Parmağım Koptu, Maluliyet Oranı Yüzde Kaç Olur?
Parmak kopması maluliyet oranı, tek bir parmak için genellikle yüzde 3 ile yüzde 22 arasında çıkar; rakamı belirleyen üç şey vardır: hangi parmağın koptuğu, parmağın hangi eklem hizasından koptuğu ve kazanın nerede olduğu. Trafik kazasında ve iş kazası dışındaki yaralanmalarda oran, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in ekindeki kılavuzdan okunur ve bu kılavuz kişinin mesleğine ya da yaşına bakmaz. İş kazasında ise Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ayrı bir yönetmeliğin cetvellerini kullanır; bu cetveller mesleği ve yaşı hesaba katar. Bu yüzden aynı parmak kaybı, bir trafik kazası dosyasında başka, iş kazası dosyasında başka bir oran doğurabilir. Bir Yargıtay dosyasında sağ elin üç parmağını kaybeden işçi için meslekte kazanma gücü kaybı yüzde 37,2 olarak belirlenmiştir; aynı kayıp engellilik kılavuzuna göre hesaplandığında yüzde 27 çıkar.
Bu yazıda el ve ayak parmaklarının her biri için kılavuzdaki oranları, birden fazla parmak koptuğunda hesabın nasıl yapıldığını, kopan parmak yerine dikildiğinde neyin değiştiğini, iş kazasında SGK’nın oranı nasıl bulduğunu ve aynı yaralanmaya farklı kurulların neden farklı oranlar verdiğini anlatıyoruz. Dayanaklar, 20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve ekleri, 11 Ekim 2008 tarihli Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 4. ve 10. Hukuk Dairesi kararlarıdır.
Ana hatlarıyla
- Oran parmağa ve seviyeye göre değişir. Engellilik kılavuzunda başparmağın tabanından (MF eklem) kopması yüzde 22, işaret veya orta parmağın tabanından kopması yüzde 11, yüzük veya serçe parmağın tabanından kopması yüzde 5’tir. Parmak ucundaki eklemden (DİF) kopmada oran işaret ve orta parmakta yüzde 5’e, yüzük ve serçe parmakta yüzde 3’e iner.
- Aynı eldeki parmaklar kişi oranı üzerinden toplanmaz. Her parmak önce “el” yüzdesine çevrilir, el yüzdeleri toplanır, sonra toplam üst ekstremiteye ve kişiye dönüştürülür. İki ayrı eldeki kayıplar ise Balthazard formülüyle birleştirilir.
- İş kazasında başka bir cetvel işler. SGK, meslekte kazanma gücü kaybını 2008 tarihli yönetmeliğin A, B, C, D ve E cetvelleriyle bulur; mesleğiniz ve yaşınız sonucu değiştirir. Aynı kayıp iki rejimde farklı rakam verebilir.
- Dikilen parmak “kopmuş” sayılmaz. Parmak yerine dikilip tuttuysa oran amputasyon satırından değil, kalan hareket kısıtlılığı ve duyu kaybından hesaplanır.
- Raporun kendisi kadar raporu veren heyet de önemlidir. Yargıtay, yaralanmayla ilgili branşın uzmanı heyette yoksa, kişi bizzat muayene edilmemişse ya da raporlar birbiriyle çelişiyorsa raporu hükme esas almıyor.
Parmak Kopması Maluliyet Oranı Hangi Tabloya Göre Belirlenir?
Bu sorunun cevabı, parmağın nerede ve hangi tarihte koptuğuna bağlıdır. Türkiye’de vücuttaki kalıcı kayıpları yüzdeye çeviren tek bir cetvel yok; uygulamada iki ayrı sistem birlikte yaşıyor.
| Kaza türü | Oranı kim belirler | Hangi düzenleme | Meslek ve yaş etkili mi? |
|---|---|---|---|
| Trafik kazası, darp, düşme, hastane hatası gibi genel haksız fiiller (20.02.2019’dan sonraki olaylar) | Yetkili hastane sağlık kurulu, üniversite adli tıp anabilim dalı, Adli Tıp Kurumu | Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik, Ek-2 kılavuz ve Ek-3 Balthazard tablosu | Hayır. Yalnız 65 yaş ve üstünde, birden fazla arıza varsa yüzde 10 eklenir |
| İş kazası (SGK’lı çalışan) | SGK Kurum Sağlık Kurulu, itirazda Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu, davada Adli Tıp Kurumu | Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, Ek-3 cetvelleri | Evet. Meslek grubu ve rapor tarihindeki yaş hesaba girer |
Trafik kazası tarafında hangi metnin uygulanacağını kaza tarihi belirler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bedensel zarar dosyalarında beş dönemli bir tabloyu her kararında tekrarlıyor: 11.10.2008’den önceki kazalarda Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, 11.10.2008 ile 01.09.2013 arasında Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, 01.09.2013 ile 01.06.2015 arasında Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 01.06.2015 ile 20.02.2019 arasında Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik, 20.02.2019’dan sonra ise Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik uygulanır (Yargıtay 4. HD, E.2023/2373, K.2025/1758, 05.02.2025). Bu yazıdaki el ve ayak parmağı oranları son dönemin, yani 20 Şubat 2019’dan sonraki kazaların kılavuzundan alınmıştır. Kaza bundan önceyse raporun eski metne göre düzenlenmesi gerekir ve rakamlar farklı olabilir.
İş kazası tarafında ise 2008 tarihli yönetmeliğin iş kazası ve meslek hastalığına ilişkin hükümleri bugün de yürürlüktedir. 2021’de yürürlüğe giren Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği, 2008 yönetmeliğinin yalnızca çalışma gücü kaybı, vazife malullüğü, harp malullüğü ve erken yaşlanma hükümlerini kaldırmıştır. İş kazasında meslekte kazanma gücü kaybının cetvellerle hesaplanması aynı yerde durmaktadır.
Hangi sistem uygulanırsa uygulansın, kılavuzun genel kuralı aynıdır: Oran, hastalığın ya da yaralanmanın adına göre değil, vücutta bıraktığı fonksiyon kaybına göre verilir. Kılavuzun kas-iskelet sistemi bölümü bunu açıkça yazar ve virgülden sonraki kısmın 0,5 ve üstünde olması hâlinde bir üst tam sayıya, altında olması hâlinde bir alt tam sayıya yuvarlanacağını ekler.
