Haksız tutuklama tazminat hesaplama, özgürlüğün kısıtlandığı gün sayısının o dönemde geçerli günlük net kazançla çarpılması esasına dayanır; bulunan maddi tazminatın üzerine manevi tazminat ve tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz eklenir. Haksız olarak tutuklanan, gözaltına alınan ya da hakkında adli kontrol uygulanan kişiler bu zararlarını 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. maddesi uyarınca Devletten isteyebilir.

Ülkemizde ve Dünyada ne yazık ki haksız tutuklama kararları verilmekte, kişilerin hem toplum nazarındaki itibarı zedelenmekte hem de bu kişiler maddi kayıplarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu maddi ve manevi kayıpların tazmini amacıyla haksız tutuklama tazminatı ödenmesi gerekmektedir.

Esasen tutuklama bir ceza olmayıp 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 4. Kısmında yer alan koruma tedbirlerindendir. Ve belli şartlar dâhilinde, gerekli durumlarda bu kararlar verilmektedir. Koruma tedbiri olmasına rağmen sonuçları dolayısıyla ağır tedbirlerden olan tutuklama tedbiri haksız şekilde uygulandığı takdirde geri dönüşü imkânsız zararlara sebep olmaktadır. Bu nedenle Kanun Koyucu tarafından bu hususta tazminat öngörülmüştür.

Haksız Tutuklama Nedir?

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 4. Kısım, 2. Bölümünde, madde 100 ve devamında düzenlenen tutuklama tedbirinin uygulanması sınırlı sebepler dâhilinde mümkün kılınmıştır. Tutuklamanın bir gereklilik, zorunluluk olması ve sınırlı sebepler dâhilinde uygulanması bu tedbirin mahiyeti itibariyle ağır sonuçlara sebep olmasından kaynaklanmaktadır.

Tutuklama nedenleri mezkûr kanunun 100. Maddesinde düzenlenmiştir:

Madde 100 – (1) “Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde, şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. İşin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde, tutuklama kararı verilemez.

(2) Aşağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir:

1. a) Şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular varsa.
2. b) Şüpheli veya sanığın davranışları;
3. Delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme,
4. Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunma,

Hususlarında kuvvetli şüphe oluşturuyorsa.

(3) Aşağıdaki suçların işlendiği hususunda somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı halinde, tutuklama nedeni var sayılabilir:

26. a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
27. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
28. (Ek:6/12/2019-7196/58 md.)14 Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80)
29. Kasten öldürme (madde 81, 82, 83),

4.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Kasten yaralama (madde 86, fıkra 3, bent b, e ve f) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama (madde 87),15

5. İşkence (madde 94, 95)
6. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç, madde 102),
7. Çocukların cinsel istismarı (madde 103),

8.(Ek: 6/12/2006 – 5560/17 md.) Hırsızlık (madde 141, 142) ve yağma (madde 148, 149),

9. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
10. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (iki, yedi ve sekizinci fıkralar hariç, madde 220),
11. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 307, 308),
12. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311,

312, 313, 314, 315),

10. b) 10.7.1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler

Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları.

18. c) 18.6.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4)

numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu.

10. d) 10.7.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve

hapis cezasını gerektiren suçlar.

21. e) 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun

68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar.

31. f) 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinin dört ve

beşinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları.

1. g) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 6/10/1983 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri

Yürüyüşleri Kanununun 33 üncü maddesinde sayılan suçlar.

1. h) (Ek: 27/3/2015-6638/14 md.) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele

Kanununun 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen suçlar.

1. i) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Kadına karşı işlenen kasten yaralama suçu.
2. j) (Ek:12/5/2022-7406/9 md.) Sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele karşı görevleri sırasında veya görevleri dolayısıyla işlenen kasten yaralama suçu.

(4) (Değişik: 2/7/2012-6352/96 md.) Sadece adlî para cezasını gerektiren suçlarda veya vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç olmak üzere hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.”(1)

Buna göre tutuklama kararı verilebilmesi için evvela kuvvetli suç şüphesinin varlığı aranmaktadır. Yani tutuklanması istenen şahsın kendisine isnat edilen suçu işlediğine dair somut deliller bulunmalıdır.

Kuvvetli suç şüphesi ve somut deliller bulunmadan verilen tutuklama kararı sonrası sanık veya şüphelilerin beraat etmesi, haklarında Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı verilmesi halinde tutuklamanın haksız olduğu, tedbirin yersiz uygulandığı ortaya çıkmaktadır. Kuvvetli suç şüphesi ve somut deliller olmasına rağmen kanuna aykırı şartlarda verilen tüm tutuklama kararları da haksız tutuklama olarak değerlendirilmektedir.

Hangi Haller Haksız Tutuklama Sayılır?

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 141. Maddesinde haksız tutuklama halleri sıralanmıştır:

Madde 141 – “(1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında;

1. a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun

devamına karar verilen,

1. b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan,
2. c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği

yerine getirilmeden tutuklanan,

1. d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna

çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

1. e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında

kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

1. f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden

fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması

nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,

1. g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla

veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan,

1. h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,
2. i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,
3. j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,
4. k) (Ek: 11/4/2013-6459/17 md.) Yakalama, adli kontrol veya tutuklama işlemine karşı Kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan,
5. l) (Ek: 2/3/2024-7499/12 md.) Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.” (2)

2024’te eklenen (l) bendine dikkat: 7499 sayılı Kanun’la maddeye eklenen ve 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren bu bent, hiç tutuklanmamış kişilere de tazminat yolu açtı. Hakkınızda tutuklama yerine konutunu terk etmeme ya da tedavi/muayene tedbirine tâbi olma şeklinde adli kontrol uygulandıysa ve sonrasında beraat ettiyseniz veya hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiyse, cezaevine hiç girmemiş olsanız bile tazminat isteyebilirsiniz. Adli kontrolün diğer türleri ve uygulanış biçimi için kefaletle serbest kalma ve güvence bedeli ile elektronik kelepçe uygulaması yazılarımıza bakabilirsiniz.

Listeden çıkarılması gereken yaygın bir yanlış anlama da şudur: tazminat hakkı yalnızca beraat edenlere ait değildir. Yukarıdaki (a) ilâ (d) ve (g) ilâ (k) bentleri, yargılamanın sonucundan bağımsız olarak tedbirin uygulanma biçimindeki hukuka aykırılığa dayanır. Örneğin kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan ya da tutuklanma sebebi kendisine açıklanmayan bir kişi, sonradan mahkûm olsa dahi bu bentlere dayanarak tazminat isteyebilir.

Buna göre mezkûr maddede sayılan hallerden en az bir tanesine maruz kalan kişilerin haksız olarak tutuklandığı öngörülmüştür. Ancak uygulamada haksız tutukluluk daha çok tutuklandığı halde hakkında Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı verilenler ile beraat eden kişiler hakkında gündeme gelmektedir. Tazminat davası ikame eden kişilerin büyük bir kısmı da yine tutuklandığı halde hakkında Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı verilenler ile beraat eden kişilerdir.

Haksız Tutuklama Tazminatı Nedir?

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 141. Maddesinde haksız tutuklama halleri sıralanmış, sıralanan sebeplerle mağdur olan kişilerin haksız tutuklama nedeniyle tazminat talep edebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Mezkûr maddeye göre CMK madde 100 de belirtilen koşullar oluşmadan tutuklanan, aynı yasada belirtilen gözaltı süresi geçtikten sonra hâkim karşısına çıkartılan, yasal hakları hatırlatılmayan veya hatırlatıldığı halde kullandırılmayan, makul olmayan süreler içerisinde yargılanan ve hakkında hüküm verilen, hakkında beraat veya KYOK kararı verilen, hakkında verilen hüküm süresinden daha fazla tutuklu kalan, tutuklama gerekçeleri açıklanmayan, tutuklulukları yakınlarına haber verilmeyen, tutukluluğa itiraz imkânı verilmeyen kişiler haksız tutuklandıkları gerekçesi ile devlete haksız tutuklama tazminatı davası açabilecektir . Kişilerin maruz kaldıkları hukuksuzluk neticesinde uğradıkları zararın tazmini amacıyla öngörülen tazminat haksız tutuklama tazminatıdır. Haksız tutuklama tazminatı maddi ve manevi zararların karşılanmasına hizmet etmektedir.

Kimler Haksız Tutuklama Tazminatı İsteyebilir?

• CMK madde 100 de belirtilen koşullar oluşmadan tutuklanan,
• CMK da belirtilen gözaltı süresi geçtikten sonra hâkim karşısına çıkartılan,
• Yasal hakları hatırlatılmayan veya hatırlatıldığı halde kullandırılmayan,
• Makul olmayan süreler içerisinde yargılanan ve hakkında hüküm verilen,
• Hakkında beraat veya KYOK kararı verilen,
• Hakkında verilen hüküm süresinden daha fazla tutuklu kalan,
• Tutuklama gerekçeleri açıklanmayan,
• Tutuklulukları yakınlarına haber verilmeyen,
• Tutukluluğa itiraz imkânı verilmeyen,
• Hakkındaki arama kararı ölçüsüz şekilde gerçekleştirilen,
• Eşyasına veya malvarlığı değerlerine koşulları oluşmadan elkonulan, bunlar korunmayan, amaç dışı kullanılan ya da zamanında geri verilmeyen,
• Konutunu terk etmemek veya tedavi/muayene tedbirine tâbi olmak şeklindeki adli kontrol uygulandıktan sonra hakkında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen (1 Haziran 2024’ten itibaren) kişiler haksız tutuklama tazminatı talep edebilmektedir.

