Yaralanmalı Trafik Kazalarında Trafik Sigortası Hangi Ödemeleri Yapar?
Yaralanmalı trafik kazalarında trafik sigortası, bedensel zarar teminatından ödeme yapar; bu yaralanmalı trafik kazası sigorta ödemesi tek bir kalemden değil, birbirinden ayrı beş kalemden oluşur: sağlık gideri, geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık, bakıcı gideri ve ekonomik geleceğin sarsılması. Bu kalemlerin her birinin muhatabı da aynı değildir; kazadan sonra hastanede doğan sağlık hizmet bedelleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi gereği Sosyal Güvenlik Kurumu’na geçmişken, gelir kaybı ve bakıcı gideri sigorta şirketinde kalır.
Her kalem bu yazıda kanun maddesi, Genel Şart hükmü ve Yargıtay kararıyla ayrı ayrı ele alınmış; 2026 teminat tutarları, başvuru ve ödeme süreleri, sigortanın ödemediği kalemler ve ödeme çıkmadığında izlenecek yol tablolarla gösterilmiştir.
Özet
Yaralanmalı kazada zorunlu trafik sigortası bedensel zararı karşılar; ancak hastane masrafları kanun değişikliğiyle SGK’ya devredilmiştir ve manevi tazminat teminat dışındadır.
- Sağlık hizmet bedelleri SGK’dadır. KTK m.98 uyarınca sigortacıya aktarılan primle birlikte sigorta şirketinin bu teminattaki yükümlülüğü sona ermiştir; kazazedenin sosyal güvencesi olup olmaması ve kusuru sonucu değiştirmez.
- Sigortada kalan kalemler: geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık, bakıcı gideri ve ekonomik geleceğin sarsılması tazminatı.
- 2026 teminat tutarı bedeni zararlarda kişi başına 3.600.000 TL’dir ve yürürlükteki tüm poliçelere ek prim alınmaksızın uygulanır.
- Üç süre karıştırılmamalıdır: 10 gün ihbar, 15 gün yazılı cevap, 8 iş günü ödeme.
- Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasından alınamaz (KTK m.92/f); muhatap sürücü, işleten ya da ihtiyari mali sorumluluk poliçesidir.
- Zamanaşımı yaralanmalı kazada 8 yıldır, iki yıl değil; sigortaya başvuru bu süreyi kesmez.
Yaralanmalı Trafik Kazası Sigorta Ödemesi Nedir ve Kapsamı Nelerdir?
Yaralanmalı trafik kazası sigorta ödemesi, kazada bedensel zarar gören üçüncü kişinin zararının, kusurlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortasından poliçe limitleri içinde karşılanmasıdır. Zorunlu trafik sigortası bir mal sigortası değil, sorumluluk sigortasıdır: sigortalının kendi zararını değil, onun başkasına verdiği zararı öder. Bu tek cümle, damardaki kavram karışıklığının büyük bölümünü çözer — kendi aracınızdaki hasar kaskonun, karşı taraftaki yaralının zararı ise sizin trafik sigortanızın konusudur.
Teminatın kapsamı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5 maddesinde sayılır. Madde, 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 1 Temmuz 2026 itibarıyla baştan yazılmıştır; internette dolaşan eski kalem listeleri bu tarihten sonraki dosyalarda birebir geçerli değildir. Bedensel zarar bakımından iki teminat öne çıkar:
- A.5/b – Sağlık Giderleri Teminatı: üçüncü kişinin bedenen eski hâline dönmesi için yapılan tedavi giderleri. Maddenin kendi lafzı, KTK m.98 kapsamındaki sağlık giderlerinin “Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğunda” olduğunu ve bu giderler için “sigorta şirketinin ve Güvence Hesabının sorumluluğunun sona erdiğini” söyler. Teminatta sigortacıya kalan asıl kalem bakıcı giderleridir.
- A.5/c – Sakatlanma Teminatı: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre belirlenen tazminatlar. Geçici iş göremezlik ve sürekli sakatlık tazminatı bu teminattan ödenir, sağlık gideri klozundan değil.
Aşağıdaki tablo, yaralanmalı bir kazada gündeme gelen kalemleri dayanağı ve muhatabıyla birlikte gösterir. Bir kalemin zorunlu trafik sigortası dışında kalması, o hakkın yok olduğu anlamına gelmez; yalnızca talebin yöneltileceği kişi değişir.
| Kalem | Dayanak | Muhatap | Zorunlu trafik sigortasında |
|---|---|---|---|
| Sağlık hizmet bedeli (hastane, ameliyat, ilaç) | KTK m.98 | SGK | Sigortacının yükümlülüğü sona ermiştir |
| Bakıcı gideri | Genel Şartlar A.5/b | Sigortacı + sorumlular | İçinde |
| Geçici iş göremezlik | TBK m.54 · A.5/c | Sigortacı + sorumlular | İçinde (sakatlanma limitinden) |
| Sürekli iş göremezlik (maluliyet) | TBK m.54 · A.5/c | Sigortacı + sorumlular | İçinde |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | TBK m.54/4 | Sigortacı + sorumlular | İçinde |
| Manevi tazminat | TBK m.56 | Sürücü / işleten / araç sahibi | Dışında — KTK m.92/f |
| Kazanç kaybı, iş durması, kira mahrumiyeti | Genel hükümler | Sorumlular | Dışında — KTK m.92/k |
| Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen pay | KTK m.92/g | — | Dışında |
Yaralanan kişinin sıfatı da sonucu etkiler. Yolcu, yaya ve karşı araçtaki sürücü üçüncü kişidir; kusurlu aracın trafik sigortasından doğrudan talepte bulunabilirler. Buna karşılık poliçede işleten sayılan kişinin kendisi, kendi poliçesi bakımından üçüncü kişi değildir. Genel Şartlar’ın A.2/a maddesi “sigortalı”yı, poliçeye konu araçta 2918 sayılı Kanun’a göre işleten sayılan kişi olarak tanımlar.
Yaralanmalı Kazada Sigorta Ne Kadar Öder? 2026 Teminat Tutarları
2026 yılında zorunlu trafik sigortasının bedeni zarar teminatı kişi başına 3.600.000 TL, maddi zarar teminatı ise araç başına 400.000 TL ve kaza başına 800.000 TL’dir. Tutarlar, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (SEDDK) 29 Aralık 2025 tarihli duyurusuyla belirlenmiştir. Bir yaralanmalı trafik kazası sigorta ödemesi hesabında bu tutarlar hesabın tavanını, kusur oranı ise çarpanını oluşturur. Duyurudan önce “limitleri Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler” diyen kaynaklar 2019 öncesi teşkilatı anlatmaktadır; düzenleyici ve denetleyici otorite 18 Ekim 2019’dan bu yana SEDDK’dır.
| Teminat | 2025 | 2026 | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Sağlık gideri – kişi başına | 2.700.000 TL | 3.600.000 TL | Bedeni zarar |
| Sakatlanma ve ölüm – kişi başına | 2.700.000 TL | 3.600.000 TL | Bedeni zarar |
| Bedeni zarar – kaza başına | Araç grubuna ve koltuk sayısına göre değişir | Otobüs ve minibüste daha yüksektir | |
| Maddi zarar – araç başına | 300.000 TL | 400.000 TL | Bütün araç gruplarında aynı |
| Maddi zarar – kaza başına | 600.000 TL | 800.000 TL | Bütün araç gruplarında aynı |
Poliçe tarihiyle ilgili yaygın bir endişe vardır: “Poliçem 2025’te yapıldı, eski limitte mi kalıyorum?” SEDDK duyurusunun lafzı nettir — belirlenen yeni teminat tutarları, yürürlükte bulunan tüm sigorta sözleşmelerine herhangi bir ek prim alınmaksızın uygulanır. Poliçenin yenilenmesini beklemeye veya limit yükseltmek için ayrı bir işlem yapmaya gerek yoktur.