El Parmağı Kopmasında Maluliyet Oranı Tablosu
Engellilik kılavuzunun üst ekstremite amputasyonları tablosu (Tablo 2.7), her parmağın hangi eklem hizasından koptuğuna göre dört ayrı yüzde verir: parmağın kendi engellilik yüzdesi, bunun el düzeyindeki karşılığı, üst ekstremite (kol) düzeyindeki karşılığı ve son olarak kişinin engel oranı. Raporlara ve tazminat hesabına giren rakam son sütundaki engel oranıdır.
Parmak eklemlerinin adları raporlarda kısaltmayla geçer. MF (metakarpofalangeal) eklem, parmağın avuç içiyle birleştiği taban eklemidir; buradan kopma, parmağın tamamen kaybı demektir. PİF (proksimal interfalangeal) parmağın ortasındaki eklem, DİF (distal interfalangeal) ise uca en yakın eklemdir. Başparmakta iki boğum olduğundan orta eklem yoktur; uçtaki eklemin adı İF‘dir.
| Kopma seviyesi | Parmak yüzdesi | El yüzdesi | Üst ekstremite yüzdesi | Kişinin engel oranı |
|---|---|---|---|---|
| Başparmak, birinci metakarpın 1/3 distalinden | – | – | 37 | 22 |
| Başparmak, MF eklemden | 100 | 40 | 36 | 22 |
| Başparmak, İF eklemden | 50 | 20 | 18 | 11 |
| İşaret veya orta parmak, MF eklemden | 100 | 20 | 18 | 11 |
| İşaret veya orta parmak, PİF eklemden | 80 | 16 | 14 | 8 |
| İşaret veya orta parmak, DİF eklemden | 45 | 9 | 8 | 5 |
| Yüzük veya serçe parmak, MF eklemden | 100 | 10 | 9 | 5 |
| Yüzük veya serçe parmak, PİF eklemden | 80 | 8 | 7 | 4 |
| Yüzük veya serçe parmak, DİF eklemden | 45 | 5 | 5 | 3 |
| Başparmak hariç dört parmak, MF eklemden | – | 60 | 54 | 32 |
| Beş parmağın tamamı, MF eklemden | – | 100 | 90 | 54 |
Tabloda baskın el (sağ elini kullanan için sağ el) ile diğer el için ayrı bir sütun yoktur. Sağ başparmağın kaybı da sol başparmağın kaybı da yüzde 22’dir. Bu durum, iş kazasındaki meslek cetvelinden farklıdır; aşağıda ayrıca anlatılıyor.
Baş parmak kopması maluliyet oranı
Kılavuzun dönüşüm tablosuna göre başparmağın tamamen kaybı el için yüzde 40 kayıp sayılır; işaret ve orta parmakta bu değer yüzde 20, yüzük ve serçe parmakta yüzde 10’dur. Bu yüzden baş parmak kopması maluliyet oranı bütün parmaklar içinde en yüksek olanıdır: Tabandan (MF eklemden) kopmada yüzde 22, uçtaki İF eklemden kopmada yüzde 11. Kopma avuç içindeki kemiğe (birinci metakarp) kadar uzanıyorsa, metakarpın uç üçte birinden kayıpta oran yine yüzde 22’dir; başparmağın el bileğiyle birleştiği karpometakarpal eklem hizasından kayıpta ise kılavuz kişi için yüzde 23 verir.
Başparmağın kısmen kopup kalan kısmının da hareket edemediği durumlarda kılavuz, başparmak için ayrı bir kural koyar: Amputasyon hareket kaybının ölçülmesini etkiliyorsa yalnızca amputasyona ait engellilik dikkate alınır. Yani kalan güdükte hareket ölçülemiyorsa, ayrıca bir de hareket kısıtlılığı oranı eklenmez.
İşaret ve orta parmak kopması
İşaret parmağı ve orta parmak kılavuzda aynı satırı paylaşır. Tabandan kopmada yüzde 11, orta eklemden (PİF) kopmada yüzde 8, uç eklemden (DİF) kopmada yüzde 5’tir. Kılavuz, işaret parmağı için orta parmaktan daha yüksek bir oran öngörmez; iki parmağın tamamen kaybı da el için yüzde 20 sayılır. İş kazasındaki meslek cetvelinde ise mesleğin niteliği hesaba girdiği için sonuç farklılaşabilir.
Yüzük ve serçe parmak kopması
Yüzük parmağının ve serçe parmağın (küçük parmak) tamamen kaybı el için yüzde 10 sayılır. Tabandan kopmada kişinin engel oranı yüzde 5, orta eklemden kopmada yüzde 4, uç eklemden kopmada yüzde 3’tür. Tek bir serçe parmak kaybı da bu nedenle maluliyet doğurur; oran düşük olsa da sıfır değildir ve tazminat hesabına girer.
Parmak ucu kopması maluliyet oranı
Tablo 2.7’nin en uçtaki satırı DİF eklemdir (başparmakta İF eklem). Parmağın eklemden değil, eklemin ilerisinden, örneğin tırnak hizasından kopması için ayrı bir satır yoktur. Bu durumda yönetmeliğin 10. maddesinin beşinci fıkrası devreye girer: Bireyin engellilik durumu, kılavuzda hastalığın adı yer almasa bile, vücut sistemleri üzerinden fonksiyon kayıpları değerlendirilerek belirlenir. Parmak ucu kayıplarında bu değerlendirme çoğunlukla parmaktaki duyu kaybı, kalan eklemlerdeki hareket kısıtlılığı ve yara izi üzerinden yapılır. Parmak ucu kopması maluliyet oranı için “her zaman şu kadardır” diye sabit bir rakam vermek bu nedenle mümkün değildir; DİF satırındaki yüzde 5 ve yüzde 3, eklemden tam kopma içindir.
Parmak Yüzdesi Kişinin Engel Oranına Nasıl Dönüşür?
Bir parmağın tamamen kopması, o parmak için yüzde 100 kayıp demektir; ama kişinin engel oranı yüzde 11’dir. Aradaki fark, kılavuzun dört basamaklı dönüşüm sisteminden kaynaklanır ve oranı anlamak için bu basamakları bilmek gerekir:
- Parmak yüzdesi: Önce yalnızca o parmak değerlendirilir. Amputasyon, duyu kaybı ve hareket kısıtlılığı ayrı ayrı belirlenir ve parmak düzeyinde birleştirilir.
