Araç Değer Kaybı Davası Sorgulama
Araç değer kaybı davası sorgulama, kaza sonrası açılan tazminat dosyasının hangi aşamada olduğunu ve talebin ne durumda beklediğini öğrenme işlemidir. Bu konudaki en yaygın yanılgı, tek bir ekranın her şeyi göstereceğini sanmaktır. Değer kaybı talebi kusurlu tarafın trafik sigortası şirketinde başlar, uyuşmazlığa dönerse Sigorta Tahkim Komisyonu’na, dava açılırsa mahkemeye taşınır; bu üç aşamanın üç ayrı sorgulama kapısı vardır ve hiçbiri diğerinin verisini göstermez.
Bu yazı, değer kaybı sorgulama işlemini aşama aşama ayırır: sigorta şirketindeki hasar dosyası, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden yürüyen eksper atama kaydı, Tahkim Komisyonu başvurusu ve mahkemede açılmış dava. Her biri için hangi ekranın kullanılacağını, hangi bilgilerin isteneceğini, e-Devlet’te neyin görünüp neyin görünmediğini ve kanunun her aşamaya bağladığı süreleri madde numarasıyla birlikte veriyoruz.
Özet — Değer kaybı dosyası tek bir yerden takip edilmez; hangi aşamadaysanız sorgulama kapısı değişir.
- Sigorta şirketi aşaması: hasar dosya numarasıyla şirketin kendi hasar ekranından; e-Devlet’te müstakil “değer kaybı dosyası” kalemi yoktur.
- e-Devlet’te görünen üç kayıt: trafik poliçe ve hasar bilgileri, eksper atama durumu, düzenlenmiş eksper raporu. Tazminat tutarı ve ödeme bilgisi görünmez.
- Tahkim aşaması: Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kendi çevrim içi sistemi kullanılır; başvuru numarası bilinmiyorsa ayrı bir “Başvuru Numaranızı Öğrenme” ekranı vardır.
- Dava aşaması: mahkemede açılan dava e-Devlet’teki “Dava Dosyası Sorgulama” hizmetinde ve UYAP Vatandaş Portalı’nda taraf sıfatıyla görünür; tahkim başvurusu UYAP’ta görünmez.
- Takip yetkisi sınırlıdır: 5684 sayılı Kanun’un Ek 6. maddesi uyarınca dosyayı yalnız hak sahibi, kanuni temsilcisi ya da bizzat vekâlet verilen avukat veya yakın aile bireyi takip edebilir; tazminat alacağı hiç kimseye devredilemez.
Araç Değer Kaybı Davası Sorgulama Nereden Yapılır? Dört Ayrı Kapı
Doğru ekranı seçmenin tek yolu, dosyanın hangi aşamada olduğunu bilmektir. Araç değer kaybı davası sorgulama aramasıyla gelen kullanıcıların çoğu aslında tek bir soru sorar: “Talebim ne durumda?” Bu sorunun cevabı dört ayrı yerde durur ve her kapı yalnız kendi aşamasının verisini gösterir.
| Aşama | Sorgulama kapısı | Gereken bilgi | Ne görürsünüz |
|---|---|---|---|
| Sigorta şirketine başvuru yapıldı | Şirketin hasar sorgulama ekranı / müşteri hizmetleri | Hasar dosya numarası, plaka, T.C. kimlik numarası | Dosya durumu, istenen eksik belge, ödeme kararı |
| Eksper atandı / rapor bekleniyor | e-Devlet → SBM hizmetleri (EKSİST altyapısı) | e-Devlet kimlik doğrulaması; atama için talep referans numarası ve sorgu şifresi | Eksper atama durumu, düzenlenmiş eksper raporu |
| Tahkim başvurusu yapıldı | Sigorta Tahkim Komisyonu çevrim içi işlemleri | Başvuru (esas) numarası ve kimlik bilgisi; numara bilinmiyorsa ayrı sorgu ekranı | Başvurunun aşaması, karar, ıslah ve itiraz işlemleri |
| Mahkemede dava açıldı | e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” / UYAP Vatandaş Portalı | e-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza veya T.C. kimlik kartı | Esas numarası, duruşma günü, tensip ve ara kararlar, dosya evrakı |
Tablodaki ayrımın pratik sonucu şudur: sigorta şirketine başvurmuş ama henüz tahkime ya da mahkemeye gitmemiş bir kişi, UYAP’ta ya da e-Devlet’in dava ekranında hiçbir kayıt bulamaz. Bu, dosyanın kaybolduğu anlamına gelmez; o aşamada dosya yargı sisteminde değil, sigortacının kendi hasar sisteminde durmaktadır. Aynı şekilde tahkim başvurusu da UYAP’ta görünmez, çünkü tahkim 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesine dayanan ayrı bir uyuşmazlık çözüm usulüdür.
Sorgulama yaparken hangi numaranın hangi kapıya ait olduğunu karıştırmamak gerekir. Hasar dosya numarası sigorta şirketinin verdiği numaradır; başvuru numarası Tahkim Komisyonu’nun verdiği numaradır; esas numarası ise mahkemenin verdiği numaradır. Üçü birbirinin yerine kullanılamaz ve birinde sonuç alamamak diğerinde kayıt olmadığını göstermez.
Araç Değer Kaybı Davası Nedir ve Kimler Başvurabilir?
Trafik kazaları sonucunda araçların ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüşler, birçok araç sahibi için maddi kayıplara yol açmaktadır. İşte tam bu noktada, araç değer kaybı davaları devreye girer. Araç değer kaybı davası, kazaya karışarak hasar alan bir aracın onarılmış olmasına rağmen, piyasa değerindeki azalma nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini amaçlayan bir hukuki süreçtir. Bu tazminat türü, aracını satmak istediğinde değer kaybı yaşayan hak sahipleri için büyük önem taşır.
Değer kaybı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları’nın A.5/a maddesinde Maddi Zararlar Teminatı içinde sayılır. 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle bu maddenin ölçütü yeniden yazıldı: değer kaybı artık aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarımdan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak, atanacak sigorta eksperince tespit edilir.
Peki kimler bu davaya başvurabilir? Araç değer kaybı talebinde bulunabilmek için kazanın oluşumunda karşı tarafın tamamen ya da kısmen kusurlu olması gerekmektedir. Kusurun tamamen karşı tarafta olması şart değildir: Karayolları Trafik Kanunu’nun 92/g maddesi yalnızca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini teminat dışı bırakır. Yüzde kırk kusurlu bir sürücü, zararın yüzde altmışını sigortadan talep edebilir. Talep hakkı aracın kayıtlı malikine aittir; araç satılmışsa kaza tarihindeki malik talepte bulunur.
Başvuru yapacak kişiler arasında, bireysel araç sahiplerinden şirket araçlarına kadar geniş bir kitle yer alır. Ticari araçlar da değer kaybı talep edebilir; ticari kullanım talebi engellemez. Buna karşılık iki durum teminatın dışındadır: Karayolları Trafik Kanunu’nun 92/l maddesi uyarınca trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri karşılanmaz; 92/k maddesi uyarınca da araç mahrumiyeti, ikame araç kirası ve kazanç kaybı gibi dolaylı zararlar zorunlu trafik sigortası teminatına girmez. Bu kalemler talep edilemez demek değildir; muhatapları değişir ve kusurlu sürücü ile işletenden genel hükümlere göre istenir.
Sıkça tekrarlanan bir başka kabul de “ağır hasar kaydı olan araç değer kaybı alamaz” biçimindedir. Kanun böyle genel bir yasak koymaz; sınır 92/l maddesindeki trafikten çekme ve hurda işlemidir. Ağır hasarlı araçlarda Genel Şartlar’ın B.2.3 maddesi, tescil belgesine “trafikten çekilmiştir” kaşesi işlenip ibraz edilmeden tazminat ödenmeyeceğini düzenler; bu bir belge şartıdır, talep yasağı değil.
