu form bulunamazsa, formdaki bilgiler ile kroki ve tarafların görüşü herhangi bir kâğıda yazılıp imzalanarak da geçerli bir tutanak düzenlenebilir. Yanınızda form olmaması, tutanak tutamayacağınız anlamına gelmez.
Hangi Hâllerde Anlaşmalı Tutanak Tutulamaz?
Genelge m.1.2 altı engel hâli sayar. Bunlardan biri varsa taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyemez; kolluğa haber verilmesi gerekir. Aşağıdaki tablo, hangi durumda hangi yolun izleneceğini gösterir.
| Durum | Anlaşmalı tutanak | Ne yapılır |
|---|---|---|
| Kazaya tek araç karışmışsa (tek taraflı kaza) | Düzenlenemez | Kolluğa bildirilir |
| Sürücü belgesi yoksa veya araç cinsine yetmiyorsa | Düzenlenemez | Kolluk tutanağı |
| Araçlardan birinin geçerli trafik sigortası yoksa | Düzenlenemez | Kolluk tutanağı |
| Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde şüphesi varsa | Düzenlenemez | Kolluk + rapor süreci |
| Araçlardan biri kamu kurum veya kuruluşuna aitse | Düzenlenemez (Sağlık Bakanlığı ambulans ve acil sağlık araçları hariç) | Kolluk tutanağı |
| Kamu malına veya üçüncü kişiye ait eşyaya zarar verilmişse | Düzenlenemez | Kolluk tutanağı |
| Ölüm ve/veya yaralanma varsa | Düzenlenemez | Kolluk + adli süreç |
| Yukarıdakilerin hiçbiri yoksa | Düzenlenebilir | Taraflar formu doldurup imzalar |
Resmî formun ilk sayfası bu listeye pratik iki uyarı daha ekler: sürücüde yaş küçüklüğü ve akıl sağlığı şüphesi. Bunlar genelgede sayılmaz ama formda yer aldığı için uygulamada dikkate alınır. Hüküm genelge ve yönetmelikte olduğundan, tereddüt hâlinde kolluğa haber vermek her zaman güvenli tercihtir.
Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur?
Resmî form on iki alandan oluşur ve her alanın sigorta değerlendirmesinde ayrı bir işlevi vardır. Kaza tarihi ve yeri, görgü tanıkları, sürücü bilgileri, araç bilgileri, poliçe bilgileri, kural ihlali kutucukları, Yeşil Kart bölümü, ilk darbe alınan yer, kroki, sürücü görüşleri ve imzalar bu sırayla doldurulur. Uygulamada en çok atlanan alan yedinci alandır: kural ihlali kutucuklarının yanındaki hız durumu ve fren izi uzunluğu bölümü. Formun kendi ifadesiyle bu bölümün doldurulması zorunlu değildir, ancak şirketin olayı kısa sürede değerlendirebilmesi için önemlidir.
Yedinci alandaki kutucuklar rastgele seçilmiş ifadeler değildir; Karayolları Trafik Kanunu m.84’te sayılan on iki asli kusur hâliyle örtüşür. Kırmızı ışıkta geçmek, arkadan çarpmak, geçiş önceliğine uymamak, kurallara uygun park edilmiş araca çarpmak bu listede yer alır. Yanlış işaretlenen bir kutucuk, kanunun asli kusur saydığı bir hâli kabul etmek anlamına gelebilir. Tutanağın düzenlenmesine ilişkin ayrıntılar ve dijital ortamda doldurma adımları için e-Devlet kaza tutanağı yazımıza bakabilirsiniz.
On birinci alan sürücü görüşlerine ayrılmıştır ve yer yetmezse beyaz sayfayla genişletilebilir. Formun kendi notuna göre ses ve video dosyaları da kaza görüşü olarak yeterlidir. Buna karşılık gerçeğe aykırı tutanak düzenlemek özel belgede sahtecilik niteliğindedir; Türk Ceza Kanunu m.207 bu fiil için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörür. Ayrıca form, bu kişilerin riski yüksek sigortalı sayılacağı ve poliçe yenilemelerinde yüksek prim uygulanacağı uyarısını taşır.
Kazada Fotoğraf Çekmediysem Ne Olur?
Fotoğraf, tutanağın geçerliliği için zorunlu bir unsur değildir; yokluğu başvurunuzu engellemez. Ancak kusur değerlendirmesi büyük ölçüde tutanaktaki kroki ve işaretlenen kutucuklar üzerinden yapıldığı için, fotoğrafın bulunmaması ihtilaflı dosyalarda ispat gücünüzü zayıflatır. Araçlar olay yerinden kaldırıldıktan sonra çekilen kareler de değersiz değildir: hasarın konumu ve boyutu, ilk darbe alan bölgenin tespitinde kullanılabilir.
Fotoğraf yoksa iki tamamlayıcı yol kalır. Birincisi, tutanağın on birinci alanındaki sürücü görüşü bölümünü ayrıntılı doldurmaktır; ikincisi, kaza yerinde bulunan tanıkların bilgilerini üçüncü alana yazmaktır. Kaza çevresinde güvenlik kamerası bulunuyorsa, kayıtların silinmesinden önce ilgili işletmeye yazılı talep iletilmesi gerekir; bu kayıtların saklama süresi genellikle kısadır.
Kaza Tutanağı Tutulduktan Sonra Ne Yapılır?
