Ameliyat Öncesi İmzaladığım Onam Formu Doktoru Sorumluluktan Kurtarır mı?

Aydınlatılmış onam formu imzalamak “artık dava açamam” demek değildir; form doktoru yalnız içinde yazan ve size gerçekten anlatılan risk bakımından korur, tıbbi hatayı ise kapatmaz. Formda adı geçmeyen risk gerçekleştiğinde veya imza size ait olmadığında tartışma da yeniden açılır.

Bunun tersi de yaygın bir yanılgıdır: “matbu form geçersizdir, aynı gün imzalatıldıysa onam yok sayılır” kuralı kararlarda bu kadar kesin görünmüyor. Üçüncü Hukuk Dairesi, formun matbu olması ve aynı gün imzalanması gerekçesiyle tazminata hükmedilen bir dosyada formlardaki ayrıntılı komplikasyon anlatımına bakıp davalılar yararına bozma yapmıştır. Belirleyici olan formun görünüşü değil, sizin ameliyatınızı ve başınıza gelen riski anlatıp anlatmadığıdır.

Aydınlatılmış Onam Formu Neyi Kanıtlar?

Hasta onamı, tıbbi müdahalenin vücut bütünlüğüne dokunmasını hukuka uygun hâle getiren izindir. Bu iznin geçerli olması için önce bilgi verilmesi gerekir. Türk Medeni Kanunu m.24 kişilik hakkına rızasız müdahaleyi hukuka aykırı sayar, Yargıtay da “salt ameliyata rıza göstermek yeterli değildir, komplikasyonların da izah edilmesi gerekir” cümlesini kararlarında tekrar eder (3. HD 2023/5637 K.2024/3954).

Form bu sürecin kendisi değil, belgesidir. Yani imzanız size bir şeylerin anlatıldığını ve belgedeki içeriği gördüğünüzü gösterir. Belgede yazmayan bir konuyu kanıtlamaz, müdahalenin doğru yapıldığını da göstermez.

Ameliyat öncesi onam formu tek belge mi?

Olmayabilir. 3. HD 2024/4104 K.2025/3266 dosyasında aynı güne ait hastaneye kabul formu, anestezi formu ve işlem formu ayrı ayrı bulunuyordu. Bu ayrım önemlidir, çünkü 3. HD 2024/1848 K.2025/836’da anestezi formundaki imzanın, hastanın prostat ameliyatı hakkında aydınlatıldığını ispatlamayacağı açıkça yazılmıştır.

Formu kim ispatlayacak?

Bilgilendirmenin yapıldığını ispat yükü hekim veya hastanededir. Bu kuralı ve geç sunulan formun akıbetini malpraktis davasında ispat yükü yazımızda anlattık; aşağıda ispatın kimde olduğunu değil, formun içeriğinin sonucu nasıl değiştirdiğini ele alıyoruz.

Aydınlatılmış Onam Formu Doktoru Hangi Durumda Korur?

İki şart birlikte aranıyor: müdahale tıp kurallarına uygun yapılmış olmalı ve ortaya çıkan zarar formda anlatılan bir risk olmalı. Bu ikisi bir araya geldiğinde hasta aleyhine sonuçlanan kararlar var.

Onam formu Yargıtay kararları: hekim lehine örnekler

Dosya	Olay	Sonuç
3. HD 2023/2610 K.2024/2023	Bel ameliyatı, üç form, el yazısıyla “okudum, anladım, kabul ediyorum”	Tazminat kararı davalılar yararına bozuldu
3. HD 2025/1283 K.2025/5428	Tüp mide, formda dalak yaralanması ve ek müdahale yazılı	Tazminat kararı bozuldu, davanın reddi gerektiği belirtildi
3. HD 2024/3581 K.2025/2447	Organ yaralanması formda anlatılmış, kusur yok	Ret kararı onandı
3. HD 2023/4512 K.2024/2630	Ameliyat sonrası görme kaybı, riskler imzalı belgede	Ret kararı onandı
3. HD 2025/3848 K.2026/123	İdrar yolu darlığı, formlar yeterli	Ret kararı onandı

İlk satırdaki dosya özellikle öğreticidir. İlk derece mahkemesi formu matbu bulmuş, aynı gün imzalandığı için düşünme süresi verilmediğini ve metnin kişiye özgü olmadığını söyleyerek tazminata hükmetmişti. Daire ise formların hepsinde komplikasyonların ayrıntılı yazıldığını, hukuk ve ceza dosyasındaki raporların kusur bulmadığını belirterek kararı bozdu. Bozmaya uyularak verilen ret kararı da onandı (3. HD 2025/2331 K.2025/6083). Hasta vekilinin “ilk sayfalar imzasız, son sayfalar sekreter eliyle formalite icabı imzalatıldı” itirazı bu son aşamada sonucu değiştirmedi.

