Araç Değer Kaybı Davası Sorgulama
Araç değer kaybı davası sorgulama, kaza sonrası açılan tazminat dosyasının hangi aşamada olduğunu ve talebin ne durumda beklediğini öğrenme işlemidir. Bu konudaki en yaygın yanılgı, tek bir ekranın her şeyi göstereceğini sanmaktır. Değer kaybı talebi kusurlu tarafın trafik sigortası şirketinde başlar, uyuşmazlığa dönerse Sigorta Tahkim Komisyonu’na, dava açılırsa mahkemeye taşınır; eksper aşaması da ayrıca e-Devlet üzerinden izlendiği için ortaya dört ayrı sorgulama kapısı çıkar ve her kapı yalnız kendi aşamasının verisini gösterir.
Bu yazı, değer kaybı sorgulama işlemini aşama aşama ayırır: sigorta şirketindeki hasar dosyası, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden yürüyen eksper atama kaydı, Tahkim Komisyonu başvurusu ve mahkemede açılmış dava. Her biri için hangi ekranın kullanılacağını, hangi bilgilerin isteneceğini, e-Devlet’te neyin görünüp neyin görünmediğini ve kanunun her aşamaya bağladığı süreleri madde numarasıyla birlikte veriyoruz.
Özet — Değer kaybı dosyası tek bir yerden takip edilmez; hangi aşamadaysanız sorgulama kapısı değişir.
- Sigorta şirketi aşaması: hasar dosya numarasıyla şirketin kendi hasar ekranından; e-Devlet’te müstakil “değer kaybı dosyası” kalemi yoktur.
- e-Devlet’te görünenler: SBM tarafında trafik poliçe ve hasar bilgileri, eksper atama durumu ve trafik-kasko eksper raporları; dava açılmışsa “Dava Dosyası Sorgulama” kaydı. Ödeme hareketi görünmez; değer kaybı tutarı sigortacının yazılı bildiriminden öğrenilir.
- Tahkim aşaması: Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kendi çevrim içi sistemi kullanılır; başvuru numarası bilinmiyorsa ayrı bir “Başvuru Numaranızı Öğrenme” ekranı vardır.
- Dava aşaması: mahkemede açılan dava e-Devlet’teki “Dava Dosyası Sorgulama” hizmetinde ve UYAP Vatandaş Portalı’nda taraf sıfatıyla görünür; tahkim başvurusu UYAP’ta görünmez.
- Takip yetkisi sınırlıdır: 5684 sayılı Kanun’un Ek 6. maddesi uyarınca dosyayı yalnız hak sahibi, kanuni temsilcisi ya da bizzat vekâlet verilen avukat veya yakın aile bireyi takip edebilir; tazminat alacağı hiç kimseye devredilemez.
Araç Değer Kaybı Davası Sorgulama Nereden Yapılır? Dört Ayrı Kapı
Doğru ekranı seçmenin tek yolu, dosyanın hangi aşamada olduğunu bilmektir. Araç değer kaybı davası sorgulama aramasıyla gelen kullanıcıların çoğu aslında tek bir soru sorar: “Talebim ne durumda?” Bu sorunun cevabı dört ayrı yerde durur ve her kapı yalnız kendi aşamasının verisini gösterir. “Değer kaybı davası nereden takip edilir”, “değer kaybı davası nasıl takip edilir” ya da “araç değer kaybı davası sonucu nereden öğrenilir” sorularının hepsi, önce dosyanın hangi aşamada olduğunun belirlenmesini gerektirir.
| Aşama | Sorgulama kapısı | Gereken bilgi | Ne görürsünüz |
|---|---|---|---|
| Sigorta şirketine başvuru yapıldı | Şirketin hasar sorgulama ekranı / çağrı merkezi | Hasar dosya numarası, plaka, T.C. kimlik numarası | Dosya durumu, istenen eksik belge, ödeme kararı |
| Eksper atandı / rapor bekleniyor | e-Devlet → SBM hizmetleri (EKSİST altyapısı) | e-Devlet kimlik doğrulaması; atama için talep referans numarası ve sorgu şifresi | Eksper atama durumu, düzenlenmiş eksper raporu |
| Tahkim başvurusu yapıldı | Sigorta Tahkim Komisyonu çevrim içi işlemleri | Başvuru (esas) numarası ve kimlik bilgisi; numara bilinmiyorsa ayrı sorgu ekranı | Başvurunun aşaması, karar, ıslah ve itiraz işlemleri |
| Mahkemede dava açıldı | e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” / UYAP Vatandaş Portalı | e-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza veya T.C. kimlik kartı | Esas numarası, duruşma günü, tensip ve ara kararlar, dosya evrakı |
Tablodaki ayrımın pratik sonucu şudur: sigorta şirketine başvurmuş ama henüz tahkime ya da mahkemeye gitmemiş bir kişi, UYAP’ta ya da e-Devlet’in dava ekranında hiçbir kayıt bulamaz. Bu, dosyanın kaybolduğu anlamına gelmez; o aşamada dosya yargı sisteminde değil, sigortacının kendi hasar sisteminde durmaktadır. Aynı şekilde tahkim başvurusu da UYAP’ta görünmez, çünkü tahkim 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesine dayanan ayrı bir uyuşmazlık çözüm usulüdür.
Sorgulama yaparken hangi numaranın hangi kapıya ait olduğunu karıştırmamak gerekir. Hasar dosya numarası sigorta şirketinin verdiği numaradır; başvuru numarası Tahkim Komisyonu’nun verdiği numaradır; esas numarası ise mahkemenin verdiği numaradır. Üçü birbirinin yerine kullanılamaz ve birinde sonuç alamamak diğerinde kayıt olmadığını göstermez.
Alo 193 üzerinden başvurduysanız referans numarasıyla nasıl takip edilir?
1 Eylül 2026’dan itibaren motorlu araç sigortalarında hasar başvurusu, şirketlerin kendi kanallarına ek olarak Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi bünyesindeki Ortak Hasar İhbar Merkezi (OHİM) ve Alo 193 hattı üzerinden de yapılabilir (SEDDK 2026/22 sayılı Genelge m.1 ve m.4). Bu kanalda dördüncü bir numara doğar: Merkez her başvuru için bir referans numarası üretir ve bunu hem başvurana hem de talebin iletildiği kuruluşa gönderir (m.5/2). Referans numarası şirketin hasar dosya numarası değildir; başvurunun hangi tarih ve saatte alındığının kaydıdır.
Takip açısından üç kural önemlidir. Birincisi, OHİM’den yapılan ve geçerli kabul edilen başvuru, talebin Merkez veri tabanına ulaştığı tarih ve saat itibarıyla ilgili şirkete yapılmış sayılır; sistem kesintileri ve teknik gecikmeler süre hesabında başvuran aleyhine dikkate alınamaz (m.4/2). İkincisi, talep karşı aracın kaza tarihinde geçerli trafik sigortasını düzenleyen şirkete Merkez tarafından iletilir (m.5/3-a); karşı tarafın sigorta şirketini bilmeyen kişi için en pratik yol budur, çünkü kendi e-Devlet ekranınızda karşı aracın poliçesi görünmez. Üçüncüsü, şirket bilgilerin kendisine iletilmesini takip eden iş günü içinde çağrı merkezi aracılığıyla sizinle iletişime geçmek ve belgeler, ekspertiz ve araç hasarıyla birlikte değer kaybı hesabı yapılacağı konusunda bilgi vermek zorundadır (m.6). Bu temastan sonra dosya, şirketin verdiği hasar dosya numarasıyla şirket ekranından izlenir. Telefonla yapılan başvurunun KTK m.97’deki yazılı başvuru şartının yerine geçip geçmediği genelgede düzenlenmemiştir; referans numarasını saklamak ve yazılı başvuruyu ayrıca belgelemek güvenli yoldur. Hattın işleyişi için Alo 193 sigorta hasar ihbar hattı yazımıza bakabilirsiniz.
Araç Değer Kaybı Davası Nedir ve Kimler Başvurabilir?
Trafik kazaları sonucunda araçların ikinci el piyasa değerinde oluşan düşüşler, birçok araç sahibi için maddi kayıplara yol açmaktadır. İşte tam bu noktada, araç değer kaybı davaları devreye girer. Araç değer kaybı davası, kazaya karışarak hasar alan bir aracın onarılmış olmasına rağmen, piyasa değerindeki azalma nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini amaçlayan bir hukuki süreçtir. Bu tazminat türü, aracını satmak istediğinde değer kaybı yaşayan hak sahipleri için büyük önem taşır.
Değer kaybı, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Genel Şartları’nın A.5/a maddesinde Maddi Zararlar Teminatı içinde sayılır. 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle bu maddenin ölçütü yeniden yazıldı: değer kaybı artık aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımları, geçmiş hasar durumu ve kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarımdan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark dikkate alınarak, atanacak sigorta eksperince tespit edilir.
Peki kimler bu davaya başvurabilir? Araç değer kaybı talebinde bulunabilmek için kazanın oluşumunda karşı tarafın tamamen ya da kısmen kusurlu olması gerekmektedir. Kusurun tamamen karşı tarafta olması şart değildir: Karayolları Trafik Kanunu’nun 92/g maddesi yalnızca hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini teminat dışı bırakır. Yüzde kırk kusurlu bir sürücü, zararın yüzde altmışını sigortadan talep edebilir. Talep hakkı aracın kayıtlı malikine aittir; araç satılmışsa kaza tarihindeki malik talepte bulunur. Alacak araca değil kişiye bağlıdır; 5684 sayılı Kanun’un Ek 6/2 maddesi sigortacıdan istenecek tazminat alacağının devrini de yasakladığı için aracı sonradan satın alan kişi bu talebi kendi adına yürütemez.
Başvuru yapacak kişiler arasında, bireysel araç sahiplerinden şirket araçlarına kadar geniş bir kitle yer alır. Ticari araçlar da değer kaybı talep edebilir; ticari kullanım talebi engellemez. Buna karşılık iki durum teminatın dışındadır: Karayolları Trafik Kanunu’nun 92/l maddesi uyarınca trafikten çekme veya hurdaya çıkarma işlemi görmüş araçların değer kaybı talepleri karşılanmaz; 92/k maddesi uyarınca da araç mahrumiyeti, ikame araç kirası ve kazanç kaybı gibi dolaylı zararlar zorunlu trafik sigortası teminatına girmez. Bu kalemler talep edilemez demek değildir; muhatapları değişir ve kusurlu sürücü ile işletenden genel hükümlere göre istenir.