Tutanak tutulduktan sonra yapılacak ilk iş, tutanağı sigorta şirketine iletmektir. Bunun ardından süreç sizin elinizden çıkar ve şirketler arasında yürür: başvurduğunuz şirket tutanağı Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne gönderir, iki şirket kusur değerlendirmesi yapar, sonuç size bildirilir. Aşağıdaki tablo bu akışı adım adım gösterir.
| Sıra | Ne olur | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 1 | Tutanak sigorta şirketine iletilir (hak sahibi doğrudan sigorta eksperine de başvurabilir) | — | Genelge m.2.2, m.2.4 |
| 2 | Başvurulan şirket tutanağı, iletişim bilgilerini ve fotoğrafları SBM’ye iletir | En geç takip eden iş günü sonuna kadar | Genelge m.2.2 |
| 3 | Şirketler %0, %50 veya %100 oranlarına göre sorumluluk değerlendirmesi yapar | SBM’den gönderimi izleyen 3 iş günü | Genelge m.3.2 |
| 4 | Değerlendirmeler aynıysa şirketler arası mutabakat oluşur | — | Genelge m.3.3 |
| 5 | Değerlendirmeler farklıysa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu kesin olarak karar verir | En çok 3 iş günü | Genelge m.3.5, m.5.2 |
| 6 | Hasar dosyası açılır, eksper atanır, onarım ve ödeme aşamasına geçilir | Aşağıdaki ödeme tablosu | KTK m.99 |
Mobil uygulamayla doldurulan ve ekrandan imzalanan tutanaklarda ikinci adım atlanır; tutanak doğrudan SBM’ye ulaşır. Bu, dijital tutanağın kâğıt forma göre en somut pratik üstünlüğüdür. Tutanağın hangi aşamada olduğunu takip edebilmeniz için SBM’nin internet üzerinden sorgulama altyapısı kurması da genelgede öngörülmüştür.
Tutanak Kime Verilir, Nereye Teslim Edilir?
Tutanak kolluğa değil, sigorta şirketine verilir. Hangi şirkete başvurulacağı ise talebin türüne göre değişir. Kendi aracınızdaki hasarı kaskodan karşılatacaksanız kendi kasko şirketinize, karşı tarafın kusurundan doğan zararı istiyorsanız karşı tarafın zorunlu trafik sigortası şirketine başvurursunuz. Her iki hâlde de tutanağın bir nüshası sizde kalmalıdır; form en az iki nüsha olarak bastırılır ve poliçeyle birlikte ücretsiz verilir.
Bildirimin nasıl yapılacağı Genel Şartlar C.5’te düzenlenmiştir: şirket merkezine, sözleşmedeki temsilciliğe veya acenteye; noter eliyle ya da taahhütlü mektupla. İmza karşılığı elden verilen mektup ve telgraf da taahhütlü mektup hükmündedir. Sözleşmede elektronik haberleşme yöntemi belirlenmişse o da geçerlidir. Bu ayrıntı önemsiz görünse de sonradan belirleyici olur: ödeme süresi belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten işlemeye başlar, dolayısıyla teslim tarihini ispatlayamazsanız sürenin dolduğunu da gösteremezsiniz.
Kaza Tutanağı Kaç Günde E-Devlete Düşer ve Sonucu Nasıl Öğrenilir?
Burada yaygın bir yanılgı vardır: anlaşmalı tutanakta e-Devlet’te bir kolluk kaydı hiç oluşmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.156/a-5 uyarınca, yalnız maddi hasarlı ve araçları olay yerinden kaldırılmış kazalarda kolluk tutanak düzenlemez; tespit sigortaya başvuruyla yapılır. Dolayısıyla anlaşmalı tutanak e-Devlet’e hiç düşmez; sorgulama ekranında sonuç beklemek, dosyanızın ilerlemediği anlamına gelmez.
Kolluğun düzenlediği tutanaklarda ise sorgulama e-Devlet üzerinden yapılır ve hizmet bölgeye göre ikiye ayrılır: polis bölgesi için Emniyet Genel Müdürlüğü’nün, jandarma bölgesi için Jandarma Genel Komutanlığı’nın aynı adlı hizmeti kullanılır. Yanlış kurumun ekranında sonuç çıkmaması, tutanağın olmadığı anlamına gelmez. Sigorta tarafındaki bilgiler ise ayrı kapılardan izlenir: Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama, Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama ile Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama hizmetleri e-Devlet’te bulunur.
Hasar kaydının ne zaman oluştuğu da sık sorulur. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği m.15/3, sigorta şirketlerinin eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları veri tabanına girmesini zorunlu kılar. Yani kaydı doğuran olay ödeme değil ihbardır; ödeme yapılmadığı için kayıt oluşmadığı düşüncesi hukuken yanlıştır. Kayıt hiç görünmüyorsa sebep çoğu zaman sistem gecikmesi değil, ihbarın hiç yapılmamış olmasıdır. Bu konunun ayrıntısı için araç hasar kaydı sorgulama yazımızı inceleyebilirsiniz.
Kazadan Sonra Tutanak Tutulmazsa Ne Olur?
Tutanak tutulmadan olay yerinden ayrılmak, sigorta talebini fiilen imkânsız hâle getirir. Sigorta şirketi kazanın gerçekleştiğini, nasıl gerçekleştiğini ve kusurun kime ait olduğunu bir belgeye dayanarak değerlendirmek zorundadır; bu belge yoksa değerlendirme yapılamaz. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nda tazminatın ödenmediği hâller arasında kaza tutanağı düzenleme yükümlülüğüne aykırılık ayrıca sayılmıştır.