Komplikasyon kavramının kendisini komplikasyon ile malpraktis farkı yazımızda açtık. Daire’ye göre komplikasyon, tıbbi standarda uygun müdahaleye ve her türlü tedbire rağmen meydana gelebilecek zarardır (3. HD 2024/1848). Dolayısıyla formun koruması, bu tanıma giren sonuçla sınırlıdır.

Tıbbi Hata Varsa İmza Doktoru Kurtarır mı?

Kurtarmaz. Rıza, doğru yapılan müdahaleye verilen izindir; yanlış yapılmasına verilmiş izin sayılmaz. Hekim Türk Borçlar Kanunu m.506 gereği özen borcu altındadır ve Daire’nin sabit cümlesiyle en hafif kusurundan bile sorumludur.

Bu sınırı en iyi gösteren dosya 3. HD 2023/3806 K.2024/3858’dir. Retina ameliyatı formlarının yeterli olduğu kabul edilmiş, hastanın aydınlatmaya ilişkin itirazı reddedilmiştir. Yine de karar hasta yararına bozulmuştur, çünkü endikasyonun, yöntemin ve komplikasyon yönetiminin usulüne uygun olup olmadığı yeterince incelenmemiştir. Yani aynı kararda onam tartışması hekim lehine kapanmış, özen tartışması açık kalmıştır.

Riski yazmak, kötü yönetimi kapatmaz

Formda yazan komplikasyon gerçekleşse bile sonrasında ne yapıldığı ayrıca sorgulanır. 3. HD 2025/2564 K.2025/5967 doğum dosyasında davalı taraf, anne ve babanın el yazısıyla “okudum, anladım” yazarak imzaladığını savunuyordu. Daire, raporun komplikasyonun iyi yönetilip yönetilmediğine dair itirazı karşılamadığını belirterek kararı davacılar yararına bozdu. Geciken teşhis, yapılmayan tetkik ve eksik takip bu nedenle formdan bağımsız birer iddiadır.

“Sorumluluk kabul edilmez” yazıyorsa

Bazı formlarda doktorun veya hastanenin hiçbir sorumluluk kabul etmediğine dair ifadeler bulunur. TBK m.115/1 ağır kusurdan sorumsuzluk anlaşmasını, m.115/3 ise izinle yürütülen uzmanlık mesleklerinde hafif kusur dahil önceden sorumsuzluk anlaşmasını kesin hükümsüz sayar. İncelediğimiz kararlarda böyle bir kaydı doğrudan tartışan Yargıtay kararına rastlamadık; değerlendirme kanun metnine dayanıyor. Estetik dosyalarındaki görünümü için estetik ameliyatta sonuç garantisi yazımıza bakabilirsiniz.

Formda Yazmayan Risk Gerçekleşirse Ne Olur?

Asıl tartışma burada başlar, çünkü imzalı bir form olması, başınıza gelen riskin anlatıldığını göstermez. Kararlar bu noktada imzaya değil satıra bakıyor:

• Tiroid ameliyatı: Raporlar ses kısıklığını komplikasyon saymıştı, davalı tanıkları da bilgilendirme yapıldığını söylüyordu. Daire, sunulan cerrahi onam formunun sinir hasarını içermediğini, “yalnızca rıza mahiyetinde” olduğunu belirterek ret kararını bozdu (3. HD 2023/5637).
• Ayak bileği artroskopisi: Adli Tıp alınan rızayı yeterli bulmuştu. Hasta, sinir ve tendon kesisinin formda bulunmadığını söyledi; Daire bu itirazı karşılamayan ek raporla karar verilemeyeceğini belirterek bozdu (3. HD 2024/4134 K.2025/3224).
• Koroner anjiyografi: Hasta formu imzalamıştı, ama işlem sırasında kılavuz telin kırılabileceği yazmıyordu. Danıştay, bu niteliğiyle onamın aydınlatılmış onam olmadığını söyledi (Dn. 10. D 2023/3807 K.2026/201).
• Boyun ameliyatları: İmzalı formlarda yalnız genel nitelikli açıklamalar vardı, yapılan ameliyatların adı ve özgü riskleri yoktu (Dn. 10. D 2022/3128 K.2025/3888).
• Tiroide radyofrekans ablasyon: Raporlar tıbbi hata bulmadı, ancak onam belgeleri işlemler için yetersizdi ve sözlü bilgilendirme de ispatlanamadı; tazminat kararı onandı (3. HD 2026/87 K.2026/3186).