Araç değer kaybı ile ilgili tazminat süreçlerini başlatmadan önce dosyanın hangi aşamada olduğunu bilmek, gereksiz beklemenin önüne geçer. Talep başlatanların gerekli bilgi ve belgeleri eksiksiz temin ederek hukuki prosedürleri takip etmesi gerekir. Bu kapsamda, herhangi bir hak kaybı yaşanmaması için araç değer kaybı dosya sorgulama süreçlerini dikkatle yürütmek önemlidir. Başvurunun nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntılar için araç değer kaybı tazminatı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Değer Kaybı Sorgulama Süreci ve Gereken Belgeler
Bir trafik kazası sonrasında, aracınızın ikinci el piyasasındaki değer kaybını tazmin etmek için doğru bir şekilde değer kaybı sorgulama sürecini takip etmek oldukça önemlidir. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken adımlar ve tamamlanması gereken belgeler, tazminat talebinizin hızlıca sonuçlanmasını sağlayabilir. Öncelikle kazanın ardından hasarın sigorta şirketine bildirilmesi ve dosyanın açılması gerekir.
1 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli olan düzenlemenin sorgulama açısından en önemli sonucu şudur: Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi “araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir” hükmünü taşır. Yani hasar dosyası açtırmış bir kişi için değer kaybı ayrı bir dosya numarası altında değil, aynı hasar dosyasının içinde bir kalem olarak yürür. Sorgulama yaparken ayrı bir “değer kaybı dosya numarası” aramak bu nedenle çoğu zaman sonuçsuz kalır; sorgulanacak numara hasar dosya numarasıdır.
Değer kaybı sorgulama süreci genellikle şu adımları içerir:
- Kusurlu tarafın trafik sigortası şirketine başvurarak süreci başlatmanız gerekir. Başvuru sırasında araca ilişkin belgeler eksiksiz sunulmalıdır.
- Sigortacı, Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi uyarınca sigorta eksperi atar. Eksper, aracın kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değerini karşılaştırarak değer kaybı tutarını rapora bağlar.
- Nihai eksper raporu sigortacıya ulaştıktan sonra sonuç, en geç izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirilir. Sorgulamada beklenen ilk somut çıktı bu bildirimdir.
Bu noktada yaygın bir hata düzeltilmelidir: eksperi hak sahibi kendisi tutmaz ve ayrı bir rapor ücreti ödemez. Genel Şartlar eksperin “Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre” atanacağını söyler; taraflar eksper seçemez, atama sıralı listeden yapılır. Araç hasarı için zaten bir eksper atanmışsa aynı rapor değer kaybı tutarını da içerir.
Bu işlemlerin sağlıklı ilerlemesi için gereken belgeler ve her birinin sorgulamadaki işlevi aşağıdaki gibidir:
| Belge | İşlevi | Sorgulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| Kaza tespit tutanağı veya anlaşmalı tutanak | Kazanın ve kural ihlalinin resmî kaydı | Kolluk tutanağı e-Devlet’te ilgili kolluk biriminin ekranından sorgulanır; anlaşmalı tutanakta kolluk kaydı oluşmaz |
| Araç ruhsatı (tescil belgesi) | Malik ve teknik bilgilerin doğrulanması | Talebin hak sahibi adına açılıp açılmadığını belirler |
| Poliçe bilgileri | Kusurlu aracın trafik sigortacısının tespiti | e-Devlet “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” ile teyit edilir |
| Onarım faturası ve hasar fotoğrafları | Hasarın kapsamı ve onarım şekli | Değer kaybı tutarını doğrudan belirlemez; eksper değerlendirmesinde kullanılır |
| Banka hesap bilgisi (IBAN) | Ödemenin yapılacağı hesap | Ödeme aşamasında sorgulanan asıl kalem; hak sahibi adına olmak zorundadır |
| Vekâletname (avukatla takip ediliyorsa) | Temsil yetkisinin ispatı | Takip yetkisi 5684 Ek m.6 ile sınırlıdır; yetkisiz kişi sorgulama yapamaz |
Onarım faturasının rolü sıkça abartılır. Değer kaybı, onarım bedelinin karşılanması değildir; onarım masrafı ayrı bir kalemdir, değer kaybı ise onarım kusursuz yapılsa dahi aracın ikinci el değerinde kalan azalmadır. Bu ayrım yapılmadığında sigortacının ödediği onarım bedeli, değer kaybı talebinin karşılandığı sanılarak takip edilmez. Belgelerin nasıl hazırlanacağı ve dilekçenin nasıl yazılacağı için araç değer kaybı başvuru dilekçesi nasıl yazılır yazımızdaki örnek metinden yararlanabilirsiniz.
Kaza tespit tutanağı konusunda da bir düzeltme gerekir. Tutanak olmadan sürecin başlamayacağı doğru değildir. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156/a-5 maddesi uyarınca yalnızca maddi hasarlı ve araçların olay yerinden kaldırıldığı kazalarda kolluk tutanak düzenlemez; bu kazalarda taraflarca doldurulan anlaşmalı tutanak esas alınır ve süreç sigortaya başvuruyla yürür. Aynı yönetmeliğin 156/a-3 maddesi ise tutanağı düzenleyenlerin kusur oranı belirtmeksizin yalnızca hangi trafik kuralının ihlal edildiğini yazacağını hükme bağlar; dolayısıyla tutanakta yüzdeli kusur oranı aramak sonuçsuz kalır.
Daha kolay bir takip ve bilgi edinmek için, sigorta şirketinizin sunduğu araç değer kaybı dosya sorgulama hizmetini kullanabilirsiniz. Çevrim içi platformlar sayesinde bu sorgulamayı hızla gerçekleştirmek mümkündür. Şirket ekranında sonuç alınamıyorsa bir sonraki başlıkta anlatılan resmî kanallar devreye girer.
Araç Değer Kaybı Dosya Sorgulama Yöntemleri
Araç değer kaybı dosyanızın durumunu sorgulamak, süreç hakkında net bilgi edinmenizi sağlar. Bu işlemde sigorta şirketleri, eksper raporları ve resmî çevrim içi platformlar büyük rol oynar. Aşağıda beş yöntem, hangi aşamada işe yaradıkları ve neyi gösterip neyi göstermedikleriyle birlikte ayrılmıştır.
1. Sigorta şirketi üzerinden sorgulama
Sigorta şirketi, değer kaybı dosyanızla ilgili en doğru bilgiye ulaşabileceğiniz ilk yerdir; çünkü talep bu şirketin hasar dosyasında yürür. Hasar dosya numarası, plaka veya T.C. kimlik numarasıyla şirketin çevrim içi hasar sorgulama ekranından ya da müşteri hizmetlerinden sorgulama yapılabilir. Burada görülebilecek kalemler dosyanın açık olup olmadığı, eksik belge talebi, eksper atanıp atanmadığı ve nihai karardır.
Muhatabın kusurlu tarafın sigortacısı olduğu unutulmamalıdır. Kendi trafik sigortanızın ekranından karşı tarafın hasar dosyasını görmek mümkün değildir; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği’nin 24/1 maddesi, kişilerin erişimini taraf oldukları sigorta sözleşmeleri ile sınırlar.