İkinci sonuç idari cezadır. Taraflar anlaşmadıysa ve sürücü zabıtanın iznini almadan olay yerinden ayrıldıysa m.81/3 uygulanır. Üçüncü sonuç ise karşı taraf açısından doğar: tutanak yoksa karşı taraf zararını sizin sigortanızdan tahsil edemez ve talebini doğrudan size, genel hükümlere göre yöneltir. Bu durumda uyuşmazlık sigorta şirketleri arasında değil, iki sürücü arasında yürür.
Kazadan 1 Gün Sonra Tutanak Tutulur mu?
Hayır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152/2-c bu konuda kesin bir hüküm koyar: “Bir anlaşma ile olay yerinden ayrılmış olan taraflar, meydana gelen zararın sigortaları tarafından veya kendilerince doğrudan karşılanacağını kabul etmiş sayılırlar ve sonradan yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemezler.” Ertesi gün karakola gidip tutanak talep etmek bu yüzden sonuç vermez.
Bu hükmün pratik anlamı şudur: olay yerinde atılan imza, sürecin nasıl yürüyeceğini belirleyen tercihtir. Tutanakta hatalı ya da eksik bilgi olduğunu sonradan fark ederseniz kalan yol yeni tutanak değil, kusur değerlendirmesine itiraz ve maddi hataların düzeltilmesidir. Hangi hatanın hangi yolla düzeltilebileceğini kaza tutanağı yanlış tutulduysa nasıl düzeltilir yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Maddi Hasarlı Kazalarda Sigorta Şirketine Başvuru Nasıl Yapılır?
Maddi hasarlı trafik kazasından sonra sigorta sürecinin doğru bir şekilde yürütülmesi büyük önem taşır. Bu aşamada belirleyici olan, sigorta şirketine yapılacak başvurunun hazırlığının eksiksiz tamamlanmasıdır. İlk adımda, kazaya ilişkin tüm detayı içeren bir kaza tespit tutanağı hazırlanmalıdır. Bu belgenin, kazaya karışan tüm taraflarca imzalanması ve doğru şekilde doldurulması gerekir. Olay yerinden çekilen fotoğraflar da başvurunuzu destekleyecek önemli delillerdir.
Başvuruda istenecek belgeler Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın 1/7/2026’da yürürlüğe giren Ek-6 listesinde sayılmıştır. Bu listenin adı “Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler”dir ve önemi şuradan gelir: Karayolları Trafik Kanunu m.99’daki sekiz iş günlük ödeme süresini başlatan belgeler bunlardır. Araç hasarları ve değer kaybı için istenen belgeler aşağıdaki tablodadır.
| Belge | Durumu |
|---|---|
| Kaza tespit tutanağının resmî tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulmuş tutanak | Zorunlu |
| Varsa ifade ve görgü tespit tutanakları | Varsa |
| Mağdur araca ait ruhsat | Zorunlu |
| Hasarlı araca ve kaza yerine ilişkin fotoğraflar | Varsa |
| Banka hesap bilgileri (banka ve şube adı, IBAN) | Zorunlu |
| Eksper raporu | Ekspertiz yapıldıysa |
| Hak sahibine ait doğrulanmış cep telefonu numarası | Varsa |
Listede olmayanlar da en az olanlar kadar önemlidir: dilekçe, onarım faturası, kimlik fotokopisi, sürücü belgesi fotokopisi, poliçe sureti ve hasar kaydı çıktısı Ek-6’da sayılmaz. Şirketin bunları istemesi mümkündür, ancak Genel Şartlar B.2.1’e göre ek belge talebi süreyi ancak sigortacı bunu haklı olarak isterse ve talep, hak sahibinin tazminat hakkını etkileyen belgelerle sınırlıysa yeniden başlatır. Gereksiz belge talebiyle geçen günler, ödeme süresini kendiliğinden uzatmaz.
Sonrasında sigorta şirketi kazaya ilişkin bir hasar dosyası açar ve dosya bilgisini Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne iletir. Burada sık tekrarlanan bir hatayı düzeltmek gerekir: TRAMER kusur oranlarını belirleyen bir merci değildir. TRAMER müstakil bir kurum da değildir; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki bir bilgi merkezidir ve işlevi veriyi toplamak, saklamak ve paylaşmaktır. Kusur değerlendirmesini sigorta şirketleri yapar, uyuşmazlık hâlinde SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu kesin olarak karara bağlar.
Kaza Sonrası Sigortaya Kaç Gün İçinde Başvurulur?
İnternette en çok karıştırılan rakam budur. “Kazadan sonra 5 iş günü içinde başvurmazsanız hakkınız düşer” cümlesi üç ayrı süreyi birbirine karıştırır. Doğru tablo şudur:
| Kim bildirir | Nereye | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Sigortalı / sigorta ettiren | Kendi trafik sigortası şirketine | 10 gün (haberdar olduğu andan itibaren) | ZMSS Genel Şartları B.1.1/a |
| Sigortalı | Kendi kasko şirketine | 5 iş günü (rizikoyu öğrendiği tarihten itibaren) | Kasko Genel Şartları B.1.1 |
| Zarar gören (mağdur) | Karşı tarafın trafik sigortasına | Hak düşürücü süre yoktur; sınır zamanaşımıdır | KTK m.109 |
| Taraf | Kusur değerlendirmesine itiraz | 5 iş günü, bir defaya mahsus | Genelge 2017/18 m.4.1 |
Buradan çıkan sonuç şudur: ilk iki süre sigortalıyı bağlar, karşı tarafın sigortasına başvuran mağduru bağlamaz. Mağdurun sınırı Karayolları Trafik Kanunu m.109’daki zamanaşımıdır. Yine de gecikmek risksiz değildir; hasarın onarılmış olması, aracın satılmış olması veya delillerin kaybolması ispat gücünüzü zayıflatır. Bu yüzden pratik tavsiye süreyi beklemek değil, dosyayı ilk günlerde açtırmaktır.