Sıkça tekrarlanan bir başka kabul de “ağır hasar kaydı olan araç değer kaybı alamaz” biçimindedir. Kanun böyle genel bir yasak koymaz; ölçüt SBM’deki hasar kaydı değil tescil belgesidir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 92/l maddesi yalnızca hasar sebebiyle trafikten çekme veya hurdaya çıkarılma işlemi görmüş araçların değer kaybı taleplerini teminat dışı bırakır; yüksek tutarlı hasar kaydı bulunan ama bu işlemi görmemiş araç değer kaybı isteyebilir. Zincirin kritik halkası Genel Şartlar’ın B.2.3 maddesidir: aracın Kurumca belirlenen usule göre ağır hasara uğradığı eksper raporuyla tespit edilmişse, “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi ibraz edilmeden tazminat ödenmez. Bu kaşe işlendiği anda araç 92/l’deki işlemi görmüş olur; yani ağır hasar ödemesini almak için yapılan trafikten çekme, aynı aracın sonraki kazalarında sigortacıya karşı değer kaybı yolunu kapatır. Teminat dışılık hakkın yokluğu değildir; bu durumda talep kusurlu sürücü ve işletene yöneltilir.
Araç değer kaybı ile ilgili tazminat süreçlerini başlatmadan önce dosyanın hangi aşamada olduğunu bilmek, gereksiz beklemenin önüne geçer. Talep başlatanların gerekli bilgi ve belgeleri eksiksiz temin ederek hukuki prosedürleri takip etmesi gerekir. Bu kapsamda, herhangi bir hak kaybı yaşanmaması için araç değer kaybı dosya sorgulama süreçlerini dikkatle yürütmek önemlidir. Başvurunun nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntılar için araç değer kaybı tazminatı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Değer Kaybı Sorgulama Süreci ve Gereken Belgeler
Bir trafik kazası sonrasında, aracınızın ikinci el piyasasındaki değer kaybını tazmin etmek için doğru bir şekilde değer kaybı sorgulama sürecini takip etmek oldukça önemlidir. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken adımlar ve tamamlanması gereken belgeler, tazminat talebinizin hızlıca sonuçlanmasını sağlayabilir. Öncelikle kazanın ardından hasarın sigorta şirketine bildirilmesi ve dosyanın açılması gerekir.
1 Temmuz 2026’dan itibaren geçerli olan düzenlemenin sorgulama açısından en önemli sonucu şudur: Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi “araç hasarı için başvuruda bulunan hak sahibi, değer kaybı talebinde de bulunmuş kabul edilir” hükmünü taşır. Yani hasar dosyası açtırmış bir kişi için değer kaybı ayrı bir dosya numarası altında değil, aynı hasar dosyasının içinde bir kalem olarak yürür. Değer kaybı dosyası sorgulama yaparken ayrı bir “değer kaybı dosya numarası” aramak bu nedenle çoğu zaman sonuçsuz kalır; sorgulanacak numara hasar dosya numarasıdır.
Değer kaybı sorgulama süreci genellikle şu adımları içerir:
- Kusurlu tarafın trafik sigortası şirketine başvurarak süreci başlatmanız gerekir. Başvuru sırasında araca ilişkin belgeler eksiksiz sunulmalıdır.
- Sigortacı, Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi uyarınca sigorta eksperi atar. Eksper, aracın kaza öncesi ikinci el satış değeri ile onarım sonrası ikinci el satış değerini karşılaştırarak değer kaybı tutarını rapora bağlar.
- Nihai eksper raporu sigortacıya ulaştıktan sonra sonuç, en geç izleyen iş günü içinde hak sahibine bildirilir. Sorgulamada beklenen ilk somut çıktı bu bildirimdir.
Bu noktada yaygın bir hata düzeltilmelidir: eksperi hak sahibi kendisi tutmaz ve ayrı bir rapor ücreti ödemez. Genel Şartlar eksperin “Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslara göre” atanacağını söyler; ilk atamada taraflar eksper seçemez, atama EKSİST üzerinden sıralı olarak yapılır (SEDDK 2022/12 sayılı Genelge m.4/1). Seçim imkânı istisnaidir: atanan eksper raporunu üç iş gününde tamamlamazsa ya da art arda iki eksper atamayı reddederse, yeni eksperi ilk atamayı yapan taraf listeden seçer (m.5/3). Araç hasarı için zaten bir eksper atanmışsa aynı rapor değer kaybı tutarını da içerir.
Bu işlemlerin sağlıklı ilerlemesi için gereken belgeler ve her birinin sorgulamadaki işlevi aşağıdaki gibidir. Liste, KTK m.99’daki sekiz iş günlük ödeme süresini başlatan Genel Şartlar Ek-6’nın “Araç Hasarları ve Değer Kaybı” bölümüne göre düzenlenmiştir:
| Belge | İşlevi | Sorgulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| Kaza tespit tutanağının tasdikli sureti veya taraflar arasında tutulmuş tutanak; varsa ifade ve görgü tespit tutanakları | Kazanın ve kural ihlalinin kaydı | Kolluk tutanağı yalnız maddi hasarlı kazalarda e-Devlet’te ilgili kolluk biriminin ekranından sorgulanır; anlaşmalı tutanakta kolluk kaydı oluşmaz |
| Mağdur araca ait ruhsat (tescil belgesi) | Malik ve teknik bilgilerin doğrulanması | Talebin hak sahibi adına açılıp açılmadığını belirler |
| Varsa hasarlı araca ve kaza yerine ilişkin fotoğraf ve görüntüler | Hasarın kapsamı ve kazanın oluşu | Değer kaybı tutarını tek başına belirlemez; eksper değerlendirmesinde kullanılır |
| Banka ve şube adı, IBAN | Ödemenin yapılacağı hesap | Ödeme aşamasında sorgulanan asıl kalem; tazminat yalnız hak sahibine veya avukatına ödenir (5684 Ek m.6/2) |
| Ekspertiz yapıldıysa eksper raporu; varsa doğrulanmış cep telefonu numarası | Ek-6’daki koşullu kalemler | Eksper raporu e-Devlet’teki eksper raporları ekranından da izlenebilir |
| Kimlik ve iletişim bilgisi (gerçek kişide nüfus cüzdanı fotokopisi ve imza beyanı) | Kişisel bilgi doğrulaması (Ek-6’nın ayrı bölümü) | Başvurunun kime ait olduğunu ve ödemenin kime yapılacağını belirler |
| Karşı aracın poliçe bilgisi | Muhatap trafik sigortacısının tespiti | Kendi e-Devlet ekranınızda görünmez (SBM Yönetmeliği m.24/1); tutanaktaki bilgiden ya da Alo 193 başvurusunda Merkez’in yönlendirmesiyle öğrenilir |
| Vekâletname (avukatla takip ediliyorsa) | Temsil yetkisinin ispatı | Takip yetkisi 5684 Ek m.6 ile sınırlıdır; sayılan kişiler dışında kimse dosyayı sigortacı nezdinde takip edemez |
Onarım faturasının rolü sıkça abartılır; fatura Ek-6’nın “Araç Hasarları ve Değer Kaybı” bölümünde sayılan belgeler arasında yer almaz. Değer kaybı, onarım bedelinin karşılanması değildir; onarım masrafı ayrı bir kalemdir, değer kaybı ise onarım kusursuz yapılsa dahi aracın ikinci el değerinde kalan azalmadır. Bu ayrım yapılmadığında sigortacının ödediği onarım bedeli, değer kaybı talebinin karşılandığı sanılarak takip edilmez. Belgelerin nasıl hazırlanacağı ve dilekçenin nasıl yazılacağı için araç değer kaybı başvuru dilekçesi nasıl yazılır yazımızdaki örnek metinden yararlanabilirsiniz.
Kaza tespit tutanağı konusunda da bir düzeltme gerekir. Tutanak olmadan sürecin başlamayacağı doğru değildir. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156/a-5 maddesi uyarınca yalnızca maddi hasarlı ve araçların olay yerinden kaldırıldığı kazalarda kolluk tutanak düzenlemez; bu kazalarda taraflarca doldurulan anlaşmalı tutanak esas alınır ve süreç sigortaya başvuruyla yürür. Aynı yönetmeliğin 156/a-3 maddesi ise tutanağı düzenleyenlerin kusur oranı belirtmeksizin yalnızca hangi trafik kuralının ihlal edildiğini yazacağını hükme bağlar; dolayısıyla tutanakta yüzdeli kusur oranı aramak sonuçsuz kalır.
Daha kolay bir takip için, talebin yürüdüğü sigorta şirketinin, yani kusurlu aracın trafik sigortacısının sunduğu araç değer kaybı dosya sorgulama hizmetini kullanabilirsiniz. Şirketlerin çoğu hasar dosya numarası, plaka veya kimlik numarasıyla çalışan bir çevrim içi ekran, mobil uygulama ya da çağrı merkezi üzerinden durum bilgisi verir. Şirket ekranında sonuç alınamıyorsa bir sonraki başlıkta anlatılan resmî kanallar devreye girer.
Araç Değer Kaybı Dosya Sorgulama Yöntemleri
Araç değer kaybı dosyanızın durumunu sorgulamak, süreç hakkında net bilgi edinmenizi sağlar. Bu işlemde sigorta şirketleri, eksper raporları ve resmî çevrim içi platformlar büyük rol oynar. Aşağıda beş yöntem, hangi aşamada işe yaradıkları ve neyi gösterip neyi göstermedikleriyle birlikte ayrılmıştır.
1. Sigorta şirketi üzerinden sorgulama
Sigorta şirketi, değer kaybı dosyanızla ilgili en doğru bilgiye ulaşabileceğiniz ilk yerdir; çünkü talep bu şirketin hasar dosyasında yürür. Hasar dosya numarası, plaka veya T.C. kimlik numarasıyla şirketin çevrim içi hasar sorgulama ekranından ya da çağrı merkezinden sorgulama yapılabilir. Burada görülebilecek kalemler dosyanın açık olup olmadığı, eksik belge talebi, eksper atanıp atanmadığı ve nihai karardır.
Muhatabın kusurlu tarafın sigortacısı olduğu unutulmamalıdır. Kendi trafik sigortanızın ekranından karşı tarafın hasar dosyasını görmek mümkün değildir; Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi Yönetmeliği’nin 24/1 maddesi, kişilerin erişimini taraf oldukları sigorta sözleşmeleri ile sınırlar.