2. e-Devlet üzerinden SBM kayıtlarının sorgulanması
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin e-Devlet Kapısı üzerinden sunduğu hizmetler, dosyanın sigorta tarafındaki izlerini gösterir. Gerçek kişiler için sunulan hizmetler arasında “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama”, “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama”, “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama Durum Sorgulama” ve “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” bulunur. Aynı hizmetlerin mirasçısı olunan kişi adına ve tüzel kişi sürümleri de vardır.
Bu kanal, sorgulamanın en çok yanlış anlaşılan ayağıdır ve ayrı bir başlıkta ele alınmayı hak eder; ayrıntılar aşağıdaki “e-Devlet’te görünür mü” bölümündedir.
3. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) kayıtları
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, poliçe ve hasar verilerinin toplandığı merkezî yapıdır. Kamuoyunda “TRAMER kaydı” denilen verinin büyük bölümü bugün SBM bünyesindeki hasar takip ve gözetim yapısında tutulur; TRAMER müstakil bir kurum değil, SBM’ye bağlı alt bilgi merkezidir. Dayanağı gösterilen eski Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır; bugünkü dayanak 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 31/B maddesidir.
Kaydın ne zaman oluştuğu sorgulama açısından belirleyicidir. SBM Yönetmeliği’nin 15/3 maddesi, sigorta şirketlerinin eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları merkez veri tabanına gireceğini söyler. Kaydı doğuran olay ödeme değil ihbardır. Aynı yönetmeliğin 23/3 maddesi hasar verilerinin eş zamanlı, muallak tazminat verilerinin gün sonuna kadar aktarılacağını düzenler. Hasar kaydının kendisini sorgulamak isteyenler için ayrıntılı anlatım araç hasar kaydı sorgulama: TRAMER, SBM ve 5664 yazımızdadır.
Eksper raporunun paylaşımında bir sınır bulunur: Yönetmeliğin 15/9 maddesi uyarınca ekspertiz raporları Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez. Bu nedenle karşı tarafın eksper raporunu doğrudan sorgulamak mümkün değildir.
4. Mahkeme dosyası sorgulama (UYAP)
Değer kaybı talebi tahkim yerine mahkemede dava konusu yapıldıysa dosya UYAP altyapısı üzerinden sorgulanır. Bu sorgulamanın iki ayrı kapısı vardır: e-Devlet Kapısı’ndaki Adalet Bakanlığı hizmeti olan “Dava Dosyası Sorgulama” ve doğrudan UYAP Vatandaş Portalı. Her ikisi de aynı veriyi gösterir; fark giriş noktasındadır.
Görevli mahkeme davalıya göre değişir. Dava sigorta şirketine yöneltiliyorsa uyuşmazlık Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-a maddesi uyarınca ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesi görevlidir; yalnızca kusurlu sürücü ve işletene yöneltilen haksız fiil davasında ise asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinde ayrıca düzenlenmiştir: sigortacının merkez veya şubesinin bulunduğu yer, sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yer ya da kazanın meydana geldiği yer mahkemesi.
5. Tahkim araç değer kaybı sorgulama
Araç değer kaybı talebi mahkeme yerine Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde de ileri sürülebilir. Dava yolu seçildiğinde görevli mahkeme, sigortacıya karşı açılan davada asliye ticaret (TTK m.4/1-a ve m.5), yalnız sürücü veya işletene karşı açılan davada asliye hukuk mahkemesidir. Tahkim Komisyonu’nda görülen başvurular UYAP Vatandaş Portalı’nda görünmez; çünkü tahkim, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesine dayanan ve yargı teşkilatının dışında işleyen bir uyuşmazlık çözüm usulüdür.
UYAP üzerinden takip edilemeyen tahkim başvuruları için Komisyon’un kendi çevrim içi işlemler bölümü kullanılır. Bu sistemde başvurunun aşaması ve verilen karar görüntülenebilir; dosyadaki tüm evrakın taraflarca çevrim içi görüntülenmesi ise sınırlıdır. Tahkim dosyasının aşama aşama nasıl izleneceği araç değer kaybı tahkim dosyası sorgulama yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.
Bu yöntemlerin hiçbiri diğerinin yerine geçmez. Araç değer kaybı davası sorgulama işleminde doğru bilgiye ulaşmanın yolu, dosyanın hangi aşamada olduğunu belirleyip o aşamanın kapısına gitmektir. Belgelerinizin eksiksiz ve düzenli olduğundan emin olmalısınız; özellikle hasar dosya numarası, başvuru numarası ve esas numarası ayrı ayrı saklanmalıdır.
Değer Kaybı Davası UYAP’ta Görünür mü?
Mahkemede açılmış bir değer kaybı davası UYAP’ta görünür; Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılmış bir başvuru görünmez. Bu ayrım, sorgulama yaparken karşılaşılan “dosyam kayıp” izleniminin başlıca sebebidir. UYAP, Adalet Bakanlığı’nın yargı bilişim sistemidir ve yalnızca mahkeme, icra dairesi gibi yargı birimlerinde açılan dosyaların kaydını taşır.
| Dosya türü | UYAP’ta görünür mü? | Nereden sorgulanır |
|---|---|---|
| Asliye ticaret / asliye hukuk mahkemesinde açılan değer kaybı davası | Evet, taraf sıfatıyla | e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” veya UYAP Vatandaş Portalı |
| Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu | Hayır | Komisyon’un çevrim içi işlemler bölümü |
| Sigorta şirketindeki hasar dosyası | Hayır | Şirketin hasar ekranı; SBM kayıtları için e-Devlet |
| Hakem kararının icraya konulması | Evet | e-Devlet “İcra Dosyası Sorgulama” |
| Mirasçı olarak takip edilen dava | Evet | “Hukuk Dava Dosyası Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına)” |
UYAP Vatandaş Portalı’na e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza veya T.C. kimlik kartıyla giriş yapılır. Dosya taraf sıfatıyla eşleştiği için ayrıca esas numarası bilmek zorunlu değildir; ancak dava vekil aracılığıyla açıldıysa dosya yine tarafın kimliğiyle listelenir, vekilin ayrı bir portalı vardır.
Bir başka sık karşılaşılan durum, kararın icraya konulmasıdır. Tahkim aşamasında UYAP’ta hiçbir kayıt bulunmazken, lehe verilen hakem kararı ödenmediği için icra takibi başlatıldığında dosya bu kez “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde belirir. Yani aynı uyuşmazlık, aşamasına göre farklı sistemlerde görünür hâle gelir.
Değer Kaybı Dosyası e-Devlet’te Görünür mü?
e-Devlet’te “değer kaybı dosyası” adında müstakil bir kalem yoktur. Buna karşılık dosyanın izini süren üç kayıt e-Devlet üzerinden görülebilir. Bu ayrım netleştirilmediği için pek çok kişi, hizmet listesinde arama yapıp sonuç bulamayınca talebinin işleme alınmadığını düşünür.
| e-Devlet’te GÖRÜNEN | e-Devlet’te GÖRÜNMEYEN |
|---|---|
| Trafik poliçe ve hasar bilgileri (ihbar edilen hasar kaydı) | Değer kaybı tazminatının tutarı |
| Motorlu araç sigortalarında eksper atama durumu | Ödemenin yapılıp yapılmadığı |
| Trafik ve kasko eksper raporları | Sigorta şirketinin dosya içi yazışmaları |
| Mahkemede açılmış dava (Dava Dosyası Sorgulama) | Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu, e-Devlet hizmet listesinde ayrı kalem olarak yer almaz |
| Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı (ilgili kolluk biriminin ekranından) | Anlaşmalı tutanakla kapatılmış kazanın kolluk kaydı |
Buradaki en önemli incelik, tahkim satırındadır. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemleri e-Devlet Kapısı’nın hizmet listesinde ayrı bir kalem olarak durmaz; ancak Komisyon’un kendi sistemine giriş e-Devlet kimlik doğrulaması ile yapılır. Yani “e-Devlet’te tahkim dosyam görünmüyor” tespiti teknik olarak doğrudur, fakat e-Devlet şifresi tahkim dosyasına ulaşmanın anahtarıdır; sadece kapı e-Devlet menüsünde değil, Komisyon’un sitesindedir.