Ayrıca hak sahibinin ölümü hâlinde talep hakkı mirasçılara geçer; başvuru mirasçılar tarafından veraset ilamı ile yapılabilir. Buna karşılık CMK m. 144, bazı kişilerin tazminat isteyemeyeceğini düzenlemiştir: genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ya da davanın düşmesine karar verilenler, kamu davası ertelenenler, kusur yeteneğinin bulunmaması nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına karar verilenler ve gerçek dışı beyanla suç işlediğini bildirerek kendi tutuklanmasına sebep olanlar bu kapsamdadır.

Haksız Tutuklama Tazminatının Şartları Nelerdir?

Tazminat talep edebilme koşulları 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 142. Maddesinde açıklanmıştır. Özetleyecek olursak;

• Evvela tazminat talep eden kişinin 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun Maddesinde sayılan sebeplerle olarak haksız tutuklanmış olması gerekmektedir.
• Hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde davanın açılması gerekmektedir.
• Hükmün kesinleştiği kişiye tebliğ edilmişse tebliği takip eden üç ay içinde davanın açılmış olması gerekmektedir.
• Başvurunun doğru mercie yapılması gerekmektedir: beraat, kovuşturmaya yer olmadığı ve adli kontrol (l bendi) hallerinde Tazminat Komisyonu, diğer hallerde kişinin yerleşim yeri Ağır Ceza Mahkemesi. (1 Haziran 2024’ten önceki uygulamada tüm haller ağır ceza mahkemesindeydi.)
• Kişi tazminat talep edeceği dava dilekçesinde kişisel bilgileri yazmalı ve zarara uğradığı işlem ile tüm zararlarını kalem kalem açıklamalıdır.
• Mahkeme kendisine gönderilen dilekçeyi Hazine adına yetkili birimlere göndermelidir. (kendi yargı çevresinde bulunan)
• Mahkeme tazminat hukuku çerçevesinde araştırma ve hesaplama yapar/yaptırmalıdır.
• Mahkeme duruşma açarak; tarafların iddia ve savunmalarını değerlendirerek karar vermelidir.
• Tazminat kararına karşı istinaf yolu açıktır. Başvuru, Cumhuriyet Savcılığı ve Hazine temsilcisi karar itiraz edebilir.
• Tazminat kararı kesinleşmeden ödeme yapılmamaktadır. Kararı icraya koyabilmek için evvela kesinleşmesi beklenmelidir.

Haksız Tutuklama Tazminat Hesaplama: Tazminat Nasıl Hesaplanır?

Haksız tutuklama tazminatı maddi ve manevi tazminat olarak iki kısımdan oluşmaktadır.

• Maddi tazminat miktarı evvela kazanç kaybı üzerinden hesaplanmaktadır.
• Kazanç kaybı kişinin son maaşı veya serbest çalışmakta ise son kazancı dikkate alınarak hesaplanmaktadır.
• Kişi çalışmıyorsa bu hesaplama asgari ücret üzerinden yapılmaktadır.
• Kişinin bu kriterlerle günlük kazancı belirlenmekte, cezaevinde haksız olarak tutulduğu süre ile çarpılarak toplam kazanç kaybı hesaplanmaktadır.
• Kazanç kaybı dışında, tutuklama ile arasında doğrudan nedensellik bağı kurulabilen ve belgeyle ispatlanan zarar kalemleri de hesaplamaya dâhil edilmektedir.

Hesaba dâhil edilmeyen kalemler: Uygulamada sıkça talep edilmesine rağmen Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin yerleşik kabulüne göre cezaevi harcamaları (kantin, giyim, iletişim), ailenin cezaevi ziyaretleri için yaptığı yol giderleri ve avukata ödenen vekâlet ücreti koruma tedbiri nedeniyle istenen maddi tazminatın kapsamında değerlendirilmemektedir. Avukatlık ücreti yargılama gideri niteliğinde olduğundan zarar kalemi olarak talep edilmez; bunun yerine, davanın kabulü hâlinde CMK m. 142/9’a göre lehinize karşı vekâlet ücretine hükmedilir. Bu kalemleri dilekçeye zarar olarak yazmak, talebin bu yönden reddine ve gereksiz bir eksiklik yazışmasına yol açar.

Manevi Tazminat ise kişinin cezaevinde kaldığı süre, kişinin sosyo-ekonomik durumu, kişinin evli olup olmaması ve benzeri hususlar nazara alınarak hesaplanmaktadır. Tazminat miktarı için bir hesaplama sistemi bulunmamakta, tazminat miktarı hâkimin takdirine göre belirlenmektedir.

Beraat Eden Sanığın Tazminat Talebinde Hesaplama Nasıl Yapılır?

Beraat eden sanığın tazminatı, beraat kararının kendisinden değil, o yargılama sürecinde özgürlüğünden yoksun kaldığı süreden doğar. Hesap da bunun üzerine kurulur: gözaltı ve tutuklulukta geçen gün sayısı, o dönemin günlük net kazancıyla çarpılır; üzerine manevi tazminat ve yasal faiz eklenir.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: beraat eden fakat hiç gözaltına alınmamış veya tutuklanmamış bir kişi, CMK m. 141 kapsamında tazminat isteyemez. Yargılanmış olmanın kendisi, hakkında koruma tedbiri uygulanmadıysa bu maddeye göre tazminat sebebi değildir. Aynı şekilde hakkında kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik) kararı verilen kişi de, ancak soruşturma sırasında gözaltına alınmış veya tutuklanmışsa hesaba konu bir zarardan söz edilebilir.

Beraat kararı verilen kişi bakımından iki tarih kritiktir ve hesabın değil, hakkın kaybedilmemesi bunlara bağlıdır: kararın kesinleşme tarihi ve kesinleşmenin size tebliğ edildiği tarih. Süreler bu tarihlerden işlemeye başlar (aşağıda “Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı” başlığına bakınız).

Haksız Tutuklama Maddi Tazminat Hesaplama

Haksız tutuklama tazminat hesaplama denildiğinde kastedilen çekirdek işlem tek bir çarpımdır: özgürlüğünüzün kısıtlandığı gün sayısı × o dönemde geçerli günlük net kazancınız. Hesabı doğru kurmak için dört adım vardır:

1. Gün sayısını belirleyin. Gözaltına alındığınız gün ile tahliye edildiğiniz gün dâhil olmak üzere özgürlüğünüzün kısıtlandığı toplam süre esas alınır. Gözaltında geçen süre de bu hesaba dâhildir; yalnızca tutuklu geçen süre değil.
2. Günlük kazancı tespit edin. Sigortalı çalışıyorsanız SGK hizmet dökümü ve bordro, serbest çalışıyorsanız vergi kaydı, kazanç belgeleri veya meslek odası kaydı sunulur. Bu belgelerle ispatlanan net kazanç esas alınır.
3. Belge yoksa asgari ücrete dönün. Kazanç ispatlanamadığında Yargıtay uygulaması, tutukluluğun gerçekleştiği dönemde yürürlükte olan net asgari ücreti esas alır. Bu, hesabın tabanıdır: çalışmayan, öğrenci veya emekli olan kişiler de bu taban üzerinden tazminat alır.
4. Doğru yılın rakamını kullanın. Hesap bugünün asgari ücretiyle değil, tutuklu kaldığınız dönemin rakamıyla yapılır. Tutukluluk birden fazla yıla yayıldıysa süre yıllara bölünerek her dilim kendi yılının ücretiyle hesaplanır.

Günlük net asgari ücret (tabana esas rakamlar):

Dönem	Aylık net asgari ücret	Günlük karşılığı (÷30)
2026	28.075,50 TL	≈ 935,85 TL
2025	22.104,67 TL	≈ 736,82 TL
2024	17.002,12 TL	≈ 566,74 TL
2023 (Temmuz-Aralık)	11.402,32 TL	≈ 380,08 TL
2023 (Ocak-Haziran)	8.506,80 TL	≈ 283,56 TL

2026 rakamı, Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun 2025/1 sayılı kararına dayanmaktadır (Resmî Gazete: 26.12.2025 – 33119; günlük brüt 1.101 TL, aylık brüt 33.030 TL).

Bu rakamlar tazminatın tavanı değil tabanıdır. Gerçek kazancını belgeleyen kişi kendi rakamı üzerinden hesap yaptırır; ayrıca bu tutarın üzerine ayrıca talep edilecek manevi tazminat ve tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz eklenir.

 Ceza Davasında Beraat Halinde Manevi Tazminat Talebi

Manevi tazminat, maddi tazminattan bağımsız ve ona ek olarak istenen bir kalemdir; ikisi aynı dilekçede ayrı ayrı miktar gösterilerek talep edilir. Manevi tazminatın konusu paraya çevrilebilir bir kayıp değil, özgürlüğün kısıtlanmasının kişide bıraktığı elem, üzüntü, itibar kaybı ve sosyal çevrede uğranılan yıpranmadır.