2. e-Devlet üzerinden SBM kayıtlarının sorgulanması
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin e-Devlet Kapısı üzerinden sunduğu hizmetler, dosyanın sigorta tarafındaki izlerini gösterir. Gerçek kişiler için sunulan hizmetler arasında “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama”, “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama”, “Motorlu Araç Sigortalarında Eksper Atama Durum Sorgulama” ve “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” bulunur. Aynı hizmetlerin mirasçısı olunan kişi adına ve tüzel kişi sürümleri de vardır.
Bu kanal, sorgulamanın en çok yanlış anlaşılan ayağıdır ve ayrı bir başlıkta ele alınmayı hak eder; ayrıntılar aşağıdaki “e-Devlet’te görünür mü” bölümündedir.
3. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) kayıtları
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi, poliçe ve hasar verilerinin toplandığı merkezî yapıdır. Kamuoyunda “TRAMER kaydı” denilen verinin büyük bölümü bugün SBM bünyesindeki hasar takip ve gözetim yapısında tutulur; TRAMER müstakil bir kurum değil, SBM’ye bağlı alt bilgi merkezidir. Merkezin kanuni dayanağı 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 31/B maddesidir; 2007 tarihli eski Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi Yönetmeliği, SBM Yönetmeliği’nin 26. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Kaydın ne zaman oluştuğu sorgulama açısından belirleyicidir. SBM Yönetmeliği’nin 15/3 maddesi, sigorta şirketlerinin eksper görevlendirmeyecek olsalar dahi ihbar edilen tüm hasarları merkez veri tabanına gireceğini söyler. Kaydı doğuran olay ödeme değil ihbardır. Aynı yönetmeliğin 23/3 maddesi hasar verilerinin eş zamanlı, muallak tazminat verilerinin gün sonuna kadar aktarılacağını düzenler. Hasar kaydının kendisini sorgulamak isteyenler için ayrıntılı anlatım araç hasar kaydı sorgulama: TRAMER, SBM ve 5664 yazımızdadır.
Eksper raporunun paylaşımında bir sınır bulunur: Yönetmeliğin 15/9 maddesi uyarınca ekspertiz raporları Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez. Bu nedenle karşı tarafın eksper raporunu doğrudan sorgulamak mümkün değildir.
4. Mahkeme dosyası sorgulama (UYAP)
Değer kaybı talebi tahkim yerine mahkemede dava konusu yapıldıysa dosya UYAP altyapısı üzerinden sorgulanır. Bu sorgulamanın iki ayrı kapısı vardır: e-Devlet Kapısı’ndaki Adalet Bakanlığı hizmeti olan “Dava Dosyası Sorgulama” ve doğrudan UYAP Vatandaş Portalı. Her ikisi de aynı veriyi gösterir; fark giriş noktasındadır.
Görevli mahkeme davalıya göre değişir. Dava sigorta şirketine yöneltiliyorsa uyuşmazlık Türk Ticaret Kanunu’nun 4/1-a maddesi uyarınca ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesi görevlidir; yalnızca kusurlu sürücü ve işletene yöneltilen haksız fiil davasında ise asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme iki kaynaktan belirlenir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesinin ikinci fıkrası sigortacının şubesinin, sigorta sözleşmesini yapan acentenin ya da kazanın meydana geldiği yerin mahkemesini sayar. Zorunlu trafik sigortası Genel Şartları’nın C.7 maddesi bu listeyi genişletir: sigortacının merkezinin bulunduğu yer ile zarar görenin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesinde de dava açılabilir. Dosyanın hangi adliyede olduğunu bilmeyen kişi için kendi ikametgâhındaki adliye de bu yüzden ihtimaller arasındadır; e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” ekranı ise dosyayı adliyeden bağımsız olarak taraf kimliğiyle listeler.
5. Tahkim araç değer kaybı sorgulama
Araç değer kaybı talebi mahkeme yerine Sigorta Tahkim Komisyonu nezdinde de ileri sürülebilir. Tahkim ile dava birbirinin alternatifidir: 5684 sayılı Kanun’un 30/14 maddesi uyarınca mahkemeye ya da tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlık için Komisyon’a başvurulamaz; bu yüzden aynı talep için hem UYAP’ta hem Komisyon sisteminde açık dosya görülmesi beklenmez. Tahkim Komisyonu’nda görülen başvurular UYAP Vatandaş Portalı’nda görünmez; çünkü tahkim, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesine dayanan ve yargı teşkilatının dışında işleyen bir uyuşmazlık çözüm usulüdür.
UYAP üzerinden takip edilemeyen tahkim başvuruları için Komisyon’un kendi çevrim içi işlemler bölümü kullanılır. Bu sistemde başvurunun aşaması ve verilen karar görüntülenebilir, dosyaya belge gönderilebilir; ancak Komisyon’un çevrim içi işlemler listesinde dosyadaki bütün evrakı görüntüleme diye ayrı bir işlem bulunmaz. Tahkim dosyasının aşama aşama nasıl izleneceği araç değer kaybı tahkim dosyası sorgulama yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.
Bu yöntemlerin hiçbiri diğerinin yerine geçmez. Araç değer kaybı davası sorgulama işleminde doğru bilgiye ulaşmanın yolu, dosyanın hangi aşamada olduğunu belirleyip o aşamanın kapısına gitmektir. Belgelerinizin eksiksiz ve düzenli olduğundan emin olmalısınız; özellikle hasar dosya numarası, başvuru numarası ve esas numarası ayrı ayrı saklanmalıdır.
Değer Kaybı Davası UYAP’ta Görünür mü?
Mahkemede açılmış bir değer kaybı davası UYAP’ta görünür; Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılmış bir başvuru görünmez. UYAP araç değer kaybı sorgulama ya da UYAP değer kaybı sorgulama yapacak kişinin bilmesi gereken ilk ayrım budur. Bu ayrım, sorgulama yaparken karşılaşılan “dosyam kayıp” izleniminin başlıca sebebidir. UYAP, Adalet Bakanlığı’nın yargı bilişim sistemidir ve yalnızca mahkeme, icra dairesi gibi yargı birimlerinde açılan dosyaların kaydını taşır.
| Dosya türü | UYAP’ta görünür mü? | Nereden sorgulanır |
|---|---|---|
| Asliye ticaret / asliye hukuk mahkemesinde açılan değer kaybı davası | Evet, taraf sıfatıyla | e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” veya UYAP Vatandaş Portalı |
| Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu | Hayır | Komisyon’un çevrim içi işlemler bölümü |
| Sigorta şirketindeki hasar dosyası | Hayır | Şirketin hasar ekranı; SBM kayıtları için e-Devlet |
| Hakem kararının icraya konulması | Evet | e-Devlet “İcra Dosyası Sorgulama” |
| Mirasçı olarak takip edilen dava | Evet | “Hukuk Dava Dosyası Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına)” |
UYAP Vatandaş Portalı’na e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza veya T.C. kimlik kartıyla giriş yapılır. Dosya taraf sıfatıyla eşleştiği için ayrıca esas numarası bilmek zorunlu değildir; ancak dava vekil aracılığıyla açıldıysa dosya yine tarafın kimliğiyle listelenir, vekilin ayrı bir portalı vardır.
Bir başka sık karşılaşılan durum, kararın icraya konulmasıdır. Tahkim aşamasında UYAP’ta hiçbir kayıt bulunmazken, lehe verilen hakem kararı ödenmediği için icra takibi başlatıldığında dosya bu kez “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde belirir. Yani aynı uyuşmazlık, aşamasına göre farklı sistemlerde görünür hâle gelir.
Değer kaybı davası e-Devlet’te görünmüyorsa ne yapılır?
Açıldığı söylenen dava “Dava Dosyası Sorgulama” ekranında görünmüyorsa üç ihtimal kontrol edilir. Birincisi, dosya henüz mahkemede değildir: sigortacıya karşı açılacak davada önce arabuluculuk bürosuna başvurulması dava şartı olduğu için (TTK m.5/A), süreç arabuluculuk aşamasında altı haftaya, zorunlu hâllerde sekiz haftaya kadar sürebilir ve bu aşama dava ekranında görünmez. İkincisi, yanlış sıfatla arama yapılmaktadır: hak sahibinin vefatından sonra mirasçılar dosyayı “Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına” sürümünden, şirket araçlarında ise tüzel kişi yetkilisi kendi sürümünden sorgular. Üçüncüsü, başvuru aslında Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılmıştır; bu durumda kayıt UYAP’ta hiç oluşmaz.
Bu üç ihtimal dışlandıktan sonra dosya hâlâ görünmüyorsa, dava dilekçesindeki ya da size gelen tebligattaki mahkeme adı ve esas numarasıyla ilgili adliyenin mahkeme kalemine kimlikle başvurulabilir. Avukatla takip edilen dosyalarda vekilden esas numarasını ve mahkemeyi yazılı olarak istemek en hızlı yoldur; dava taraf kimliğiyle listelendiği için vekil aracılığıyla açılmış olması e-Devlet’te görünmesine engel değildir.
Değer kaybı için icra takibi başlatıldıysa dosya nereden sorgulanır?
Değer kaybı alacağı için başlatılan icra takibi, mahkeme dosyasından ayrı bir esas numarası alır ve e-Devlet’te “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde, UYAP Vatandaş Portalı’nda ise icra dosyaları arasında görünür. Tipik iki durum vardır: lehe verilen hakem kararının ödenmemesi üzerine kararın icraya konulması ve mahkeme ilamının icrası. Hakem kararında 5684 sayılı Kanun’un 30/12 maddesi önemli bir kural koyar: karara itiraz edilirse hakem kararının icrası durur. Bu nedenle itiraz süresi içinde açılan icra dosyasında işlem durmuşsa, sebebi çoğu zaman karşı tarafın itirazıdır ve itirazın akıbeti Komisyon’un çevrim içi sisteminden izlenir.
Tahkime başvurmadan önce aynı alacak için icra takibi başlatmak ise ayrı bir risk taşır. Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/2 maddesi raportöre, uyuşmazlığın mahkemeye, icra takibine, başka bir tahkime ya da tüketici hakem heyetine intikal edip etmediğini inceleme görevi verir; böyle bir dosya varsa başvuru değerlendirmeye alınmaz ve başvuru ücretinin yalnız yarısı iade edilir (m.16/3). Hangi yolun seçileceğine karar verilmeden ilamsız icra takibi başlatmak, tahkim kapısını kapatabilir.