Kaza tespit tutanağı sorgulaması da ayrı bir kapıya bağlıdır ve bölgeye göre ikiye ayrılır. Polis bölgesinde meydana gelen kazalar için Emniyet Genel Müdürlüğü’nün, jandarma bölgesinde meydana gelenler için Jandarma Genel Komutanlığı’nın aynı adlı hizmeti kullanılır. Her iki hizmetin adında da “maddi hasarlı” ibaresi geçer; yaralanmalı ve ölümlü kazaların tutanakları bu ekranlardan sorgulanmaz. Yanlış kurumun ekranında sonuç çıkmaması, tutanağın var olmadığı anlamına gelmez.
Genel Şartlar’ın 2026 değişikliğiyle e-Devlet’in konumu güçlendi. A.2/j maddesindeki kalıcı veri saklayıcısı tanımına “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı” ibaresi eklendi. Bu, sigortacının hak sahibine yapacağı bildirimlerin e-Devlet üzerinden de geçerli biçimde yapılabileceği anlamına gelir. Dolayısıyla dosya sonucuna ilişkin bildirimin e-Devlet üzerinden gelmesi mümkündür ve bu bildirim hukuken geçerlidir. e-Devlet üzerinden başvurunun nasıl yapılacağı için e-Devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Eksper Atama Durumu Nasıl Sorgulanır?
Eksper atama durumu, dosyanın sigorta aşamasındaki en somut takip noktasıdır. İşlem teknik olarak Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinde yürür; e-Devlet burada yalnızca kimlik doğrulama katmanıdır. Sorgulama, atama sırasında verilen talep referans numarası ve sorgu şifresi ile yapılır; bu ikisi olmadan durum görüntülenemez.
Atama ekranının kritik bir özelliği vardır: sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığının beyanını ve başvuru tarihini ister. Bu, e-Devlet üzerinden eksper atamanın yazılı başvurunun yerine geçmediğini, aksine onu önkoşul saydığını gösterir. Girilecek tarih dilekçenin yazıldığı gün değil, dilekçenin sigorta şirketine ulaştığı gündür. Talep türü “Değer Kaybı Ataması”, sıfat ise “Mağdur / Sigorta Sözleşmesinden Menfaat Sağlayanlar” olarak seçilir. Durum kodları “Vekâlet Onayı Bekleniyor”, “Bekliyor” ve “Kapalı” biçiminde görüntülenir.
Belge yüklemek zorunlu değildir; yüklenmezse SBM kayıtları ile sigortacının dosyası esas alınır. Bu, hak sahibi bakımından tek yönlü bir risk taşır: lehe olan kayıtlar dosyaya girmemiş olabilir. Eksper raporuna itirazın nasıl yapılacağı için 1 Temmuz 2026 sonrası değer kaybı eksper raporuna itiraz yazımızdaki adımlar izlenebilir.
Eksper aşamasının kendi süre zinciri vardır ve bu süreler Karayolları Trafik Kanunu’ndaki sürelerden ayrıdır:
| Aşama | Süre | Sürenin sonucu |
|---|---|---|
| Sigorta şirketinin eksper ataması | 1 iş günü | Süre dolarsa hak sahibi kendisi atama yaptırabilir |
| Eksper raporunun düzenlenmesi | 3 iş günü | Rapor taraflara bildirilir |
| Rapora itiraz | 3 iş günü | İtiraz süresi geçerse rapor kesinleşir |
| İtiraz eksperinin raporu | 2 iş günü | Nihai rapor niteliğindedir |
| Yeniden eksper seçimi | 1 iş günü | Sıralı listeden atama yapılır |
| Sonucun hak sahibine bildirimi | Nihai raporu izleyen iş günü | ZMSS Genel Şartları A.5/a |
Sorgulamada “eksper atanmadı” sonucu görülüyorsa ve başvurunun üzerinden bir iş gününden fazla geçmişse, hak sahibi atamayı kendisi başlatabilir. Bu yetkinin kaynağı, şirketin atama süresini geçirmiş olmasıdır; e-Devlet üzerinden atama hakkının dayanağı da budur.
Sigorta Tahkim Komisyonu Dosyası Nereden Sorgulanır?
Tahkim başvurusu yapıldıysa sorgulama Komisyon’un kendi çevrim içi işlemler bölümünden yürütülür. Komisyon sekiz ayrı işlem sunar ve bunların tamamı e-Devlet kimlik doğrulamasıyla açılır. Başvuru numarası elde olmadığında bile sorgulama yapılabilmesi için ayrı bir ekran bulunur; bu ayrıntı çoğu kaynakta atlanır.
| İşlem | Ne işe yarar |
|---|---|
| Başvuru Sorgulamak | Başvurunun hangi aşamada olduğunu gösterir |
| Başvuru Numaranızı Öğrenme | Başvuru numarası bilinmiyorsa kimlik bilgisiyle numarayı bulur |
| Online Başvuru | Yeni uyuşmazlık başvurusu yapılır |
| İtiraz Başvurusu | Hakem kararına karşı itiraz yolu açılır |
| Online Belge Gönderimi | Dosyaya ek belge eklenir |
| Karar Görüntüleme | Verilen karara ve belge doğrulamaya erişilir |
| Bilirkişi Ücret Ödemesi | Dosyada istenen bilirkişi ücreti yatırılır |
| Islah / Bedel Artırım İşlemleri | Talep edilen tutar artırılır |
Sorgulamada görülecek aşamaların kanuni karşılıkları vardır. 5684 sayılı Kanun’un 30/15 maddesi uyarınca başvuru önce raportörler tarafından incelenir ve raportörler incelemeyi en geç on beş gün içinde tamamlamak zorundadır. Raportörce çözülemeyen başvuru sigorta hakemine iletilir. Bu, sorgulama ekranında “raportör incelemesinde” ibaresini gören kişiler için önemlidir: dosya henüz hakeme gitmemiştir ve dört aylık hakem süresi başlamamıştır.
Aynı maddenin devamı, uyuşmazlık konusu tutar belirli bir eşiğin üzerindeyse en az üç hakemden oluşan heyet kurulmasını zorunlu tutar ve hakemlerin yalnızca kendilerine verilen evrak üzerinden karar vereceğini belirtir. Duruşma ve tanık dinleme yoktur; bu yüzden sorgulamada “duruşma günü” aramak sonuçsuz kalır. Karar süresi 30/16 maddesinde düzenlenmiştir: hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; karar Komisyon müdürünce en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir.
Karara itiraz süresi, kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün ve bir defaya mahsustur. İtiraz ve temyiz bakımından uygulanacak parasal sınırlar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu kararıyla belirlenir; 22 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olan sınırlar 35.000 TL (kesinlik/itiraz), 122.000 TL (heyet teşekkülü) ve 383.000 TL (temyiz) olarak uygulanmaktadır. 19 Mart 2026’da yapılan değişiklikle itiraz ve temyiz bakımından başvurunun yapıldığı tarihteki sınır esas alınır; eskiden karar tarihi esastı. Sınırların ayrıntısı için Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarına karşı itiraz ve temyiz sınırları yazımıza, itiraz usulü için Sigorta Tahkim Komisyonu kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Tahkim yolunun kapanabileceği bir durum vardır ve sorgulama yapmadan önce bilinmesi gerekir. 5684 sayılı Kanun’un 30/14 maddesi, mahkemeye ve tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar hakkında Komisyon’a başvurulamayacağını hükme bağlar. Değer kaybı talebini önce tüketici hakem heyetine götürmek, tahkim yolunu kapatır. Tahkim sürecinin aşamaları için araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci ve tahkim başvurusu yazılarımız ayrıntılı bilgi verir.