Her risk yazılmak zorunda mı?

Hayır. Beklenmesi gereken, bilinen ve o işlemle ilgili risklerin anlatılmasıdır. Göz içi enjeksiyon dosyasında Daire, olay tarihindeki prospektüste bile yer almayan olumsuz sonuçlar için aydınlatma yükümlülüğü bulunmadığını belirterek davalılar yararına bozma yapmıştır (3. HD 2025/643 K.2026/1916). Bu yüzden dosyada iki soru birlikte sorulmalıdır: bu risk o tarihte biliniyor muydu ve bu ameliyatta beklenen bir risk miydi? Bilirkişiye de tam olarak bu soru yöneltilmelidir.

Form Yetersizse Hangi Tazminat Çıkar?

Formun eksik bulunması her zaman aynı sonuca götürmüyor. Tablo, kusur bulunmayan dosyalarda bile farklı sonuçlar olduğunu gösteriyor:

Dosya	Eksiklik	Tazminat sonucu
13. HD 2016/25663 K.2018/7615	Guatr, belge yalnız rıza içeriyor	Manevinin yanında maddi tazminat da gerekir
3. HD 2023/5637 K.2024/3954	Risk formda yok	Maluliyet üzerinden değerlendirme için bozma
3. HD 2024/1848 K.2025/836	İşlem formunda hasta imzası yok	İdrar kaçırmadan sorumluluk; cinsel işlev kaybı illiyet yokluğundan dışarıda
3. HD 2025/525 K.2025/4290	Matbu, tanı ve komplikasyon yok, hasta imzası yok	Maddi ve manevi tazminat onandı
3. HD 2025/4039 K.2026/4413	Geçerli onam yok, kusur yok	Maddi ret, manevi tazminat onandı
Dn. 10. D 2023/3807 K.2026/201	Kılavuz teli riski yok	Maddi ret onandı, manevi ret bozuldu
Dn. 10. D 2022/1355 K.2025/3109	Onam belgesi yok	Maddi ret onandı, manevi ret bozuldu

Adli yargıdaki gerekçe şudur: aydınlatma yapılmadıysa müdahale hukuka aykırı hâle gelir, komplikasyondan da hekim sorumlu olur. Birinci satırdaki karar ile 3. HD 2024/1848 bu çizgidedir. 3. HD 2025/525 dosyasında “aydınlatılsaydı belki de yaptırmayacağı operasyon” düşüncesi de gerekçeye girmiştir. Danıştay’ın incelediğimiz kararlarında ise hizmet kusuru ortaya konmayınca maddi tazminat reddi korunmuş, manevi tazminat yolu açılmıştır. Üçüncü Hukuk Dairesi’nde de 3. HD 2025/4039’da olduğu gibi yalnız manevi tazminatla sonuçlanan dosya vardır.

Şu sınır unutulmamalıdır: eksik form, her şikâyeti ameliyata bağlamaz. Zararın o müdahaleden kaynaklandığı yine gösterilmelidir. Tutarları nelerin etkilediğini doktor hatası tazminatı yazımızda inceledik.

Matbu Onam Formu Geçersiz mi?

Matbu olması formu kendiliğinden geçersiz yapmıyor; ama tek başına yeterli de kılmıyor. İki kutup kararlarda yan yana duruyor.

Hastanın lehine çizgide 13. HD 2013/14354 K.2013/16113 ve 13. HD 2013/1737 K.2013/29148 vardır. İki göz lazeri dosyasında da form matbu olduğu için hastanın yeterince aydınlatılıp aydınlatılmadığının dosyadan anlaşılamadığı söylenmiş, başka delillerin toplanması için karar bozulmuştur. İkinci dosya tekrar Daire’ye geldiğinde, matbu belgenin ispata yaramadığı hatırlatılarak bozma gereklerinin yerine getirilmesi istenmiştir (13. HD 2015/32882 K.2016/24003). 3. HD 2025/525’te de matbu formun tanı, ameliyat ve komplikasyon bilgisi içermediği açıkça kaydedilmiştir.