Değer Kaybı Dosyası e-Devlet’te Görünür mü?
e-Devlet’te “değer kaybı dosyası” adında müstakil bir kalem yoktur. Buna karşılık dosyanın izini süren kayıtlar e-Devlet üzerinden görülebilir: sigorta aşamasında SBM’nin üç hizmeti, dava açılmışsa Adalet Bakanlığı’nın dava ekranı, kolluk tutanağı düzenlenmişse kolluğun ekranı. Bu ayrım netleştirilmediği için pek çok kişi, hizmet listesinde arama yapıp sonuç bulamayınca talebinin işleme alınmadığını düşünür.
| e-Devlet’te GÖRÜNEN | e-Devlet’te GÖRÜNMEYEN |
|---|---|
| Trafik poliçe ve hasar bilgileri (ihbar edilen hasar kaydı; yalnız taraf olunan poliçeler) | Sigortacının ödeme kararı ve ödenen tazminat tutarı |
| Motorlu araç sigortalarında eksper atama durumu | Ödemenin yapılıp yapılmadığı |
| Trafik ve kasko eksper raporları (değer kaybı tespitinin bu ekranda listelenme kapsamı resmî olarak açıklanmamıştır) | Sigorta şirketinin dosya içi yazışmaları |
| Mahkemede açılmış dava (Dava Dosyası Sorgulama) | Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu, e-Devlet hizmet listesinde ayrı kalem olarak yer almaz |
| Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı (ilgili kolluk biriminin ekranından) | Anlaşmalı tutanakla kapatılmış kazanın kolluk kaydı |
Buradaki en önemli incelik, tahkim satırındadır. Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemleri e-Devlet Kapısı’nın hizmet listesinde ayrı bir kalem olarak durmaz; ancak Komisyon’un kendi sistemine giriş e-Devlet kimlik doğrulaması ile yapılır. Yani “e-Devlet’te tahkim dosyam görünmüyor” tespiti teknik olarak doğrudur, fakat e-Devlet şifresi tahkim dosyasına ulaşmanın anahtarıdır; sadece kapı e-Devlet menüsünde değil, Komisyon’un sitesindedir.
Eksper raporu satırına da bir not düşmek gerekir. 1 Temmuz 2026’dan beri araç hasarına atanan eksper, değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de aynı raporda yer verir (Genel Şartlar A.5/a). “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmeti e-Devlet’te sunulmaktadır; ancak değer kaybı tespitlerinin bu ekranda hangi kapsamda listelendiği resmî olarak açıklanmamıştır. Bu yüzden “tutar e-Devlet’te asla görünmez” ya da “her zaman görünür” demek doğru olmaz; kesin tutar, sigortacının A.5/a uyarınca yapmak zorunda olduğu yazılı bildirimden öğrenilir.
Kaza tespit tutanağı sorgulaması da ayrı bir kapıya bağlıdır ve bölgeye göre ikiye ayrılır. Polis bölgesinde meydana gelen kazalar için Emniyet Genel Müdürlüğü’nün, jandarma bölgesinde meydana gelenler için Jandarma Genel Komutanlığı’nın aynı adlı hizmeti kullanılır. Her iki hizmetin adında da “maddi hasarlı” ibaresi geçer; yaralanmalı ve ölümlü kazaların tutanakları bu ekranlardan sorgulanmaz. Yanlış kurumun ekranında sonuç çıkmaması, tutanağın var olmadığı anlamına gelmez.
Genel Şartlar’ın 2026 değişikliğiyle e-Devlet’in konumu güçlendi. A.2/j maddesindeki kalıcı veri saklayıcısı tanımına “Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi üzerinden veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı” ibaresi eklendi. Tanım bir yapının kurulmasını öngörür; bu yapı işletildiğinde sigortacının hak sahibine yapacağı bildirimler e-Devlet üzerinden de kalıcı veri saklayıcısıyla yapılmış sayılacaktır. Bugün için bildirimin SMS, e-posta veya mobil uygulama gibi diğer kanallardan gelme ihtimali daha yüksektir; bu yüzden şirkete verilen iletişim bilgilerinin güncel tutulması önemlidir. e-Devlet üzerinden başvurunun nasıl yapılacağı için e-Devlet üzerinden değer kaybı başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Eksper Atama Durumu Nasıl Sorgulanır?
Eksper atama durumu, dosyanın sigorta aşamasındaki en somut takip noktasıdır. İşlem teknik olarak EKSİST üzerinde yürür; SEDDK’nın 2022/12 sayılı Genelgesi bu sistemi Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi nezdinde kurulan bilgi işlem altyapısı olarak tanımlar; e-Devlet burada yalnızca kimlik doğrulama katmanıdır. Sorgulama, atama sırasında verilen talep referans numarası ve sorgu şifresi ile yapılır; bu ikisi olmadan durum görüntülenemez.
Atama ekranının kritik bir özelliği vardır: sigorta şirketine yazılı başvuru yapıldığının beyanını ve başvuru tarihini ister. Bu, e-Devlet üzerinden eksper atamanın yazılı başvurunun yerine geçmediğini, aksine onu önkoşul saydığını gösterir. Girilecek tarih dilekçenin yazıldığı gün değil, dilekçenin sigorta şirketine ulaştığı gündür. Talep türü “Değer Kaybı Ataması”, sıfat ise “Mağdur / Sigorta Sözleşmesinden Menfaat Sağlayanlar” olarak seçilir. Durum kodları “Vekâlet Onayı Bekleniyor”, “Bekliyor” ve “Kapalı” biçiminde görüntülenir.
Belge yüklemek zorunlu değildir; yüklenmezse SBM kayıtları ile sigortacının dosyası esas alınır. Bu, hak sahibi bakımından tek yönlü bir risk taşır: lehe olan kayıtlar dosyaya girmemiş olabilir. Eksper raporuna itirazın nasıl yapılacağı için 1 Temmuz 2026 sonrası değer kaybı eksper raporuna itiraz yazımızdaki adımlar izlenebilir.
Eksper aşamasının kendi süre zinciri vardır ve bu süreler Karayolları Trafik Kanunu’ndaki sürelerden ayrıdır. Dayanak, SEDDK’nın Değer Kaybı Taleplerinde Ekspertiz İşlemlerine İlişkin 2022/12 sayılı Genelgesidir:
| Aşama | Süre | Dayanak | Sürenin sonucu |
|---|---|---|---|
| Sigorta şirketinin eksper ataması | 1 iş günü, yazılı başvurunun akabinde | 2022/12 m.4/1 | Atama yapılmazsa başvuru sahibi EKSİST üzerinden kendisi atama yaptırabilir (m.4/2) |
| Eksperin atamayı kabulü veya reddi | 1 iş günü | m.5/1 | Süresinde reddetmeyen eksper atamayı kabul etmiş sayılır |
| Eksper raporunun düzenlenmesi | 3 iş günü, atama bildiriminden | m.5/2 | Süre aşılırsa ya da art arda iki ret olursa yeni eksperi ilk atamayı yapan taraf listeden seçer; 1 iş günü içinde seçilmezse sıralı atama yapılır ve yeni eksper reddedemez (m.5/3) |
| Rapora itiraz | 3 iş günü, EKSİST bildiriminden | m.6/1 | Süre kaçarsa sigorta aşamasındaki itiraz kanalı kapanır; tahkim ve dava yolu açık kalır |
| İtiraz eksperinin raporu | 2 iş günü | m.6/1 | Bu rapora da itiraz edilirse hakem eksper atanır |
| Hakem eksperin raporu | 2 iş günü | m.7/1 ve m.7/3 | Sigorta aşamasında nihai rapordur; tahkim veya davada hakemi ve mahkemeyi bağlamaz, delil olarak değerlendirilir |
| Sonucun hak sahibine bildirimi | Nihai raporu izleyen iş günü | ZMSS Genel Şartları A.5/a | Değer kaybı tutarı yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirilir |
Sorgulamada “eksper atanmadı” sonucu görülüyorsa ve başvurunun üzerinden bir iş gününden fazla geçmişse, hak sahibi atamayı kendisi başlatabilir. Bu yetkinin dayanağı 2022/12 sayılı Genelge’nin 4/2 maddesidir: şirket bir iş günü içinde atama yapmazsa başvuru sahibi EKSİST üzerinden sıralı atama yaptırabilir. Genelge aynı maddede yazılı başvurunun mevzuata uygun yapıldığını ispat yükünü hak sahibine yükler; bu yüzden atama ekranına girilen başvuru tarihinin belgeyle desteklenebilmesi gerekir. Eksperin ihtiyaç duyduğu verileri şirket göndermezse rapor durmaz; eksper Merkez’deki verilerle raporunu yazar (m.5/4).
Sigorta Tahkim Komisyonu Dosyası Nereden Sorgulanır?
Tahkim başvurusu yapıldıysa sorgulama Komisyon’un kendi çevrim içi işlemler bölümünden yürütülür. Komisyon sekiz ayrı işlem sunar ve bunların tamamı e-Devlet kimlik doğrulamasıyla açılır. Başvuru numarası elde olmadığında bile sorgulama yapılabilmesi için ayrı bir ekran bulunur; bu ayrıntı çoğu kaynakta atlanır.
| İşlem | Ne işe yarar |
|---|---|
| Başvuru Sorgulamak | Başvurunun hangi aşamada olduğunu gösterir |
| Başvuru Numaranızı Öğrenme | Başvuru numarası bilinmiyorsa kimlik bilgisiyle numarayı bulur |
| Online Başvuru | Yeni uyuşmazlık başvurusu yapılır |
| İtiraz Başvurusu | Hakem kararına karşı itiraz yolu açılır |
| Online Belge Gönderimi | Dosyaya ek belge eklenir |
| Karar Görüntüleme | Verilen karara ve belge doğrulamaya erişilir |
| Bilirkişi Ücret Ödemesi | Dosyada istenen bilirkişi ücreti yatırılır |
| Islah / Bedel Artırım İşlemleri | Talep edilen tutar artırılır |
Sorgulamada görülecek aşamaların kanuni karşılıkları vardır. 5684 sayılı Kanun’un 30/15 maddesi uyarınca başvuru önce raportörler tarafından incelenir ve raportörler incelemeyi en geç on beş gün içinde tamamlamak zorundadır. Raportörce çözülemeyen başvuru sigorta hakemine iletilir. Bu, sorgulama ekranında “raportör incelemesinde” ibaresini gören kişiler için önemlidir: dosya henüz hakeme gitmemiştir ve dört aylık hakem süresi başlamamıştır.