Bu nedenle manevi tazminat kazanç ispatına bağlı değildir. Hiç çalışmayan, öğrenci, ev hanımı veya emekli olan bir kişi maddi tazminat bakımından asgari ücret tabanına dayansa bile manevi tazminat bakımından diğer herkesle aynı ölçütlere tabidir. Uygulamada dikkate alınan ölçütler şunlardır:

• Özgürlüğün kısıtlandığı sürenin uzunluğu — birkaç günlük gözaltı ile aylarca süren tutukluluk aynı değerlendirilmez,
• İsnat edilen suçun niteliği ve çevrede yarattığı olumsuz algı,
• Kişinin yaşı, mesleği, sosyal ve ekonomik durumu, aile yükümlülükleri,
• Tutuklamanın kamuoyuna yansıyıp yansımadığı, kişinin işini ya da itibarını kaybedip kaybetmediği,
• Tazminatın zenginleşme aracı olmaması ve hakkaniyet ilkesi.

Önemli bir usul farkı: maddi tazminat bölünebilir bir alacak olduğundan kısmi olarak istenip bilirkişi raporundan sonra ıslahla artırılabilirken, manevi tazminat bölünerek istenemez. Bu nedenle dilekçeye yazılacak manevi tazminat miktarı baştan dikkatle belirlenmelidir.

Haksız Tutuklama Manevi Tazminat Miktarı Hesaplama

Manevi tazminatın matematiksel bir formülü yoktur — maddi tazminatta olduğu gibi “gün × ücret” şeklinde bir çarpım yapılmaz. Bu nedenle internette dolaşan “günlük şu kadar TL manevi tazminat” tarzı sabit rakamlar gerçeği yansıtmaz; miktar her dosyada hâkim ya da Komisyon tarafından takdir edilir.

Takdir keyfî de değildir. Kararlarda tekrar eden ve talebinizi güçlendirmek için dilekçeye belgeyle yansıtmanız gereken ölçütler şunlardır:

Ölçüt	Miktara etkisi	Dosyaya ne konur?
Özgürlüğün kısıtlandığı süre	En belirleyici ölçüt; süre uzadıkça artar	Tutuklama, tahliye ve infaz müzekkereleri
İsnat edilen suçun niteliği	Toplumsal damgalanma yaratan suçlarda artar	İddianame, beraat kararı
Sosyal ve ekonomik durum	Kişinin çevresi ve statüsüne göre değişir	SGK dökümü, meslek belgesi, nüfus kaydı
İş / itibar kaybı	Somut kayıp varsa artırıcı	İşten çıkış bildirgesi, yazışmalar
Kamuoyuna yansıma	Basına yansıyan dosyalarda artırıcı	Haber çıktıları, tarih bilgisi
Sağlık ve aile durumu	Tedavi gereksinimi, küçük çocuk vb. artırıcı	Rapor, nüfus kayıt örneği

Manevi tazminatta amacın zenginleşme değil, uğranılan elemin kısmen giderilmesi olduğu kabul edilir. Bu yüzden fahiş miktarlar talep etmek yerine, ölçütleri belgeyle desteklenmiş gerekçeli bir miktar yazmak sonuç almanın daha güvenli yoludur.

Haksız Tutuklama Ve Gözaltı Nedeniyle Tazminat Talebi İçin Örnek Hesaplamalar

Maddi tazminatın hesabı iki kalemden oluşur:

• Kazanç kaybı = özgürlüğün kısıtlandığı gün sayısı × günlük net kazanç
• + belgeyle ispatlanan diğer doğrudan zararlar (örneğin tutukluluk sebebiyle feshedilen bir sözleşmeden doğan somut kayıp)

Aşağıdaki senaryolar, hesabın nasıl kurulduğunu göstermek içindir. Rakamlar temsilîdir ve bağlayıcı değildir; tutukluluğun hangi yıla denk geldiği ve kazancın belgelenip belgelenemediği sonucu doğrudan değiştirir.

Senaryo	Süre	Günlük net kazanç esası	Kazanç kaybı hesabı
Asgari ücretli işçi, 2026’da tutuklu	80 gün	28.075,50 ÷ 30 ≈ 935,85 TL	80 × 935,85 ≈ 74.868 TL
Kazancı belgelenemeyen kişi (öğrenci / çalışmayan), 2025’te tutuklu	43 gün	22.104,67 ÷ 30 ≈ 736,82 TL (asgari ücret tabanı)	43 × 736,82 ≈ 31.683 TL
Aylık net 60.000 TL kazancını bordroyla ispatlayan kişi	80 gün	60.000 ÷ 30 = 2.000 TL	80 × 2.000 = 160.000 TL
3 gün gözaltı, hakkında takipsizlik kararı verilen kişi (2026)	3 gün	935,85 TL (asgari ücret tabanı)	3 × 935,85 ≈ 2.808 TL

Tutukluluk iki yıla yayıldıysa süre bölünür. Örneğin 15.11.2025 – 15.02.2026 arasında 92 gün tutuklu kalan ve kazancını ispatlayamayan bir kişide hesap şöyle kurulur: 2025’e denk gelen 46 gün × 736,82 TL ≈ 33.894 TL, 2026’ya denk gelen 46 gün × 935,85 TL ≈ 43.049 TL; toplam kazanç kaybı ≈ 76.943 TL.

Bu tutarların üzerine, ayrıca talep edilmesi hâlinde manevi tazminat ve tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz eklenir. Manevi tazminat için hesap tablosu yoktur; miktar yukarıda sayılan ölçütlere göre takdir edilir. Bu nedenle bu sayfada ya da başka kaynaklarda “ortalama şu kadar TL manevi tazminat alınır” biçiminde verilen rakamlara güvenmeyiniz — somut dosyanızın süresi, niteliği ve belgeleri sonucu belirler.

Haksız Tutuklama Sonrası Maddi Tazminat Mı Yoksa Manevi Tazminat Mı Talep Edilir?

Bu bir tercih değildir: maddi ve manevi tazminat aynı başvuruda birlikte istenir. İkisi farklı zararları karşıladığı için birini talep etmek diğerinden vazgeçmek anlamına gelir ve sonradan ayrı bir başvuruyla istemek, süre dolmuşsa mümkün olmaz.

Aradaki fark şudur:

	Maddi tazminat	Manevi tazminat
Neyi karşılar?	Kazanç kaybı ve ispatlanan doğrudan zarar	Elem, üzüntü, itibar kaybı
Nasıl belirlenir?	Gün × günlük net kazanç (hesap)	Hâkim/Komisyon takdiri (ölçütler)
Belge şart mı?	Evet; belge yoksa asgari ücret tabanı	Hayır; belge miktarı güçlendirir
Sonradan artırılabilir mi?	Evet — kısmi istenip ıslahla artırılabilir	Hayır — bölünerek istenemez

Pratik sonuç: maddi tazminatı “fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik” ibaresiyle kısmi olarak istemek, bilirkişi hesabı çıktıktan sonra ıslahla artırma imkânı bırakır. Manevi tazminatta ise talep ettiğiniz miktar tavanınızdır.

Haksız Tutuklamada Verilen Karar Sonrası Tazminat Nasıl Tahsil Edilir?

Talep kabul edilirse maddi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilir. Karara karşı davacı, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi istinaf yoluna başvurabilir; bölge adliye mahkemesinin kararı ise kesindir. Karar kanun yolu incelemesi sürdüğü müddetçe kesinleşmez.

Kesinleşmeden icra takibi yapılamaz. CMK m. 142/10 bu konuda açık bir usul öngörmüştür ve ödeme kendiliğinden yapılmaz; sizin harekete geçmeniz gerekir:

1. Karar kesinleşir ve kesinleşme şerhi alınır.
2. Davacı veya vekili, tazminat ile vekâlet ücretinin yatırılacağı banka hesap numarasını davalı idareye yazılı olarak bildirir.
3. Ödeme, bu bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içinde yapılır.
4. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa karar genel hükümlere göre icra takibine konulabilir.

Buradaki en yaygın hata, kesinleşmeyi ve yazılı hesap bildirimini beklemeden doğrudan icra takibi başlatmaktır; bu durumda takip usulden reddedilir ve gereksiz masraf doğar.

Talep Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanmışsa süreç daha kısadır: ödenmesine karar verilen tazminat, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde Adalet Bakanlığı tarafından ödenir (6384 s.K. m. 7/5).

Haksız Tutuklama Tazminatı Nereden Ya da Kimden Tahsil Edilir?

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 141. Maddesinde “ Kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.” (2) Hükmüne havidir. Buna göre haksız olarak tutuklandığını ve maddi, manevi zarara uğradığını iddia eden kişiler zararlarını Devletin karşılamasını isteyebilmektedir. Devlet adına Maliye Hazinesi bu ödemeleri yapmaktadır.

Zarara uğrayan kişiler bu zararlarını Hâkim veya Savcılardan talep edememektedir. Devlet, oluşan mağduriyete kusurlu davranışlarıyla sebep olan, görevinin gereklerini yerine getirmeyen, görevini kötüye kullanan Hâkim ve Savcılara rücu edebilmektedir.