Hekimin lehine çizgide ise “matbu formla aydınlatma geçersizdir” itirazı karşılık bulmamıştır: 3. HD 2025/1256 K.2026/87 böbrek nakli dosyasında formların yeterli bilgilendirme içerdiği belirtilerek karar onanmış, 3. HD 2023/2610 de matbu gerekçesini aşmıştır.

Bu iki grubu birlikte okuduğumuzda çıkan ölçü, ifade biçimi değil içeriktir. Basılı bir metin ameliyata özgü ve riskleri ayrıntılı anlatıyorsa koruma sağlayabilir. Hangi ameliyat için olduğu belli olmayan genel bir metin ise el yazısıyla doldurulmuş olsa bile yetmeyebilir. Bu, kararların bizim okumamızdır; Yargıtay’ın iki grubu tek cümlede ayıran bir ilkesine rastlamadık.

Aydınlatılmış Onam Ne Zaman Alınır, Ameliyat Sabahı İmza Geçerli mi?

Hasta Hakları Yönetmeliği m.18, acil hâller dışında bilginin hastaya makul süre tanınarak verilmesini ister. Ancak kaç saat veya kaç günün makul olduğunu yazmaz. Kararlarda da belirli bir süre sınırı göremedik.

İncelediğimiz dosyalarda yalnız imza saatine dayanan itirazlar sonuç almakta zorlanıyor:

• Aynı gün: 3. HD 2023/2610’da ilk derece gerekçesi olan “düşünme süresi verilmedi” değerlendirmesi, kararın bozulmasına engel olmadı.
• Ameliyat günü saat 09.30: 3. HD 2025/2438 K.2025/5964’te hasta formun ameliyattan az önce imzalatıldığını ve risklerin sonradan boşluğa el yazısıyla eklendiğini ileri sürdü, karar onandı.
• Yarım saat: 3. HD 2025/2795 K.2025/6275’te imza ile müdahale arasında yarım saat bulunduğu ve formların matbu olduğu ileri sürüldü, karar onandı. Daire’nin gerekçesinde süreye ilişkin ayrı bir değerlendirme yok; bu nedenle karardan “yarım saat yeterlidir” kuralı çıkarılamaz.

Sürenin önemi başka bir yerde ortaya çıkıyor: düşünme imkânının gerçekten olup olmadığı önceki görüşmelerle birlikte değerlendirilir. Bu yüzden itiraz “imza sabah atıldı” diye bırakılmamalı, önceki muayenede ne konuşulduğu, ameliyatın acil olup olmadığı ve geri dönüşü olmayan bir riskin ilk kez ne zaman söylendiği de anlatılmalıdır. Davalı taraf da aynı şeyi yapabilir; 3. HD 2025/531 K.2026/1285 dosyasında bir hekimin asistanı, ameliyattan 5-6 gün önce riskleri anlattığını beyan etmiştir.

Ameliyat Onam Formunu Kim İmzalar?

Kural olarak hastanın kendisi. Yönetmelik m.26 formun hastaya veya kanuni temsilcisine imzalatılmasını ister. Hasta küçük veya vesayet altındaysa veli ya da vasi devreye girer; 3. HD 2025/279 K.2025/4178’de 13 yaşındaki hastanın formunu yakını imzalamış, koşullar yerinde görülmüştür.

Bilinci yerinde yetişkin hasta yerine yakınına imza attırılması ise ciddi bir sorundur:

• Sakinleştirici sonrası eşin imzası: 3. HD 2025/4039’da hasta hastaneye bilinci açık gelmiş, anestezi formunu kendisi imzalamış, sedasyondan sonra işlem formu eşine imzalatılmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi bunu geçerli onam saymamış, Daire de kusur bulunmamasına rağmen manevi tazminatı onamıştır.
• Oğlun imzası ve fotokopi sayfa: 3. HD 2024/4104’te doktorun sunduğu, hastanın imzasını taşıdığı söylenen sayfa fotokopiydi. Daire, aslının istenmesini, imza inkârı nedeniyle inceleme yaptırılmasını, imza hastaya ait değilse onamın alınmadığının kabul edilmesini istemiştir.