Aynı maddenin devamı, uyuşmazlık konusu tutar belirli bir eşiğin üzerindeyse en az üç hakemden oluşan heyet kurulmasını zorunlu tutar ve hakemlerin yalnızca kendilerine verilen evrak üzerinden karar vereceğini belirtir. Duruşma ve tanık dinleme yoktur; bu yüzden sorgulamada “duruşma günü” aramak sonuçsuz kalır. Karar süresi 30/16 maddesinde düzenlenmiştir: hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; karar Komisyon müdürünce en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir.
Karara itiraz süresi, kararın Komisyonca ilgiliye bildiriminden itibaren on gün ve bir defaya mahsustur. İtiraz ve temyiz bakımından uygulanacak parasal sınırlar 5684 sayılı Kanun’un 30/22 maddesi uyarınca Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu kararıyla güncellenir (son olarak 14.01.2026 tarihli ve 1497 sayılı karar); 22 Ocak 2026’dan itibaren geçerli olan sınırlar 35.000 TL (kesinlik/itiraz), 122.000 TL (heyet teşekkülü) ve 383.000 TL (temyiz) olarak uygulanmaktadır. 19 Mart 2026’da yapılan değişiklikle itiraz ve temyiz bakımından başvurunun yapıldığı tarihteki sınır esas alınır; eskiden karar tarihi esastı. Sınırların ayrıntısı için Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarına karşı itiraz ve temyiz sınırları yazımıza, itiraz usulü için Sigorta Tahkim Komisyonu kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz.
Tahkim yolunun kapanabileceği bir durum vardır ve sorgulama yapmadan önce bilinmesi gerekir. 5684 sayılı Kanun’un 30/14 maddesi, mahkemeye ve tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıklar hakkında Komisyon’a başvurulamayacağını hükme bağlar. Değer kaybı talebini önce tüketici hakem heyetine götürmek, tahkim yolunu kapatır. Tahkim sürecinin aşamaları için araç değer kaybı tazminatı tahkim süreci ve tahkim başvurusu yazılarımız ayrıntılı bilgi verir.
Değer Kaybı Ödemesi Yattı mı, Nereden Öğrenilir?
Değer kaybı ödemesi sorgulama yapacak kişinin bilmesi gereken ilk nokta, ödeme bilgisinin e-Devlet’te görünmediğidir; ödemenin yapılıp yapılmadığı ya sigorta şirketinin hasar ekranından ya da hak sahibinin banka hesabından takip edilir. Bu, sorgulamanın en sık sonuçsuz kalan ayağıdır: sigorta şirketleri hasar bedellerini ve ödeme yapılan kişinin kimlik bilgilerini SBM veri tabanına girmek zorunda olsa da (SBM Yönetmeliği m.15/8), e-Devlet’teki hizmetler ödeme hareketini hak sahibine göstermez.
Ödemenin ne zaman yapılması gerektiği kanunla bellidir. Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesi, sigortacıların hak sahibinin genel şartlarla belirlenen belgeleri merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorunda olduğunu düzenler. Süreyi başlatan olay dilekçenin yazılması değil, belgelerin sigortacıya ulaşmasıdır. Bu yüzden teslim tarihinin belgelenmesi (kaşeli alındı, iadeli taahhütlü gönderi, KEP kaydı) sorgulamanın ön koşuludur; teslim tarihi ispatlanamazsa sürenin dolduğu da gösterilemez. Süre bir istisnayla kayabilir: Genel Şartlar’ın B.2.1 maddesi uyarınca sigortacı iletilen belgelere haklı olarak itiraz eder ya da haklı olarak yeni bir belge isterse sekiz iş günü, yeni istenen belgenin iletilmesinden sonra başlar; sigortacı ancak tazminat hakkını etkileyen belgeleri isteyebilir. Sorgulamada “eksik evrak” ibaresi görülüyorsa istenen belgenin bu ölçüte uyup uymadığına bakılmalıdır.
Sekiz iş günü dolduğu hâlde ödeme yapılmamışsa sigortacı temerrüde düşer ve tazminata faiz işlemeye başlar. Sorgulamada “dosya ödemeye çıktı” ibaresi görülüp para hesaba geçmediyse, gecikmenin başladığı gün bu sekiz iş günlük sürenin bittiği gündür.
Ödemenin kime yapılacağı da sorgulamada karşılaşılan bir sorundur. 5684 sayılı Kanun’un Ek 6. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: tazminat alacağı sadece hak sahibine veya avukatına ödenir. Başka bir kişinin ya da şirketin hesabına yapılacak ödeme talebi bu hükme aykırıdır. Ödemenin gecikmesi hâlinde nasıl bir yol izleneceği araç değer kaybı tazminatı avukatsız nasıl talep edilir yazımızda anlatılmıştır.
Değer Kaybı Sonucu Nereden Öğrenilir? Kabul, Kısmi Ödeme ve Ret
Değer kaybı sonucunu öğrenmenin ilk kanalı sigortacının bildirimidir. Genel Şartlar’ın A.5/a maddesi, sigortacının nihai eksper raporu kendisine ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde sonucu hak sahibine bildireceğini düzenler. Bildirim, A.2/j maddesindeki kalıcı veri saklayıcılarından biriyle yapılabilir: SMS, e-posta, mobil uygulama, SBM veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı. Bu nedenle sonucu öğrenmek için telefonla aramayı beklemek yerine, kayıtlı cep telefonu ve e-posta adresinin güncel olduğundan emin olmak gerekir.
Başvurunun cevaplanması ayrı bir süreye bağlıdır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi, dava veya tahkim yoluna gitmeden önce sigortacıya yazılı başvuru yapılmasını arar ve sigortacıya on beş gün içinde yazılı cevap verme yükümlülüğü getirir. Bu on beş gün ödeme süresi değildir; sorgulamada en çok karıştırılan nokta budur. Ödeme süresi 99. maddedeki sekiz iş günü, cevap süresi 97. maddedeki on beş gündür.
Sonuç dört biçimde çıkar ve her birinin sorgulamadaki karşılığı farklıdır:
| Sonuç | Ekranda görünen | Bundan sonra ne olur |
|---|---|---|
| Kabul ve tam ödeme | Dosya “ödendi” veya “kapalı” durumuna geçer | Ödeme sekiz iş günü içinde hak sahibinin hesabına yapılır |
| Kısmi ödeme | Dosya kapanır, tutar talebin altındadır | Fark için tahkim veya dava yolu açıktır; alınan ödeme talep hakkını tek başına sona erdirmez |
| Ret | Dosya “reddedildi” durumuna geçer, ret gerekçesi yazılır | Ret yazısı tahkim başvurusunun belgesidir |
| Cevapsızlık | Ekranda değişiklik olmaz | Trafik sigortasında yazılı başvurudan itibaren 15 gün içinde cevap verilmemesi dava ve tahkim yolunu açar (KTK m.97); eksper süresinde atanmış ve gecikme sigortacıya yüklenemiyorsa cevapsızlık tek başına yeterli sayılmaz (Sirküler 2026/02) |
Cevapsızlık satırının iki katmanı vardır. 5684 sayılı Kanun’un 30/13 maddesi, Komisyon’a gidilebilmesi için talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olmasını arar ve genel kural olarak sigortacının başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı olarak cevap vermemesinin de Komisyona başvuru için yeterli olduğunu belirtir. Trafik sigortasında ise özel hüküm Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesidir: sigortacı başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa zarar gören dava açabilir veya tahkime başvurabilir; Komisyon da kendi başvuru şartlarında trafik sigortası için 15 günü esas alır.
Bu kurala SEDDK’nın 5 Ağustos 2026 tarihli 2026/02 sayılı Kurum Sirküleri bir sınır getirdi: sigorta kuruluşu mevzuattaki süre içinde eksper atadığını ve raporun kendisine yüklenemeyecek sebeplerle tamamlanamadığını SBM sistemleri üzerinden belgelerse, cevapsızlık uyuşmazlık sayılmaz ve başvuru raportör ön incelemesinde değerlendirme dışı kalabilir. Yani cevap alamamak çoğu dosyada tahkim kapısını açar; ancak sorgulamada eksper ataması görünüyor ve rapor bekleniyorsa önce eksper aşamasının sonucu izlenmelidir. Şirket eksperin ihtiyaç duyduğu verileri göndermediği için gecikme yaşanıyorsa bu istisna işlemez.
Kısmi ödeme satırı da ayrıca önemlidir. Düşük bir tutarı kabul edip imza atmak yolu kapatmaz. Karayolları Trafik Kanunu’nun 111/2 maddesi, tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini düzenler. Aynı maddenin birinci fıkrası, kanunun öngördüğü hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar.
Araç değer kaybı nasıl öğrenilir, tutar nereden görülür?
Araç değer kaybı öğrenme işlemi tahminle değil, eksper raporuyla yapılır. 1 Temmuz 2026’dan beri araç hasarı için atanan eksper, değer kaybı tutarına ilişkin tespitine de aynı raporda yer verir ve sigortacı hesaplanan tutarı en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirir (Genel Şartlar A.5/a). Aracımın değer kaybını nasıl öğrenebilirim diye soran kişi için yol bu nedenle üç adımlıdır: şirketin hasar ekranında eksper raporunun tamamlandığını görmek, A.5/a bildirimini beklemek ve bildirim gelmezse rapor ile hesap dökümünü yazılı olarak istemek.
Raporda tutar, SEDDK’nın 2025/25 sayılı Genelgesiyle değişen şablona göre piyasa analiz yöntemiyle belirlenir. Şablonun hesap özeti, hasar onarımı için ödenen tutar ile değer kaybı tespit tutarını ayrı satırlarda gösterir; ardından kusur oranı ve poliçe limiti ayrıca uygulanır. Bildirilen tutar düşük bulunursa rapora 2022/12 sayılı Genelge’nin 6/1 maddesi uyarınca EKSİST bildiriminden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir; bu süre kaçırılsa bile tahkim ve dava yolu açıktır. Yaklaşık bir karşılaştırma için araç değer kaybı hesaplama aracımız kullanılabilir; sonuç eksper raporunun yerine geçmez.