Haksız Tutuklama Tazminat Taleplerinde Görevli Ve Yetkili Mahkeme Hangisi?

Bu sorunun cevabı 1 Haziran 2024’ten itibaren ikiye ayrılmıştır ve internetteki pek çok kaynak hâlâ eski hâliyle anlatmaktadır. 7499 sayılı Kanun’la CMK m. 142/2’ye eklenen cümleler uyarınca, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararına dayanan istemler artık ağır ceza mahkemesine değil, Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu’na yapılmaktadır. Diğer haller bakımından ağır ceza mahkemesi görevli olmaya devam etmektedir.

Talebiniz hangi bende dayanıyor?	Nereye başvurulur? (1 Haziran 2024’ten sonra)
(e) Yakalandıktan/tutuklandıktan sonra hakkında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verilenler	Tazminat Komisyonu (6384 s.K. m. 5/B)
(f) Gözaltı/tutuklulukta geçen süre hükümlülük süresinden fazla olanlar ya da sadece adlî para cezasıyla cezalandırılanlar	Tazminat Komisyonu
(l) Konutu terk etmeme veya tedavi/muayene şeklindeki adli kontrol sonrası beraat/KYOK kararı verilenler	Tazminat Komisyonu
(a)-(d) ve (g)-(k) Kanuna aykırı yakalama/tutuklama, gözaltı süresinde hâkim önüne çıkarılmama, hakların hatırlatılmaması, makul sürede yargılanmama, ölçüsüz arama, hukuka aykırı elkoyma vb.	Ağır ceza mahkemesi (CMK m. 142/2)

Ağır ceza mahkemesine gidilen hallerde yetkili mahkeme, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesidir. O yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkiliyse ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesi yetkilidir.

Yanlış mercie başvurdunuz diye hakkınızı kaybetmezsiniz. Kanun bu ihtimali özel olarak düzenlemiştir: ağır ceza mahkemesine yapılan ancak Komisyonun görevine giren istemler Komisyona, Komisyona yapılan ancak mahkemenin görevine giren istemler ağır ceza mahkemesine gönderilir. Her iki hâlde de ilk başvurunun yapıldığı tarih esas alınır (CMK m. 142/2; 6384 s.K. m. 5/B-2). Talepleriniz hem Komisyonun hem mahkemenin görev alanına giriyorsa dosya ayrılarak her biri kendi merciine gönderilir. Görev konusunda uyuşmazlık çıkarsa, kesin olarak karar vermek üzere Ankara Bölge Adliye Mahkemesine başvurulur.

Haksız Tutuklama Tazminat Davası Kime Karşı Açılır?

Husumet Devlete yöneltilir; Devlet adına Maliye Hazinesi temsil edilir ve dilekçede davalı olarak Hazine gösterilir. Kararı veren hâkim ya da soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısı kişisel olarak davalı gösterilemez — CMK m. 141/3, hâkim ve savcıların karar veya işlemleri nedeniyle açılacak tazminat davalarının ancak Devlet aleyhine açılabileceğini açıkça düzenlemiştir. Kişiye karşı açılan dava husumet yokluğundan reddedilir ve bu arada süre işlemeye devam eder.

Devletin ödediği tazminattan sonra iç ilişkide rücu imkânı vardır: görevinin gereklerine aykırı hareket ederek görevini kötüye kullanan hâkim ve savcılara Devlet bir yıl içinde rücu eder (m. 141/4). İftira veya yalan tanıklık nedeniyle gözaltına alınma ya da tutuklanma söz konusuysa Devlet, iftira eden veya yalan tanıklıkta bulunan kişiye de rücu eder (m. 143/3). Bu rücu ilişkileri tazminat alacaklısını ilgilendirmez; muhatabınız yalnızca Devlettir.

Başvuru Tazminat Komisyonu yoluyla yapılıyorsa klasik anlamda bir “davalı taraf” yoktur; müracaat idari bir başvuru olarak Komisyona yöneltilir, ödemeyi Adalet Bakanlığı yapar.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasında Tazminat Talebi Mümkün Mü?

Kısa cevap: HAGB kararının kendisi tazminat sebebi değildir, ama HAGB alan kişinin tazminat hakkı tamamen kapalı da değildir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder; bir beraat kararı değildir. Bu nedenle CMK m. 141/1-(e) bendine — yani “beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı” hâline — dayanılamaz.

Buna karşılık m. 141/1’deki diğer bentler yargılamanın sonucuna değil, tedbirin uygulanma biçimine bakar. Dolayısıyla HAGB kararı verilmiş bir dosyada da şu hâllerden biri varsa tazminat istenebilir: kanunda belirtilen koşullar dışında yakalama veya tutuklama, kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmama, hakların hatırlatılmaması, tutuklama sebebinin bildirilmemesi, ölçüsüz arama ya da koşulları oluşmadan elkoyma. Bu hallerde başvuru ağır ceza mahkemesine yapılır.

Ayrı bir ihtimal de m. 141/1-(f) bendidir: tutuklulukta geçen süre, sonradan hükmolunan ceza süresinden fazlaysa aradaki fark için tazminat gündeme gelir. HAGB kararının hukukî sonuçları ve denetim süresine ilişkin ayrıntı için HAGB kararına uyulmaması yazımızı inceleyebilirsiniz.

Haksız Tutuklama Tazminat Faiz İstenebilir Mi?

Haksız tutuklama tazminat dava dilekçesinde açıkça faiz istenildiği takdirde Mahkemelerin hükmedilen tazminat miktarına faiz uygulanmasına da karar verdiği görülmektedir. “Yasal faiz” olarak uygulanan faizin koruma tedbirinin uygulanması tarihinden itibaren ödenmesine karar verilmektedir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 20/09/2005 Tarih, E.2005/1-88 K.2005/98 sayılı kararında; “Haksız tutuklama nedeniyle hükmedilen maddi ve manevi tazminatlara, sorumluluk hukukunda faiz zarar kapsamına dâhil olduğundan ve istem halinde zararı doğuran fiil ya da işlem gününden başlayarak faizin hükme bağlanması zorunlu bulunduğundan ayrıca faize hükmedilmesini yasaklayıcı bir kural bulunmadığından, istem halinde yasal faiz yürütülmelidir.”(3)

Haksız Tutuklama Nedeniyle Tazminat Davasında Islah

HMK Madde 109’a göre dava konusu bölünebilir durumda ise kısmi dava açılmasının önünde bir engel yoktur:

(1) Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.

(2) (Mülga: 1/4/2015-6644/4 md.)

(3) Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.(4)

Haksız tutukluluğa ilişkin tazminat miktarının konusu ise bir miktar para olduğundan dava dilekçesi ile bir kısminin talep edilmesi, Bilirkişi Raporu düzenlendikten sonra bu rakamın ıslah edilmesi mümkündür.

 Haksız Tutuklama Nedeniyle Tazminat Davasında Harç

Tazminat talebinde bulunmak için nispi harç yatırılması gerekmez; talep, dava değeri üzerinden harçlandırılmaz. Hak arama hürriyeti bakımından son derece olumlu olan bu durum, vekâletname damga vergisi ve vekâlet pulu gibi kalemleri kapsamaz — kendinizi vekille temsil ettiriyorsanız bu giderler doğar. Ayrıca dosyada bilirkişi incelemesi ya da müzekkere yazışması yapılırsa gider avansı istenebilir.

Tazminat Komisyonu’na yapılan başvurularda muafiyet açık ve kanunîdir: 6384 sayılı Kanun’un 5. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca müracaatlara ilişkin düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden, yapılacak işlemler harçlardan müstesnadır. Aynı muafiyet, Komisyonun ödeme kararı sonrası düzenlenecek kâğıtlar için de geçerlidir (m. 7/5). Yani Komisyon yolunda başvurunun kendisi masrafsızdır.

Haksız Tutuklama Tazminat Avukata Ödenen Ücret

Avukatlık Kanunu’na göre, avukatların ücretsiz iş takibi yasal olmayıp bir ücret karşılığında dava takip etmesi veya danışmanlık yapması zorunludur. Ancak müvekkil avukat arasında imzalanan sözleşme ile belirlenecek olan ücretin Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında olmaması gerekmektedir. Taraflar arasında yazılı bir sözleşme olmasa dahi avukatın en az Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirtilen ücreti alması gerekmektedir. Dolayısıyla haksız tutuklama tazminatı için avukat desteği istenmesi halinde avukat ve müvekkilin bir ücret kararlaştırması ve bu ücretin mezkûr mevzuatta belirlenen ücretin üstünde olması gerekmektedir.

Avukatlar bu şartlar çerçevesinde genel olarak kendilerine tevdi edilen işin niteliğine, değerine, harcayacakları emek ve mesaiyle göre bir ücret belirlemektedir. Müvekkiller belirlenen bu ücreti tek seferde ödeyebileceği taksitler halinde veya dava sonunda da ödeyebilmektedir. Haksız tutuklamadan kaynaklanan tazminat davalarında genellikle dava sonunda müvekkil lehine takdir edilen tazminatın belli bir oranı vekâlet ücreti olarak kararlaştırılmaktadır. Avukatlık Kanunu m. 164 uyarınca, dava sonunda hükmedilecek tutar üzerinden kararlaştırılan bu oran %25’i aşamaz; bu, kanunî bir tavandır.