Hasar ihbarını telefonla yapmak isteyenler için sektörde ortak bir hat da bulunur; ihbar kanalları ve hangi bilgilerin hazır bulundurulması gerektiği konusunda Alo 193 sigorta hasar ihbar hattı yazımız yol gösterir. Telefonla yapılan ihbarın da kayıt altına alınması, dosya numarasının not edilmesi gerekir.
Kaza Sonrası Sigorta İşlemleri Ne Kadar Sürer, Para Ne Zaman Yatar?
Belgeler tamamlandıktan sonra trafik sigortası tazminatı sekiz iş günü içinde ödenmek zorundadır. Bu süre Karayolları Trafik Kanunu m.99/1’de düzenlenmiştir ve belgelerin sigortacının merkez veya şubelerinden birine iletildiği tarihten işlemeye başlar. Kasko ve diğer sigortalarda takvim farklıdır. Üç rejimi karıştırmamak gerekir:
| Rejim | Ödeme süresi | Süre neyle başlar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortası | 8 iş günü | Ek-6 belgelerinin sigortacıya ulaşması | KTK m.99/1 · ZMSS B.2.1 |
| Kasko | 10 iş günü; her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel | Belgelerin tamamlanması ve varsa eksper raporunun teslimi | Kasko Genel Şartları B.3.3.4.1 |
| Genel sigorta rejimi | Araştırmanın bitimi, her hâlde ihbardan 45 gün | Riziko ihbarı ve belgelerin verilmesi | TTK m.1427/2 |
| Üç rejimde de | İnceleme 3 ayı aşarsa hasarın en az %50’si avans olarak ödenir | İhbar tarihi | TTK m.1427/3 · ZMSS B.2.5 |
Süre dolduğunda ne olduğu da nettir. Türk Ticaret Kanunu m.1427/4, borç muaccel olunca sigortacının ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşeceğini söyler. Aynı maddenin beşinci fıkrası, sigortacının temerrüt faizi ödeme borcundan kurtulmasını öngören sözleşme hükümlerini geçersiz sayar; poliçedeki aksi yöndeki özel şart hüküm ifade etmez. Karayolları Trafik Kanunu m.99/3 ise sekiz iş gününe uymayan sigortacıya idari yaptırım öngörür.
Eksper süreci de kendi takvimini taşır. Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği 12/2/2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 1/4/2026’da yürürlüğe girerek 2015 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. Yeni düzende eksper, bildirimden itibaren altı saat içinde reddetmezse işi kabul etmiş sayılır; ilk eksper raporunun ücretini sigorta şirketi öder; rapora itiraz süresi üç iş günüdür ve bu süre raporun elinize ulaşmasıyla değil, raporun SBM rapor sistemine girişine ilişkin bildirimle başlar. Ödeme takvimi ve gecikme hâlinde izlenecek yol için eksper geldikten sonra para ne zaman yatar yazımıza bakabilirsiniz.
Dosyada atanmış eksper yoksa sigortalı, sigorta ettiren veya menfaat sahibi her aşamada eksper atatabilir; sigorta şirketleri bu bilgiye poliçede yer vermek zorundadır. Bu, uygulamada en az bilinen haklardan biridir ve dosyanın tıkandığı noktalarda doğrudan işe yarar.
Kusur Oranı Nasıl Belirlenir ve İtiraz Nasıl Edilir?
Anlaşmalı tutanak değerlendirmesinde kusur yalnızca %0, %50 veya %100 olarak belirlenir. Genelge m.3.2 bu üç oranı sayar ve başka bir orana yer vermez. İnternette sık rastlanan “tutanakta %25 veya %75 kusur çıktı” ifadesinin bu aşamada karşılığı yoktur; ara oranlar ancak bilirkişi incelemesi ve yargılama aşamasında doğar. Kolluğun düzenlediği tutanaklarda ise durum daha da nettir: Karayolları Trafik Yönetmeliği m.156/a-3 uyarınca kolluk tutanağında kusur oranı yazmaz, yalnızca hangi kuralın ihlal edildiği yazar.
Sonuca katılmıyorsanız itiraz yolunun nereye açıldığını bilmek belirleyicidir; yanlış mercie yapılan itiraz süreyi harcar. İtiraz kural olarak sigorta şirketine yapılır. SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu yalnızca iki hâlde devreye girer: şirketler kendi aralarında mutabık kalamazsa ya da iki aracın sigortacısı aynı şirketse.
| Durum | Nereye itiraz edilir | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Şirketler mutabık kalmış, sonuç size bildirilmiş | Sigorta şirketine | Bildirimden itibaren 5 iş günü, bir defaya mahsus | Genelge m.4.1 |
| İki aracın sigortacısı aynı şirket | Doğrudan SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna | 5 iş günü, bir defaya mahsus | Genelge m.4.5 |
| Tutanakta eksik/hatalı bilgi girilmesinden doğan maddi hata | Şirketlerin mutabakatıyla düzeltilir | Süreye bağlı değildir | Genelge m.4.4 |
| Süre kullanılmamış ya da uyuşmazlık sürüyor | Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme | Zamanaşımı süresi içinde | Genelge m.4.3 |
İtirazın içeriği de biçimi kadar önemlidir. Genelge m.4.1, yeniden değerlendirme talebini “değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi ve belge sunmak kaydıyla” kabul eder. Yani yalnızca “kusur oranına itiraz ediyorum” demek yetmez; yeni bir fotoğraf, tanık beyanı, kamera kaydı ya da krokiye ilişkin somut bir açıklama eklenmelidir. Şirketler talebi aldıktan sonra üç iş günü içinde yeniden değerlendirme yapar.