- El yüzdesi (Tablo 2.1): Parmak yüzdesi, parmağın elin içindeki ağırlığına göre el yüzdesine çevrilir. Başparmak için tavan 40, işaret ve orta parmak için 20, yüzük ve serçe parmak için 10’dur.
- Üst ekstremite yüzdesi (Tablo 2.2): El yüzdesi kolun bütününe göre küçültülür. Elin tamamen kaybı (yüzde 100), üst ekstremitede yüzde 90’a karşılık gelir.
- Kişinin engel oranı (Tablo 2.3): Üst ekstremite yüzdesi, bütün vücuda göre küçültülür. Bir kolun tamamen kaybı (yüzde 100), kişi için yüzde 60’tır.
Kılavuzun kendi örneği bu zinciri somutlaştırır: Orta parmağında amputasyona bağlı yüzde 20, duyu kaybına bağlı yüzde 10 ve hareket kısıtlılığına bağlı yüzde 10 engellilik bulunan bir kişide bu üç değer ikişer ikişer birleştirilir. Önce yüzde 20 ile yüzde 10 birleşir ve yüzde 28 bulunur, sonra yüzde 28 ile yüzde 10 birleşir ve yüzde 35 bulunur. Orta parmaktaki yüzde 35’lik engellilik elde yüzde 7’ye, üst ekstremitede yüzde 6’ya ve bütün vücutta yüzde 4’e karşılık gelir.
Bu örnek iki şeyi gösteriyor. Birincisi, raporda yazan “parmakta yüzde 35” ifadesi kişinin engel oranı değildir; tazminat hesabına girecek rakam son basamaktaki yüzde 4’tür. Rapor okurken hangi yüzdenin hangi basamağa ait olduğuna dikkat etmek gerekir. İkincisi, aynı parmaktaki farklı arızalar toplanmaz, birleştirilir. Kılavuz, aynı parmakta birden fazla eklemde hareket kaybı varsa bunların ikişer ikişer birleştirileceğini, yalnız başparmakta hareket kayıplarına bağlı yüzdelerin toplanacağını ayrıca belirtir.
İki veya Üç Parmak Koptuysa Oranlar Toplanır mı?
Hayır, en azından kişi düzeyindeki oranlar doğrudan toplanmaz. Hesabın yolu, kopan parmakların aynı elde mi yoksa iki ayrı elde mi olduğuna göre değişir.
Aynı eldeki parmaklar: Kılavuz, bir elde iki ya da daha fazla parmak etkilenmişse her birinin ayrı ayrı değerlendirileceğini, Tablo 2.1 ile her parmağın el yüzdesinin bulunacağını ve el yüzdelerinin toplanacağını söyler. Toplam el yüzdesi daha sonra üst ekstremiteye ve kişiye dönüştürülür. Kişi düzeyindeki oranlar toplanmaz.
İki ayrı eldeki parmaklar: Her el kendi içinde hesaplanıp kişinin engel oranına çevrilir. İki elden gelen oranlar ise yönetmeliğin 10. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Balthazard yöntemiyle birleştirilir. Balthazard formülünde büyük oran olduğu gibi alınır, küçük oran ise kalan sağlam kısım üzerinden eklenir: Büyük oran + (100 − büyük oran) × küçük oran / 100.
| Kopan parmaklar (MF eklemden) | Hesap | Kişinin engel oranı |
|---|---|---|
| Aynı elde işaret ve orta parmak | El 20 + 20 = 40 → üst ekstremite 36 → kişi | 22 |
| Aynı elde işaret, orta ve yüzük parmak | El 20 + 20 + 10 = 50 → üst ekstremite 45 → kişi | 27 |
| Aynı elde yüzük ve serçe parmak | El 10 + 10 = 20 → üst ekstremite 18 → kişi | 11 |
| Aynı elde başparmak ve işaret parmağı | El 40 + 20 = 60 → üst ekstremite 54 → kişi | 32 |
| Sağ başparmak ve sol başparmak | 22 + (100 − 22) × 22 / 100 = 39,16 | 39 |
Kılavuz bu yöntemi kendi örneğiyle de gösterir: Bir elin beş parmağında sırasıyla 4, 4, 6, 4 ve 5 el yüzdesi bulunan kişide toplam el engelliliği yüzde 23’tür; bu da üst ekstremitede yüzde 21’e, kişide yüzde 13’e karşılık gelir.
“İş kazasında 2 parmak kopması” ya da “3 parmak kopması” diye aranan rakamlar ise bu tablodan değil, SGK cetvellerinden çıkar ve aşağıda göreceğiniz gibi farklıdır.
Kopan Parmak Yerine Dikildiyse Oran Nasıl Belirlenir?
Kopan parmak cerrahi olarak yerine dikildiyse (replantasyon) ve tuttuysa, ortada bir “amputasyon” yoktur. Bu durumda oran Tablo 2.7’den okunmaz; parmakta kalan kalıcı fonksiyon kayıpları ölçülür. Kılavuz üç kalemi ayrı ayrı değerlendirir: eklemlerdeki hareket kısıtlılığı, eklemlerin tamamen donması (ankiloz) ve duyu kaybı. Sonra bunlar yukarıda anlatılan şekilde parmak düzeyinde birleştirilip el, üst ekstremite ve kişi basamaklarından geçirilir.