İkinci nokta, limitin ne anlama geldiğidir. Limit bir üst sınırdır, ödenecek tutar değildir. Kişi başına 3.600.000 TL’lik teminat, her yaralıya bu tutarın ödeneceğini göstermez; ödenecek tutar zararın büyüklüğüne, maluliyet oranına, gelire ve kusur dağılımına göre hesaplanır. Zarar limitin üzerinde kalırsa, limiti aşan kısım için talep sigortacıya değil doğrudan işletene ve sürücüye yöneltilir (KTK m.85/1 ve TBK m.49).
Yaralanmalı Trafik Kazalarında Sigorta Tarafından Karşılanan Tazminat Türleri
Yaralanmalı trafik kazalarında trafik sigortasının karşıladığı tazminat türleri, Genel Şartlar’ın A.5/b ve A.5/c maddelerinden doğan dört kalemde toplanır. Uygulamada bu kalemler farklı adlarla anıldığı için aynı zarar iki kez sayılabilmekte ya da tersine, hak edilen bir kalem hiç istenmeden dosya kapanmaktadır. Aşağıdaki ayrım, dilekçe yazarken kalemleri isim isim saymayı kolaylaştırır.
| Tazminat türü | Neyi karşılar | Hangi teminattan | Ölçüsü |
|---|---|---|---|
| Geçici iş göremezlik | İyileşme sürecinde çalışılamayan günlerin gelir kaybı | A.5/c sakatlanma | İstirahat günü × günlük kazanç × kusur |
| Sürekli iş göremezlik | Kalıcı maluliyetin ömür boyu doğurduğu kazanç kaybı | A.5/c sakatlanma | Maluliyet oranı, yaş, gelir, bakiye ömür |
| Bakıcı gideri | Tedavi süresince ve sürekli sakatlıktan sonra bakım ihtiyacı | A.5/b sağlık gideri | Tıbben gerekli olduğu süre |
| Ekonomik geleceğin sarsılması | Çalışma gücü azalmasa bile mesleki geleceğin zedelenmesi | A.5/c sakatlanma | TBK m.54/4; belirlenemezse TBK m.51/1 |
Bakıcı gideri kalemi ayrıca vurgulanmalıdır, çünkü sigorta şirketlerinin en sık teminat dışı saydığı kalem budur. 1 Temmuz 2026’dan beri yürürlükte olan A.5/b metni bu tartışmayı lafzen kapatmıştır: kaza nedeniyle tedaviye başlanmasından sürekli sakatlık raporu alınana kadar geçen sürede doğan bakıcı giderleri ile sürekli sakatlık oranı belirlendikten sonra ortaya çıkan “tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri sigorta şirketleri veya Güvence Hesabı tarafından bu teminattan karşılanır”. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de 27.11.2025 tarihli, 2024/10068 E. ve 2025/15883 K. sayılı kararında, KTK m.98 kapsamında tedavi gideri niteliğinde olmayan bakıcı giderinden sigortacının sorumlu olduğunu belirterek yerel mahkeme kararını onamıştır.
Dördüncü kalem olan ekonomik geleceğin sarsılması ise rakip kaynakların neredeyse hiçbirinde geçmez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 29.06.2022 tarihli, 2021/24942 E. ve 2022/9679 K. sayılı kararına konu olayda Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu “fonksiyonel araz bırakmadan iyileşme” raporu vermiş, yani sürekli maluliyet tespit edilmemiştir; buna rağmen yüzde kalan sabit iz nedeniyle TBK m.54/4’teki ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıp gündeme gelmiş ve karar bozulmuştur. Kararın ölçüt cümlesi açıktır: bu zarar “çalışma gücünde bir azalma olmasa dahi” meydana gelebilir.
Bu kalem listesinde bulunmayan iki başlığa ayrıca dikkat edilmelidir. Birincisi manevi tazminattır; kanunen zorunlu trafik sigortası teminatının dışındadır. İkincisi, “kaza sırasında zarar gören kişisel eşya” gibi anlatılan kalemdir: yaralının üzerindeki eşyanın zararı bedeni teminattan değil, maddi zarar teminatından (A.5/a “doğrudan malları üzerindeki azalma”) ve araç başına 400.000 TL’lik limitten karşılanır. İki teminat ayrı limitlere tabidir; birinden ödenen tutar diğerinin limitini tüketmez.
Tedavi Giderlerini Trafik Sigortası mı SGK mı Öder?
Trafik kazası nedeniyle doğan sağlık hizmet bedellerini Sosyal Güvenlik Kurumu öder; sigorta şirketinin bu kalemdeki yükümlülüğü kanunen sona ermiştir. Bu, yaralanmalı kaza damarında en çok yanlış bilinen konudur ve kaynakların çoğu hâlâ “tedavi giderlerini trafik sigortası karşılar” demektedir. Dayanak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanun’la değiştirilen 98. maddesidir:
“Trafik kazaları sebebiyle üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmî ve özel sağlık kurum ve kuruluşlarının sundukları sağlık hizmet bedelleri, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılanlar için belirlenen sağlık hizmeti geri ödeme usul ve esasları çerçevesinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır.”
Maddenin ikinci fıkrası mekanizmayı tamamlar: sigorta şirketleri yazdıkları primlerin, Güvence Hesabı ise katkı paylarının belirli bir oranını SGK’ya aktarır ve fıkra “aktarım ile sigorta şirketlerinin ve Güvence Hesabının bu teminat kapsamındaki yükümlülükleri sona erer” der. Yani prim zaten peşinen SGK’ya gitmiştir; sigortacıdan ikinci kez tedavi gideri istenmesinin hukuki zemini yoktur.
Uygulamada dört sonucu doğurur ve bunların hiçbiri rakip kaynaklarda birlikte anlatılmaz:
- Kusur sonucu değiştirmez. Madde kusurdan hiç söz etmez; tam kusurlu sürücünün tedavi gideri de SGK kapsamındadır.
- Sosyal güvence aranmaz. Sigortasız çalışan, öğrenci, yabancı — kazazedenin genel sağlık sigortalısı olup olmaması aranmaz.
- Hastane hastadan ayrıca para isteyemez. Uygulama yönetmeliğinin 8. maddesinin ikinci fıkrası, sigortalı olan kişilerden “ayrıca talepte bulunulamaz” demektedir.
- Acil hâlde ilave ücret alınamaz. 5510 sayılı Kanun’un 73. maddesi, sözleşmeli ve sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucularının acil hallerde kişilerden ilave ücret talep edemeyeceğini düzenler; trafik kazası tipik bir acil hâldir.
Sık sorulan bir ayrıntı da protez ve ortezlerdir. KTK m.98’e 4/4/2015 tarihli ve 6645 sayılı Kanun’la eklenen cümle, SGK’nın protez ve ortezler için farklı birim fiyat belirleyebileceğini söyler ve bu sağlık hizmetlerinin “sağlık uygulama tebliğindeki istisnai sağlık hizmetleri kapsamına dâhil edilmeyeceğini” açıkça yazar. Sonuç: istisnai sağlık hizmetlerinde uygulanan üç kata kadar ilave ücret kapısı, trafik kazası protezlerinde kapalıdır.
Konunun kalem kalem dökümü — ambulans, yoğun bakım, fizik tedavi, ilaç, özel hastane fark ücreti ve 2011 öncesi kazalar — ayrı bir yazının konusudur: trafik kazasında tedavi giderlerini kim öder başlıklı incelemede her gider tek tek ele alınmıştır.
Masraf Ödeme Tutarı Ne Demek, Hasar Dosyasında Neyi Gösterir?