Sigorta Şirketine Göre Değer Kaybı Sorgulama
Sorgulama ekranının adı şirketten şirkete değişse de mantık aynıdır: dosya, kusurlu aracın trafik sigortasını yapan şirkette açılır ve o şirketin hasar sisteminden takip edilir. Kendi sigortacınızın ekranı, karşı tarafın şirketinde açılmış dosyayı göstermez.
| Adım | Yapılacak işlem |
|---|---|
| 1. Muhatabı belirleyin | Kusurlu aracın trafik sigortacısını kaza tutanağındaki poliçe bilgisinden tespit edin; kendi e-Devlet ekranınızda karşı aracın poliçesi görünmez. Bilgi yoksa Alo 193 / OHİM başvurusu talebi karşı aracın sigortacısına kendisi iletir (SEDDK 2026/22 m.5/3-a) |
| 2. Hasar dosya numarasını edinin | Başvuru sırasında verilen numara; bilinmiyorsa şirketin çağrı merkezinden kimlik ve plaka ile alınabilir |
| 3. Şirketin hasar ekranından sorgulayın | Türkiye Sigorta, Anadolu Sigorta, Axa, Allianz, Sompo, Ray, Quick, Zurich gibi şirketlerin çoğu çevrim içi hasar sorgulama ekranı, mobil uygulama veya çağrı merkezi üzerinden durum bilgisi verir; ekranın adı ve istenen bilgi şirkete göre değişir |
| 4. Eksper aşamasını ayrıca sorgulayın | e-Devlet üzerinden “Eksper Atama Durum Sorgulama” ile şirket ekranından bağımsız teyit alınır |
| 5. Sonuç yoksa yazılı başvuruyu belgeleyin | KTK m.97 cevap süresi ve m.99 ödeme süresi ancak belgelenen teslim tarihinden işler |
Marka bazlı sorgulamada dikkat edilmesi gereken nokta, şirket ekranının yalnızca kendi kayıtlarını göstermesidir. Bir şirkette dosya bulunamaması, kazayla ilgili hiçbir kayıt olmadığı anlamına gelmez; muhtemelen muhatap şirket yanlış belirlenmiştir. Şirkete özel süreç anlatımı için Türkiye Sigorta değer kaybı başvuru süreci yazımızdaki adımlar örnek alınabilir. En çok sorgulanan şirketler için ayrı rehberlerimiz de vardır: Axa Sigorta değer kaybı başvurusu ve ödeme süreci, Sompo Sigorta değer kaybı başvuru süreci ve Allianz Sigorta değer kaybı başvurusu.
Araç Değer Kaybı Tazminatı İçin İzlenmesi Gereken Adımlar
Bir trafik kazası sonrasında aracın piyasa değerinde meydana gelen kaybı telafi etmek amacıyla araç değer kaybı tazminatı talep etmek, belirli adımları takip etmeyi gerektirir. Bu adımları doğru bir şekilde izlemek, süreçte hızlı ilerlemenin yanı sıra hak kaybının önüne geçmek için kritik öneme sahiptir. İşte bu tazminata ulaşmak için izlenmesi gereken temel adımlar:
1. Kazanın belgelenmesi: Kazanın ardından olay yerinde kolluk tarafından tutanak düzenlenir ya da taraflarca anlaşmalı tutanak doldurulur. Maddi hasarlı ve araçların kaldırıldığı kazalarda kolluk tutanak düzenlemez; bu, sürecin başlamasına engel değildir. Tutanakta kusur oranı yazmaz, yalnızca ihlal edilen trafik kuralı belirtilir.
2. Kusurlu tarafın sigorta şirketine yazılı başvuru: Başvuru, kusurlu aracın trafik sigortacısına yapılır. Genel Şartlar’ın C.5 maddesi bildirim kanallarını sayar: şirket merkezine, sözleşmedeki temsilciliğe ya da acenteye; noter eliyle veya taahhütlü mektupla. İmza karşılığı elden verilen mektup ve telgraf da taahhütlü mektup hükmündedir. Sözleşmede belirlenen elektronik haberleşme yöntemi de geçerlidir. Yalnızca e-posta göndermek tek başına yeterli sayılmayabilir; teslimin belgelenmesi gerekir.
3. Eksper atamasının izlenmesi: Sigortacı eksper atar; atama bir iş günü içinde yapılmazsa hak sahibi atamayı kendisi başlatabilir. Bu aşama e-Devlet üzerinden “Eksper Atama Durum Sorgulama” ile takip edilir. Ayrı bir ekspertiz raporu hazırlatmak ve bunun ücretini ödemek gerekmez.
4. Sonucun beklenmesi ve sorgulanması: Nihai eksper raporu ulaştıktan sonra sigortacı sonucu izleyen iş günü içinde bildirir. Yazılı başvuruya cevap süresi on beş gün, ödeme süresi belgelerin ulaşmasından itibaren sekiz iş günüdür. Bu aşamada dosya, şirketin hasar ekranından ve e-Devlet’teki eksper kayıtlarından takip edilir.
5. Olumsuz sonuçta tahkim veya dava: Talep reddedilir, kısmen karşılanır ya da yazılı başvuru 15 gün içinde cevapsız kalırsa (KTK m.97) dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir; eksper süreci süresinde başlamış ve rapor bekleniyorsa Sirküler 2026/02 sınırı dikkate alınır. Dava tercih edilirse görevli mahkeme davalıya göre asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemesidir. Sigorta şirketine karşı açılacak ticari davada Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca arabuluculuk dava şartıdır; tahkime giderken arabuluculuk gerekmez. Dava dilekçesi örneği için araç değer kaybı tazminatı dava dilekçesi örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Bu adımların her biri bir sonraki aşamanın süresini başlattığı için, hangi belgenin hangi tarihte verildiğini kayıt altında tutmak sorgulamanın kendisi kadar önemlidir. Araç değer kaybı dosya sorgulama düzenli olarak yapılmalı ve süreç boyunca gerekli belgelerin eksiksiz sunulduğundan emin olunmalıdır. Zamanaşımı bakımından Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesi esastır: tazminat talebi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl, her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa o süre uygulanır. Yaralanma olmayan, yalnızca maddi hasarlı kazada bu uzun süre kural olarak işlemez; taksirle mala zarar vermek suç olmadığından değer kaybı talebi için çoğu dosyada iki ve on yıllık süreler esas alınmalıdır.
Sorgulama Sonucu Olumsuzsa Hangi Yol İzlenir?
Sorgulamada ret ya da düşük ödeme görüldüğünde iki yol açılır: Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme. Hangi yolun seçileceği, sonraki sorgulamanın hangi ekrandan yapılacağını da belirler.
| Ölçüt | Sigorta Tahkim Komisyonu | Mahkeme |
|---|---|---|
| Ön koşul | Yazılı başvuru + ret belgesi veya cevapsızlık (trafik sigortasında 15 gün, KTK m.97; Sirküler 2026/02 sınırı) | KTK m.97 yazılı başvuru |
| Arabuluculuk | Gerekmez | Sigortacıya karşı ticari davada dava şartı (TTK m.5/A) |
| Karar süresi | Hakem görevlendirmesinden itibaren 4 ay | Yargılama süresine bağlı |
| Yargılama biçimi | Evrak üzerinden, duruşmasız | Duruşmalı, tanık ve bilirkişi delili; sigortacıya karşı miktar veya değeri bir milyon TL’yi geçmeyen ticari davada basit yargılama usulü (TTK m.4/2, sınır her yıl yeniden değerleme oranında artar) |
| Ret hâlinde vekâlet ücreti riski | AAÜT’de belirlenen ücretin beşte biri | Tam vekâlet ücreti |
| Takip ekranı | Komisyon’un çevrim içi işlemleri | e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” / UYAP |
Tahkimin risk tarafındaki farkı 5684 sayılı Kanun’un 30/17 maddesinden gelir: talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nde belirlenen vekâlet ücretinin beşte biridir. Hakem ücretini ise 30/18 maddesi uyarınca Komisyon öder. Zorunlu sigortalarda, sigorta şirketi tahkim sistemine üye olmasa dahi hak sahibi tahkimden yararlanabilir.
Tüketici hakem heyeti bu iki yolun alternatifi değildir. 30/14 maddesi gereği tüketici hakem heyetine intikal etmiş uyuşmazlıkta Komisyon’a başvurulamaz; heyete gitmek tahkim kapısını kapatır. Değer kaybı uyuşmazlıklarında doğru mercii ya Tahkim Komisyonu ya da mahkemedir.
Araç Değer Kaybı Davası İçin Arabuluculuk Zorunlu Mu?
Bu sorunun tek bir cevabı yok; cevap davayı kime karşı açtığınıza göre değişir. Sigorta şirketine karşı açılan davada arabuluculuk dava şartıdır, kusurlu sürücüye veya araç sahibine karşı açılan davada değildir. Aradaki farkı doğuran şey, uyuşmazlığın ticari dava sayılıp sayılmadığıdır.
Sigorta şirketine karşı açılacaksa arabulucuya gitmek zorunludur. Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, “tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın” bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan davaları ticari dava sayar. Sigorta sözleşmesi TTK’nın kendi içinde düzenlendiği için, zorunlu trafik sigortacısına yöneltilen değer kaybı talebi mutlak ticari davadır — poliçe sahibinin esnaf, memur ya da emekli olması sonucu değiştirmez. TTK m.5/A ise ticari davalardan “konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında” arabulucuya başvurulmuş olmasını dava şartı hâline getirir. Değer kaybı tazminatı tam olarak bu tanıma girer.
Kusurlu sürücüye veya araç sahibine karşı açılacaksa zorunlu değildir. Bu dava haksız fiile dayanır ve kural olarak ticari dava değildir. İstisnası, kazanın her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili olduğu durumdur; örneğin iki şirket aracı arasındaki kazada TTK m.4/1’in ilk cümlesi uyarınca dava ticari sayılabilir ve arabuluculuk dava şartı hâline gelir. Arabuluculuğun dava şartı olduğu hâlleri sayan Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B’nin listesi de dörtle sınırlıdır: kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklar ve komşu hakkı. Araç değer kaybı bu listede yer almaz. İsteğe bağlı olarak yine de arabulucuya gidilebilir, ama gitmemek davanın reddine yol açmaz.
Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuruyorsanız arabuluculuk aranmaz. Dava şartı olan arabuluculuk yalnızca dava için öngörülmüştür; tahkim başvurusu dava değildir. Bu yüzden tahkim yolunu seçen hak sahibi doğrudan başvurusunu yapar.
| Davalı kim | Dava ticari mi | Görevli mahkeme | Arabuluculuk |
|---|---|---|---|
| Zorunlu trafik sigortacısı | Evet (TTK m.4/1-a) | Asliye ticaret | Dava şartı |
| Kusurlu sürücü / araç sahibi | Hayır (haksız fiil) | Asliye hukuk | İsteğe bağlı |
| Sigortacı + sürücü birlikte | Sigortacı yönünden evet | Asliye ticaret | Dava şartı |
| Sigorta Tahkim Komisyonu | — | — | Aranmaz |
Sık karşılaşılan bir yanılgıyı burada düzeltmek gerekir: “davam asliye hukukta görülüyor, o hâlde arabuluculuk gerekmez” çıkarımı her zaman doğru değildir. TTK m.5/4’e göre asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresindeki bir ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı gerektirmez ve davaya asliye hukuk mahkemesi devam eder; dava ticari niteliğini kaybetmez, yalnızca ona bakan mahkeme değişir. Dolayısıyla küçük bir ilçede sigortacıya karşı asliye hukukta açılan değer kaybı davasında da arabuluculuk dava şartı olmaya devam eder. Görevli ve yetkili mahkemenin nasıl belirlendiğini değer kaybı davası kime açılır yazımızda ayrıntılı anlattık.