Dikilen parmağın hiç hareket etmemesi, “kopmuş gibi” oran alacağı anlamına gelmez. Kılavuza göre işaret, orta, yüzük ve serçe parmakta uç eklemin (DİF) fonksiyonel pozisyonda, yani yaklaşık 20 derece bükük hâlde donması parmak için en az yüzde 30 engellilik doğurur. Bu, orta parmak için el düzeyinde yüzde 6’ya, üst ekstremitede yüzde 5’e, kişide yüzde 3’e karşılık gelir. Aynı parmağın aynı eklemden kopması ise kişide yüzde 5’tir. Başparmakta uç eklemin fonksiyonel pozisyonda donması için kılavuzun verdiği en düşük değer ise başparmak için yüzde 7’dir. Kılavuz bu değerleri “en düşük” değer olarak verir; eklem fonksiyonel pozisyon dışında bir açıda donmuşsa, ilgili şekilde o açıya karşılık gelen daha yüksek yüzde okunur.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun önüne gelen bir iş kazasında elini saç levhaların altına kaptıran işçinin kopan parmakları yerine dikilmiş, ancak parmaklarda hareket kabiliyeti geri gelmemişti. SGK Kurum Sağlık Kurulu meslekte kazanma gücü kaybını yüzde 5 olarak belirledi; Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu iki ayrı kararında bu oranı değiştirmedi; Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu yüzde 8, Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulu ise yüzde 9 buldu (Yargıtay HGK, E.2022/996, K.2023/138, 01.03.2023). Aynı dikilmiş parmaklar için dört kurul, üç farklı rakam verdi. Kararın asıl önemi oranın kendisinde değil, oran yüzde 10’un altında kaldığı hâlde işçinin dava açmakta hukuki yararı bulunduğunun kabul edilmesindedir; bu konuyu SGK geliri bölümünde anlatıyoruz.
Replantasyon sonrası değerlendirmenin zamanlaması da önemlidir. Dikilen parmakta fizik tedavi ve rehabilitasyon sürerken ölçülen hareket açıları, tedavi bittiğindekiyle aynı olmayabilir. Yönetmeliğin 11. maddesi, engel durumunun cerrahi tedavi veya rehabilitasyonla zaman içinde azalma ihtimali olduğu hâllerde süreli rapor düzenleneceğini, engel durumu sabit kalan hastalıklarda ise sürekli rapor verileceğini söyler. Tedavi sürerken alınan bir rapor, oranın kalıcı olup olmadığını göstermeyebilir.
Ayak Parmak Kopması Maluliyet Oranı
Ayak parmakları kılavuzun alt ekstremite bölümünde, ampütasyona bağlı bozuklukların değerlendirildiği tabloda (Tablo 3.30) yer alır. Tablo, kişinin engel oranını, parantez içinde alt ekstremite yüzdesini, köşeli parantez içinde ise ayak yüzdesini verir.
| Kopma seviyesi | Kişinin engel oranı | Alt ekstremite yüzdesi | Ayak yüzdesi |
|---|---|---|---|
| Metatarsofalangiyal (MTF) eklemden tüm ayak parmakları | 11 | 22 | 31 |
| MTF eklemden ayak başparmağı | 6 | 12 | 17 |
| İnterfalangiyal eklemden ayak başparmağı | 3 | 5 | 7 |
| MTF eklemden diğer küçük parmaklar | 1 | 2 | 3 |
| Birinci metatarsal | 10 | 20 | 28 |
| Diğer metatarsallar | 3 | 5 | 7 |
| Transmetatarsal (ayağın ön kısmı) | 25 | 50 | 71 |
Ayak başparmağı kopması tabandan yüzde 6, uç eklemden yüzde 3’tür. “MTF eklemden diğer küçük parmaklar” satırı ise yüzde 1 olarak yazılmıştır. Tablonun lafzı bu satırın tek bir küçük parmağı mı, dört küçük parmağı birlikte mi ifade ettiğini açıkça söylemez. Beş parmağın birlikte kaybı ayrı bir satırda yüzde 11 olarak gösterildiğine göre, bizim değerlendirmemizle satırı her bir küçük parmak için yüzde 1 diye okumak tablonun bütünüyle daha uyumludur; raporunuzda bu satır uygulanmışsa kaç parmak için uygulandığına bakmanızda yarar var. Kopma ayak tarak kemiklerine (metatarslara) uzanıyorsa oran belirgin biçimde artar.
Ayak parmağında kopma olmadan kırık, donma ya da hareket kaybı kaldıysa oran yine amputasyon tablosundan değil, ayak başparmağı hareket kısıtlılığı ve ankiloz tablolarından hesaplanır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada ayak başparmağı kırığı için bir üniversite raporu ile hakem heyetinin aldığı ortopedi raporu farklı oranlar verince, çelişki giderilmeden karar verilemeyeceği gerekçesiyle hakem heyeti kararı bozuldu (Yargıtay 4. HD, E.2023/10471, K.2025/4636, 19.03.2025).
İş Kazasında Parmak Kopması Neden Farklı Oran Doğurur?
İş kazasında parmağınız koptuysa, oranı belirleyecek olan engellilik kılavuzu değil, SGK’nın meslekte kazanma gücü kaybı cetvelleridir. 5510 sayılı Kanun’un 19. maddesi, iş kazası sonucu meslekte kazanma gücünün ne kadar azaldığının Kurumca yetkilendirilen hastanelerin sağlık kurulu raporlarına dayanılarak Kurum Sağlık Kurulunca tespit edileceğini söyler. Bu tespitin yöntemi, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’nin 22. ve 23. maddelerinde ve yönetmeliğin Ek-3’ündeki beş cetvelde yer alır:
- A Cetveli arızaları vücuttaki yerlerine göre 14 listede sınıflandırır ve her arıza için bir “ağırlık ölçüsü” verir. El parmakları bu listelerden biridir (IX. liste).
- B Cetveli iş kollarını ve meslekleri listeler; her mesleğe 1 ile 52 arasında bir meslek grup numarası verir. Mesleğiniz listede yoksa benzeri ya da en yakını esas alınır.
- C Cetveli arıza ile meslek grubunun kesiştiği noktada bir “sürekli iş göremezlik simgesi” (A’dan R’ye harf) gösterir.
- D Cetveli arızanın ağırlık ölçüsü ile bu simgeyi kesiştirerek meslekte kazanma gücündeki azalma oranını verir. Yönetmeliğe göre bu oran, 38-39 yaşlarındaki bir sigortalının oranıdır.
- E Cetveli D cetvelinden çıkan oranı sigortalının yaşına göre düzeltir. Esas alınan yaş, sürekli iş göremezlik hâlinin oluştuğu ilk rapor tarihindeki yaştır.
Birden fazla arıza varsa her biri için ayrı oran bulunur ve Balthazard formülüyle birleştirilir; oran ancak bundan sonra E cetveliyle yaşa göre düzeltilir.