“Masraf ödeme tutarı” mevzuatta tanımlı bir tazminat kalemi değildir; sigorta şirketlerinin hasar dosyası ekranlarında ve sorgulama sayfalarında, o dosyada fiilen ödenmiş tutarı göstermek için kullanılan sektör terimidir. Bunu ölçerek söylüyoruz: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun tam metninde, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nda ve 1 Temmuz 2026 tarihli Ek-6 belge listesinde “masraf ödeme tutarı” ifadesi hiç geçmez. Dolayısıyla bu başlık altında bir hak aramak yerine, kalemin mevzuattaki karşılığını bilmek gerekir.
| Ekranda gördüğünüz | Mevzuattaki karşılığı | Ne anlama gelir |
|---|---|---|
| Masraf ödeme tutarı | Genel Şartlar A.5 teminatlarından ödenen tazminat | Dosyada bugüne kadar ödenmiş toplam tutar |
| Masraf ödeme tutarı: 0 | Muallak hasar | İhbar kaydı açılmış ama henüz ödeme yapılmamış |
| Muallak tazminat | SBM Yönetmeliği m.15-16 | İhbar edilmiş, tutarı kesinleşmemiş karşılık |
| Ödeme tarihi boş | KTK m.99/1 süresi henüz işlemiyor olabilir | Belgeler tamamlanmamış olabilir |
Ekranda “masraf ödeme tutarı 0” yazması bu noktada açıklık kazanır: sıfır görünmesi dosyanın reddedildiği anlamına gelmez. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği’nin 15. maddesinin üçüncü fıkrası, sigorta şirketlerinin “eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları Merkez veri tabanına” girmesini zorunlu tutar; aynı maddenin beşinci fıkrası ise şirketlerin “ihbardan ödemenin sonuçlanmasına kadar” hasara ilişkin tüm bilgileri vermek zorunda olduğunu söyler. Yani kayıt ödemeyi izler, ona kapı olmaz; ihbar varsa kayıt vardır, yalnızca tutar henüz kesinleşmemiştir.
Tersi de doğrudur: ekranda hiçbir kayıt görünmüyorsa sebep çoğu zaman sistem gecikmesi değil, ihbarın hiç yapılmamış olmasıdır. Yaralanmalı kazalarda bu durum, kaza sonrası hastaneye gidilip sigorta şirketine hiç başvurulmadığı dosyalarda sıkça görülür. Böyle bir dosyada yapılacak ilk iş, aşağıda anlatılan yazılı başvuruyu yapıp kaydı açtırmaktır.
Geçici İş Göremezlik Tazminatı Trafik Sigortasından Alınır mı?
Evet; yaralanma nedeniyle çalışılamayan günlerin gelir kaybı zorunlu trafik sigortası teminatı içindedir ve sigorta şirketinin “bu kalem teminat dışıdır” savunması yerleşik içtihatta kabul görmemektedir. Genel Şartlar A.5/c, sakatlanma teminatını Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine bağlar; geçici iş göremezlik de TBK m.54’te sayılan bedensel zarar kalemlerindendir.
Uygulamada tartışma kalemin varlığında değil, hangi limitten ödeneceğindedir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 07.10.2025 tarihli, 2023/12431 E. ve 2025/13675 K. sayılı kararında bu noktayı netleştirmiş; geçici iş göremezlik tazminatının sürekli sakatlık teminat limitinden karşılanması gerektiğini, tedavi gideri klozundan ödenemeyeceğini belirterek kararı bozmuştur. Ayrım pratikte doğrudan sonuç doğurur: tedavi gideri teminatı KTK m.98 ile SGK’ya geçtiği için, geçici iş göremezliği o klozdan hesaplayan bir dosya limit tartışmasına girer.
Hesabın kaba iskeleti üç çarpandan oluşur:
- İstirahat günü sayısı: hastane epikrizi, istirahat raporu ve adli tıp değerlendirmesiyle belirlenir.
- Günlük kazanç: belgelenebiliyorsa gerçek gelir; belgelenemiyorsa asgari ücret esas alınır.
- Karşı tarafın kusur oranı: zarar gören kendi kusuru oranındaki kısmı sigortadan isteyemez (KTK m.92/g).
Bir de mahsup kuralı vardır ve dosyayı en çok bu şaşırtır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 01.07.2025 tarihli, 2025/6659 E. ve 2025/10263 K. sayılı kararında, SGK’nın rücua tabi geçici iş göremezlik ödeneklerinin tazminattan mahsup edilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Buna karşılık 08.09.2025 tarihli, 2024/4267 E. ve 2025/12003 K. sayılı kararda SGK tarafından yapılmış bir ödeme bulunmadığı için mahsup uygulanmamıştır. Ölçüt açıktır: fiilen ödenen bir SGK ödeneği varsa düşülür, varsayımla mahsup yapılmaz.
Kalemin gün hesabı, gelir belgelendirmesi ve asgari ücret uygulaması ayrıntısıyla yaralanmalı kazada geçici iş göremezlik nasıl hesaplanır yazısında işlenmiştir; kaba bir tutar görmek isteyenler iş göremezlik tazminatı hesaplama aracını kullanabilir.
Sürekli Sakatlık (Maluliyet) Tazminatı Nasıl Belirlenir?
Sürekli sakatlık tazminatı, maluliyet oranı, yaş, gelir ve bakiye ömür verileri kullanılarak hesaplanır; hesabın hukuki temeli Genel Şartlar A.5/c üzerinden Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümleridir. Kalemin ön şartı, yetkili sağlık kuruluşundan alınmış bir maluliyet raporudur; rapor olmadan sürekli sakatlık kalemi hesaplanamaz, dosya yalnızca geçici iş göremezlik ve bakıcı gideriyle sınırlı kalır.
Burada 2026 kırılması özellikle önemlidir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na ekli Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7, 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu eklerde yer alan hesap yöntemleri — TRH 2010 yaşam tablosu, teknik faiz uygulaması ve belgesiz gelirde asgari ücret kabulü — artık Genel Şartlar’ın eki olarak yürürlükte değildir. Yeni A.5 metni tazminatı doğrudan Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine bağlamıştır. İnternette dolaşan “şu katsayıyla çarpın” biçimindeki hazır formüllerin dayanağı bu tarihten sonra kalmamıştır.
Sigorta şirketlerinin bu kalemde tekrarlanan üç savunması ve akıbeti şöyledir:
| Savunma | İçtihattaki karşılığı |
|---|---|
| “Maluliyet raporu hatalı, yeniden alınsın” | Genel Şartlar A.5/c: kaza belgelerinde illiyet bağına ilişkin tespit varsa, aksini ispat sigorta şirketine aittir |
| “Zarar gören müterafik kusurlu, indirim yapılsın” | 4. HD 03.11.2025, 2024/7900 E. 2025/14919 K.: delil bulunmadan soyut savunma yeterli değildir |
| “Hesapta teknik faiz uygulansın” | 4. HD 27.11.2025, 2024/10068 E. 2025/15883 K.: teknik faiz talebi reddedilmiştir |
Maluliyet çıkmayan dosyalarda hakkın tamamen bittiğini düşünmek de yaygın bir hatadır; bu ihtimal yaralanmalı kazada maluliyet olmazsa tazminat alınır mı yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Manevi Tazminatı Trafik Sigortası Öder mi?
Hayır; manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır ve bunun dayanağı Genel Şartlar değil doğrudan kanunun kendi metnidir. 2918 sayılı Kanun’un 92. maddesinin (f) bendi teminat dışında kalan haller arasında “manevi tazminata ilişkin talepler”i sayar. Bent 1983 tarihli özgün metinde yer alır; sonradan eklenmiş ya da değiştirilmiş değildir.
Bu ayrım pratik bir sonuç doğurur. Aynı maddeye 6704 sayılı Kanun’la eklenen (i) bendi, Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli, 2019/40 E. ve 2020/40 K. sayılı kararıyla iptal edilmiştir; o bent teminat sınırlarının belirlenmesini genel şartlara bırakıyordu. Manevi tazminatı dışarıda bırakan (f) bendi ise kanunun kendi metninde olduğu için iptalden etkilenmemiş, yürürlükte kalmıştır.
Teminat dışı olmak hakkın yok olması demek değildir. 2918 sayılı Kanun’un 90. maddesi başlığıyla birlikte “maddi ve manevi tazminat” der ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun’da düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Yani hak vardır, yalnızca muhatap değişir: talep sigorta şirketine değil sürücüye, işletene veya araç sahibine yöneltilir.