Karşı örnekler de var. 3. HD 2025/2120 K.2025/5370 beyin kanaması sonrası anevrizma ameliyatında, itiraza rağmen ameliyatın niteliği gereği hasta yakınından alınan onamı yeterli saymıştır. 3. HD 2025/626 K.2025/4971 de hastanın durumunun ağır olması nedeniyle oğlunun aydınlatılmasını yeterli görmüştür. Yönetmelik m.24, hastanın ifade gücünün bulunmadığı, hayati tehlike veya organ kaybı riskinin olduğu acil hâllerde rıza şartının aranmamasına imkân verir. Dolayısıyla soru “kim imzaladı” ile bitmez, “hasta o sırada karar verebilecek durumda mıydı” diye devam eder.

Hasta onam belgelerinde bilgilendirme kim tarafından yapılmalıdır?

Bilgilendirme, kural olarak müdahaleyi gerçekleştirecek sağlık meslek mensubu tarafından sözlü yapılır. Zorunluluk varsa ve bu durum hastaya açıklanırsa yeterli başka bir sağlık meslek mensubu da yapabilir (m.18).

Onam formu almak kimin görevi?

Hasta onam formunu sağlık kurum veya kuruluşu hazırlar (m.26), formdaki bilgilerin hastaya aktarılması da hekim ve kurumun görevidir. Bu dağılımın sorumluluğa etkisi var: 3. HD 2026/87 dosyasında Bölge Adliye Mahkemesi, yalnız teşhis koyup müdahaleyi yapmayan hekimi onam eksikliğinden sorumlu tutmamış, işlemi yapan hekim ile hastanenin sorumluluğu sürmüştür. Kimi davalı göstereceğinizi malpraktis davası kime karşı açılır yazımızda anlattık.

Aydınlatılmış Onam Formunda Bulunması Gerekenler

Formun içeriği yönetmelikle belirlenmiştir; ameliyata özgü ayrıntıları ise o ameliyatın riskleri tamamlar.

Aydınlatılmış onam formu örneği ararken neye dikkat etmeli?

İnternetteki örnekler kendi ameliyatınızın risklerini içermez, bu yüzden hazır metinle kıyaslamak yanıltabilir. Örnek yerine aşağıdaki listeyi okuma ölçüsü olarak kullanmak daha işe yarar.

Hasta onam formu yönetmeliği ne diyor?

Hasta onam formu için temel düzenleme Hasta Hakları Yönetmeliği’dir ve m.26 formun m.15’teki bilgileri içermesini ister:

Formda aranacak bilgi	Dayanak
Hastalığın muhtemel sebepleri ve seyri	m.15/a
Müdahalenin kim tarafından, nerede, nasıl yapılacağı ve tahmini süresi	m.15/b
Diğer tanı ve tedavi seçenekleri, fayda ve riskleri	m.15/c
Muhtemel komplikasyonlar	m.15/ç
Reddetme hâlinde muhtemel fayda ve riskler	m.15/d
Kullanılacak ilaçların önemli özellikleri	m.15/e
Yaşam tarzı önerileri, gerektiğinde tıbbi yardıma ulaşma yolu	m.15/f-g
Hastanın veya temsilcisinin imzası	m.26
Bilgilendirmeyi yapan ve müdahaleyi gerçekleştirecek mensubun imzası	m.26

Yönetmelik ayrıca iki şey ekler: içerik hastaya sözlü aktarılarak imzalatılır ve form iki nüsha düzenlenip biri hastaya verilir. Hekim imzası eksikliği bir temyiz sebebi olarak ileri sürülmüştür (3. HD 2023/5637), ancak incelediğimiz kararlarda sonucu tek başına bu eksikliğe bağlayan bir Yargıtay kararı görmedik; yine de dosyada mutlaka not edilmesi gereken bir ayrıntıdır.

Aydınlatılmış onam formu diş hekimliği işlemlerinde farklı mı?

Yönetmelik resmî ve özel bütün sağlık kuruluşlarını ve bunların dışında hizmete katılanları kapsadığı için (m.2) ölçü değişmez. 1219 sayılı Kanun m.70 de muvafakat borcunu tabiplerle birlikte diş tabipleri için sayar. Diş çekimi veya implant öncesinde de müdahaleye özgü bilgi ve riskler aranır.

Form hiç yoksa dava kendiliğinden kazanılır mı?