Bu sistemin sonucu basittir: İş kazasında aynı parmağı kaybeden iki işçi, meslekleri ve yaşları farklıysa farklı oran alır. Elini yoğun kullanan bir meslek grubunda parmak kaybı daha ağır bir simge doğurabilir; yaşlı bir sigortalının oranı genç bir sigortalınınkinden yüksek çıkar. Engellilik kılavuzunda ise meslek de yaş da hesaba girmez.
İş kazası parmak kopması Yargıtay kararları ve iki ayrı rejim
Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada iş kazasında sağ elin işaret, orta ve yüzük parmakları taban eklemlerinden kopmuştu. Bölge adliye mahkemesinin esas aldığı Adli Tıp Kurumu raporu, işçinin mesleğini 16. meslek grubunda değerlendirmiş, el parmaklarına ilişkin iki ayrı arıza için cetvellerden yüzde 34 ve yüzde 7 bulmuş, bunları Balthazard formülüyle yüzde 38,62’de birleştirmiş, E cetveliyle 34 yaşa göre düzelterek meslekte kazanma gücü kaybını yüzde 37,2 olarak belirlemiştir. Raporda, SGK kararları ile Adli Tıp Kurumu raporu arasındaki farkın amputasyon seviyesinden kaynaklandığı da belirtilmiştir (Yargıtay 10. HD, E.2023/2439, K.2023/2650, 16.03.2023).
Aynı yaralanmayı bir trafik kazasında yaşamış olsaydınız, engellilik kılavuzuna göre hesap şöyle olurdu: el yüzdeleri 20 + 20 + 10 = 50, üst ekstremite 45, kişinin engel oranı yüzde 27.
| Dosya | Kopan parmaklar | SGK cetveline göre oran | Engellilik kılavuzuna göre karşılığı |
|---|---|---|---|
| Yargıtay 10. HD, E.2023/2439, K.2023/2650 | Sağ el 2, 3 ve 4. parmak, taban eklemden | Yüzde 37,2 (34 yaş) | Yüzde 27 |
| Yargıtay 10. HD, E.2022/2820, K.2023/6119 | Sol el 4 ve 5. parmak, taban eklem hizasından | Yüzde 14,3 | Yüzde 11 |
| Yargıtay 10. HD, E.2013/14395, K.2014/8153 | Sağ el 2. parmak, orta eklemden (PİF) | Yüzde 11 | Yüzde 8 |
Tablonun son sütunu, yaralanmanın engellilik kılavuzundaki karşılığını göstermek için bizim yaptığımız hesaptır; o dosyalarda bu kılavuz uygulanmamıştır. Karşılaştırmanın amacı, “parmak kopması yüzde kaç” sorusuna kazanın türü bilinmeden tek bir rakamla cevap verilemeyeceğini göstermektir.
Aynı parmak için üç farklı oran
İş kazası dosyalarında oranın kesinleşmesi uzun sürebilir, çünkü her kurul aynı cetvelleri farklı uygulayabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2022’de karara bağladığı bir dosyada, iş kazasında ayak ikinci parmağı kopan işçi için SGK meslekte kazanma gücü kaybını yüzde 2,3 olarak belirlemişti. Davalı işverenin itirazı üzerine alınan Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu raporu oranı yüzde 17 buldu; Adli Tıp Kurumu Genel Kurulu ise yüzde 6,2 olarak belirledi. Mahkeme yüzde 6,2 üzerinden tazminata hükmetti. İşçinin vekili, yüzde 2,3 üzerinden yapılan hesap raporu için duruşmada “rapora bir diyeceğimiz yok” demiş, ancak aynı beyanda oranın yeniden değerlendirilmesi için SGK’ya başvurduklarını da bildirmişti. Hukuk Genel Kurulu bu beyanı oranın kabulü saymadı; yüzde 2,3 oranı üzerinden işveren yararına usulî kazanılmış hak oluşmadığına oy çokluğuyla karar verdi (Yargıtay HGK, E.2019/300, K.2022/157, 17.02.2022). Karşı görüşteki üyeler ise işçinin bu orana baştan itiraz etmediğini ve işveren lehine usulî kazanılmış hak doğduğunu savundu.
Bu dosyadan çıkan pratik ders şudur: Size bildirilen oranı kabul edip etmediğinizi duruşmada açık ifade etmek gerekir. Bir rapora süresinde itiraz edilmezse, o rapor itiraz etmeyen taraf aleyhine kesinleşebilir.
SGK geliri için yüzde 10 eşiği
5510 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanmak için meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 azalmış olması gerekir. Tek bir parmağın kopması çoğu zaman bu eşiğin altında kalır. Gelir bağlanırsa tutarı, sürekli tam iş göremezlikte aylık kazancın yüzde 70’idir; kısmi iş göremezlikte bu tutarın iş göremezlik derecesi oranındaki kısmı ödenir.
Yüzde 10’un altında kalan oran, haklarınızın bittiği anlamına gelmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kopan parmakları yerine dikilen işçinin oranı yüzde 9’da kalmasına rağmen oranın tespiti için SGK’ya ve işverene karşı dava açmakta hukuki yararı bulunduğunu kabul etti. Gerekçeler şunlardı: Farklı zamanlarda, farklı işverenler yanında geçirilen iş kazalarının her biri yüzde 10’un altında kalsa da toplamı yüzde 10’u aşarsa gelir bağlanır; oran işverene karşı açılacak tazminat davasının miktarını doğrudan etkiler; tazminat davasında yapılan tespit o davada taraf olmayan SGK’yı bağlamaz. Aynı kararda, iş göremezlik oranının tespiti davasının SGK ve işverene birlikte açılması gerektiği, ikisi hakkında ayrı ayrı sonuç verilemeyeceği de vurgulandı (Yargıtay HGK, E.2022/996, K.2023/138, 01.03.2023).
Birden fazla iş kazası geçiren sigortalıda Balthazard formülünün bir sonucu daha vardır: Önceki bir kazada sağ el üçüncü ve dördüncü parmaklarında tendon kesisi nedeniyle yüzde 5,2 oranı bulunan işçi, ikinci kazada aynı elin ikinci parmağını orta eklemden kaybedip yüzde 11 oran aldığında SGK geliri birleşik yüzde 15,62 üzerinden bağlanmıştır. Yargıtay, SGK’nın ikinci işverene rücu ederken yalnızca o kazanın birleşik orana yansıyan payını isteyebileceğini belirtmiştir (Yargıtay 10. HD, E.2013/14395, K.2014/8153, 08.04.2014).