İkinci yol ihtiyari mali sorumluluk (İMM) poliçesidir. Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın 3. maddesi, manevi tazminat taleplerinin ek sözleşmeyle teminat kapsamına alınabileceğini söyler ve şu kaydı düşer: bu teminat, zorunlu sigortanın varlığına bağlı olmaksızın “bu sigorta limitlerinin içinde” hüküm ifade eder. Yani İMM’nin genel kuralı olan “zorunlu sigorta limitinin üzerinde kalan kısmı öderim” mantığı manevi tazminatta işlemez; teminat ilk liradan devreye girer.
Ancak İMM poliçesinde bir tuzak vardır: aynı maddenin (a), (b) ve (c) bentleri, zarar görenin kimliğine göre teminatı kapatır. Sigortalının kendisi, aracı sevk ve idare edenin sevk ederken uğradığı zararlar ve işletenin ya da sürücünün eşi, usul ve füruu ile birlikte yaşadığı kardeşleri teminat dışındadır. Poliçede manevi tazminat teminatı yazılı olsa bile, zarar gören bu kişilerden biriyse ödeme çıkmaz. Konunun ayrıntısı ZMMS manevi tazminatı karşılar mı yazısında, kalıcı iz bulunan dosyalardaki değerlendirme ise trafik kazasında kalıcı iz kalırsa manevi tazminat yazısındadır.
Yaralanmalı Trafik Kazalarında Trafik Sigortasının Ödemediği Kalemler
Zorunlu trafik sigortasının neyi ödemediği, 2918 sayılı Kanun’un 92. maddesinde bent bent sayılmıştır. “Teminat dışıdır” demekle yetinip bent numarası vermeyen bir anlatım, hangi hakkın kime yöneltileceğini göstermediği için pratikte işe yaramaz. Yaralanmalı kaza dosyasını doğrudan ilgilendiren bentler şunlardır:
| Bent | Teminat dışı kalan | Talep kime yöneltilir |
|---|---|---|
| m.92/f | Manevi tazminat talepleri | Sürücü, işleten, araç sahibi; varsa İMM poliçesi |
| m.92/g | Hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler | Karşılığı yoktur; kusur payı zarardan düşülür |
| m.92/k | Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması, kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar | Sürücü ve işleten (genel hükümler) |
| m.92/i | — | AYM 17/7/2020 kararıyla iptal edilmiştir |
Buna bir de kanunun kendi yapısından gelen sınır eklenir: sağlık hizmet bedelleri teminat dışı değildir, teminatın muhatabı değişmiştir. KTK m.98 bu kalemi SGK’ya taşımıştır; dolayısıyla “tedavi gideri teminat dışı” demek yanlış, “tedavi giderinin muhatabı sigortacı değil SGK’dır” demek doğrudur. İki ifade arasındaki fark, dilekçenin hangi kuruma yazılacağını belirler.
Son olarak, teminat dışılık ile rücu birbirine karıştırılmamalıdır. Alkollü araç kullanma, ehliyetsizlik veya olay yerini terk gibi haller zarar görene karşı ileri sürülemez; Genel Şartlar B.4’ün ilk fıkrası bunu açıkça söyler. Bu hallerde sigortacı önce mağdura öder, sonra kendi sigortalısına rücu eder. Ayrıntısı aşağıda ayrı bir başlıkta ele alınmıştır.
Sigorta Ödemelerinde Kusur Oranının ve Belge Sunumunun Önemi
Kusur oranı, yaralanmalı trafik kazası sigorta ödemesi hesabının doğrudan çarpanıdır: zarar gören kendi kusuruna denk gelen kısmı sigortadan isteyemez (KTK m.92/g). Ancak kusurun nasıl belirlendiği konusunda yaygın bir yanlış vardır ve bu yanlış, süreci en baştan hatalı kurar.
Kolluğun düzenlediği kaza tespit tutanağında kusur oranı yazmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesinin birebir lafzı şöyledir: “Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.” Tutanak bir karar değil delildir; kusur oranını tutanaktaki kural ihlallerine bakarak bilirkişi ya da hakem belirler.
İkinci ayrım, kusurun hangi ölçekte belirlendiğidir ve “sigortada %50 çıktı, mahkemede %25 dendi” şaşkınlığının kaynağı budur:
| Rejim | Kusur ölçeği | Kim belirler | Nerede kullanılır |
|---|---|---|---|
| Sigorta / anlaşmalı tutanak sistemi | Yalnızca %0 – %50 – %100 | Şirketler, anlaşamazlarsa Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu | Hasar dosyası |
| Yargı ve tahkim | Ara oranlar serbest (%20, %25, %70…) | Bilirkişi raporu üzerinden hâkim veya hakem | Dava ve tahkim dosyası |
Üçüncü nokta, yaralanmalı kazalarda kolluğun tuttuğu tutanağın soruşturma evrakının parçası olmasıdır. Yaralanmalı ve ölümlü kaza tutanakları için e-Devlet üzerinden bir sorgulama hizmeti bulunmaz; e-Devlet’teki hizmetin resmî adı “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama”dır. Yaralanmalı dosyada tutanağa ve bilirkişi raporuna erişim, ceza soruşturması dosyası üzerinden sağlanır; Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 153. maddesindeki kısıtlama listesinde taksirli suçlar yer almaz, dolayısıyla dosya incelemesi kısıtlanamaz.
Kusur savunmalarında ispat yükü de sanıldığı gibi dağılmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 03.11.2025 tarihli, 2024/7900 E. ve 2025/14919 K. sayılı kararında “davacının müterafik kusuru bulunduğuna ilişkin delil bulunmaması” gerekçesiyle indirim yapılmamasını onamıştır. Benzer biçimde 29.09.2021 tarihli, 2021/2412 E. ve 2021/5812 K. sayılı kararda hatır taşıması indiriminin re’sen uygulanamayacağı, bunun davalı tarafça savunma olarak ileri sürülmesi gerektiği belirtilmiştir.
Belge sunumu tarafı ise sanılandan dardır. Dosyayı açan ve süreleri başlatan belgeler Genel Şartlar Ek-6’da (“Tazminat Ödemelerinde İstenilecek Belgeler”) sayılmıştır. Listede bedeni zararlar için sakatlanma ve ölüm ayrı ayrı düzenlenmiştir; buna karşılık uygulamada sıkça istenen bazı evraklar listede zorunlu belge olarak yer almaz. Şirketin ek belge isteyebilmesi de sınırsız değildir: Genel Şartlar B.2.1’e göre talep haklı olmalı ve hak sahibinin tazminat hakkını etkileyen belgelerle sınırlı kalmalıdır.
Yüzde Yüz Kusurlu Sürücü ve Aracındaki Yolcu Ne Alır?
Tam kusurlu sürücü kendi bedensel zararını hiçbir trafik sigortasından alamaz; ancak aynı araçtaki yolcu üçüncü kişi olduğu için tam tazminat hakkına sahiptir ve tam kusurlu sürücünün hastane masrafları dahi SGK tarafından karşılanır. Bu üçlü ayrım, damardaki en sık yapılan hatanın da düzeltmesidir: “kusurluysan hiçbir şey alamazsın” cümlesi üç durumdan yalnızca birini doğru anlatır.
| Kim | Hangi sigortadan | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tam kusurlu sürücünün kendisi | Kendi ZMSS poliçesi | Alamaz — üçüncü kişi değildir | Genel Şartlar A.2/a, A.3 |
| Tam kusurlu sürücünün kendisi | Karşı aracın ZMSS poliçesi | Alamaz — kendi kusuruna denk gelen pay teminat dışı | KTK m.92/g |
| Aynı araçtaki yolcu | Sürücünün ZMSS poliçesi | Alır — üçüncü kişidir | KTK m.85/1 |
| Yaya | Çarpan aracın ZMSS poliçesi | Alır — işletenin kusursuz sorumluluğu | KTK m.85/1 |
| Tam kusurlu sürücünün tedavisi | — | SGK karşılar — madde kusurdan söz etmez | KTK m.98 |
Yolcunun durumu ayrıca vurgulanmalıdır, çünkü tam kusurlu sürücünün yakını olan yolcular çoğu zaman “şoför bizim aile bireyimiz, ondan tazminat istenmez” düşüncesiyle başvurmamaktadır. Oysa talep sürücünün cebinden değil, poliçeden karşılanır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 01.04.2026 tarihli, 2024/12052 E. ve 2026/3510 K. sayılı kararı bu ilişkinin sınırını da gösterir: alkollü olduğunu bilerek sürücünün aracına binen yolcu bakımından %20 müterafik kusur uygulanmış, tazminat 375.747 TL’den 300.597,60 TL’ye indirilmiş ve karar onanmıştır. Yani hak ortadan kalkmamış, oran üzerinden azalmıştır.