Karşı vekâlet ücreti ayrı bir kalemdir ve özel bir sınıra tabidir. Talebiniz kabul edilirse, Hazine aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti bakımından CMK m. 142/9 özel bir kural getirmiştir: Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre nisbî vekâlet ücreti hesaplanır, ancak ödenecek miktar Tarife’de sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamaz. Yani tazminat tutarı ne kadar yüksek olursa olsun karşı vekâlet ücreti bu iki maktu rakam arasında sıkışır. Bu tutarlar her yıl Resmî Gazete’de yayımlanan Tarife ile güncellendiği için başvuru tarihindeki Tarife’ye bakılması gerekir.

Haksız Tutuklama Tazminat İstinaf Sınırı ve Temyiz Sınırı (GÜNCEL)

Uygulamada en çok karıştırılan nokta, hukuk davalarındaki parasal istinaf ve temyiz sınırlarının bu talebe de uygulanacağının sanılmasıdır. Haksız tutuklama tazminatı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda düzenlenmiştir; kanun yoluna başvurmak parasal bir sınıra bağlı değildir. Hükmedilen ya da reddedilen miktar ne olursa olsun kanun yolu açıktır.

CMK m. 142/8’e göre karara karşı istemde bulunan, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi istinaf yoluna başvurabilir ve inceleme öncelikle, ivedilikle yapılır. 7499 sayılı Kanun’la aynı fıkraya eklenen cümleler uyarınca karar yerinde görülmezse bölge adliye mahkemesi işin esası hakkında karar verir ve bölge adliye mahkemesinin bu kararları kesindir — yani temyiz yolu kapalıdır. Bu düzenleme de 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girmiştir; daha önceki dosyalarda verilmiş kararlar için yapılan yorumlar bu tarihten sonraki başvurulara uymaz. İstinaf usulü ve süreleri için istinaf başvurusu ve süresi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Talep Tazminat Komisyonu’na yapıldıysa kanun yolu bambaşkadır: Komisyon kararına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde, Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilir. İtiraz öncelikli işlerden sayılarak üç ay içinde karara bağlanır; mahkeme Komisyon kararını yerinde görmezse işin esası hakkında karar verir ve bu karar kesindir (6384 s.K. m. 7/4). Buradaki 15 günlük süre, ceza yargılamasındaki genel sürelere alışkın olanların en sık kaçırdığı süredir.

Haksız Tutuklama Tazminat Vekâletname Özel Yetki

Haksız tutuklama tazminat davasının vekil tarafından açılabilmesi için genel vekâletname yeterli olup özel yetki içeren vekâletname sunulmasına gerek yoktur. Bu hususta verilen Yargıtay Kararları da aşağıda sıralanmıştır.

T.C. Yargıtay 12. Ceza Dairesi Esas No:2015/1118, Karar No:2015/12705;

“Tazminat davasının, dayanağını teşkil eden beraat hükmünün verilmesinden kısa bir süre sonra verilen vekaletnameye dayanarak yine beraat hükmünün kesinleşmesinden itibaren kısa bir süre geçtikten sonra açıldığı, davacı ile avukatı arasındaki vekalet ilişkisi gösteren vekaletin genel bir vekaletname olduğu, mahkemenin vekaletnamede yetki eksikliğinin bulunduğundan bahisle davanın açılmasına muvafakatının bulunup bulunmadığının tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde bildirilmesi aksi takdirde davanın CMK’nın 142/4. maddesi uyarınca reddine karar verilebileceğine dair meşruhat içeren evrakın davacıya 07.10.2013 tarihinde tebliğ edildiği, davacının ise 14.11.2013 havale tarihli dilekçesi ile açılan davaya muvafakatının bulunduğunu bildirdiğinin anlaşıldığı olayda; belirtilen eksikliğin CMK’nın 142/4. maddesi kapsamında tamamlanması gereken belge niteliğinde bulunmayıp dava şartları ile ilgili olduğu, diğer yönden HMK’nın 74. maddesinde özel yetki gerektiren hallerin sınırlı olarak sayıldığı dosyaya sunulan vekaletnamenin de baştan itibaren yasanın aradığı şartları taşıdığı görülmekle yargılamaya devamla esas hakkında bir hüküm kurulması gerekirken davanın reddine karar verilmesi,”(5)

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 3/7/2017 tarihli ve E.2016/2933, K.2017/5785 sayılı ilamı;

“…Davacı vekilinin 07.11.2008 tarihli genel vekaletnameye istinaden davacı adına tazminat talebinde bulunduğu, dosya kapsamında davacı ile vekili arasındaki vekalet ilişkisinin sona erdiğine dair herhangi bir iddia ve bilgi bulunmadığı, söz konusu vekaletnamenin davacı adına dava açma hak ve yetkisini içerdiği, vekaletnamede tazminat davası açma hususunda özel yetki bulunmadığı görülmekle birlikte, bu durumun davacı adına tazminat davası açılmasına engel teşkil etmeyeceği anlaşıldığından tebliğnamedeki davaya davacının muvafakatının olup olmadığının araştırılması gerektiğine dair bozma öneren düşünceye iştirak edilmemiştir…”(6)

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 30/10/2017 tarihli ve E.2017/489, K.2017/8062 sayılı ilamı:

“…Davacı vekilinin Edirne 3. Noterliği tarafından düzenlenmiş 6452 yevmiye numaralı, 13/09/2012 tarihli genel vekaletnameye istinaden haksız tutuklama nedenine dayalı olarak davacı adına tazminat talebinde bulunduğu ve vekaletnamede tazminat davası açma hususunda özel yetki bulunmadığı görülmekle birlikte, bu durumun davacı adına tazminat davası açılmasına engel teşkil etmeyeceği, söz konusu vekaletnamenin davacı adına dava açma hak ve yetkisini içerdiği, vekilin davacı tarafından azledildiğine dair bir azilname sunulmadığının anlaşılması karşısında davacı ile vekili arasındaki vekalet ilişkisinin halen devam etmekte olduğunun kabulünün gerekeceği gibi temyiz dilekçesi ekinde davacı vekilinin Üsküp Yetkili Noterliği tarafından düzenlenmiş 20/03/2015 tarihli ve haksız tutuklama nedeniyle dava açma yetkisini de içeren vekaletname sureti sunduğu da dikkate alındığında, yargılamaya devamla, yasal koşullar irdelenip davacı ile ilgili tutuklama, tahliye ve infaza ilişkin müzekkere ve belgelerin onaylı suretleri dosya içine alınarak davacının tazminat talebi ile ilgili bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi…”(7)

Uygulamada çoğunlukla özel yetki aranmamasına ve yukarıda yazılı Yargıtay Kararlarına rağmen HMK Madde 74 gerekçe gösterilerek özel yetkinin bulunması gerektiğini savunan görüşler de mevcuttur. Ve zaman zaman Mahkemelerin özel yetki konusunda başvuruculara süre verildiği görülmektedir.

Haksız Tutuklama, Gözaltı Ve El Koyma Nedeniyle Tazminat Davası Açma Süresi ve Zamanaşımı

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 142. Maddesinde dava açma süreleri açıklanmıştır:

• Hükmün kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde davanın açılması gerekmektedir.
• Hükmün kesinleştiği kişiye tebliğ edilmişse tebliği takip eden üç ay içinde davanın açılmış olması gerekmektedir. Aksi halde davanın açılması mümkün değildir.

Bu iki süre birlikte işler ve hangisi önce dolarsa hak o anda düşer. Kesinleşme size tebliğ edilmişse elinizde yalnızca 3 ay vardır; tebligat hiç yapılmamış olsa bile kesinleşme tarihini izleyen 1 yılın sonunda talep hakkı sona erer. Bunlar klasik anlamda bir zamanaşımı değil, hak düşürücü sürelerdir: durmaz, kesilmez ve merci tarafından kendiliğinden dikkate alınır. Karşı taraf ileri sürmese dahi süre geçmişse talep reddedilir.

Aynı süreler Tazminat Komisyonu yolu için de geçerlidir. 6384 sayılı Kanun’un 5/B maddesi, Komisyona müracaatın da “karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde” yapılacağını düzenler. Yani 1 Haziran 2024 sonrası merci değişmiştir, süre değişmemiştir.

Pratikte süreyi kaçırmanın en sık üç sebebi şunlardır:

• Beraat kararının kesinleşmesini takip etmemek. Süre beraat kararının verildiği gün değil, kesinleştiği gün işlemeye başlar. Bu nedenle dosyadan kesinleşme şerhli karar örneği alınmalıdır.
• Tebligatı önemsememek. Kesinleşme tebliğ edildiği anda 1 yıllık süre pratikte 3 aya iner.
• Merci arayışıyla vakit kaybetmek. Oysa yanlış mercie yapılan başvuruda ilk başvuru tarihi korunur; süre içinde bir yere başvurmuş olmak, hiç başvurmamış olmaktan her zaman iyidir.