Değer Kaybı Ödemesi Yattı mı, Nereden Öğrenilir?
Ödeme bilgisi e-Devlet’te görünmez; ödemenin yapılıp yapılmadığı ya sigorta şirketinin hasar ekranından ya da hak sahibinin banka hesabından takip edilir. Bu, sorgulamanın en sık sonuçsuz kalan ayağıdır, çünkü SBM kayıtları hasar ve eksper verisini taşır, tazminat tutarını ve ödeme hareketini değil.
Ödemenin ne zaman yapılması gerektiği kanunla bellidir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesi, sigortacıların hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorunda olduğunu düzenler. Süreyi başlatan olay dilekçenin yazılması değil, belgelerin sigortacıya ulaşmasıdır. Bu yüzden teslim tarihinin belgelenmesi (kaşeli alındı, iadeli taahhütlü gönderi, KEP kaydı) sorgulamanın ön koşuludur; teslim tarihi ispatlanamazsa sürenin dolduğu da gösterilemez.
Sekiz iş günü dolduğu hâlde ödeme yapılmamışsa sigortacı temerrüde düşer ve tazminata faiz işlemeye başlar. Sorgulamada “dosya ödemeye çıktı” ibaresi görülüp para hesaba geçmediyse, gecikmenin başladığı gün bu sekiz iş günlük sürenin bittiği gündür.
Ödemenin kime yapılacağı da sorgulamada karşılaşılan bir sorundur. 5684 sayılı Kanun’un Ek 6. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: tazminat alacağı sadece hak sahibine veya avukatına ödenir. Başka bir kişinin ya da şirketin hesabına yapılacak ödeme talebi bu hükme aykırıdır. Ödemenin gecikmesi hâlinde nasıl bir yol izleneceği araç değer kaybı tazminatı avukatsız nasıl talep edilir yazımızda anlatılmıştır.
Değer Kaybı Sonucu Nereden Öğrenilir? Kabul, Kısmi Ödeme ve Ret
Sonuç bildirimi öncelikle sigortacıdan gelir. Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi, sigortacının nihai eksper raporu kendisine ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde sonucu hak sahibine bildireceğini düzenler. Bildirim, A.2/j maddesindeki kalıcı veri saklayıcılarından biriyle yapılabilir: SMS, e-posta, mobil uygulama, SBM veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı. Bu nedenle sonucu öğrenmek için telefonla aramayı beklemek yerine, kayıtlı cep telefonu ve e-posta adresinin güncel olduğundan emin olmak gerekir.
Başvurunun cevaplanması ayrı bir süreye bağlıdır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapılmasını arar ve sigortacıya on beş gün içinde yazılı cevap verme yükümlülüğü getirir. Bu on beş gün ödeme süresi değildir; sorgulamada en çok karıştırılan nokta budur. Ödeme süresi 99. maddedeki sekiz iş günü, cevap süresi 97. maddedeki on beş gündür.
Sonuç üç biçimde çıkar ve her birinin sorgulamadaki karşılığı farklıdır:
| Sonuç | Ekranda görünen | Bundan sonra ne olur |
|---|---|---|
| Kabul ve tam ödeme | Dosya “ödendi” veya “kapalı” durumuna geçer | Ödeme sekiz iş günü içinde hak sahibinin hesabına yapılır |
| Kısmi ödeme | Dosya kapanır, tutar talebin altındadır | Fark için tahkim veya dava yolu açıktır; alınan ödeme talep hakkını tek başına sona erdirmez |
| Ret | Dosya “reddedildi” durumuna geçer, ret gerekçesi yazılır | Ret yazısı tahkim başvurusunun belgesidir |
| Cevapsızlık | Ekranda değişiklik olmaz | On beş iş günü cevapsızlık, tahkim başvurusu için tek başına yeterlidir |
Cevapsızlık satırı kanunla desteklenir. 5684 sayılı Kanun’un 30/13 maddesi, Komisyon’a gidilebilmesi için talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olmasını arar; ayrıca sigortacının başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesinin de Komisyona başvuru için yeterli olduğunu belirtir. Yani cevap alamamak bir çıkmaz değil, tahkim kapısını açan durumdur.
Kısmi ödeme satırı da ayrıca önemlidir. Düşük bir tutarı kabul edip imza atmak yolu kapatmaz. Karayolları Trafik Kanunu’nun 111/2 maddesi, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Aynı maddenin birinci fıkrası, kanunun öngördüğü hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar.
Sigorta Şirketine Göre Değer Kaybı Sorgulama
Sorgulama ekranının adı şirketten şirkete değişse de mantık aynıdır: dosya, kusurlu aracın trafik sigortasını yapan şirkette açılır ve o şirketin hasar sisteminden takip edilir. Kendi sigortacınızın ekranı, karşı tarafın şirketinde açılmış dosyayı göstermez.
| Adım | Yapılacak işlem |
|---|---|
| 1. Muhatabı belirleyin | Kusurlu aracın trafik sigortacısını, e-Devlet “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” veya kaza tutanağındaki poliçe bilgisinden tespit edin |
| 2. Hasar dosya numarasını edinin | Başvuru sırasında verilen numara; bilinmiyorsa şirket müşteri hizmetlerinden kimlik ve plaka ile alınabilir |
| 3. Şirketin hasar ekranından sorgulayın | Türkiye Sigorta, Anadolu Sigorta, Axa, Allianz, Sompo, Ray, Quick, Zurich gibi şirketlerin tamamında çevrim içi hasar takip ekranı bulunur |
| 4. Eksper aşamasını ayrıca sorgulayın | e-Devlet üzerinden “Eksper Atama Durum Sorgulama” ile şirket ekranından bağımsız teyit alınır |
| 5. Sonuç yoksa yazılı başvuruyu belgeleyin | KTK m.97 cevap süresi ve m.99 ödeme süresi ancak belgelenen teslim tarihinden işler |
Marka bazlı sorgulamada dikkat edilmesi gereken nokta, şirket ekranının yalnızca kendi kayıtlarını göstermesidir. Bir şirkette dosya bulunamaması, kazayla ilgili hiçbir kayıt olmadığı anlamına gelmez; muhtemelen muhatap şirket yanlış belirlenmiştir. Şirkete özel süreç anlatımı için Türkiye Sigorta değer kaybı başvuru süreci yazımızdaki adımlar örnek alınabilir.
Araç Değer Kaybı Tazminatı İçin İzlenmesi Gereken Adımlar
Bir trafik kazası sonrasında aracın piyasa değerinde meydana gelen kaybı telafi etmek amacıyla araç değer kaybı tazminatı talep etmek, belirli adımları takip etmeyi gerektirir. Bu adımları doğru bir şekilde izlemek, süreçte hızlı ilerlemenin yanı sıra hak kaybının önüne geçmek için kritik öneme sahiptir. İşte bu tazminata ulaşmak için izlenmesi gereken temel adımlar:
1. Kazanın belgelenmesi: Kazanın ardından olay yerinde kolluk tarafından tutanak düzenlenir ya da taraflarca anlaşmalı tutanak doldurulur. Maddi hasarlı ve araçların kaldırıldığı kazalarda kolluk tutanak düzenlemez; bu, sürecin başlamasına engel değildir. Tutanakta kusur oranı yazmaz, yalnızca ihlal edilen trafik kuralı belirtilir.