Tam kusur hâlinin tazminat davası bakımından bütün sonuçları trafik kazasında yüzde yüz kusurlu olan kişi tazminat davası açabilir mi yazısında ayrıca incelenmiştir.
Tek Taraflı Yaralanmalı Kazada Trafik Sigortası Öder mi?
Tek taraflı kazada sürücü kendi poliçesinden bedensel tazminat alamaz; buna karşılık araçtaki yolcuların bedensel zararı aynı poliçeden karşılanır ve sürücü dahil herkesin hastane masrafları SGK tarafından ödenir. Sonuç şaşırtıcı görünse de mantığı basittir: zorunlu trafik sigortası, sigortalının üçüncü kişilere verdiği zararı temin eder; bir yere çarpan sürücü kendi poliçesi bakımından üçüncü kişi konumunda değildir.
Tek taraflı yaralanmalı kazada izlenecek sıra şudur:
- Yolcu varsa talep doğrudan aracın zorunlu trafik sigortasına yöneltilir; sürücünün kusuru yolcunun hakkını etkilemez.
- Sürücünün tedavi masrafları KTK m.98 kapsamındadır; kusur aranmaz.
- Sürücünün gelir kaybı ve maluliyeti için zorunlu poliçe devrede değildir. Varsa ferdi kaza sigortası, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası (ticari yolcu taşımacılığında) ya da özel sağlık / hayat poliçesi devreye girer.
- Yol kusuru varsa tablo değişir: bakımsız yol, eksik işaretleme veya çukur gibi hallerde sorumluluk yol yapım ve bakımından sorumlu idareye yönelir ve uyuşmazlık idari yargıda görülür.
Sigorta Şirketine Başvuru Süreci ve Ödeme Aşamaları
Yaralanmalı trafik kazalarında trafik sigortasından ödeme alma süreci, ihbar ve tazminat talebi olmak üzere iki ayrı aşamadan oluşur. İkisi karıştırıldığı için pek çok dosyada süreler yanlış hesaplanır. İhbar, kazadan haberdar olan sigortalının yükümlülüğüdür; tazminat talebi ise zarar görenin başvurusudur ve ödeme süresini başlatan belgeler bu başvuruyla sunulur.
1. Adım — Kazanın tespiti ve ihbar. Yaralanmalı kazada tutanak kolluk tarafından düzenlenir; anlaşmalı tutanak yalnızca maddi hasarlı kazalara özgüdür. Sigortalının ihbar yükümlülüğü Genel Şartlar B.1.1/a’da düzenlenmiştir ve süre on gündür. İnternette yaygın olan “beş iş günü içinde bildirilmezse sigorta ödemez” cümlesi iki yönden hatalıdır: süre on gündür ve bu bir hak düşürücü süre değildir. Gecikmenin tek sonucu, ödenecek tutar artmışsa artan kısım için sigortacının kendi sigortalısına rücu etmesidir.
2. Adım — Belgelerin toplanması. Aşağıdaki belgeler bedeni zarar dosyasının çekirdeğini oluşturur:
- Kaza tespit tutanağının onaylı sureti (yaralanmalı kazada kolluk tutanağı)
- Hastane epikrizi, istirahat raporu ve tedavi sürecine ilişkin tıbbi kayıtlar
- Kalıcı sakatlık varsa yetkili sağlık kuruluşundan alınmış maluliyet raporu
- Gelir belgesi: bordro, SGK hizmet dökümü, vergi levhası veya meslek odası kaydı
- Hak sahibine ait banka hesap bilgileri (banka ve şube adı, IBAN)
- Kimlik ve hak sahipliğini gösteren belgeler (vekâletle takipte vekâletname)
3. Adım — Yazılı başvuru. Dava veya tahkim yoluna gidilmeden önce sigorta şirketine yazılı başvuru zorunludur; bu, 2918 sayılı Kanun’un 97. maddesinin açık şartıdır. 1 Eylül 2026’dan itibaren motorlu araç sigortalarında hasar başvuruları Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden de alınmaktadır ve başvuru, merkez veri tabanına ulaştığı tarih ve saat itibarıyla şirkete yapılmış sayılır; sistem kesintisi ve teknik gecikme sürelerin hesabında başvuran aleyhine dikkate alınamaz.
4. Adım — İnceleme. Şirket dosyayı değerlendirir, gerekli görürse eksper görevlendirir ve kusur ile zarar tutarını belirler. Bedeni zarar dosyalarında değerlendirme, maluliyet raporu ve gelir belgeleri üzerinden yürür.
5. Adım — Ödeme. Genel şartlarla belirlenen belgelerin şirketin merkezine veya şubelerinden birine iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılması gerekir (KTK m.99/1). Bu süreye uyulmaması idari yaptırıma bağlanmıştır. İnceleme üç ayı aşarsa, tespit edilebilen zararın en az yüzde ellisinin avans olarak ödenmesi gerekir.
Başvuru, Cevap ve Ödeme Süreleri: 10 Gün, 15 Gün, 8 İş Günü
Yaralanmalı kaza dosyasında üç ayrı süre işler ve üçü birbirinin yerine geçmez: sigortalının on günlük ihbar süresi, sigortacının on beş günlük yazılı cevap süresi ve sekiz iş günlük ödeme süresi. Kaynakların çoğu bu üçünü tek bir “başvuru süresi” başlığı altında topladığı için dosya sahipleri hangi günü beklediklerini bilemez.
| Süre | Kimin yükümlülüğü | Ne zaman başlar | Dayanak |
|---|---|---|---|
| 10 gün | Sigortalı — kazayı sigortacıya ihbar | Olaydan haberdar olma | Genel Şartlar B.1.1/a |
| 15 gün | Sigortacı — başvuruya yazılı cevap | Yazılı başvuru tarihi | KTK m.97 |
| 8 iş günü | Sigortacı — tazminatı ödeme | Belgelerin merkeze veya şubeye ulaşması | KTK m.99/1 |
| 3 ay + %50 | Sigortacı — avans ödeme | İhbardan itibaren üç ay dolması | TTK m.1427/3, Genel Şartlar B.2.5 |
| 15 iş günü | Kuruluş — tahkim öncesi cevap (trafikte 15 gün) | Başvuru tarihi | 5684 s.K. m.30/13 |
Sürenin dolması kendiliğinden sonuç doğurur. Türk Ticaret Kanunu’nun 1427. maddesinin dördüncü fıkrası, borç muaccel olunca sigortacının “ihtara gerek kalmaksızın” temerrüde düşeceğini söyler; beşinci fıkra ise sigortacıyı temerrüt faizinden kurtaran sözleşme hükümlerinin geçersiz olduğunu belirtir. Yani poliçedeki aksi yöndeki özel şart hüküm ifade etmez. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin 06.11.2025 tarihli, 2024/8915 E. ve 2025/15162 K. sayılı kararı da başvuru ve sekiz iş günlük sürenin geçmesiyle temerrüdün oluştuğunu kabul etmiştir. Bu nedenle belgelerin şirkete ulaştığı tarihin belgelenmesi (iadeli taahhütlü posta, KEP, merkez kaydı) faiz başlangıcını doğrudan belirler.