Suçsuz Yere Cezaevinde Yatanlar Ne Kadar Tazminat Alır?

Bu sorunun tek bir rakamla cevabı yoktur; cevabı belirleyen üç değişken vardır: kaç gün içeride kaldığınız, o dönemdeki günlük net kazancınızı belgeleyip belgeleyemediğiniz ve dosyanızın manevi tazminat bakımından taşıdığı ağırlık. Haksız yere cezaevinde yatan bir kişinin alacağı tutar, bu üç unsurun toplamı ile faizden oluşur.

Somutlaştıralım. Kazancını belgeleyemeyen ve 2026 yılında 6 ay (180 gün) haksız olarak cezaevinde kalan bir kişide kazanç kaybı, günlük net asgari ücret esas alınarak 180 × 935,85 ≈ 168.453 TL olarak hesaplanır. Aynı kişi aylık net 45.000 TL kazancını bordroyla ispatlarsa hesap 180 × 1.500 = 270.000 TL‘ye çıkar. Her iki tutarın da üzerine manevi tazminat ve tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz eklenir.

Cezaevinde geçen sürenin karşılığı hesaplanırken sıkça sorulan üç nokta şudur:

• Gözaltında geçen günler de sayılır. Tazminat yalnızca cezaevinde geçen süreyi değil, özgürlüğün kısıtlandığı tüm süreyi kapsar.
• Cezaevi masrafları ayrıca istenmez. Kantin harcamaları, ailenin ziyaret için yaptığı yol giderleri gibi kalemler yerleşik uygulamada maddi zarar kapsamında görülmez.
• Tutar tek kalemde ödenmez, süreç kesinleşmeye bağlıdır. Ödeme, karar kesinleştikten sonra ve usulüne uygun bildirim yapılınca gerçekleşir.

Kısacası “suçsuz yere hapis yatan ne kadar alır?” sorusunun karşılığı, kamuoyunda dolaşan sabit rakamlar değil; sizin gün sayınız ile belgelenebilir kazancınızın çarpımıdır. Bu yüzden başvuru hazırlığının ilk adımı, tutukluluk ve tahliye tarihlerini gösteren belgelerle kazanç belgelerini eksiksiz toplamaktır.

Beraat Tazminatı Nedir? Beraat Eden Herkes Tazminat Alabilir mi?

Halk arasında “beraat tazminatı” denilen şey, ayrı bir dava türü değil; CMK m. 141/1-(e) bendine dayanan koruma tedbiri nedeniyle tazminat talebidir. Bu bent, kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraatine karar verilen kişilere tazminat hakkı tanır.

Beraat eden herkes tazminat alamaz. Hak, beraat kararının kendisinden değil, o süreçte özgürlüğün kısıtlanmış olmasından doğar. Ayrım şudur:

Durum	Tazminat hakkı
Tutuklandı, sonra beraat etti	Var — tutuklu kalınan süre üzerinden
Gözaltına alındı, hakkında takipsizlik kararı verildi	Var — gözaltı süresi üzerinden
Adli kontrol (konutu terk etmeme / tedavi tedbiri) uygulandı, sonra beraat etti	Var — 1 Haziran 2024’ten itibaren, m. 141/1-(l)
Hiç gözaltına alınmadı, tutuklanmadı; yargılandı ve beraat etti	Yok — CMK m. 141 kapsamında değil
Beraat etmedi ama tutuklulukta geçen süre hükümlülük süresini aştı	Var — m. 141/1-(f), aşan süre için

Beraat kararının gerekçesi de sonucu değiştirmez: “suçun sanık tarafından işlenmediğinin sabit olması” ile “yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması” gerekçelerinin ikisi de beraattir ve tazminat bakımından aynı kapıya çıkar. Buna karşılık düşme, af, uzlaşma, şikâyetten vazgeçme veya kamu davasının ertelenmesi gibi kararlar beraat değildir; CMK m. 144 bu hallerde tazminat istenemeyeceğini açıkça düzenlemiştir.

Beraat kararı verilen kişi bakımından takip edilmesi gereken tarih, kararın verildiği gün değil kesinleştiği gündür. Karar kesinleşmeden başvuru yapılamaz; kesinleşmenin üzerinden geçen süre ise hakkı düşürür.

Haksız Gözaltı Tazminatı: Gözaltına Alınıp Serbest Bırakılanların Hakları

Tazminat hakkı için cezaevine girmiş olmak şart değildir. Gözaltına alınıp birkaç saat ya da birkaç gün sonra serbest bırakılan kişi de tazminat isteyebilir. Hukuken korunan değer özgürlüktür; kısıtlamanın kısa sürmesi hakkı ortadan kaldırmaz, yalnızca miktarı etkiler.

Gözaltı bakımından iki ayrı dayanak vardır:

1. Gözaltının kendisi hukuka aykırıysa — kanunda belirtilen koşullar dışında yakalanmışsanız, kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmamışsanız, yakalama sebebi ve suçlama size bildirilmemişse, yakalanmanız yakınlarınıza haber verilmemişse ya da kanunî haklarınız hatırlatılmamışsa (m. 141/1-a, b, c, g, h). Bu hallerde yargılamanın sonucunu beklemeye gerek yoktur.
2. Gözaltı usulüne uygun olsa bile sonuç beraat veya takipsizlikse — bu kez dayanak m. 141/1-(e) bendidir.

Bir günlük gözaltının karşılığı nasıl hesaplanır? Aynı formül geçerlidir: gözaltında geçen gün sayısı × günlük net kazanç. 2026 yılında kazancını belgeleyemeyen bir kişi için bir günün maddi karşılığı, günlük net asgari ücret olan yaklaşık 935,85 TL’dir. Buna ayrıca manevi tazminat eklenir; kısa süreli gözaltılarda talebin ağırlık merkezi çoğunlukla manevi tazminattır.

Gözaltı süresine ilişkin kayıtların (yakalama tutanağı, gözaltı giriş-çıkış saatleri, doktor raporları) başvuru dosyasına eklenmesi önemlidir; saat bazındaki kayıtlar hem sürenin hem de usule aykırılığın ispatında kullanılır. Tutuklama ve gözaltı süreçlerinin işleyişi hakkında ayrıntı için tutuklama nedir, hukuki süreçler ve haklar yazımıza, tutukluluğa itiraz için tutukluluk kararına itiraz hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

Tazminat Komisyonu’na Başvuru: 1 Haziran 2024 Sonrası Adım Adım Süreç

Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya (l) bendi kapsamındaki adli kontrol hallerine dayanan talepler artık Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanıyor. Süreç şu şekilde işler:

1. Kesinleşme şerhli karar örneğini alın. Beraat ya da takipsizlik kararının kesinleştiğini gösteren belge dosyanın temelidir.
2. Süreyi hesaplayın. Kesinleşmenin tebliğinden itibaren 3 ay, her hâlde kesinleşmeyi izleyen 1 yıl. Bu süreler hak düşürücüdür.
3. Dilekçeyi hazırlayın. Açık kimlik ve adres, zarara uğradığınız işlem, zararın niteliği ve niceliği yazılır; belgeler eklenir (6384 s.K. m. 5/B-4 yollamasıyla m. 5/A-2).
4. Belgeleri toplayın. Tutuklama/yakalama kararı, tahliye ve infaz müzekkereleri, kesinleşme şerhli karar, tebligat evrakı, SGK hizmet dökümü ve bordro veya kazancı gösteren diğer belgeler, varsa işten çıkış bildirgesi ve sağlık raporları.
5. Başvuruyu yapın. Müracaat doğrudan Komisyona yapılabileceği gibi, Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla da yapılabilir; bu durumda başsavcılığa verildiği tarih esas alınır. Kanun ayrıca elektronik ortamda başvuruya da imkân tanımaktadır.
6. Harç ve damga vergisi ödemezsiniz. Müracaata ilişkin kâğıtlar damga vergisinden, işlemler harçlardan müstesnadır.
7. Eksiklik bildirimini kaçırmayın. Dilekçe veya eklerinde eksiklik varsa Komisyon bir ay süre verir; bu sürede tamamlanmazsa müracaat reddedilir.
8. Karara itiraz. Komisyon kararına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde, Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilir. İtiraz üç ay içinde karara bağlanır ve verilen karar kesindir.
9. Ödeme. Ödenmesine karar verilen tazminat, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde Bakanlık tarafından ödenir.

Komisyon, tazminat değerlendirmesini keyfî ölçütlerle değil, CMK’nın 141, 143 ve 144. maddelerini uygulayarak yapar (6384 s.K. m. 5/B-3). Yani hangi hallerde tazminat verileceği, kimlerin isteyemeyeceği ve tazminatın hangi hallerde geri alınacağı bakımından mahkeme yolundakiyle aynı kurallar geçerlidir. Değişen, kararı verecek merci ve kanun yoludur.

Uluslararası boyutta hak arama süreçleri ve iç hukuk yollarının tüketilmesi konusunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi hangi davalara bakar yazımızı inceleyebilirsiniz.