2. Kusurlu tarafın sigorta şirketine yazılı başvuru: Başvuru, kusurlu aracın trafik sigortacısına yapılır. Genel Şartlar’ın C.5 maddesi bildirim kanallarını sayar: şirket merkezine, sözleşmedeki temsilciliğe ya da acenteye; noter eliyle veya taahhütlü mektupla. İmza karşılığı elden verilen mektup ve telgraf da taahhütlü mektup hükmündedir. Sözleşmede belirlenen elektronik haberleşme yöntemi de geçerlidir. Yalnızca e-posta göndermek tek başına yeterli sayılmayabilir; teslimin belgelenmesi gerekir.
3. Eksper atamasının izlenmesi: Sigortacı eksper atar; atama bir iş günü içinde yapılmazsa hak sahibi atamayı kendisi başlatabilir. Bu aşama e-Devlet üzerinden “Eksper Atama Durum Sorgulama” ile takip edilir. Ayrı bir ekspertiz raporu hazırlatmak ve bunun ücretini ödemek gerekmez.
4. Sonucun beklenmesi ve sorgulanması: Nihai eksper raporu ulaştıktan sonra sigortacı sonucu izleyen iş günü içinde bildirir. Yazılı başvuruya cevap süresi on beş gün, ödeme süresi belgelerin ulaşmasından itibaren sekiz iş günüdür. Bu aşamada dosya, şirketin hasar ekranından ve e-Devlet’teki eksper kayıtlarından takip edilir.
5. Olumsuz sonuçta tahkim veya dava: Talep reddedilir, kısmen karşılanır ya da on beş iş günü cevapsız kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir. Dava tercih edilirse görevli mahkeme davalıya göre asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemesidir. Sigorta şirketine karşı açılacak ticari davada Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca arabuluculuk dava şartıdır; tahkime giderken arabuluculuk gerekmez. Dava dilekçesi örneği için araç değer kaybı tazminatı dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Bu adımları dikkatle takip ederek hakkınız olan değer kaybını tazmin etme konusunda daha güçlü bir pozisyon elde edebilirsiniz. Araç değer kaybı dosya sorgulama düzenli olarak yapılmalı ve süreç boyunca gerekli belgelerin eksiksiz sunulduğundan emin olunmalıdır. Zamanaşımı bakımından Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi esastır: tazminat talebi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl, her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır.
Sorgulama Sonucu Olumsuzsa Hangi Yol İzlenir?
Sorgulamada ret ya da düşük ödeme görüldüğünde iki yol açılır: Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme. Hangi yolun seçileceği, sonraki sorgulamanın hangi ekrandan yapılacağını da belirler.
| Ölçüt | Sigorta Tahkim Komisyonu | Mahkeme |
|---|---|---|
| Ön koşul | Yazılı başvuru + ret belgesi veya 15 iş günü cevapsızlık | KTK m.97 yazılı başvuru |
| Arabuluculuk | Gerekmez | Sigortacıya karşı ticari davada dava şartı (TTK m.5/A) |
| Karar süresi | Hakem görevlendirmesinden itibaren 4 ay | Yargılama süresine bağlı |
| Yargılama biçimi | Evrak üzerinden, duruşmasız | Duruşmalı, tanık ve bilirkişi delili |
| Ret hâlinde vekâlet ücreti riski | AAÜT’de belirlenen ücretin beşte biri | Tam vekâlet ücreti |
| Takip ekranı | Komisyon’un çevrim içi işlemleri | e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” / UYAP |
Tahkimin risk tarafındaki farkı 5684 sayılı Kanun’un 30/17 maddesinden gelir: talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde belirlenen vekâlet ücretinin beşte biridir. Hakem ücretini ise 30/18 maddesi uyarınca Komisyon öder. Zorunlu sigortalarda, sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahibi tahkimden yararlanabilir.
Tüketici hakem heyeti bu iki yolun alternatifi değildir. 30/14 maddesi gereği tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıkta Komisyon’a başvurulamaz; heyete gitmek tahkim kapısını kapatır. Değer kaybı uyuşmazlıklarında doğru mercii ya Tahkim Komisyonu ya da mahkemedir.
Araç Değer Kaybı Davası İçin Arabuluculuk Zorunlu Mu?
Bu sorunun tek bir cevabı yok; cevap davayı kime karşı açtığınıza göre değişir. Sigorta şirketine karşı açılan davada arabuluculuk dava şartıdır, kusurlu sürücüye veya araç sahibine karşı açılan davada değildir. Aradaki farkı doğuran şey, uyuşmazlığın ticari dava sayılıp sayılmadığıdır.
Sigorta şirketine karşı açılacaksa arabulucuya gitmek zorunludur. Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, “tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın” bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan davaları ticari dava sayar. Sigorta sözleşmesi TTK’nın kendi içinde düzenlendiği için, zorunlu trafik sigortacısına yöneltilen değer kaybı talebi mutlak ticari davadır — poliçe sahibinin esnaf, memur ya da emekli olması sonucu değiştirmez. TTK m.5/A ise ticari davalardan “konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında” arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı hâline getirir. Değer kaybı tazminatı tam olarak bu tanıma girer.
Kusurlu sürücüye veya araç sahibine karşı açılacaksa zorunlu değildir. Bu dava haksız fiile dayanır, ticari dava değildir. Arabuluculuğun dava şartı olduğu hâlleri sayan Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B’nin listesi de dörtle sınırlıdır: kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklar ve komşu hakkı. Araç değer kaybı bu listede yer almaz. İsteğe bağlı olarak yine de arabulucuya gidilebilir, ama gitmemek davanın reddine yol açmaz.
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuruyorsanız arabuluculuk aranmaz. Dava şartı olan arabuluculuk yalnızca dava için öngörülmüştür; tahkim başvurusu dava değildir. Bu yüzden tahkim yolunu seçen hak sahibi doğrudan başvurusunu yapar.
| Davalı kim | Dava ticari mi | Görevli mahkeme | Arabuluculuk |
|---|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortacısı | Evet (TTK m.4/1-a) | Asliye ticaret | Dava şartı |
| Kusurlu sürücü / araç sahibi | Hayır (haksız fiil) | Asliye hukuk | İsteğe bağlı |
| Sigortacı + sürücü birlikte | Sigortacı yönünden evet | Asliye ticaret | Dava şartı |
| Sigorta Tahkim Komisyonu | — | — | Aranmaz |
Sık karşılaşılan bir yanılgıyı burada düzeltmek gerekir: “davam asliye hukukta görülüyor, o hâlde arabuluculuk gerekmez” çıkarımı her zaman doğru değildir. TTK m.5/4’e göre asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresinde ticari davaya asliye hukuk mahkemesi bakar; dava ticari niteliğini kaybetmez, yalnızca ona bakan mahkeme değişir. Dolayısıyla küçük bir ilçede sigortacıya karşı asliye hukukta açılan değer kaybı davasında da arabuluculuk dava şartı olmaya devam eder. Görevli ve yetkili mahkemenin nasıl belirlendiğini değer kaybı davası kime açılır yazımızda ayrıntılı anlattık.
Arabuluculuk başvurusu nereye ve nasıl yapılır?
Başvuru, HUAK m.18/A’nın dördüncü fıkrası uyarınca yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne. Uyuşmazlık türü olarak ticari uyuşmazlık seçilir, çünkü dava şartını doğuran hüküm TTK m.5/A’dır. Arabulucuyu büro listeden belirler; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir.