İş kazasında tazminatın nasıl hesaplandığı, SGK gelirinin tazminattan nasıl düşüldüğü ve hesapta hangi yaşam tablosunun kullanıldığı İş Kazaları Sonrası İş Gücü Kaybı Tazminatı Hesaplama yazımızda ayrıntılı olarak anlatılıyor. Dava yolu, görevli mahkeme ve SGK’nın davadaki konumu için İş Kazası ve Meslek Hastalığı Tazminat Davası yazımıza bakabilirsiniz.
Parmak Kopması Engelli Raporu ve Malulen Emeklilik
“Parmak kopması engelli raporu” ile “maluliyet raporu” aynı belge değildir; farklı amaçlarla ve farklı mevzuata göre düzenlenir.
Engelli sağlık kurulu raporu, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’e göre yetkili hastanelerin sağlık kurullarınca verilir ve oran, yukarıdaki kılavuz tablolarından hesaplanır. Yönetmeliğin 10. maddesi raporların tek başına hakların verilmesi için dayanak oluşturmadığını, her hakkın kendi mevzuatındaki şartlara bağlı olduğunu açıkça yazar. Örneğin Gelir Vergisi Kanunu’nun 31. maddesindeki engellilik indirimi, çalışma gücünün en az yüzde 40’ını kaybetmiş olmayı arar. Engellilik kılavuzuna göre tek elin başparmak dışındaki dört parmağının tabandan kaybı yüzde 32 ettiğinden bu eşiğe ulaşmaz; beş parmağın birlikte kaybı ise yüzde 54’e ulaşır. 18 yaşından küçükler bu yönetmeliğin kapsamında değildir; onlar için Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu düzenlenir.
Malulen emeklilik ise SGK’nın konusudur. 5510 sayılı Kanun’un 25. maddesine göre sigortalının malul sayılabilmesi için çalışma gücünün ya da iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60‘ını kaybettiğinin Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilmesi gerekir. Parmak kopması malulen emeklilik hakkı bu yüzden çoğu durumda doğurmaz; tek veya birkaç parmak kaybı bu eşiğin çok altında kalır. Elin tamamını etkileyen ağır yaralanmalarda ya da parmak kaybının başka arızalarla birlikte bulunduğu durumlarda değerlendirme ayrıca yapılmalıdır.
65 yaş ve üstü için ek oran: Yönetmeliğin 10. maddesinin dördüncü fıkrası, 65 yaş ve üzerindeki bireylerin engellilik oranına Balthazard formülüyle yüzde 10 eklenmesini öngörür. Bu ek, oranın üzerine düz olarak konmaz, formülle eklenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu eklemenin birden fazla hastalık veya fonksiyon kaybı bulunan kişilerde uygulanacağını kabul etmektedir; tek bir parmak kaybında yaş eklemesi yapılması bu nedenle tartışmalıdır.
Maluliyet Raporunu Kim Verir, Heyette Kim Olmalı?
Trafik kazası ve benzeri dosyalarda maluliyet raporu çoğunlukla üniversite hastanelerinin adli tıp anabilim dallarından, Adli Tıp Kurumundan ya da yönetmeliğe göre yetkilendirilmiş hastanelerin sağlık kurullarından alınır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin son yıllardaki kararlarında tekrarlanan ölçütler şunlardır:
- Heyette ilgili branşın uzmanı bulunmalıdır. Ayak parmakları ampute olan ve kafa kemiğinde kırık bulunan bir davacı için ortopedi ve nöroloji uzmanı bulunmayan heyetin raporu “karar vermeye elverişli değil” sayıldı (Yargıtay 4. HD, E.2023/2373, K.2025/1758, 05.02.2025). Başparmağında yara izi ve doku kaybı bulunan, ayrıca keloid oluşan bir davacı için dermatoloji uzmanı bulunmayan heyetin raporu da aynı gerekçeyle bozmaya konu oldu (Yargıtay 4. HD, E.2024/6631, K.2025/13396, 01.10.2025).
- Kişi bizzat muayene edilmeli ve tüm tedavi belgeleri incelenmelidir. Dosya üzerinden verilen raporlar yeterli görülmüyor.
- Raporlar arasındaki çelişki giderilmelidir. İki rapor farklı oran veriyorsa mahkeme ya da hakem heyeti birini seçip karar veremez; çelişkiyi gideren yeni bir rapor alınmalıdır.
- Kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuat uygulanmalıdır. Yukarıdaki beş dönemli tabloya uygun düşmeyen yönetmelikle hazırlanmış rapor hükme esas alınamaz.
- Kalıcılık açıkça belirtilmelidir. Parmak kaybına psikolojik bir arıza eşlik ediyorsa, örneğin travma sonrası stres bozukluğu, raporda bu arızanın ömür boyu sürüp sürmeyeceği yazılmalıdır. Sağ el ikinci parmak hareket kısıtlılığı ve travma sonrası stres bozukluğu için yüzde 22 oran veren rapor, bu yönden eksik bulunarak bozmaya konu oldu (Yargıtay 4. HD, E.2023/13056, K.2025/6572, 24.04.2025).
Maluliyet raporunun nasıl ve nereden alınacağını Trafik Kazası Sonrası Maluliyet Raporu Nasıl Alınır? yazımızda, sağlık kurulu raporunun işleyişini Heyet Raporu Nasıl Alınır? yazımızda anlattık. Engelli sağlık kurulu raporuna itiraz için Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in 12. maddesi, raporun ilgilisine teslim edildiği tarihten itibaren otuz günlük süre öngörür. Ancak 19 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Raporları Yönetmeliği’nin 63. maddesi, kişilerin itiraz süresini raporun kişinin e-Devlet sistemine aktarılmasından itibaren otuz gün olarak düzenler ve bu sürenin geçmesinden sonra yapılan itirazların kabul edilmeyeceğini söyler; aynı yönetmeliğin 70. maddesi, diğer yönetmeliklerde aykırı hüküm bulunursa kendi hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Süreyi kaçırmamak için iki tarihten erken olanı esas almak güvenli yoldur.
Parmak Kopması Tazminat Ne Kadar?