Haksız Tutuklama Tazminatı Başvurusunda En Sık Yapılan 7 Hata

Reddedilen veya beklenenin çok altında sonuçlanan başvurulara bakıldığında, hataların büyük bölümü hukukun esasıyla değil usulle ilgilidir:

1. Süreyi kesinleşme yerine karar tarihinden saymak. Süre beraat kararının verildiği gün değil, kesinleştiği gün başlar; kesinleşme tebliğ edilmişse pencere 3 aya iner.
2. Faiz talebini dilekçeye yazmamak. Faiz, tutuklamanın uygulandığı tarihten itibaren istenebilir; ancak dilekçede açıkça talep edilmezse başlangıç tarihi başvuru gününe çekilir ve aylarca hatta yıllarca süren faiz kaybedilir.
3. Cezaevi giderlerini zarar kalemi olarak yazmak. Kantin harcamaları, ziyaret yol giderleri ve avukata ödenen ücret bu tazminatın kapsamında görülmez; talep bu yönden reddedilir.
4. Maddi tazminatı tam miktarla isteyip ıslah imkânını kapatmak. “Fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik” ibaresi kullanılmazsa, bilirkişi hesabı beklenenin üzerinde çıktığında talebi artırmak sorun olur.
5. Manevi tazminatı bölerek istemek. Manevi tazminat bölünemez; kısmi istenip sonradan artırılamaz.
6. Kazanç belgelerini toplamadan başvurmak. Belge sunulmazsa hesap asgari ücret tabanına düşer; oysa bordro, SGK hizmet dökümü veya vergi kaydı sunulsaydı tutar birkaç katına çıkabilecekti.
7. Merci tereddüdüyle süreyi tüketmek. Doğru merci konusunda emin olamıyorsanız bile süre içinde başvurun: yanlış mercie yapılan başvuru ilgili yere gönderilir ve ilk başvuru tarihi korunur. Hiç başvurmamak ise hakkı düşürür.

Haksız Tutuklama Sonucu Tazminat Talebinde Avukatın Rolü?

Haksız tutuklama tazminatı talebi, hangi mercie yapılırsa yapılsın (ağır ceza mahkemesi ya da Tazminat Komisyonu) mahiyeti itibariyle tazminat hukukuna ilişkindir. Ve uyuşmazlığın çözümünde tazminat hukuku kuralları uygulanmaktadır. Bunun yanında 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 141. Ve devamındaki maddeler de yargılamada uygulanmaktadır. Dolayısıyla avukatın dava açma koşulları, tazminatı hak etme koşulları yönünden bilgi sahibi olmasının yanı sıra tazminat hukukuna hâkim olan ilkelere de hâkim olması, çok yönlü düşünebilmesi şarttır. Vatandaşın tüm bu sisteme hâkim olarak hakkını savunması kendisinden beklenemeyeceğinden bu rol avukata verilmiştir.

Haksız Tutuklama Sonucu Tazminat Talebinde Avukat Seçerken Nelere Dikkat Etmeli?

Haksız tutuklama tazminatı, ceza muhakemesi usulü ile tazminat hukukunun kesiştiği bir alandır; bu nedenle başvurunun bu iki alana birlikte hâkim bir avukatla yürütülmesi yerinde olur. Vekilin yaptığı iş, zarar kalemlerini doğru kategorize etmek, başvurunun yapılacağı doğru mercii belirlemek, talebin kısmi mi tam mı ileri sürüleceğine karar vermek ve belgeleri süresinde tamamlamaktan ibarettir. Bu tercihler doğrudan sonucu etkiler.

Vekâlet vereceğiniz avukatı seçerken bakmanız gereken şey unvan değil, somut hazırlıktır: koruma tedbirleri nedeniyle tazminat başvurularının usulüne, 1 Haziran 2024’ten sonraki merci ayrımına ve süre rejimine hâkim olup olmadığı, hangi belgelerin baştan toplanacağını size net anlatıp anlatmadığı. Hukuk mevzuatımızda avukatlar bakımından resmî bir “uzmanlık” unvanı bulunmadığından, bu tür ifadeler yerine avukatın konuya ilişkin bilgi ve tecrübesinin somut olarak değerlendirilmesi gerekir.

Haksız Tutuklama Tazminat Davası Dilekçesi Örneği

Dilekçeyi kullanmadan önce hitap satırını kontrol edin. Aşağıdaki örnek, ağır ceza mahkemesine yapılan başvurular için hazırlanmıştır. Beraat, kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya (l) bendi kapsamındaki adli kontrol hallerine dayanıyorsanız, 1 Haziran 2024’ten itibaren başvuru Tazminat Komisyonu’na yapılır ve hitap satırı “T.C. ADALET BAKANLIĞI TAZMİNAT KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA” şeklinde yazılır. Dilekçenin gerisi — kimlik ve adres bilgileri, zarara uğranılan işlemin ve zararın nitelik ve niceliği, ekler, faiz talebi — her iki yolda da aynıdır; çünkü Komisyon da tazminat değerlendirmesini CMK’nın 141, 143 ve 144. maddelerine göre yapar (6384 s.K. m. 5/B-3).

Dilekçede özellikle iki satırı atlamayın: faiz talebini “tutuklama tarihinden itibaren yasal faiziyle” biçiminde açıkça yazın (yazılmazsa faiz başlangıcı başvuru tarihine çekilir) ve maddi tazminat için “fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik” ibaresini kullanın (bilirkişi hesabından sonra ıslah imkânı doğar).

 

 ………………. NÖBETÇİ AĞIR CEZA MAHKEMESİNE

 

DAVACI           : …………………….(T.C. ……………………)

                                                Adres

VEKİLİ             : Av………………

                                               Adres

 

DAVALI            : Maliye Hazinesi (6110064097)

                              Bahriye Üçok Cad., No:13, Beşevler Çankaya/ ANKARA

 

KONU             : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile müvekkilin haksız tutuklama kararı nedeniyle CMK 141 ve devamı maddeleri gereğince uğradığı zararların tazmini adına, şimdilik …………. TL maddi ve ……………. TL manevi olmak üzere toplam …………….. TL tazminatın haksız tutuklama tarihi olan …………….. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili talebimizden ibarettir .

AÇIKLAMALARIMIZ :

1. Müvekkil Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti Yapma veya Sağlama suçu isnadıyla …………….. Sulh Ceza Mahkemesinin 202../….sorgu sayılı ve ……………. tarihli kararı ile tutuklanmış (Ek-1) ve …………… Ağır Ceza Mahkemesinin 202…./…. E. sayılı dosyasının 1. celse …………. tarihli ara kararı ile tahliye edilmiştir. (Ek-2) Müvekkil hakkında ……………..Ağır Ceza Mahkemesinin 202../……….. E.ve 202…/….. K.sayılı kararı ile …… tarihinde suçsuz olduğuna ilişkin beraat kararı verilmiştir.(Ek-3) Bu karar istinaf edilmediğinden …… tarihinde kesinleşmiştir. (Ek-4) Kesinleşme şerhi ………. tarihinde tarafımıza tebliğ edilmiştir.(Ek-5)Müvekkil ……………. tarihleri arasında toplamda 5 ay 14 gün …………..Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda haksız olarak tutuklu kalmıştır. Yasal süresi içinde tutuklu kaldığı süredeki maddi manevi zararları talep etme zorunluluğu doğmuştur.
2. CMK 141. Madde 1-e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlarına karar verilen, Kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler. Ceza Muhakemesi Kanunun ilgili madde hükmü gereğince haksız yere tutuklu kalan müvekkilin uğradığı zararların tazminini talep etme zorunluluğu doğmuştur.
3. Müvekkil işçi olarak çalışmaktayken tutukluluğu sebebiyle işten çıkarılmıştır. İşten çıkarılmadan önce asgari ücret üzerinden çalışan müvekkil, tutuklu kaldığı 5 ay 14 günlük süre boyunca çalışamadığından kazanç kaybı ve maddi zarar doğmuştur. Müvekkilin işgücü ve kazanç kaybının emsal ücret üzerinden hesaplanması gerekmektedir.
4. Müvekkil hakkında söz konusu dava dosyasında herhangi bir somut delil yokken hukuka aykırı olarak tutuklanmıştır. Müvekkil haksız yere tutuklanmanın acısını sosyal yaşamında daha da fazla duymuştur. Şöyle ki; çevresindeki arkadaşları, dostları müvekkile karşı tavır almışlar ve kendisinden uzaklaşmaya başlamışlardır. Müvekkil ise onlara suçsuz olduğunu ispatlama çabasına girmiştir. Arkadaşları ve yakın çevresi tarafından yargılandığı süreç boyunca dışlanan müvekkilin itibarını da son derece zedelenmiştir. Kaldı ki tutuklu kaldığı süre zarfında ailesine ve sevdiklerine karşı duyduğu özlem de müvekkili derinden sarsmış ve üzmüştür. Müvekkilin yakalanıp tutuklanması ile, karşılaştığı rahatsızlıklar, hürriyetinin kısıtlanmasına binaen maruz kaldığı olumsuz psikolojik durum, ailesinden ayrı kalmanın, onları yalnız bırakmanın maneviyatında oluşturduğu derin üzüntü, ayrıca çevresinde hakkında uyanan kötü izlenimler, kendisinde kalıcı, büyük ve derin manevi zararlar yaratmıştır. Dolayısıyla, müvekkilin haksız olarak cezaevine kapatılması hem müvekkil de hem de ailesinde manevi anlamda telafisi güç ve kalıcı kayıplar yaratmıştır. Bu nedenle müvekkil lehine manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesi hakkaniyet gereği olacaktır.
5. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 20/09/2005 Tarih, E.2005/1-88 K.2005/98 sayılı kararında; “Haksız tutuklama nedeniyle hükmedilen maddi ve manevi tazminatlara, sorumluluk hukukunda faiz zarar kapsamına dâhil olduğundan ve istem halinde zararı doğuran fiil ya da işlem gününden başlayarak faizin hükme bağlanması zorunlu bulunduğundan ayrıca faize hükmedilmesini yasaklayıcı bir kural bulunmadığından, istem halinde yasal faiz yürütülmelidir.” (3)Şeklinde ifade edildiği üzere talep etmiş olduğumuz maddi ve manevi tazminat miktarının tutuklama tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebimiz bulunmaktadır.
6. Her ne kadar haksız tutuklama nedeniyle müvekkilin uğradığı manevi ve maddi zararı gidermek aslen imkânsız olsa da, yasanın amacını uygulanması ve kaybın sembolik olarak giderilmesi adına CMK md.141/1-e hükmü gereği tazminat talep etme zorunluluğu doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER       :   CMK.  M.  141.  HMK.  ve ilgili sair mevzuat hükümleri