Süre bakımından ticari uyuşmazlığın kendi kuralı vardır: TTK m.5/A’nın ikinci fıkrasına göre arabulucu başvuruyu görevlendirmeden itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir. Genel arabuluculuk süresi olan üç hafta, ticari uyuşmazlıkta uygulanmaz.
Arabuluculuk zamanaşımını durdurur mu?
Evet, durdurur — ve bu, sigorta şirketine yapılan yazılı başvurudan farkıdır. HUAK m.18/A’nın on beşinci fıkrası açıktır: arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Buna karşılık sigortacıya yapılan başvuru, zamanaşımını kesen sebepler arasında sayılmamıştır. Zamanaşımının dolmasına az kalmış bir dosyada bu ayrım doğrudan hak kaybı doğurabilir.
İlk toplantıya katılmazsanız ne olur?
Geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmayan taraf, HUAK m.18/A’nın on birinci fıkrası uyarınca davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca karşı taraf lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Her iki taraf da katılmazsa, açılacak davada taraflar kendi yargılama giderlerini üstlenir. Toplantı çağrısını önemsememek, kazanılan davada bile cepten ödeme anlamına gelebilir.
Ücret tarafında ise anlaşma sağlanırsa arabuluculuk ücreti aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır. Anlaşma sağlanamaz ve görüşme iki saati aşmazsa, iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; iki saati aşan kısım taraflarca eşit paylaşılır. Ödenen tutar yargılama giderlerine dâhildir. Tahkim yolunun ücret ve süre karşılaştırması için değer kaybı tahkim süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Dosyanızı Başkası Takip Edebilir mi? Takip Yetkisi ve Danışmanlık Firmaları
Değer kaybı dosyasını herkes takip edemez. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun Ek 6. maddesi, tazminat alacağının kimler tarafından takip edilebileceğini sayarak sınırlar. Bu hüküm, “dosyamı bir firmaya verdim ama sorgulayamıyorum” durumunun hukuki karşılığıdır ve kaza sonrası gelen tanıtım aramalarının değerlendirilmesinde belirleyicidir.
Maddenin birinci fıkrasına göre sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlardan talep edilecek tazminat alacağı ancak şu kişilerce takip edilebilir: alacaklı tarafından bizzat; alacaklının kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat vasıtasıyla; alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı vasıtasıyla. Takip yetkisi, sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlar nezdinde yapılacak işlemleri kapsar.
İkinci fıkra daha da kesindir: tazminat alacağı sadece hak sahibine veya avukatına ödenir ve birinci fıkrada sayılanlar dâhil hiç kimseye devredilemez. Bu iki fıkranın birlikte sonucu şudur: hak sahibi ile avukatı ya da sayılan yakınları dışındaki bir kişi veya şirket, sigorta şirketi nezdinde dosyayı takip etme yetkisine kanunen sahip değildir ve alacağı devralamaz.
Pratik sonuç sorgulama açısından nettir: dosyayı bu listenin dışındaki bir aracıya bırakmış olmak, hak sahibinin kendi sorgulama hakkını ortadan kaldırmaz. Hak sahibi her zaman kendi kimliğiyle sigorta şirketine, e-Devlet üzerinden SBM kayıtlarına ve varsa Tahkim Komisyonu dosyasına erişebilir. Avukatla takip söz konusuysa vekâletnamenin kapsamı önem taşır; vekâletname örneği ve özel yetki konusu için araç değer kaybı vekâletname örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Aşamada Ne Kadar Beklenir? Süre Tablosu
Sorgulama yapan kişinin en çok ihtiyaç duyduğu bilgi, ekrandaki durumun ne kadar süreceğidir. Aşağıdaki tablo, birbirine karıştırılan süreleri dayanağıyla birlikte ayırır.
| Süre | Dayanak | Neyi başlatır / sonucu |
|---|---|---|
| 1 iş günü | ZMSS Gen. Şart. A.5/a | Nihai eksper raporu ulaştıktan sonra sonucun hak sahibine bildirilmesi |
| 3 iş günü | Eksper atama uygulaması | Eksper raporunun düzenlenmesi; rapora itiraz süresi de 3 iş günü |
| 8 iş günü | KTK m.99 | Belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten itibaren ödeme; dolunca temerrüt ve faiz |
| 15 gün | KTK m.97 | Sigortacının yazılı cevap süresi; sonunda dava veya tahkim yolu açılır |
| 15 iş günü | 5684 m.30/13 | Cevapsızlık hâlinde Tahkim Komisyonu’na başvuru için yeterli süre |
| 15 gün | 5684 m.30/15 | Raportör incelemesinin tamamlanma süresi |
| 4 ay | 5684 m.30/16 | Hakemin görevlendirildiği tarihten itibaren karar verme süresi |
| 3 iş günü | 5684 m.30/16 | Kararın Komisyon müdürünce taraflara bildirilmesi |
| 10 gün | 5684 m.30/12 | Hakem kararına itiraz; kararın bildiriminden itibaren, bir defaya mahsus |
| 2 yıl | KTK m.111/2 | Yetersiz olduğu açıkça belli anlaşmanın iptali |
| 2 yıl / 10 yıl | KTK m.109 | Zamanaşımı: öğrenmeden 2 yıl, kaza gününden 10 yıl; suç oluşturan fiilde ceza zamanaşımı |
Tabloda dikkat edilmesi gereken nokta, dört aylık hakem süresinin başvuru tarihinde değil, hakemin görevlendirildiği tarihte başlamasıdır. Başvuru önce raportöre gider ve raportör incelemesi on beş güne kadar sürebilir. Bu nedenle “başvurdum, dört ay geçti” hesabı çoğu dosyada yanlış çıkar; sayaç, sorgulama ekranında hakem görevlendirmesinin göründüğü tarihten işlemeye başlar.
Değer Kaybı Sorgulamada Sık Yapılan Beş Hata
Araç değer kaybı davası sorgulama işleminde sonuç alınamamasının çoğu sebebi teknik değil, yanlış varsayımdır. Aşağıdaki beş hata, en çok tekrarlananlardır.
- Ayrı bir “değer kaybı dosya numarası” aramak. Genel Şartlar A.5/a uyarınca araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır; talep aynı hasar dosyasında bir kalem olarak yürür.
- Tahkim başvurusunu UYAP’ta aramak. Tahkim yargı teşkilatının dışındadır; kayıt Komisyon’un kendi sistemindedir.
- Kendi sigortacısının ekranından sorgulamak. Dosya kusurlu aracın trafik sigortacısında açılır; SBM Yönetmeliği m.24/1 erişimi kişinin taraf olduğu sözleşmelerle sınırlar.
- On beş günü ödeme süresi sanmak. On beş gün KTK m.97’deki cevap süresidir; ödeme süresi m.99’daki sekiz iş günüdür ve belgelerin ulaştığı tarihten işler.
- Katsayı tablosuyla tutar hesaplamaya çalışmak. Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 sayılı ekler 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırıldı; internetteki rayiç değer × hasar katsayısı × kilometre katsayısı formüllerinin dayanağı kalmadı. Bugünkü ölçüt ikinci el satış değeri farkıdır.
Bu beş maddeyi kontrol ettikten sonra hâlâ sonuç alınamıyorsa sıradaki adım sorgulama değil, yazılı başvurunun teslim tarihini belgelemektir. Sürelerin işlemeye başladığı gün ispatlanmadan gecikme de ileri sürülemez. 1 Temmuz 2026 sonrası uygulamanın bütününe ilişkin değerlendirme için hasar ve değer kaybında yeni düzenlemeler yazımıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Araç değer kaybı nedir?