Ek belge talebi süreyi yeniden başlatabilir; ancak bu, sigortacıya sınırsız bir erteleme imkânı vermez. Genel Şartlar B.2.1, talebin haklı olması ve hak sahibinin tazminat hakkını etkileyen belgelerle sınırlı kalması şartını arar. Ayrıca B.4’ün son fıkrası, sigortacının “rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremeyeceğini ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemeyeceğini” düzenler.
Sigorta Şirketine Başvuru Dilekçesinde Neler Yazılmalı?
Başvuru dilekçesinin biçimi serbesttir; belirleyici olan içeriğidir. Uygulamada en pahalı hata, talep edilen kalemin dilekçede adıyla yazılmamasıdır. Maddi zararlarda Genel Şartlar A.5/a’nın getirdiği bir karine vardır — araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır. Bedeni zarar kalemlerinde böyle bir karine yoktur. Bakıcı gideri ya da ekonomik geleceğin sarsılması dilekçede ayrı satır hâlinde istenmezse, o kalem dosyanın konusu hâline gelmeyebilir.
Dilekçede bulunması gereken unsurlar:
- Kaza tarihi, yeri ve kazaya karışan araçların plakaları
- Karşı aracın poliçe numarası ve sigorta şirketi
- Başvuranın sıfatı (yaralanan sürücü, yolcu, yaya veya vekil)
- Talep edilen kalemlerin isim isim sayılması: geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık, bakıcı gideri, ekonomik geleceğin sarsılması
- Fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu kaydı
- Ekli belgelerin listesi ve ödeme yapılacak IBAN
Manevi tazminat, zorunlu poliçeden istenemeyeceği için bu dilekçeye konulmaz; o talep sürücü ve işletene yöneltilir ya da varsa ihtiyari mali sorumluluk poliçesi üzerinden ayrıca ileri sürülür.
Sigorta Ödeme Yapmazsa veya Eksik Öderse Ne Yapılır?
Yazılı başvurudan sonra on beş gün içinde cevap gelmez ya da gelen cevap talebi karşılamazsa, dosya Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınabilir veya dava açılabilir. Sıralama kanunda bellidir: önce sigortacıya yazılı başvuru (KTK m.97), sonra tahkim veya yargı. Başvuru yapılmadan açılan dava dava şartı yokluğuyla karşılaşır.
Tahkim yolunun iki ayrıntısı, trafik sigortası dosyalarında özellikle önemlidir:
- Şirketin tahkim sistemine üye olması aranmaz. 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi, mevzuatla zorunlu tutulan sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda kuruluş “sigorta tahkim sistemine üye olmasa dahi” hak sahiplerinin tahkimden yararlanabileceğini söyler. Zorunlu trafik sigortası tam olarak bu kapsamdadır.
- Poliçede tahkim şartı bulunması gerekmez. Aynı madde, uyuşmazlık konusu sözleşmede “özel bir hüküm olmasa bile” tahkim usulünden yararlanılabileceğini düzenler.
Tahkimin mahkemeye göre asıl avantajı vekâlet ücreti riskindedir: talebi reddedilen taraf aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin beşte biri üzerinden belirlenir. Ayrıca hakem ücretini Komisyon öder; başvuranın kalemleri başvuru ücreti ve tebligat giderinden ibarettir. Hakem kararı kural olarak dört ay içinde verilir.
Tahkim yerine dava tercih edilirse görev ve dava şartı ikilisi gözden kaçmamalıdır. Davalı sigorta şirketi ise sigorta sözleşmesi Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlendiği için uyuşmazlık mutlak ticari davadır (TTK m.4/1-a) ve asliye ticaret mahkemesinde görülür; ayrıca TTK m.5/A uyarınca arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık dava yalnız sürücü ve işletene yöneltilirse uyuşmazlık haksız fiile dayanır, asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Başvurunun nasıl yapılacağı, ücret tarifesi ve itiraz yolları Sigorta Tahkim Komisyonu’na nasıl başvuru yapılır yazısında adım adım anlatılmıştır.
Yaralanmalı Kazada Zamanaşımı Kaç Yıldır?
Yaralanmalı trafik kazasında zamanaşımı süresi sekiz yıldır, iki yıl değil. Bu, yazının belki de en çok hak kaybı önleyen bilgisidir; çünkü kaynakların büyük bölümü trafik kazalarında yalnızca “iki yıl / on yıl” sürelerini verir. Zincir şöyle kurulur: KTK m.109/2, kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ceza zamanaşımının uygulanacağını söyler; taksirle yaralama Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesinde düzenlenmiştir ve üst sınırı beş yılı aşmadığı için TCK m.66/1-e uyarınca dava zamanaşımı sekiz yıldır.
| Durum | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kazada yaralanma | 8 yıl | Kaza günü | KTK m.109/2 + TCK m.66/1-e |
| Kazada ölüm | 15 yıl | Kaza günü | KTK m.109/2 + TCK m.66/1-d |
| Salt maddi hasarlı kaza | 2 yıl / her hâlde 10 yıl | Zararı ve sorumluyu öğrenme / kaza günü | KTK m.109/1 |
| Sigortacının sigortalısına rücuu | 2 yıl | Ödemenin tamamlanması | KTK m.109/4 |
İkinci kritik nokta, sürenin neyle kesilip neyle kesilmediğidir. İnternette çok yaygın olan “sigortaya başvuru zamanaşımını keser ve durmasına neden olur” cümlesi iki yönden hatalıdır. Birincisi, KTK m.97 kapsamındaki yazılı başvuru Türk Borçlar Kanunu’nun kesme sebeplerini sayan hükümlerinde yer almaz; dolayısıyla süreyi kesmez. İkincisi, kesme ile durma ayrı kurumlardır: durmada engel kalkınca süre kaldığı yerden işler, kesmede ise sıfırdan yeni bir süre başlar. Bir işlem ikisini birden yapamaz.
Süreyi gerçekten kesen işlemler dava açılması, tahkim başvurusu, icra takibi ve sigortacının kısmi ödemesidir; kısmi ödeme borç ikrarı sayıldığı için ödeme dekontunun tarihi saklanmalıdır. Ayrıca KTK m.109/3’teki çapraz kesilme kuralı vardır: zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur, tersi de geçerlidir. Sürelerin ayrıntısı trafik kazası tazminat zamanaşımı yazısındadır.
Sigorta Ödedikten Sonra Sürücüye Rücu Eder mi?
Alkol, ehliyetsizlik, ağır kusur ve olay yerini terk gibi haller mağdura ödeme yapılmasını engellemez; sigortacı önce öder, sonra kendi sigortalısına rücu eder. Genel Şartlar B.4’ün birinci fıkrası bunu açıkça söyler: tazminat yükümlülüğünü kaldıran veya azaltan haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Yaralanan kişinin “karşı taraf alkollüymüş, sigorta ödemezmiş” endişesiyle başvurudan vazgeçmesi bu nedenle yersizdir.
Rücunun kapsamı da sanıldığı gibi geniş değildir. İkinci fıkra, ödemede bulunan sigortacının tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda rücu edebileceğini düzenler. Yani “ödediğinin tamamını geri alır” ifadesi yanlıştır; rücu oranla sınırlıdır.
| Rücu sebebi | Kayıt |
|---|---|
| Kasıt veya ağır kusur | Sıradan kusur yeterli değildir |
| Ehliyetsizlik veya trafik kurallarının ağır kusurla ihlali | “Ağır kusurla” kaydı 2016 değişikliğiyle eklenmiştir |
| Uyuşturucu veya mevzuattaki seviyenin üzerinde alkol | Zarar bu kullanım sırasında meydana gelmiş olmalıdır |
| Taşıma sınırından fazla yolcu veya yük taşınması | İçtihatta ölçüt münhasırlıktır: kaza yalnızca bundan doğmuş olmalıdır |
| İhbar yükümlülüğünün ihlali | Rücu yalnızca zararın arttığı kısım için |
| Olay yerini terk / belge düzenleme yükümlülüğüne aykırılık | 1 Temmuz 2026’dan beri yeni metin; can güvenliği nedeniyle uzaklaşma ve bedeni hasarlı kazada sağlık kuruluşuna gitme istisnadır |
Son satır yaralanmalı kazalar bakımından özellikle önemlidir: bedeni hasara neden olan kazalarda tedavi veya yardım amacıyla sağlık kuruluşuna gitmek, olay yerini terk saymaz. Yaralı sürücünün hastaneye gitmiş olması tek başına rücu sebebi değildir.