İki ayrıntı hak kaybını doğrudan önler. Birincisi, süresi içinde olmak kaydıyla itirazın ilgili olmayan mercilere yapılması hâlinde beş iş günlük süre kesilir; yanlış kapıya başvurmuş olmak tek başına hakkı düşürmez. İkincisi, iki aracın aynı şirkette sigortalı olduğu dosyalarda itiraz süresinin tamamlandığının ispat yükü iddia edene aittir. Kusur itirazının dilekçe, tahkim ve dava aşamalarını trafik kazası kusur oranına itiraz yazımızda ayrıntılı biçimde ele aldık.
Maddi Hasarlı Kazadan Sonra Ne Yapılır? Trafik Sigortası ve Kasko Detayları
Maddi hasarlı bir trafik kazasının ardından, süreci doğru bir şekilde yönetmek ve sigortalardan en iyi şekilde faydalanabilmek oldukça önemlidir. İki poliçenin işlevi birbirinden farklıdır: zorunlu trafik sigortası karşı tarafın zararını, kasko ise kendi aracınızın zararını karşılar. Maddi hasarlı kazadan sonra ne yapılır? Poliçe tarafındaki adımlar aşağıdaki gibidir:
- Kaza Tespit Tutanaklarını Hazırlayın: Kaza yerinde araçların fotoğraflarını çekin ve kazanın oluş şeklini belgelemek için bir kaza tespit tutanağı hazırlayın. Bu tutanak, sigorta şirketlerine sunulacak resmi bir belgedir ve araçlarda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası kapsamında değerlendirilir.
- Sigorta Bilgilendirmesi Yapın: Kazanın ardından poliçenizin gerektirdiği süre içinde sigorta şirketinize başvuruda bulunun; bu süre trafik sigortasında on gün, kaskoda beş iş günüdür. Tutanak, fotoğraflar ve diğer gerekli belgeleri eksiksiz iletmek, sigorta işlemlerinin hızlı ilerlemesi için kritik öneme sahiptir.
- Trafik Sigortası Kullanımı: Zorunlu trafik sigortası, kazada karışılan karşı tarafın zararlarını esas alan bir gidermedir. Eğer kazanın kusurlu tarafı sizseniz, karşı tarafın aracı üzerindeki hasarlar sigorta poliçeniz üzerinden karşılanır.
- Kasko Sigortası Detayları: Kendi aracınızda meydana gelen hasarlar için kasko sigortası devreye girer. Kasko, poliçe kapsamına göre aracı tamir ettiren ya da olası zararları tazmin eden bir güvence sağlar. Poliçe şartlarını kontrol ederek kaza sonrası hangi hizmetlerden yararlanabileceğinizi öğrenmek önemlidir.
- Tazminat ve Onarım Süreci: Sigorta şirketiniz, hasar tespit işlemlerini tamamladıktan sonra onarım masraflarını karşılama sürecine başlar. Eğer kaskonuz varsa kendi aracınızdaki hasarlar, sigorta kapsamına uygun şekilde temin edilir.
İki poliçenin kesiştiği noktada sık sorulan bir soru vardır: hasarı kaskodan onartmak, karşı taraftan talepte bulunma hakkını ortadan kaldırır mı? Kaldırmaz. Kasko kendi aracınızdaki hasarı karşılar; değer kaybı ise karşı tarafın kusurundan doğan ayrı bir sorumluluk zararıdır ve karşı tarafın trafik sigortasından istenir. Aşağıdaki tablo iki poliçenin sınırlarını karşılaştırır.
| Konu | Zorunlu trafik sigortası | Kasko |
|---|---|---|
| Kimin zararını karşılar | Karşı tarafın (üçüncü kişinin) | Kendi aracınızın |
| Zorunlu mu | Evet | Hayır, isteğe bağlı |
| Kusur şartı | Sigortalının kusuru oranında | Kural olarak kusurdan bağımsız |
| Değer kaybı | Teminat kapsamında | Ancak genişletilmiş poliçelerde klozla |
| İhbar süresi | 10 gün | 5 iş günü |
| Ödeme süresi | 8 iş günü | 10 iş günü / en geç 45 gün |
| Araç mahrumiyeti (kullanım kaybı) | Teminat dışı | Ancak ek sözleşmeyle |
Onarımın nerede yapılacağı da sizin tercihinizdedir. Genel Şartlar B.2.2, hak sahibinin dilediği onarım merkezinde onarım talep edebileceğini söyler; sigortacı bedel uygulamasını hasar ihbarından itibaren iki iş günü içinde bildirmezse, bildirim konusu bedeli hak sahibine karşı ileri süremez. “Anlaşmalı servise gitmek zorundasınız” biçimindeki yönlendirmenin karşılığı bu hükümdür.