Hayır, ama hekimin işi zorlaşır. Rıza kural olarak şekle bağlı değildir (m.28). Bu nedenle 3. HD 2023/4847 K.2024/4210 ve aynı dosyadaki karar düzeltme kararı 3. HD 2025/1412 K.2025/4786, ameliyat öncesine ait çizimlerin her iki memenin alınacağına ilişkin aydınlatmayı ispatladığını kabul etmiştir. Öte yandan 1219 sayılı Kanun m.70 büyük ameliyatlarda yazılı muvafakat arar. 3. HD 2020/10326 K.2021/9514 de “form sevk sırasında evrakların arasına karıştı” savunmasına, formun düzenlenmesi zorunlu olduğundan tanıkla ispat edilemeyeceği cevabını vermiştir. Yazılılığın istisnası 3. HD 2024/1848 ile 3. HD 2025/1412’de de anılmıştır. Bu yüzden, bizim değerlendirmemize göre, ameliyatın büyük cerrahi sayılıp sayılmaması burada belirleyici hâle gelebilir.

Onay Verdiğinizden Farklı İşlem Yapıldıysa

Formun kapsamı aynı zamanda sınırıdır. Yönetmelik m.31’e göre müdahale verilen rızanın sınırları içinde kalmalıdır; işlem ancak genişletilmediği takdirde organ kaybı veya işlev kaybı doğurabilecek tıbbi zarurette rıza aranmadan genişletilebilir.

• Myom ameliyatında tüplerin bağlanması: Form yalnız myom içindi. Doktor, ileride yeni ameliyat gerekmesin diye tüpleri bağladığını söyledi. Daire, bunun acil ve zorunlu olup olmadığının ve ayrı form gerekip gerekmediğinin araştırılması için hasta yararına bozdu (3. HD 2020/5809 K.2021/7071).
• Farklı yoldan yapılan ameliyat: Tükürük bezi formunda çene altından kesi yazıyordu, ameliyat ağız içinden yapıldı. Adli Tıp hasarın iki yolda da oluşabileceğini söylese de Danıştay, dosyadaki diğer şüphelerle birlikte bu farkın hastada üzüntü yaratacağını belirterek manevi tazminatı reddeden bölge kararını bozdu (Dn. 10. D 2022/536 K.2025/2857).

Zaruret savunması ise raporla desteklendiğinde sonuç alabiliyor. 3. HD 2023/4597 K.2024/2735’te ameliyat sırasında eşe imzalatılan formla rahim alınmış, raporlar enfekte dokuların alınmasını uygun bulunca karar onanmıştır. 3. HD 2025/3848’de de “bana basit bir işlem denildi, rızam dışında başka ameliyat yapıldı” itirazı karşılık bulmamıştır. Doktor yanlış ameliyat yaparsa yazımız da yanlış taraf veya yanlış işlem hâllerini ele alıyor.

“Onam Formu Var” Raporu Tartışmayı Bitirir mi?

Bitirmemesi gerekir, ama itiraz edilmezse bitirebilir. Bilirkişinin “onam formu mevcut” demesi, içeriğinin sizin riskinizi karşıladığı anlamına gelmez. 3. HD 2024/4104’te hasta vekili raporların formların yalnız varlığını söylediğini ileri sürmüş, karar da imza incelemesi yapılmadığı için bozulmuştur. 3. HD 2024/4134’te de davacının itirazını karşılamayan ek rapor yeterli görülmemiştir.

Anayasa Mahkemesi de meseleyi temel hak açısından ele almıştır. 2021/56334 başvurusunda (RG 02.03.2026/33184, §29), doktor kusuru iddiası karşılansa bile formun alınıp alınmadığı, kapsamı ve riskleri içerip içermediği incelenmediği için yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Bunun karşısında 3. HD 2024/128 K.2024/3928’de “mahkeme formu incelemeden sadece varlığıyla karar verdi” itirazına rağmen ret kararı onanmıştır. Bu yüzden rapora itirazda genel ifadeler yerine somut soru sorulmalıdır: “Gerçekleşen sinir hasarı formun hangi satırında yazıyor?” Süre ve yol için Adli Tıp raporuna itiraz yazımıza göz atabilirsiniz.

Onam İtirazını Ne Zaman Söylemelisiniz?

Dava dilekçesinde. Onam itirazı sonradan fark edilen bir ayrıntı gibi bırakıldığında form hiç tartışılmadan dosya kapanabiliyor:

• 3. HD 2024/1451 K.2025/1021: Dilekçede onam itirazı yoktu, üstelik rapora karşı beyanda “onam belgesi alınırken basit ameliyat olduğu anlatıldı” denmişti. Sonradan gelen imza itirazı genişletme yasağına takıldı.
• 3. HD 2024/3577 K.2025/4243: Onam iddiası ilk kez cevaba cevap dilekçesinde ileri sürüldü, basit yargılamada dinlenmedi.
• 3. HD 2024/3817 K.2025/2125: Mahkeme form sunulmadığı için hastaneyi sorumlu tutmuştu; iddia dava ve temyiz sebebi yapılmadığı için karar bozuldu.
• 3. HD 2025/1627 K.2025/4748: Formu hastanın kardeşi imzalamıştı; Daire, dava dilekçesinde onam iddiası bulunmadığını gerekçesine yazdı.