Karşı Tarafın Sigortası Yoksa veya Araç Kaçtıysa Kim Öder?
Sigortasız araç ya da kaçan sürücü hâlinde bedensel zararlar Güvence Hesabı’ndan karşılanır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 14. maddesi, zorunlu sigortalarla saptanan geçerli teminat miktarlarına kadar ödeme yapılmasını öngörür ve sayılan hâller arasında sigortası bulunmayan araçların sebep olduğu zararlar ile plakası ve sürücüsü tespit edilemeyen araçların yol açtığı bedensel zararlar yer alır.
Üç sınır akılda tutulmalıdır:
- Kapsam bedensel zararla sınırlıdır. Kaçan araç dosyasında araç hasarı ve değer kaybı gibi maddi kalemler Güvence Hesabı’ndan istenemez.
- Manevi tazminat karşılanmaz. Kanun teminatı zorunlu sigortaların geçerli teminat miktarlarına bağladığı ve manevi tazminat o teminatın dışında olduğu için Güvence Hesabı da bu kalemi ödemez.
- Tedavi giderleri yine SGK’dadır. KTK m.98 sigortasız araç hâlini de kapsar; Güvence Hesabı katkı paylarının bir kısmı da aynı madde uyarınca SGK’ya aktarılır.
Sigortasız araç dosyasının işleyişi trafik kazasında karşı taraf sigortasız çıkarsa ne yapılır yazısında ayrıca ele alınmıştır.
Trafik Sigortası, İMM ve Kasko Yaralanmada Ne Yapar?
Yaralanmalı trafik kazalarında trafik sigortası, İMM ve kasko aynı kazada birlikte devrede olabilir ama üçü farklı menfaatleri korur. Yaralanmalı kazada hangi poliçeden ne isteneceğini karıştırmamak için ayrım şu tablodadır:
| Poliçe | Kimin zararını karşılar | Bedensel zarar | Manevi tazminat |
|---|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortası | Üçüncü kişilerin zararı | Evet — A.5/b ve A.5/c | Hayır — KTK m.92/f |
| İhtiyari mali sorumluluk (İMM) | Üçüncü kişilerin zararı, zorunlu limit üstü | Evet, poliçe limitine kadar | Ek sözleşmeyle evet — limit içinden |
| Kasko | Sigortalının kendi aracı | Hayır — maddi zarar sigortasıdır | Hayır — ek teminat listesinde yoktur |
| Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza | Taşınan yolcu ve personel | Evet, poliçe şartlarına göre | Hayır |
Kaskonun bedensel zararı karşılamaması sık sorulan bir konudur. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları’nın A.1 maddesi teminatı, sigortalının araçtan doğan menfaatinin uğradığı maddi zararlarla sınırlar. Ek sözleşmeyle teminata alınabilecek zararların listesinde de manevi tazminat yer almaz. Maddi hasar tarafındaki kalemler ise ayrı bir yazının konusudur: maddi hasarlı trafik kazalarında ZMMS hangi zararları karşılar.
Yargıtay Kararlarında Yaralanmalı Kaza Ödemelerinin Ölçütleri
Bu damarda bir ayrıntı, kaynakların güncelliğini doğrudan ölçer: Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2021’de kapatılmış, dosyaları 4. Hukuk Dairesi’ne devredilmiştir. Eski kararlar geçerliliğini korur; değişen yalnızca temyiz merciidir. Hâlâ 17. HD kararlarını güncel içtihat gibi aktaran kaynaklar, bu devri kaçırmış demektir. Aşağıdaki tablo, yaralanmalı kaza ödemelerinde ölçüt belirleyen güncel 4. HD kararlarını toplar.
| Karar | Tarih | Belirlediği ölçüt | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 4. HD 2024/12052 E. 2026/3510 K. | 01.04.2026 | Geçici iş göremezlik teminat içindedir; alkollü sürücünün aracına bilerek binmede %20 müterafik kusur | Onama |
| 4. HD 2024/10068 E. 2025/15883 K. | 27.11.2025 | KTK m.98 kapsamında tedavi gideri niteliğinde olmayan bakıcı giderinden sigortacı sorumludur; teknik faiz reddi | Onama |
| 4. HD 2024/8915 E. 2025/15162 K. | 06.11.2025 | Kasten verilen zararlar teminat kapsamı dışına çıkarılmamıştır; başvuru + 8 iş günü temerrüt doğurur | Onama |
| 4. HD 2024/7900 E. 2025/14919 K. | 03.11.2025 | Müterafik kusur savunması delille ispatlanmalıdır | Onama |
| 4. HD 2023/12431 E. 2025/13675 K. | 07.10.2025 | Geçici iş göremezlik sürekli sakatlık limitinden karşılanır | Bozma |
| 4. HD 2025/6659 E. 2025/10263 K. | 01.07.2025 | SGK’nın rücua tabi geçici iş göremezlik ödenekleri mahsup edilir | Bozma |
| 4. HD 2021/24942 E. 2022/9679 K. | 29.06.2022 | Maluliyet olmasa da yüzde sabit iz ekonomik geleceğin sarsılmasını doğurabilir | Bozma |
| 4. HD 2021/2412 E. 2021/5812 K. | 29.09.2021 | Hatır taşıması indirimi re’sen uygulanamaz; oran %20 | Onama |
Bu kararların ortak yanı dikkat çekicidir: sigorta şirketlerinin cevap dilekçelerinde tekrarlanan altı savunma — maluliyet raporuna itiraz, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinin teminat dışı sayılması, müterafik kusur, hatır taşıması indirimi, teknik faiz ve temerrüdün oluşmadığı iddiası — incelenen dosyalarda kabul görmemiştir; indirimler yalnızca delille ispatlandığında uygulanmıştır. Kararların tam metin özetleri yaralanmalı trafik kazası Yargıtay kararları yazısındadır; talep edilebilecek kalemlerin genel dökümü için yaralamalı trafik kazasında hangi tazminatlar talep edilebilir yazısına bakılabilir.
Yaralanmalı trafik kazalarında trafik sigortası dosyası açılırken kalemlerin doğru adlandırılması, sürelerin kaçırılmaması ve kusur raporuna zamanında itiraz edilmesi sonucu doğrudan etkiler. Özellikle bakıcı gideri ve ekonomik geleceğin sarsılması gibi kalemler, başvuruda adıyla istenmediği için çoğu dosyada hiç gündeme gelmeden kapanmaktadır. Dosyanızdaki durumu değerlendirmek için trafik kazası avukatı sayfamız üzerinden büromuza ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir kaza dosyası hakkında hukuki görüş yerine geçmez. Her dosyanın kusur dağılımı, maluliyet durumu ve poliçe şartları farklı olduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Yaralanmalı trafik kazasında trafik sigortası hangi ödemeleri yapar?
Zorunlu trafik sigortası yaralanmalı kazada geçici iş göremezlik, sürekli sakatlık, bakıcı gideri ve ekonomik geleceğin sarsılması kalemlerini poliçe limitleri içinde karşılar. Hastane ve tedavi masrafları ise 2918 sayılı Kanun’un 98. maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenir; sigorta şirketinin bu kalemdeki sorumluluğu sona ermiştir. Manevi tazminat da zorunlu poliçenin dışındadır.
Yaralanmalı trafik kazasında trafik sigortasından ödeme almak için ne yapmak gerekir?
Önce kolluk tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı, hastane epikrizi ve istirahat raporu temin edilir; kalıcı sakatlık varsa maluliyet raporu alınır. Ardından kusurlu aracın sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır ve talep edilen kalemler dilekçede isim isim sayılır. Şirket on beş gün içinde cevap vermez veya cevabı talebi karşılamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir ya da dava açılabilir.
Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat miktarı nasıl hesaplanır?
Hesapta maluliyet oranı, yaş, gelir, bakiye ömür verileri ve karşı tarafın kusur oranı esas alınır; zarar gören kendi kusuruna denk gelen kısmı sigortadan isteyemez. Genel Şartlar’a ekli hesap tabloları 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete ile yürürlükten kaldırıldığından, tazminat doğrudan Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil hükümlerine göre belirlenir. İnternetteki hazır katsayı formüllerinin bugün bir dayanağı yoktur.
Yaralanmalı kazada sigorta ne kadar öder?
2026 yılında bedeni zararlarda teminat kişi başına 3.600.000 TL’dir. Bu bir üst sınırdır; ödenecek tutar zararın büyüklüğüne, maluliyet oranına, gelire ve kusur dağılımına göre hesaplanır. Zarar limiti aşarsa aşan kısım sigortacıdan değil, doğrudan sürücü ve işletenden istenir.
Trafik sigortası masraf ödeme tutarı nedir?
Masraf ödeme tutarı mevzuatta tanımlı bir tazminat kalemi değildir; hasar dosyası ekranlarında o dosyada fiilen ödenmiş toplam tutarı gösteren sektör terimidir. Mevzuattaki karşılığı, Genel Şartlar’ın A.5 maddesindeki teminatlardan yapılan ödemedir. Tutarın sıfır görünmesi talebin reddedildiği anlamına gelmez; çoğu zaman dosyanın muallak, yani ihbar edilmiş ama henüz ödenmemiş olduğunu gösterir.
Yaralanmalı trafik kazasında hastane masraflarını kim öder?
Hastane masraflarını Sosyal Güvenlik Kurumu öder. KTK m.98, sağlık hizmet bedellerinin kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanacağını düzenler ve sigorta şirketlerinin aktardıkları primle birlikte bu teminattaki yükümlülüklerinin sona erdiğini belirtir. Uygulama yönetmeliği de sigortalı kişilerden ayrıca talepte bulunulamayacağını söyler.
Kaza sonrası sigortaya kaç gün içinde başvurulmalıdır?
Sigortalının ihbar yükümlülüğü on gündür ve bu bir hak düşürücü süre değildir; gecikme ödenecek tutarı artırmışsa yalnızca artan kısım için rücu doğurur. Zarar görenin tazminat talebi bakımından ise bir gün sınırı yoktur; sınır zamanaşımıdır ve yaralanmalı kazada sekiz yıldır. Yazılı başvurudan sonra sigortacının cevap süresi on beş gündür.
Sigorta parayı kime öder?
Ödeme, zarar gören hak sahibine ya da vekâlet varsa vekiline, başvuruda bildirilen banka hesabına yapılır. Yaralanmalı kazada hak sahibi, bedensel zarara uğrayan kişinin kendisidir; sürücü veya araç sahibi olması gerekmez. Yolcu ve yaya da doğrudan hak sahibi sıfatıyla ödeme alabilir.
Trafik sigortası ödemeyi kaç günde yapar?
Genel şartlarla belirlenen belgelerin sigortacının merkez veya şubelerinden birine iletilmesinden itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılması gerekir. Bu süreye uyulmaması idari yaptırıma bağlanmıştır ve borç muaccel olunca sigortacı ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer. İnceleme üç ayı aşarsa tespit edilen zararın en az yüzde ellisinin avans olarak ödenmesi gerekir.
Geçici iş göremezlik tazminatı trafik sigortasından alınır mı?
Alınır. Geçici iş göremezlik, Genel Şartlar A.5/c sakatlanma teminatı kapsamındadır ve Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararlarında kalemin teminat içinde olduğu istikrarlı biçimde kabul edilmektedir. Tazminat sürekli sakatlık teminat limitinden karşılanır. SGK tarafından fiilen ödenmiş rücua tabi geçici iş göremezlik ödeneği varsa tazminattan mahsup edilir.
Bakıcı giderini trafik sigortası karşılar mı?
Karşılar. 1 Temmuz 2026’dan beri yürürlükte olan A.5/b metni, tedavi süresince doğan bakıcı giderleri ile sürekli sakatlık oranı belirlendikten sonra ortaya çıkan tıbben gerekli sürekli bakıcı giderlerinin sigorta şirketi veya Güvence Hesabı tarafından karşılanacağını açıkça yazar. Yargıtay da bakıcı giderinin KTK m.98 anlamında tedavi gideri sayılmadığını, dolayısıyla sigortacının sorumlu olduğunu kabul etmektedir.
Manevi tazminatı zorunlu trafik sigortası öder mi?
Ödemez. KTK m.92/f, manevi tazminata ilişkin talepleri açıkça teminat dışında bırakır. Ancak hak ortadan kalkmaz; 2918 sayılı Kanun’un 90. maddesi gereği talep Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre sürücü, işleten veya araç sahibine yöneltilir. İhtiyari mali sorumluluk poliçesinde ek sözleşme varsa manevi tazminat o poliçeden karşılanabilir.
Kusurlu olan taraf da sigortadan para alabilir mi?
Zarar gören kendi kusuruna denk gelen kısmı sigortadan isteyemez; bu KTK m.92/g ile teminat dışında bırakılmıştır. Kısmi kusurlu kişi, karşı tarafın kusuru oranındaki zararını alabilir. Tam kusurlu sürücü bedensel tazminat alamaz, ancak tedavi giderleri kusurdan bağımsız olarak SGK tarafından karşılanır ve aracındaki yolcular üçüncü kişi sıfatıyla tazminat hakkını korur.
Tek taraflı yaralanmalı kazada sigorta ödeme yapar mı?
Sürücü kendi poliçesinden bedensel tazminat alamaz, çünkü kendi poliçesi bakımından üçüncü kişi sayılmaz. Buna karşılık araçtaki yolcuların bedensel zararı aynı poliçeden karşılanır. Sürücünün tedavi masrafları ise KTK m.98 uyarınca SGK kapsamındadır. Varsa ferdi kaza, koltuk ferdi kaza veya özel sağlık poliçesi ayrıca devreye girebilir.
Yaralanmalı trafik kazasında zamanaşımı kaç yıldır?
Sekiz yıldır. KTK m.109/2 kaza cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ceza zamanaşımını uygular; taksirle yaralamanın üst sınırı beş yılı aşmadığı için süre TCK m.66/1-e uyarınca sekiz yıl olur. Ölümlü kazada süre on beş yıla çıkar. Sigortaya yapılan yazılı başvuru bu süreyi kesmez; kesen işlemler dava, tahkim başvurusu, icra takibi ve sigortacının kısmi ödemesidir.
Alkollü sürücünün sigortası yaralıya ödeme yapar mı?
Yapar. Genel Şartlar B.4’ün birinci fıkrası, tazminat yükümlülüğünü kaldıran veya azaltan hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceğini düzenler. Sigortacı mağdura öder, sonra kendi sigortalısına rücu eder ve rücu hakkı tazminatın azaltılmasını sağlayabileceği oranla sınırlıdır. Ayrıca sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez.
Karşı tarafın sigortası yoksa yaralanma tazminatı alınabilir mi?
Alınabilir. Sigortasız araç ya da plakası tespit edilemeyen araç hâlinde bedensel zararlar Güvence Hesabı tarafından, zorunlu sigortaların geçerli teminat miktarlarına kadar karşılanır. Kapsam bedensel zararla sınırlıdır; maddi kalemler ve manevi tazminat Güvence Hesabı’ndan istenemez. Tedavi giderleri bu dosyalarda da SGK kapsamındadır.
Sigorta eksik öderse ne yapılabilir?
Eksik ödeme, kalan kısım için başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Yazılı başvuruya on beş gün içinde cevap gelmez veya cevap talebi karşılamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir; zorunlu sigortalarda şirketin tahkim sistemine üye olması aranmaz. Tahkimde vekâlet ücreti Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin beşte biri üzerinden hükmedilir. Kısmi ödeme aynı zamanda borç ikrarı sayıldığı için zamanaşımını keser.