Arabuluculuk başvurusu nereye ve nasıl yapılır?
Başvuru, HUAK m.18/A’nın dördüncü fıkrası uyarınca yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro kurulmayan yerlerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne. Uyuşmazlık türü olarak ticari uyuşmazlık seçilir, çünkü dava şartını doğuran hüküm TTK m.5/A’dır. Arabulucuyu büro listeden belirler; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o kişi görevlendirilir.
Süre bakımından ticari uyuşmazlığın kendi kuralı vardır: TTK m.5/A’nın ikinci fıkrasına göre arabulucu başvuruyu görevlendirmeden itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır, zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir. HUAK m.18/A’nın dokuzuncu fıkrasındaki genel üç haftalık süre (zorunlu hâllerde bir hafta uzatma), ticari uyuşmazlıkta uygulanmaz.
Arabuluculuk zamanaşımını durdurur mu?
Evet, durdurur — ve bu, sigorta şirketine yapılan yazılı başvurudan farkıdır. HUAK m.18/A’nın on beşinci fıkrası açıktır: arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Buna karşılık sigortacıya yapılan başvuru, zamanaşımını kesen sebepler arasında sayılmamıştır. Zamanaşımının dolmasına az kalmış bir dosyada bu ayrım doğrudan hak kaybı doğurabilir.
İlk toplantıya katılmazsanız ne olur?
Geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmayan taraf, HUAK m.18/A’nın on birinci fıkrası uyarınca davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca karşı taraf lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Her iki taraf da katılmazsa, açılacak davada taraflar kendi yargılama giderlerini üstlenir. Toplantı çağrısını önemsememek, kazanılan davada bile cepten ödeme anlamına gelebilir.
Ücret tarafında ise anlaşma sağlanırsa arabuluculuk ücreti aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit karşılanır. Anlaşma sağlanamaz ve görüşme iki saati aşmazsa, iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir; iki saati aşan kısım taraflarca eşit paylaşılır. Ödenen tutar yargılama giderlerine dâhildir. Tahkim yolunun ücret ve süre karşılaştırması için değer kaybı tahkim süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Dosyanızı Başkası Takip Edebilir mi? Takip Yetkisi ve Danışmanlık Firmaları
Değer kaybı dosyasını herkes takip edemez. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun Ek 6. maddesi, tazminat alacağının kimler tarafından takip edilebileceğini sayarak sınırlar. Bu hüküm, “dosyamı bir firmaya verdim ama sorgulayamıyorum” durumunun hukuki karşılığıdır ve kaza sonrası gelen tanıtım aramalarının değerlendirilmesinde belirleyicidir.
Maddenin birinci fıkrasına göre sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlardan talep edilecek tazminat alacağı ancak şu kişilerce takip edilebilir: alacaklı tarafından bizzat; alacaklının kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat vasıtasıyla; alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı vasıtasıyla. Takip yetkisi, sigortacılık yapan kurum veya kuruluşlar nezdinde yapılacak işlemleri kapsar.
İkinci fıkra daha da kesindir: tazminat alacağı sadece hak sahibine veya avukatına ödenir ve birinci fıkrada sayılanlar dâhil hiç kimseye devredilemez. Bu iki fıkranın birlikte sonucu şudur: hak sahibi ile avukatı ya da sayılan yakınları dışındaki bir kişi veya şirket, sigorta şirketi nezdinde dosyayı takip etme yetkisine kanunen sahip değildir ve alacağı devralamaz.
Pratik sonuç sorgulama açısından nettir: dosyayı bu listenin dışındaki bir aracıya bırakmış olmak, hak sahibinin kendi sorgulama hakkını ortadan kaldırmaz. Hak sahibi her zaman kendi kimliğiyle sigorta şirketine, e-Devlet üzerinden SBM kayıtlarına ve varsa Tahkim Komisyonu dosyasına erişebilir. Avukatla takip söz konusuysa vekâletnamenin kapsamı önem taşır; vekâletname örneği ve özel yetki konusu için araç değer kaybı vekâletname örneği yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi Aşamada Ne Kadar Beklenir? Süre Tablosu
Sorgulama yapan kişinin en çok ihtiyaç duyduğu bilgi, ekrandaki durumun ne kadar süreceğidir. Aşağıdaki tablo, birbirine karıştırılan süreleri dayanağıyla birlikte ayırır.
| Süre | Dayanak | Neyi başlatır / sonucu |
|---|---|---|
| 1 iş günü | ZMSS Gen. Şart. A.5/a | Nihai eksper raporu ulaştıktan sonra sonucun hak sahibine bildirilmesi |
| 1 iş günü | SEDDK 2022/12 m.4/1 | Yazılı başvurunun akabinde şirketin EKSİST üzerinden eksper ataması; yapılmazsa başvuru sahibi atama yaptırabilir |
| 3 iş günü | SEDDK 2022/12 m.5/2 ve m.6/1 | Eksper raporunun atama bildiriminden itibaren düzenlenmesi; rapora EKSİST bildiriminden itibaren itiraz süresi de 3 iş günü |
| 8 iş günü | KTK m.99 · GŞ B.2.1 | Belgelerin sigortacıya ulaştığı tarihten itibaren ödeme; dolunca temerrüt ve faiz. Haklı ek belge talebinde süre o belgenin iletilmesinden başlar |
| 15 gün | KTK m.97 | Sigortacının yazılı cevap süresi; sonunda dava veya tahkim yolu açılır |
| 15 iş günü (trafikte 15 gün) | 5684 m.30/13 · KTK m.97 | Cevapsızlık hâlinde Tahkim Komisyonu’na başvuru; eksper süresinde atanmışsa Sirküler 2026/02 sınırı |
| 15 gün | 5684 m.30/15 | Raportör incelemesinin tamamlanma süresi |
| 4 ay | 5684 m.30/16 | Hakemin görevlendirildiği tarihten itibaren karar verme süresi |
| 3 iş günü | 5684 m.30/16 | Kararın Komisyon müdürünce taraflara bildirilmesi |
| 10 gün | 5684 m.30/12 | Hakem kararına itiraz; kararın bildiriminden itibaren, bir defaya mahsus |
| 2 yıl | KTK m.111/2 | Yetersiz olduğu açıkça belli anlaşmanın iptali |
| 2 yıl / 10 yıl | KTK m.109 | Zamanaşımı: öğrenmeden 2 yıl, kaza gününden 10 yıl; suç oluşturan fiilde ceza zamanaşımı (salt maddi hasarlı kazada kural olarak işlemez) |
Tabloda dikkat edilmesi gereken nokta, dört aylık hakem süresinin başvuru tarihinde değil, hakemin görevlendirildiği tarihte başlamasıdır. Başvuru önce raportöre gider ve raportör incelemesi on beş güne kadar sürebilir. Bu nedenle “başvurdum, dört ay geçti” hesabı çoğu dosyada yanlış çıkar; sayaç, sorgulama ekranında hakem görevlendirmesinin göründüğü tarihten işlemeye başlar.
Değer Kaybı Sorgulamada Sık Yapılan Beş Hata
Araç değer kaybı davası sorgulama işleminde sonuç alınamamasının çoğu sebebi teknik değil, yanlış varsayımdır. Aşağıdaki beş hata, en çok tekrarlananlardır.
- Ayrı bir “değer kaybı dosya numarası” aramak. Genel Şartlar A.5/a uyarınca araç hasarı için başvuran hak sahibi değer kaybı talebinde de bulunmuş sayılır; talep aynı hasar dosyasında bir kalem olarak yürür.
- Tahkim başvurusunu UYAP’ta aramak. Tahkim yargı teşkilatının dışındadır; kayıt Komisyon’un kendi sistemindedir.
- Kendi sigortacısının ekranından sorgulamak. Dosya kusurlu aracın trafik sigortacısında açılır; SBM Yönetmeliği m.24/1 erişimi kişinin taraf olduğu sözleşmelerle sınırlar.
- On beş günü ödeme süresi sanmak. On beş gün KTK m.97’deki cevap süresidir; ödeme süresi m.99’daki sekiz iş günüdür ve belgelerin ulaştığı tarihten işler.
- Katsayı tablosuyla tutar hesaplamaya çalışmak. Değer kaybı hesabının dayanağı olan Ek-1, 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikle 1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükten kaldırıldı (aynı değişiklik destekten yoksun kalma ve sürekli sakatlık hesabına ilişkin Ek-2 ile Ek-3’ü ve Ek-7’yi de kaldırdı); internetteki rayiç değer × hasar katsayısı × kilometre katsayısı formüllerinin dayanağı kalmadı. Bugünkü ölçüt ikinci el satış değeri farkıdır.
Bu beş maddeyi kontrol ettikten sonra hâlâ sonuç alınamıyorsa sıradaki adım sorgulama değil, yazılı başvurunun teslim tarihini belgelemektir. Sürelerin işlemeye başladığı gün ispatlanmadan gecikme de ileri sürülemez. 1 Temmuz 2026 sonrası uygulamanın bütününe ilişkin değerlendirme için hasar ve değer kaybında yeni düzenlemeler yazımıza bakabilirsiniz.
Dosya sorgulaması süreci izlemeye yarar; duruşma, bilirkişi ve itiraz aşamalarında yapılacak işlemler ayrıca planlanır. Dava aşamasının nasıl ilerlediği Ankara araç değer kaybı avukatı sayfasında anlatılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Araç değer kaybı nedir?
Araç değer kaybı, bir aracın trafik kazası sonucunda piyasadaki ikinci el değerinin düşmesidir. Araç tamir edilmiş olsa bile kaza geçmişi nedeniyle ikinci el piyasasında kaza öncesi değerinin altına satılabilir. ZMSS Genel Şartları’nın A.5/a maddesi bu kaybı Maddi Zararlar Teminatı içinde sayar ve ölçütü, aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değeri ile onarımdan sonraki ikinci el satış değeri arasındaki fark olarak tanımlar.