Parça konusunda da 1/7/2026’dan itibaren geçerli olan yeni bir düzen vardır. Kural, hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse orijinal parçayla değiştirmektir. Eşdeğer ya da yeniden kullanılabilir parçaya geçilebilmesi için ya hak sahibinin onayı alınmalı ya da orijinalle değiştirme imkânı bulunmamalıdır; her iki hâlin ispat yükü sigortacıya aittir. Ayrıca her iki fıkra da aynı cümleyle biter: araçta bir kıymet artışı meydana gelmiş olsa dahi bu fark tazminat miktarından indirilemez.
Maddi hasarlı kazadan sonra ne yapılır? sorusunu yanıtlamak, hem trafik hem kasko sigortasının detaylarını bilmekle mümkündür. Belge ve prosedürleri doğru şekilde yönettiğinizde, sonuç almanız çok daha kolay olacaktır. Bu adımları dikkatlice uygulayarak, maddi hasarlı trafik kazanızın etkilerini en aza indirgeyebilirsiniz.
Maddi Hasarlı Trafik Kazasında Hasarı Kim Karşılar?
Hasarı, kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası kusur oranı ölçüsünde karşılar. Ancak sorumluluk yalnızca sigortacıda değildir; üç ayrı hukuki temel birlikte işler ve biri diğerini dışlamaz. Sigortacının sorumluluğu poliçe limitiyle sınırlıdır, işletenin sorumluluğu Karayolları Trafik Kanunu m.85/1’e dayanır ve işleten ile bağlı olduğu teşebbüs sahibi müşterek ve müteselsilen sorumludur. Sürücünün sorumluluğu ise Türk Borçlar Kanunu m.49 kapsamındaki haksız fiil sorumluluğudur.
Aynı maddenin son fıkrası, sıkça başvurulan bir savunmayı etkisiz kılar: işleten, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Yani “aracı ben kullanmıyordum” savunması işletenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Buna karşılık iki motorlu aracın karıştığı kazalarda zarar gören, kazanın oluşumunda işletene ilişkin bir kusurun varlığını ya da araçtaki bozukluğu ispat etmek zorundadır.
Karşı tarafın sigortası yoksa yol değişir. Güvence Hesabı sigortasız araç kazalarında yalnızca bedensel zararları karşılar; maddi zarar bu kapsamda değildir. Dolayısıyla sigortasız araçla yapılan bir kazada araç hasarınızın muhatabı doğrudan kusurlu sürücü, malik ve işletendir. Buna karşılık sigorta şirketinin iflası ya da tüm branşlarda ruhsatının iptali hâlinde maddi zarar da Güvence Hesabı’ndan karşılanır. Kime karşı talep yöneltileceği konusundaki ayrıntılar için araç değer kaybı davası kime açılır yazımızı inceleyebilirsiniz.
Onarım Dışında Hangi Tazminatları İsteyebilirsiniz?
Maddi hasarlı bir kazada talep edilebilecek kalemler onarım bedelinden ibaret değildir. Değer kaybı, araç mahrumiyeti ve ticari araçlarda kazanç kaybı ayrı kalemlerdir ve muhatapları da farklıdır. En sık gözden kaçan nokta şudur: bu kalemlerin hepsi aynı yerden istenmez.
| Kalem | Kimden istenir | Dayanak |
|---|---|---|
| Onarım bedeli | Karşı tarafın trafik sigortası (kusur oranında) | ZMSS A.5/a |
| Değer kaybı | Karşı tarafın trafik sigortası | ZMSS A.5/a |
| Araç mahrumiyeti (kullanım kaybı) | Kusurlu sürücü ve işleten — sigortadan istenemez | KTK m.92/k · m.85/1 · TBK m.49 |
| Ticari araçta kazanç kaybı | Kusurlu sürücü ve işleten | TBK m.49 |
| Manevi tazminat | Kusurlu taraf — trafik sigortası teminatı dışıdır | KTK m.92/f |
Değer kaybında 1/7/2026’dan itibaren geçerli olan önemli bir kolaylık vardır: Genel Şartlar A.5/a, araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibinin değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edileceğini söyler. Yani ayrı bir dilekçe vermeniz gerekmez. Tespiti yapan sigorta eksperi değer kaybı tutarına da raporunda yer verir, bu nedenle ayrı bir rapor ücreti ödemezsiniz.
Değer kaybının nasıl hesaplandığı konusunda internetteki bilginin büyük bölümü eskimiştir. Genel Şartlar’ın Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 ekleri 1/7/2026’da yürürlükten kaldırılmıştır; “rayiç değer × hasar boyutu katsayısı × kilometre katsayısı” biçimindeki formüllerin ve A1-A4 katsayı tablolarının dayanağı kalmamıştır. Bugün ölçüt A.5/a’da sayılan unsurlardır: aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki fark.
Araç mahrumiyeti ise trafik sigortası teminatının dışındadır. Karayolları Trafik Kanunu m.92/k gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararları teminat dışı sayar. Ancak teminat dışı olmak hakkın yokluğu anlamına gelmez; kalem, kusurlu sürücü ve işletenden genel hükümlere göre istenir. Bu talebin ispatı için aracın fiilen kiralanmış olması da şart değildir. Ayrıntılar için ikame araç bedeli için araç kiralamak şart mı yazımıza bakabilirsiniz.
Süreler ve Zamanaşımı: Hangi Hakkınız Ne Zaman Düşer?