Bu sorunun cevabı tek bir rakam olamaz; çünkü maddi tazminat, maluliyet oranının yanında yaşınıza, gelirinize, aktif çalışma döneminize, bakiye ömrünüze ve kazadaki kusur oranlarına göre hesaplanır. Aynı yüzde 11 oranı, 25 yaşında asgari ücretle çalışan biri için başka, 50 yaşında yüksek gelirli biri için başka bir tutar doğurur. İnternette “parmak kopması tazminat ne kadar 2024” ya da “2025” diye dolaşan rakamlar başka kişilerin dosyalarına aittir ve sizin dosyanızın tutarını göstermez.
Tazminat hesabında oranın yanında üç unsur sonucu belirgin biçimde değiştirir:
- Kusur oranı. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada minibüsten inerken yüzüğü tutma demirine takılan yolcunun sol el yüzük parmağı kopmuş, yerine dikilen parmak tutmamıştı. Adli Tıp Kurumu kazada kusurun tamamen yolcuda olduğunu belirleyince maddi ve manevi tazminat davası reddedildi (Yargıtay 4. HD, E.2022/3410, K.2024/10530, 06.11.2024). İş kazasında da işçinin kendi kusuru tazminattan indirilir; Irak’taki bir tünel şantiyesinde iş makinesini tamir ederken iki parmağını kaybeden işçinin dosyasında kusur yüzde 70 işveren, yüzde 30 işçi olarak paylaştırılmıştı (Yargıtay 10. HD, E.2022/2820, K.2023/6119, 30.05.2023).
- Manevi tazminat. Oran düşük olsa da parmak kaybının yarattığı acı ve kalıcı görünüm manevi tazminatı haklı kılar. Aynı tünel şantiyesi dosyasında ilk derece mahkemesinin hükmettiği 30.000 TL manevi tazminatı bölge adliye mahkemesi 20.000 TL’ye indirmiş, Yargıtay ise bu miktarı “bir miktar az” bularak kararı bozmuştur. Bu rakamlar kazanın meydana geldiği 2014 yılının koşullarına aittir ve bugünkü bir dosya için ölçü olarak kullanılamaz.
- SGK ödemeleri. İş kazasında SGK’nın bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin peşin sermaye değeri, işverenden istenecek maddi tazminattan düşülür. Oran yüzde 10’un altında kaldığı için gelir bağlanmamışsa düşülecek bir gelir de yoktur; ancak geçici iş göremezlik ödeneği gibi SGK’nın yaptığı diğer ödemelerin hesapta nasıl değerlendirileceğine ayrıca bakılır.
Maluliyet oranı hiç çıkmasa bile manevi tazminat ve geçici iş göremezlik dönemine ait kayıplar istenebilir; bu konuyu Yaralanmalı Kazada Maluliyet Olmazsa Tazminat Alınır Mı? yazımızda ele aldık. Kendi oranınız ve gelirinizle yaklaşık bir hesap yapmak için iş göremezlik tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz. Staj sırasında yaşanan parmak yaralanmalarında sigorta ve sorumluluk ayrımı için Stajyer İş Kazası Geçirirse Ne Olur? yazımıza bakabilirsiniz.
Parmak Kopması Dosyasında İlk Kontrol Listesi
Raporu almadan ya da bir teklifi kabul etmeden önce aşağıdaki noktaları kontrol edin:
- Kazanın türünü ve tarihini netleştirin. İş kazası mı, trafik kazası mı, başka bir olay mı? Kaza 20 Şubat 2019’dan önce mi, sonra mı? Uygulanacak cetvel buna göre değişir.
- Kopma seviyesinin raporda doğru yazıldığını kontrol edin. Raporda hangi parmağın, hangi eklemden (MF, PİF, DİF, İF) koptuğu açıkça yazmalıdır. Seviyedeki tek bir eklem farkı, oranı yarıya düşürebilir.
- Raporda hangi yüzdenin yazıldığına bakın. “Parmak yüzde 100”, “el yüzde 20” ve “kişi yüzde 11” aynı yaralanmanın farklı basamaklarıdır. Tazminata giren, kişinin engel oranıdır.
- Aynı eldeki parmakların doğru birleştirildiğini kontrol edin. El yüzdeleri toplanmalı, kişi oranları ise iki ayrı el söz konusuysa Balthazard ile birleştirilmelidir.
- Dikilen parmakta hareket ve duyu ölçümlerinin yapıldığını kontrol edin. Replantasyon sonrası raporda eklem açıları ve duyu muayenesi bulunmalıdır.
- Heyetin bileşimine bakın. Ortopedi ya da el cerrahisi, gerekiyorsa nöroloji, dermatoloji veya psikiyatri uzmanı heyette yer almalıdır.
- İş kazasında SGK kararını ve meslek grubunu kontrol edin. Kurumun mesleğinizi hangi gruba koyduğu ve yaşınızın hangi tarihe göre alındığı oranı doğrudan etkiler. Kurum kararına Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu nezdinde itiraz edilebilir, sonrasında iş mahkemesinde tespit davası açılabilir.
- Sigorta şirketinin teklifini imzalamadan önce oranı ve hesabı bağımsız olarak kontrol ettirin.
Parmak kopması dosyalarında rakamı belirleyen, çoğu zaman yaralanmanın kendisinden çok raporun hangi cetvele, hangi seviyeye ve hangi heyete dayandığıdır. İş kazası dosyaları için Ankara iş kazası avukatı, trafik kazası dosyaları için trafik kazası avukatı sayfalarımızdan büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Parmak kopması maluliyet oranı yüzde kaç?
Engellilik kılavuzuna göre tek parmakta yüzde 3 ile yüzde 22 arasındadır. Başparmağın tabandan kopması yüzde 22, işaret veya orta parmağın tabandan kopması yüzde 11, yüzük veya serçe parmağın tabandan kopması yüzde 5’tir. Uç eklemden kopmalarda oran düşer. İş kazasında SGK cetvelleri uygulanır ve meslek ile yaşa göre farklı oran çıkabilir.
Parmak kopmasına yüzde kaç rapor verilir?