Araç değer kaybı, bir aracın trafik kazası sonucunda piyasadaki ikinci el değerinin düşmesidir. Araç tamir edilmiş olsa bile kaza geçmişi nedeniyle ikinci el piyasasında kaza öncesi değerinin altına satılabilir. ZMSS Genel Şartları’nın A.5/a maddesi bu kaybı Maddi Zararlar Teminatı içinde sayar ve ölçütü, aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarımdan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark olarak tanımlar.
Araç değer kaybı nasıl hesaplanır?
Hesaplama, 1 Temmuz 2026’dan itibaren atanan sigorta eksperi tarafından yapılır. Eksper; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar, geçmiş hasar durumu ve kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farkı dikkate alır. İnternette dolaşan “rayiç değer × hasar boyutu katsayısı × kilometre katsayısı” formüllerinin dayanağı olan Ek-1, Ek-2, Ek-3 ve Ek-7 sayılı ekler 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmıştır. Yaş ve kilometre artık hesabı sıfırlayan baraj değil, değerlendirmede dikkate alınan kriterlerdir. Yaklaşık bir tutar görmek isteyenler araç değer kaybı hesaplama sayfamızı kullanabilir; bu sonuç eksper raporunun yerine geçmez.
Araç değer kaybı tazminatı almak için hangi şartlar gereklidir?
Kazada karşı tarafın tamamen veya kısmen kusurlu olması, aracın trafikten çekme ya da hurda işlemi görmemiş olması ve talebin zamanaşımı içinde ileri sürülmesi gerekir. Zamanaşımı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesindedir: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl. Kaza suç oluşturuyorsa ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse o süre uygulanır. Hak sahibinin kazada yüzde yüz kusurlu olmaması yeterlidir; kısmi kusurda kendi kusur payına düşen kısım düşülerek ödeme yapılır.
Değer kaybı davası UYAP’ta görünür mü?
Mahkemede açılmış dava UYAP’ta taraf sıfatıyla görünür; Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılmış başvuru görünmez. Mahkeme dosyası için e-Devlet Kapısı’ndaki “Dava Dosyası Sorgulama” hizmeti ya da UYAP Vatandaş Portalı kullanılır. Hakem kararı ödenmediği için icra takibi başlatılmışsa dosya bu kez “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde görünür hâle gelir.
Değer kaybı davası e-Devlet’te görünür mü?
e-Devlet’te “değer kaybı dosyası” adında müstakil bir hizmet yoktur. Görünen kayıtlar trafik poliçe ve hasar bilgileri, eksper atama durumu ve düzenlenmiş eksper raporlarıdır; mahkemede dava açılmışsa dava dosyası da görünür. Tazminat tutarı ve ödemenin yapılıp yapılmadığı e-Devlet’te yer almaz. Tahkim başvurusu e-Devlet hizmet listesinde ayrı bir kalem değildir, ancak Komisyon’un kendi sistemine giriş e-Devlet kimliğiyle yapılır.
Araç değer kaybı dosyası nereden takip edilir?
Araç değer kaybı davası sorgulama işleminde takip noktası dosyanın aşamasına göre değişir. Sigorta şirketine başvuru aşamasında şirketin hasar ekranı; eksper aşamasında e-Devlet üzerinden SBM hizmetleri; tahkim aşamasında Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemleri; dava aşamasında e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” veya UYAP Vatandaş Portalı kullanılır. Bir kapıda kayıt bulunamaması, dosyanın olmadığı değil, o aşamada olmadığı anlamına gelir.
Değer kaybı sonucu nasıl öğrenilir?
Sonuç öncelikle sigortacının bildirimiyle öğrenilir. Genel Şartlar A.5/a maddesi, nihai eksper raporunun sigortacıya ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde sonucun hak sahibine bildirilmesini zorunlu tutar. Bildirim SMS, e-posta, mobil uygulama, SBM veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı gibi kalıcı veri saklayıcılarıyla yapılabilir. Ayrıca yazılı başvuruya Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca on beş gün içinde yazılı cevap verilmesi gerekir.
Değer kaybı parası ne zaman yatar?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesine göre sigortacı, genel şartlarla belirlenen belgelerin merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır. Süre belgelerin ulaşmasıyla başlar, dilekçenin yazıldığı tarihle değil. Sekiz iş günü dolduğu hâlde ödeme yapılmazsa sigortacı temerrüde düşer ve tazminata faiz işler.
Değer kaybının yattığını nasıl öğrenebilirim?
Ödeme hareketi e-Devlet’te ya da SBM kayıtlarında görünmez. Yatan tutar hak sahibinin banka hesabından, dosyanın ödeme durumu ise sigorta şirketinin hasar sorgulama ekranından takip edilir. Ödeme yalnızca hak sahibine veya avukatına yapılabilir; 5684 sayılı Kanun’un Ek 6/2 maddesi tazminat alacağının başkasına devredilmesini yasaklar.
Tahkim başvuru numaramı bilmiyorum, nasıl sorgularım?
Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemleri arasında “Başvuru Numaranızı Öğrenme” adında ayrı bir ekran bulunur. Bu ekrandan kimlik bilgisiyle başvuru numarası öğrenilir, ardından “Başvuru Sorgulamak” ekranından dosyanın aşaması görüntülenir. Her iki işlem de e-Devlet kimlik doğrulamasıyla açılır.
Tahkim başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Başvuru önce raportörlerce incelenir; 5684 sayılı Kanun’un 30/15 maddesi raportörlere en geç on beş gün süre verir. Dosya hakeme iletildikten sonra 30/16 maddesi uyarınca hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır. Dört aylık süre başvuru tarihinde değil, hakem görevlendirmesiyle başlar. Karar, Komisyon müdürünce en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir.
SBM üzerinden değer kaybı sorgulanabilir mi?
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin e-Devlet üzerinden sunduğu hizmetlerle hasar kaydı, eksper atama durumu ve eksper raporları sorgulanabilir. Değer kaybı tutarı bu ekranlarda yer almaz. SBM Yönetmeliği’nin 15/3 maddesi, eksper görevlendirilmese dahi ihbar edilen tüm hasarların veri tabanına gireceğini düzenler; kaydı doğuran olay ödeme değil ihbardır. Ekspertiz raporları ise 15/9 maddesi uyarınca Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez.
Değer kaybı dosyamı bir danışmanlık firması takip edebilir mi?
5684 sayılı Kanun’un Ek 6/1 maddesi takip yetkisini sayarak sınırlar: alacaklının bizzat kendisi, kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat, ya da alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı. Bu listenin dışındaki kişi ve şirketler sigorta şirketi nezdinde dosyayı takip etme yetkisine sahip değildir. Ek 6/2 maddesi ayrıca tazminat alacağının hiç kimseye devredilemeyeceğini hükme bağlar.
Sorgulamada ret göründü, ne yapmalıyım?
Ret yazısı, tahkim başvurusunun ön koşulunu karşılayan belgedir. 5684 sayılı Kanun’un 30/13 maddesi, talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmesini ya da on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemesini Komisyon’a başvuru için yeterli sayar. Ret sonrası için kısa bir hak düşürücü süre bulunmaz; sınırı belirleyen, Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesindeki zamanaşımıdır. Tüketici hakem heyetine başvurmak tahkim yolunu kapatacağı için bu tercih dikkatle yapılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosyaya ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanızın aşaması, kusur durumu ve poliçe kapsamı sonucu doğrudan etkilediğinden, sorgulamada karşılaştığınız duruma göre değerlendirme yapılması gerekir. Kaza sonrası talep ve takip süreçleriniz için maddi hasarlı trafik kazası hizmet sayfamız üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Mevzuat kaynakları: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, ZMSS Genel Şartları değişikliği (RG 12.06.2026) ve e-Devlet SBM hizmetleri.