Maddi hasarlı kazada tazminat isteme hakkı, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Kural Karayolları Trafik Kanunu m.109/1’de yer alır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o süre uygulanır. Aynı maddenin üçüncü fıkrası önemli bir kolaylık getirir: tazminat yükümlüsüne karşı kesilen zamanaşımı, sigortacıya karşı da kesilmiş sayılır.
| Süre | Neye ilişkin | Dayanak |
|---|---|---|
| 10 gün | Sigortalının kendi trafik sigortasına ihbarı | ZMSS B.1.1/a |
| 5 iş günü | Sigortalının kasko şirketine ihbarı | Kasko GŞ B.1.1 |
| 5 iş günü | Kusur değerlendirmesine itiraz (bir defaya mahsus) | Genelge m.4.1 |
| 3 iş günü | Eksper raporuna itiraz | Eksper Atama Yön. m.8/1 |
| 8 iş günü | Trafik sigortası tazminatının ödenmesi | KTK m.99/1 |
| 15 gün | Sigortacının yazılı başvuruyu cevaplaması | KTK m.97 |
| 15 iş günü | Cevapsızlık hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru | 5684 s.K. m.30/13 |
| 2 yıl | Yetersiz olduğu açıkça belli anlaşmanın iptali | KTK m.111/2 |
| 2 yıl / 10 yıl | Tazminat talebinde zamanaşımı | KTK m.109/1 |
Dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru zorunludur. Karayolları Trafik Kanunu m.97, sigortacının bu başvuruyu on beş gün içinde yazılı olarak cevaplamasını arar; cevap gelmez ya da cevap talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır. Burada bir uyarı gereklidir: m.97 başvurusu zamanaşımını kesmez; kesme sebepleri kanunda sayılıdır ve bu başvuru onların arasında değildir. Buna karşılık sigortacının kısmi ödeme yapması borç ikrarı sayılır ve zamanaşımını keser — bu nedenle ödeme dekontunun tarihi saklanmalıdır.
Düşük bir tutara imza atmış olmak da yolu kapatmaz. Karayolları Trafik Kanunu m.111/2, tazminat miktarlarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Aynı maddenin birinci fıkrası ise kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; “hiçbir talebim kalmamıştır” biçimindeki genel ibra metinleri kanunun tanıdığı sorumluluğu peşinen ortadan kaldıramaz.
Mercii seçiminde dikkat edilecek bir nokta daha vardır. Sigortacıya karşı uyuşmazlığı tüketici hakem heyetine taşımak, Sigorta Tahkim Komisyonu yolunu kapatır. 5684 sayılı Kanun m.30/14, mahkemeye ve tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklarla ilgili olarak Komisyona başvuru yapılamayacağını açıkça söyler. Bu nedenle hangi kapıya gidileceği baştan kararlaştırılmalıdır.
Kaza sonrası süreç, tutanağın doldurulmasından tazminatın tahsiline kadar birbirine bağlı adımlardan oluşur ve bir aşamada yapılan hata sonrakini kilitleyebilir. Dosyanızın hangi aşamada olduğundan emin değilseniz ya da kusur değerlendirmesi ile ödeme arasında bir uyuşmazlık doğduysa, trafik kazası avukatı desteğiyle sürecin yeniden değerlendirilmesi hak kaybını önleyebilir. Değer kaybı kalemine ilişkin talepler için araç değer kaybı avukatı sayfamızdan da bilgi alabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlıkta izlenecek yol dosyanın kendi koşullarına göre değişebileceğinden, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Maddi hasarlı bir trafik kazasından sonra hangi adımlar izlenmelidir?
Maddi hasarlı bir trafik kazasında öncelikle sakin kalınmalı ve araçlar güvenli bir alana çekilmelidir. Kaza tespit tutanağı doldurulmalı ve olayın fotoğrafı çekilerek belgelendirilmelidir. Ardından tutanak sigorta şirketine iletilmelidir; sigortalı kendi trafik sigortasına on gün, kaskosuna beş iş günü içinde ihbarda bulunur. Sigorta şirketi hasarı değerlendirmek için bir dosya açarak gerekli incelemeleri yapar.
Kaza sonrasında trafik polisi çağrılmalı mıdır?
Maddi hasarlı bir kazada taraflar arasında anlaşma sağlanıyorsa trafik polisi çağırmaya gerek yoktur. Ancak anlaşmazlık durumunda, alkollü ya da ehliyetsiz araç kullanımında, araçlardan birinin geçerli trafik sigortasının bulunmadığı hâllerde, kamu mallarına veya üçüncü kişiye ait eşyaya zarar verilmesi durumunda mutlaka polis çağrılmalı ve resmi bir tutanak tutulmalıdır.
Sigorta işlemleri ne zaman başlatılmalıdır?
Sigorta işlemleri, kaza tespit tutanağı sigorta şirketine iletildikten sonra başlatılır. Sigortalı için ihbar süresi trafik sigortasında on gün, kaskoda beş iş günüdür. Karşı tarafın sigortasına başvuran zarar gören için ise hak düşürücü bir süre bulunmaz; sınır Karayolları Trafik Kanunu m.109’daki zamanaşımıdır. Yine de delillerin kaybolmaması için başvurunun ilk günlerde yapılması yerinde olur.
Kaza tutanağı tutulduktan sonra ne yapılır?
Tutanak sigorta şirketine iletilir. Başvurulan şirket, tutanağı ve fotoğrafları en geç takip eden iş günü sonuna kadar Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’ne gönderir. Şirketler, gönderimi izleyen üç iş günü içinde %0, %50 veya %100 oranlarına göre sorumluluk değerlendirmesi yapar. Değerlendirmeler farklıysa SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu kusur oranlarını kesin olarak belirler.