Rapordaki oran, hangi parmağın hangi eklemden koptuğuna göre belirlenir. Trafik kazası ve benzeri olaylarda 20 Şubat 2019’dan sonraki kazalar için Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2 kılavuzundaki Tablo 2.7 kullanılır. Raporda parmak, el, üst ekstremite ve kişi yüzdeleri ayrı ayrı yazılabilir; tazminata giren kişinin engel oranıdır.
Baş parmak kopması maluliyet oranı nedir?
Başparmağın taban eklemden (MF) kopması yüzde 22, uç eklemden (İF) kopması yüzde 11’dir. Kopma avuç içindeki kemiğe kadar uzanırsa oran yüzde 22 ile yüzde 23 arasında kalır.
Serçe parmak kopması maluliyet doğurur mu?
Doğurur. Serçe parmağın tabandan kopması yüzde 5, orta eklemden kopması yüzde 4, uç eklemden kopması yüzde 3’tür. Oran düşük olsa da tazminat hesabına girer; ayrıca manevi tazminat istenebilir.
Ayak parmak kaybı engel oranı ne kadar?
Ayak başparmağının tabandan kopması yüzde 6, uç eklemden kopması yüzde 3’tür. Diğer küçük ayak parmakları için tabloda yüzde 1 yazılıdır. Beş ayak parmağının birlikte kaybı yüzde 11’dir.
Parmak kopması engel oranı ile maluliyet oranı aynı şey mi?
Günlük dilde birbirinin yerine kullanılsalar da kaynakları farklıdır. Engel oranı, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in kılavuzuna göre belirlenir ve trafik kazası gibi dosyalarda tazminat hesabına giren maluliyet oranı da 2019’dan sonraki kazalarda bu kılavuzdan okunur. İş kazasında ise SGK’nın belirlediği oran, meslekte kazanma gücü kaybı oranıdır ve meslek ile yaşa göre ayrı cetvellerle hesaplanır. Aynı parmak kaybı için iki rakam farklı çıkabilir.
İş kazası parmak kopması tazminat ne kadar?
Sabit bir tutar yoktur. Maddi tazminat; SGK’nın ya da mahkemenin belirlediği meslekte kazanma gücü kaybı oranı, yaşınız, ücretiniz, çalışma süreniz ve kazadaki kusur oranları üzerinden hesaplanır; SGK gelir bağladıysa gelirin peşin sermaye değeri düşülür. Manevi tazminat ise yaralanmanın ağırlığı, kusur durumu ve tarafların durumuna göre hâkim tarafından belirlenir. İki veya üç parmağın birlikte kopması oranı yükselttiği için tazminatı da artırır.
İki parmak koparsa oranlar toplanır mı?
Kişi düzeyindeki oranlar toplanmaz. Aynı eldeki parmakların el yüzdeleri toplanır ve toplam, üst ekstremite ve kişi oranına dönüştürülür; örneğin aynı elde işaret ve orta parmağın tabandan kaybı kişide yüzde 22 eder. İki ayrı eldeki kayıplar Balthazard formülüyle birleştirilir.
Kopan parmak dikildiyse maluliyet oranı düşer mi?
Dikilen parmak tutmuşsa amputasyon tablosu uygulanmaz; oran, parmakta kalan hareket kısıtlılığı, eklem donması ve duyu kaybına göre hesaplanır. Bu oran çoğunlukla kopma oranından düşüktür, ancak parmak hiç hareket etmiyorsa yine de anlamlı bir oran çıkar.
İş kazasında parmak kopması oranı neden farklı çıkıyor?
İş kazasında SGK, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’nin cetvellerini uygular. Bu cetveller arızanın ağırlığını, mesleğinizi ve yaşınızı birlikte değerlendirir. Engellilik kılavuzu ise meslek ve yaşa bakmaz. Bu yüzden aynı parmak kaybı iki sistemde farklı oran doğurabilir.
Parmak kopması iş kazasında SGK’dan gelir bağlanır mı?
5510 sayılı Kanun’a göre meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 azalmışsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Tek parmak kaybı çoğu zaman bu eşiğin altında kalır. Farklı iş kazalarından gelen oranlar birleşerek yüzde 10’u aşarsa gelir bağlanabilir. Oran yüzde 10’un altında olsa bile işverenden tazminat istenebilir.
Parmak kopması malulen emeklilik hakkı verir mi?
Genellikle vermez. Malul sayılmak için çalışma gücünün veya iş kazası sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde 60’ının kaybedilmiş olması gerekir. Tek veya birkaç parmak kaybı bu eşiğin altında kalır.
Parmak kopması engelli raporu alınabilir mi?
Alınabilir. Yetkili hastanelerin sağlık kurulları, engellilik kılavuzuna göre oranı belirleyerek rapor verir. Ancak raporun hangi hakları sağlayacağı ilgili mevzuatın aradığı orana bağlıdır; örneğin gelir vergisi engellilik indirimi en az yüzde 40 oran ister.
Parmak kopması raporunda oran düşük çıktıysa ne yapılır?
Önce kopma seviyesinin ve parmakların doğru birleştirildiğinin raporda doğru yazılıp yazılmadığına bakılır. Engelli sağlık kurulu raporuna otuz gün içinde itiraz edilebilir; Sağlık Raporları Yönetmeliği’ne göre bu süre raporun e-Devlet sistemine aktarıldığı tarihten başlar. Dava sürecindeki raporlara ise mahkemeye veya hakem heyetine itiraz edilir; heyette ilgili uzman yoksa, muayene yapılmamışsa ya da raporlar çelişiyorsa yeni rapor alınması istenebilir. İş kazasında SGK kararına Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu nezdinde itiraz edilir.
Bu yazı ne değildir? Somut bir dosya için tıbbi veya hukuki görüş değildir; genel bilgilendirme niteliğindedir ve kendi dosyanız için bir avukata danışmanızın yerini tutmaz. Yazıdaki oranlar, 20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Ek-2 kılavuzundaki Tablo 2.1, 2.2, 2.3, 2.7 ve 3.30’dan alınmıştır; iş kazası tarafında ise 11 Ekim 2008 tarihli Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu esas alınmıştır. Anlatılan Yargıtay kararları kendi olaylarına bağlıdır; onama kararlarında aktarılan değerlendirmelerin bir kısmı ilk derece veya bölge adliye mahkemelerine aittir. Metin 1 Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Hazırlayan: Av. Handan Sayan Özgül.