Hukuk Genel Kurulu’nun 2018/849 K.2021/1385 sayılı kararında ise “iddia vakıa olarak ileri sürülmedikçe kendiliğinden dikkate alınamaz” görüşü çoğunlukça benimsenmemiş, aydınlatmanın mahkemece göz önünde tutulması gerektiği belirtilmiştir (p.53-54). Bu karar kapıyı tamamen kapatmıyor, ama sonraki Daire kararları karşısında güvenilecek bir yol değil. Dilekçede formu görmemiş olsanız bile “aydınlatılmış onamım alınmadı, risk anlatılmadı” iddiasını açıkça yazmak gerekir.

İmzanın size ait olmadığını düşünüyorsanız bunu da ilk fırsatta söylemelisiniz. İnceleme yapılabilir; 3. HD 2024/447 K.2025/1511 dosyasında imzanın babaya ait olduğu Adli Tıp raporuyla belirlenmiştir. Dava süresini de atlamamak gerekir; doktor hatasında zamanaşımı yazımız bu takvimi anlatıyor.

SMS ile Verilen Elektronik Rıza Formun Yerini Tutar mı?

Artık tutabiliyor. 1219 sayılı Kanun m.70’e eklenen cümleler ve 27 Ekim 2026’da yayımlanan elektronik rıza yönetmeliği ile rıza telefona gelen tek kullanımlık şifreyle alınabiliyor (m.8/8). Yöntem şöyle: form size SMS bağlantısıyla veya e-Nabız üzerinden sunulur, siz incelersiniz, kabul ederseniz şifre gelir. Sağlık tesisinin sistemi kullanılıyorsa şifreyi görevliye söylemeniz, rızayı vermiş sayılmanız için yeterlidir (m.8/7-b).

Bu nedenle görevliye söylediğiniz şifreyi imza gibi düşünün. Önce formu açıp okuyun; form sonradan e-Nabız üzerinden erişiminize de açılır (m.8/9). Düzenleme çok yeni olduğundan bu kayıtların aydınlatmayı ne ölçüde kanıtlayacağına dair henüz karara rastlamadık; asgari kayıtlar arasında size ne anlatıldığı ayrıca sayılmamıştır.

Formunuzu Önünüze Aldığınızda Bakılacak Beş Şey

Elinizde nüsha yoksa önce hasta dosyasının suretini isteyin; bunu Yönetmelik m.16 ile talep edebilirsiniz, zorluk yaşarsanız hastane dosyayı vermiyorsa yazımız yol gösteriyor. Belge listesinin tamamı için malpraktis davası için gerekli belgeler yazımıza da bakabilirsiniz. Sonra sırayla şunlara bakın:

• Formun başlığı yapılan ameliyatın adını taşıyor mu, yoksa genel cerrahi veya hastaneye kabul formu mu?
• Başınıza gelen sonuç, risk bölümünde açıkça yazıyor mu?
• İmza sizin mi, her sayfada mı, tarih ve saat var mı?
• Doktorun imzası ve adı var mı, ameliyatı yapan kişiyle aynı mı?
• Yapılan işlem formda anlatılanla aynı mı, ek işlem varsa neye dayanıyor?

Risk satırında veya imzada takıldıysanız, formu ve ameliyat notunu yan yana koyup dava dilekçesinde bu noktayı somutlaştırmak sonraki bütün adımları etkiler. Bu eşleştirmeyi kendi dosyanız için yapmak isterseniz belgeleri Ankara tazminat avukatı sayfamızdaki iletişim bilgilerinden bize iletebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Aydınlatılmış onam formu nedir?

Hastaya tanı, işlem, seçenekler ve komplikasyonlar anlatıldıktan sonra rızasını belgeleyen formdur. İçeriği Hasta Hakları Yönetmeliği m.15 ve m.26’da belirlenmiştir.

Onam formu imzaladıysam dava açabilir miyim?