HUKUKİ DELİLLER        :  ……………….. Ceza Mahkemesi 202../…. E. sayılı dosyası, …………Ağır Ceza Mahkemesi 202../….E.-202…/… K. sayılı beraat kararı, …..Ağır Ceza Mahkemesi 202…./….E.-202../… K. sayılı beraat kararı kesinleşme şerhi, ……Ağır Ceza Mahkemesi 202…/… E.-202../… K. sayılı beraat kararı kesinleşme şerhinin tebliği, …….Sulh Ceza Mahkemesinin 202../.sorgu sayılı ve ……… tarihli tutuklama kararı……….Ağır Ceza Mahkemesinin 202../… E. Sayılı dosyasının 1. Celse …… tarihli tahliyeye ilişkin ara kararı sureti, Tahliye müzekkeresi, Yargıtay kararları, bilirkişi incelemesi, keşif ve her türlü yasal delil.

NETİCE VE TALEP    :Yukarıda arz ve izah edilen ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle ; haklı davamızın KABULÜNE, haksız olarak tutuklanan müvekkilin uğramış olduğu zarar nedeniyle fazlaya ilişkin haklarımızı saklı kalmak kaydıyla şimdilik ……… TL maddi ve …….. TL manevi tazminatın hukuka aykırı koruma tedbirinin uygulanmaya başlandığı tarih olan …………. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.  tarih

Davacı vekili

Av………………………………….

                             

Kaynaklar:

1. 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 100. Maddesi
2. 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 141. Maddesi
3. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 20/09/2005 Tarih, E.2005/1-88 K.2005/98
4. HMK Madde 109
5. Yargıtay 12. Ceza Dairesi Esas No:2015/1118, Karar No:2015/12705
6. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 3/7/2017 tarihli ve E.2016/2933, K.2017/5785
7. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 30/10/2017 tarihli ve E.2017/489, K.2017/8062

Sıkça Sorulan Sorular

Haksız tutuklama tazminatı ne kadar, günlük ne kadar ödenir?

Sabit bir günlük tarife yoktur. Maddi tazminat, özgürlüğün kısıtlandığı gün sayısının o dönemdeki günlük net kazançla çarpımıdır. Kazanç belgelenemezse tutukluluk dönemindeki net asgari ücret esas alınır; 2026 için bu, aylık 28.075,50 TL üzerinden günlük yaklaşık 935,85 TL’ye karşılık gelir. Bu tutarın üzerine manevi tazminat ve yasal faiz eklenir.

Beraat eden herkes tazminat alabilir mi?

Hayır. Tazminat hakkı beraat kararından değil, o süreçte gözaltına alınmış veya tutuklanmış olmaktan doğar. Hiç gözaltına alınmamış ve tutuklanmamış bir kişi beraat etse de CMK m. 141 kapsamında tazminat isteyemez.

Haksız tutuklama tazminatı başvurusu nereye yapılır?

1 Haziran 2024’ten itibaren ikili bir yapı vardır: beraat, kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve (l) bendindeki adli kontrol hallerine dayanan istemler Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu’na; diğer haller (kanuna aykırı yakalama/tutuklama, gözaltı süresinde hâkim önüne çıkarılmama, ölçüsüz arama, hukuka aykırı elkoyma vb.) zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesine yapılır.

Başvuru süresi ne kadardır, zamanaşımı var mıdır?

Karar veya hükmün kesinleştiğinin tebliğinden itibaren üç ay, her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde başvurulmalıdır. Bunlar hak düşürücü sürelerdir; durmaz, kesilmez ve merci tarafından kendiliğinden dikkate alınır.

Gözaltına alınıp serbest bırakılan kişi tazminat isteyebilir mi?

Evet. Cezaevine girmiş olmak şart değildir. Gözaltı hukuka aykırıysa ya da sonuçta beraat veya takipsizlik kararı verilmişse, gözaltında geçen süre için maddi ve manevi tazminat istenebilir.

Cezaevi masraflarımı ve avukata ödediğim ücreti talep edebilir miyim?

Kantin harcamaları, ailenin ziyaret için yaptığı yol giderleri ve avukata ödenen vekâlet ücreti yerleşik uygulamada maddi tazminat kapsamında kabul edilmemektedir. Avukatlık ücreti yargılama gideri niteliğindedir; talebiniz kabul edilirse lehinize karşı vekâlet ücretine hükmedilir.

Tazminata faiz işler mi, ne zamandan itibaren?

Evet, yasal faiz istenebilir ve faiz koruma tedbirinin uygulandığı tarihten itibaren işler. Ancak faiz dilekçede açıkça talep edilmelidir; talep edilmezse başlangıç tarihi başvuru gününe çekilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı alan kişi tazminat isteyebilir mi?

HAGB bir beraat kararı olmadığından m. 141/1-(e) bendine dayanılamaz. Ancak yakalama veya tutuklamanın kanuna aykırı yapılması, gözaltı süresinde hâkim önüne çıkarılmama gibi haller varsa diğer bentlere dayanarak tazminat istenebilir.

Tazminat davası açmak için harç ödenir mi?

Talep nispi harca tabi değildir. Tazminat Komisyonu’na yapılan başvurularda ise muafiyet kanunla düzenlenmiştir: müracaata ilişkin kâğıtlar damga vergisinden, işlemler harçlardan müstesnadır. Vekâletname damga vergisi ve vekâlet pulu gibi giderler bu muafiyetin dışındadır.

Tazminat kararına karşı temyize gidilebilir mi?

Ağır ceza mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulur; bölge adliye mahkemesinin bu konuda verdiği kararlar 1 Haziran 2024’ten itibaren kesindir, temyiz yolu kapalıdır. Tazminat Komisyonu kararına karşı ise tebliğden itibaren 15 gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilir.

Tazminat ne zaman ödenir?

Mahkeme yolunda: karar kesinleştikten sonra banka hesap numarasının davalı idareye yazılı bildirilmesinden itibaren 30 gün içinde ödenir; ödenmezse icra takibi yapılabilir. Komisyon yolunda: karar kesinleştikten sonra üç ay içinde Bakanlık tarafından ödenir.

Tutuklanmadım ama adli kontrol uygulandı, tazminat alabilir miyim?

Konutunu terk etmemek ya da tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak şeklindeki adli kontrol yükümlülükleri uygulandıktan sonra hakkınızda beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiyse, 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren m. 141/1-(l) bendi uyarınca tazminat isteyebilirsiniz. Başvuru Tazminat Komisyonu’na yapılır.

Haksız Tutuklama Tazminatı Konusunda Hukuki Destek

Haksız tutuklama tazminatında sonucu belirleyen şey çoğu zaman talebin haklılığı değil, süre, merci ve belge üçlüsünün doğru kurulmasıdır. Kesinleşme tarihini kaçıran, faiz talebini yazmayan ya da kazanç belgelerini toplamadan başvuran bir dosya, esasen haklı olsa bile beklenenin çok altında sonuçlanır.

Beraat ya da takipsizlik kararı almışsanız, gözaltı veya tutukluluk sürecinizde usule aykırılık olduğunu düşünüyorsanız veya başvuru sürenizin dolup dolmadığını bilmiyorsanız, dosyanızdaki tarihleri ve belgeleri birlikte gözden geçirmek üzere ceza hukuku alanındaki çalışmalarımızı inceleyebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir dosyaya ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Haksız tutuklama tazminat hesaplama sonucu ve başvurunun akıbeti, tutukluluk süresi, belgeler ve kararın kesinleşme tarihi gibi dosyaya özgü unsurlara göre değişir. Mevzuat metinlerinin güncel hâli için Ceza Muhakemesi Kanunu, Komisyon başvuruları için Adalet Bakanlığı Tazminat Komisyonu Başkanlığı resmî sayfalarına bakabilirsiniz.