Araç değer kaybı nasıl hesaplanır?
Hesaplama, 1 Temmuz 2026’dan itibaren atanan sigorta eksperi tarafından yapılır. Eksper; aracın markası, yaşı, modeli, kullanılmışlık düzeyi, hasar gördüğü kısımlar, geçmiş hasar durumu ve kaza öncesi ile onarım sonrası ikinci el satış değerleri arasındaki farkı dikkate alır. İnternette dolaşan “rayiç değer × hasar boyutu katsayısı × kilometre katsayısı” formüllerinin dayanağı olan Ek-1 (Değer Kaybı Hesaplaması) 1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükten kaldırılmıştır. Yaş ve kilometre hiçbir dönemde talebi engelleyen bir eşik olmadı; bugün değerlendirmede dikkate alınan değişkenlerdir. 1 Temmuz 2026 öncesi kazalarda hangi yöntemin uygulanacağı ise değişiklikte geçiş hükmü bulunmadığı için tartışmalıdır. Yaklaşık bir tutar görmek isteyenler araç değer kaybı hesaplama sayfamızı kullanabilir; bu sonuç eksper raporunun yerine geçmez.
Araç değer kaybı tazminatı almak için hangi şartlar gereklidir?
Kazada karşı tarafın tamamen veya kısmen kusurlu olması, aracın trafikten çekme ya da hurda işlemi görmemiş olması ve talebin zamanaşımı içinde ileri sürülmesi gerekir. Zamanaşımı Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesindedir: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl. Kaza suç oluşturuyorsa ve ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse o süre uygulanır; yalnızca maddi hasarlı kazalarda bu uzun süre kural olarak işlemez. Hak sahibinin kazada yüzde yüz kusurlu olmaması yeterlidir; kısmi kusurda kendi kusur payına düşen kısım düşülerek ödeme yapılır.
Değer kaybı davası UYAP’ta görünür mü?
Mahkemede açılmış dava UYAP’ta taraf sıfatıyla görünür; Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılmış başvuru görünmez. Mahkeme dosyası için e-Devlet Kapısı’ndaki “Dava Dosyası Sorgulama” hizmeti ya da UYAP Vatandaş Portalı kullanılır. Hakem kararı ödenmediği için icra takibi başlatılmışsa dosya bu kez “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde görünür hâle gelir.
Değer kaybı davası e-Devlet’te görünür mü?
e-Devlet’te “değer kaybı dosyası” adında müstakil bir hizmet yoktur. Görünen kayıtlar trafik poliçe ve hasar bilgileri, eksper atama durumu ve düzenlenmiş eksper raporlarıdır; mahkemede dava açılmışsa dava dosyası da görünür. Ödemenin yapılıp yapılmadığı e-Devlet’te yer almaz; değer kaybı tutarı ise sigortacının A.5/a uyarınca yapacağı yazılı bildirimden öğrenilir. Tahkim başvurusu e-Devlet hizmet listesinde ayrı bir kalem değildir, ancak Komisyon’un kendi sistemine giriş e-Devlet kimliğiyle yapılır.
Değer kaybı davası nereden takip edilir?
Araç değer kaybı dosyası da dava ile aynı kapılardan izlenir; araç değer kaybı davası sorgulama işleminde takip noktası dosyanın aşamasına göre değişir. Sigorta şirketine başvuru aşamasında şirketin hasar ekranı; eksper aşamasında e-Devlet üzerinden SBM hizmetleri; tahkim aşamasında Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemleri; dava aşamasında e-Devlet “Dava Dosyası Sorgulama” veya UYAP Vatandaş Portalı kullanılır. Bir kapıda kayıt bulunamaması, dosyanın olmadığı değil, o aşamada olmadığı anlamına gelir.
Değer kaybı sonucu nasıl öğrenilir?
Sonuç öncelikle sigortacının bildirimiyle öğrenilir. Genel Şartlar A.5/a maddesi, nihai eksper raporunun sigortacıya ulaştığı tarihi izleyen iş günü içinde sonucun hak sahibine bildirilmesini zorunlu tutar. Bildirim SMS, e-posta, mobil uygulama, SBM veya e-Devlet üzerinden kurulacak yapı gibi kalıcı veri saklayıcılarıyla yapılabilir. Ayrıca yazılı başvuruya Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesi uyarınca on beş gün içinde yazılı cevap verilmesi gerekir.
Değer kaybı parası ne zaman yatar?
Karayolları Trafik Kanunu’nun 99. maddesine göre sigortacı, genel şartlarla belirlenen belgelerin merkez veya kuruluşlarından birine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapmak zorundadır. Süre belgelerin ulaşmasıyla başlar, dilekçenin yazıldığı tarihle değil. Sekiz iş günü dolduğu hâlde ödeme yapılmazsa sigortacı temerrüde düşer ve tazminata faiz işler.
Değer kaybının yattığını nasıl öğrenebilirim?
Ödeme hareketi e-Devlet’te ya da SBM kayıtlarında görünmez. Yatan tutar hak sahibinin banka hesabından, dosyanın ödeme durumu ise sigorta şirketinin hasar sorgulama ekranından takip edilir. Ödeme yalnızca hak sahibine veya avukatına yapılabilir; 5684 sayılı Kanun’un Ek 6/2 maddesi tazminat alacağının başkasına devredilmesini yasaklar.
Tahkim başvuru numaramı bilmiyorum, nasıl sorgularım?
Sigorta Tahkim Komisyonu’nun çevrim içi işlemleri arasında “Başvuru Numaranızı Öğrenme” adında ayrı bir ekran bulunur. Bu ekrandan kimlik bilgisiyle başvuru numarası öğrenilir, ardından “Başvuru Sorgulamak” ekranından dosyanın aşaması görüntülenir. Her iki işlem de e-Devlet kimlik doğrulamasıyla açılır.
Tahkim başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Başvuru önce raportörlerce incelenir; 5684 sayılı Kanun’un 30/15 maddesi raportörlere en geç on beş gün süre verir. Dosya hakeme iletildikten sonra 30/16 maddesi uyarınca hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır. Dört aylık süre başvuru tarihinde değil, hakem görevlendirmesiyle başlar. Karar, Komisyon müdürünce en geç üç iş günü içinde taraflara bildirilir.
SBM üzerinden değer kaybı sorgulanabilir mi?
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin e-Devlet üzerinden sunduğu hizmetlerle hasar kaydı, eksper atama durumu ve eksper raporları sorgulanabilir. Değer kaybı tutarı bu ekranlarda yer almaz. SBM Yönetmeliği’nin 15/3 maddesi, eksper görevlendirilmese dahi ihbar edilen tüm hasarların veri tabanına gireceğini düzenler; kaydı doğuran olay ödeme değil ihbardır. Ekspertiz raporları ise 15/9 maddesi uyarınca Kurumun izni olmadan üçüncü kişilere verilemez.
Değer kaybı dosyamı bir danışmanlık firması takip edebilir mi?
5684 sayılı Kanun’un Ek 6/1 maddesi takip yetkisini sayarak sınırlar: alacaklının bizzat kendisi, kanuni temsilcisi veya kanuni temsilcinin bizzat vekâlet verdiği avukat, ya da alacaklının bizzat vekâlet verdiği eşi, çocukları, annesi, babası, kardeşleri veya avukatı. Bu listenin dışındaki kişi ve şirketler sigorta şirketi nezdinde dosyayı takip etme yetkisine sahip değildir. Ek 6/2 maddesi ayrıca tazminat alacağının hiç kimseye devredilemeyeceğini hükme bağlar.
Sorgulamada ret göründü, ne yapmalıyım?
Ret yazısı, tahkim başvurusunun ön koşulunu karşılayan belgedir. 5684 sayılı Kanun’un 30/13 maddesi, talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmesini ya da on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemesini Komisyon’a başvuru için yeterli sayar; trafik sigortasında bu süre KTK m.97 uyarınca 15 gündür. Ret sonrası için kısa bir hak düşürücü süre bulunmaz; sınırı belirleyen, Karayolları Trafik Kanunu’nun 109. maddesindeki zamanaşımıdır. Tüketici hakem heyetine başvurmak tahkim yolunu kapatacağı için bu tercih dikkatle yapılmalıdır.
Araç değer kaybı nereden öğrenilir?
Tutar, sigortacının atadığı eksperin raporundan ve sigortacının bu rapora dayanarak yaptığı bildirimden öğrenilir. Genel Şartlar A.5/a, sigortacının hesaplanan değer kaybı tutarını en geç nihai eksper raporunun kendisine ulaştığı tarihi takip eden iş günü içinde hak sahibine yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirmesini zorunlu tutar. Bildirim gelmezse şirketten rapor ve hesap dökümü yazılı olarak istenir.
Karşı tarafın sigorta şirketi nasıl öğrenilir?
Önce kaza tespit tutanağındaki poliçe bilgisine bakılır. Kendi e-Devlet ekranınızda karşı aracın poliçesi görünmez; SBM Yönetmeliği’nin 24/1 maddesi erişimi kişinin taraf olduğu sözleşmelerle sınırlar. Bilgi yoksa Alo 193 üzerinden yapılan başvuruda Merkez, talebi karşı aracın kaza tarihinde geçerli trafik sigortasını düzenleyen şirkete kendisi iletir (SEDDK 2026/22 m.5/3-a) ve size bir referans numarası verir.
Değer kaybı için icra takibi başlatıldıysa nereden sorgulanır?
İcra dosyası e-Devlet’te “İcra Dosyası Sorgulama” hizmetinde ve UYAP Vatandaş Portalı’nda görünür. Hakem kararına itiraz edilmişse 5684 sayılı Kanun’un 30/12 maddesi uyarınca kararın icrası durur. Tahkime başvurmadan önce aynı alacak için icra takibi başlatılması ise başvurunun raportör ön incelemesinde değerlendirme dışı kalmasına yol açabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir dosyaya ilişkin hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanızın aşaması, kusur durumu ve poliçe kapsamı sonucu doğrudan etkilediğinden, sorgulamada karşılaştığınız duruma göre değerlendirme yapılması gerekir. Kaza sonrası talep ve takip süreçleriniz için maddi hasarlı trafik kazası hizmet sayfamız üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Mevzuat kaynakları: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, ZMSS Genel Şartları değişikliği (RG 12.06.2026) ve e-Devlet SBM hizmetleri.