Evet. İmza dava hakkını ortadan kaldırmaz. Tıbbi hata, kötü yönetilen komplikasyon veya formda yazmayan bir risk iddiasıyla dava açılabilir; sonucu formun içeriği ve bilirkişi raporu belirler.

Matbu onam formu geçerli midir?

Matbu olması tek başına geçersizlik sebebi değildir. Ameliyata özgü bilgi ve riskleri içeriyorsa yeterli görülebilir; tanı, işlem ve komplikasyon içermeyen genel metin ise yetersiz bulunmuştur.

Ameliyat sabahı imzalatılan form geçerli midir?

Yönetmelik acil hâller dışında makul süre ister, ancak saat veya gün belirtmez. İncelediğimiz kararlarda yalnız aynı gün imza nedeniyle sonuç değişmemiş, önceki görüşmeler ve formun içeriği de değerlendirilmiştir.

Formda yazmayan risk gerçekleşirse tazminat alınır mı?

Alınabilir. Tiroid, anjiyografi ve ablasyon dosyalarında imzalı form bulunsa da risk anlatılmadığı için hasta lehine sonuç çıkmıştır. Ancak o tarihte bilinmeyen bir risk için aydınlatma beklenmez.

Kusur yoksa onam eksikliğinden tazminat çıkar mı?

Çıkabilir. Danıştay kararlarında maddi tazminat reddedilse de manevi tazminat yolu açılmış, Yargıtay’ın bazı kararlarında maddi tazminata da hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Onam formunu yakınım imzaladıysa geçerli mi?

Hasta küçükse, vesayet altındaysa veya karar verecek durumda değilse geçerli olabilir. Bilinci yerinde yetişkin hasta yerine yakına attırılan imza, 3. Hukuk Dairesi’nin onadığı bir kararda geçerli onam sayılmamıştır.

Hasta onam formunu kim hazırlar ve kim imzalar?

Formu sağlık kurum veya kuruluşu hazırlar. Hasta veya kanuni temsilcisi ile bilgilendirmeyi yapan ve müdahaleyi gerçekleştirecek sağlık meslek mensubu imzalar.

Onam formunun bir nüshası bana verilmeli mi?

Evet. Yönetmelik m.26 formun iki nüsha düzenlenmesini, birinin hasta dosyasına konmasını, diğerinin hastaya veya temsilcisine verilmesini öngörür. Verilmediyse hasta dosyasının suretini isteyebilirsiniz.

Onam formunu imzalamazsam ameliyat yapılır mı?

Acil ve zaruret hâlleri dışında rızanız olmadan müdahale yapılamaz. Reddetme hakkınız vardır; bu durumda ortaya çıkabilecek sonuçlar size anlatılır ve yazılı belge düzenlenebilir.

İmzaladığım onamı geri alabilir miyim?

Evet. Biyotıp Sözleşmesi m.5 muvafakatin her zaman serbestçe geri alınabileceğini söyler. Ameliyat başladıktan sonraki durum ise tıbbi zaruret kurallarına göre değerlendirilir.

Okumadan imzaladım desem form geçersiz olur mu?

Tek başına olmaz. İçeriğin sözlü aktarıldığını hekim ispatlamalıdır, ancak riskleri ayrıntılı formda el yazısıyla “okudum, anladım” yazıyorsa bu itirazın karşılık bulması zorlaşır.

Onam formunda imza bana ait değilse ne yapmalıyım?

İtirazı ilk fırsatta açıkça yapın ve belgenin aslının sunulmasını isteyin. Yargıtay imza inkârında asıl belge üzerinden inceleme yapılmasını istemiş, geç gelen itirazı ise dinlememiştir.

Enjeksiyon için onam formu zorunlu mu?

Üçüncü Hukuk Dairesi, göz içi enjeksiyon dosyasında Sağlık Bakanlığı’nın 2019/11 sayılı Genelgesi ile sözlü onamın kabul edildiğini belirtmiştir. Yazılı form şart olmasa da aydınlatma borcu devam eder.

SMS şifresini görevliye söylemek imza sayılır mı?

Sağlık tesisinin sistemi kullanılıyorsa evet; şifrenin doğrulanmasıyla rıza alınmış sayılır. Bu yüzden şifreyi söylemeden önce formu açıp okumanız gerekir.

Anılan kararlar kendi olgularına göre verilmiştir ve mevzuat değişebilir; bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir, kendi formunuzun size ne kadar koruma sağladığı ancak hasta dosyanız birlikte incelenerek söylenebilir.