Kaza tutanağı kaç gün geçerlidir?
Kaza tespit tutanağının geçerlilik süresi yoktur. Tutanak bir delildir ve delil zamanla geçersiz hâle gelmez. İnternette sık rastlanan “tutanak beş iş günü geçerlidir” ifadesi, tutanağın kendisine değil ona dayanılarak yapılan işlemlere ait süreleri karıştırmaktan doğar. Tazminat talebinin sınırı Karayolları Trafik Kanunu m.109’daki iki yıllık zamanaşımıdır.
Kazadan sonra tutanak tutulmazsa ne olur?
Tutanak yoksa sigorta şirketi kusur değerlendirmesi yapamaz ve talep işleme alınmaz. Ayrıca taraflar anlaşmadığı hâlde zabıtanın iznini almadan olay yerinden ayrılan sürücüye Karayolları Trafik Kanunu m.81/3 uyarınca idari para cezası uygulanır. Bu ceza 2026 yılı için 46.000 TL’dir ve her yıl yeniden değerleme oranında artar.
Kazadan 1 gün sonra tutanak tutulabilir mi?
Hayır. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152/2-c uyarınca, bir anlaşma ile olay yerinden ayrılmış olan taraflar zararın karşılanacağını kabul etmiş sayılır ve sonradan yetkililerden kaza tespit tutanağı düzenlenmesini isteyemezler. Tutanakta hata varsa izlenecek yol yeni tutanak değil, kusur değerlendirmesine itiraz ile maddi hataların düzeltilmesidir.
Kaza tutanağı nereye verilir, kime teslim edilir?
Tutanak kolluğa değil sigorta şirketine verilir. Kendi aracınızdaki hasarı kaskodan karşılatacaksanız kendi kasko şirketinize, karşı tarafın kusurundan doğan zararı istiyorsanız karşı tarafın zorunlu trafik sigortası şirketine başvurulur. Bildirim şirket merkezine, sözleşmedeki temsilciliğe veya acenteye; noter eliyle ya da taahhütlü mektupla yapılabilir.
Kaza tespit tutanağı kaç günde e-Devlet’e düşer?
Taraflarca doldurulan anlaşmalı tutanakta e-Devlet’te kolluk kaydı oluşmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.156/a-5 uyarınca, yalnız maddi hasarlı ve araçları olay yerinden kaldırılmış kazalarda kolluk tutanak düzenlemez. Kolluğun düzenlediği tutanaklarda ise sorgulama bölgeye göre Emniyet Genel Müdürlüğü veya Jandarma Genel Komutanlığı hizmetinden yapılır.
Tutanakta kusur oranı yüzde kaç olarak çıkar?
Anlaşmalı tutanak değerlendirmesinde yalnızca %0, %50 ve %100 oranları uygulanır. Ara oranlar bu aşamada belirlenmez; bilirkişi incelemesi ve yargılama aşamasında doğar. Kolluğun düzenlediği tutanakta ise kusur oranı hiç yazmaz, yalnızca hangi trafik kuralının ihlal edildiği belirtilir.
Kusur oranına nereye ve kaç gün içinde itiraz edilir?
İtiraz kural olarak sigorta şirketine, bildirimden itibaren beş iş günü içinde ve bir defaya mahsus yapılır. Talebe değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi ve belge eklenmesi gerekir. İki aracın sigortacısı aynı şirketse itiraz doğrudan SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonuna yapılır. Süresi içinde olmak kaydıyla yanlış mercie yapılan itiraz, beş iş günlük süreyi keser.
Kaza sonrası sigorta parası ne zaman yatar?
Zorunlu trafik sigortasında tazminat, Genel Şartlar’da belirlenen belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödenir. Kaskoda süre on iş günü, her hâlde ihbardan itibaren kırk beş gündür. İnceleme üç ayı aşarsa hasarın en az %50’si avans olarak ödenir. Süre dolduğunda sigortacı ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer.
Kaza yaptım, karşı taraf para istiyor; ödemeli miyim?
Zararın karşılanması kural olarak sigorta üzerinden yürür; olay yerinde nakit ödeme yapmak zorunda değilsiniz. Tutanak düzenlenip sigortaya iletildiğinde karşı tarafın zararı kusur oranınız ölçüsünde trafik sigortanızdan karşılanır. Yapılan bir ödemeye rağmen tutarın yetersiz olduğu açıkça belliyse, anlaşma yapıldığı tarihten itibaren iki yıl içinde iptali istenebilir.
Kazalı aracı istediğim serviste onartabilir miyim?
Evet. Genel Şartlar B.2.2 uyarınca hak sahibi dilediği onarım merkezinde onarım talep edebilir. Sigortacı bedel uygulamasını hasar ihbarından itibaren iki iş günü içinde bildirmezse, bildirim konusu bedeli hak sahibine karşı ileri süremez. Parça tercihinde ise kural orijinal parçadır; eşdeğer parçaya geçiş için hak sahibinin onayı ya da orijinalle değiştirme imkânının bulunmaması gerekir.
Hasarı kaskodan onarttım; karşı taraftan değer kaybı isteyebilir miyim?
Evet. Kasko kendi aracınızdaki hasarı karşılar; değer kaybı ise karşı tarafın kusurundan doğan ayrı bir sorumluluk zararıdır ve karşı tarafın zorunlu trafik sigortasından istenir. Genel Şartlar A.5/a uyarınca araç hasarı için başvuran hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir; ayrı bir dilekçe verilmesi gerekmez.