ZMMS Bakıcı Giderlerini Karşılar mı?

ZMMS bakıcı giderlerini karşılar mı? Evet, karşılar. Trafik kazasında yaralanan üçüncü kişinin tedavi süresince ihtiyaç duyduğu bakıcının gideri ile sürekli sakatlık oranı belirlendikten sonra tıbben gerekli olan sürekli bakıcı gideri, 1 Temmuz 2026’dan itibaren Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.5/b bendi uyarınca Sağlık Giderleri Teminatından sigorta şirketi veya Güvence Hesabı tarafından ödenir. Bakım ihtiyacının süresi ve niteliği Kurul Raporu ile belirlenir; tazminattan mağdurun kendi kusur payı düşülür ve ödeme kaza tarihindeki poliçe limitiyle sınırlıdır. Bakıcı gideri, bedensel zarar kapsamında değerlendirilen maddi bir tazminat kalemidir ve geçici ya da sürekli bakım ihtiyacına göre ayrı ayrı hesaplanır.

Trafik kazaları sonrasında ortaya çıkan zararlar yalnızca araç hasarıyla sınırlı değildir. Bazı kazalar, kişilerin yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren bedensel yaralanmalara yol açar. Yaralanan kişi günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayamıyorsa bir başkasının bakımına ihtiyaç duyar. İşte bu noktada “bakıcı gideri” kavramı devreye girer. Uygulamada en çok merak edilen konu ise Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası yani zorunlu trafik sigortasının bu giderleri karşılayıp karşılamadığıdır. Güncel uygulamalar ve Trafik Kazası Hukuku çerçevesinde değerlendirildiğinde, bakıcı giderleri Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası kapsamında talep edilebilir; aşağıda bunun hangi hükme dayandığını, 2026 değişikliğiyle neyin değiştiğini, hesaplamanın nasıl yapıldığını ve Yargıtay’ın hangi noktalarda ayrıştığını madde atıflarıyla anlatıyoruz.

ZMMS Bakıcı Giderlerini Karşılar mı?

Karşılar. Bugün bu sorunun cevabı yorumla değil, doğrudan poliçenin parçası olan Genel Şartlar’ın lafzıyla verilir. Resmî Gazete’nin 12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı nüshasında yayımlanan değişiklikle A.5 maddesi baştan yazılmış, Sağlık Giderleri Teminatı şu cümleyle bakıcı giderini açıkça teminata almıştır:

“Kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren mağdurun sürekli sakatlık raporu alana kadar tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderleri ile sürekli sakatlık oranının belirlenmesinden sonra ortaya çıkan ve tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri sigorta şirketleri veya Güvence Hesabı tarafından bu teminattan karşılanır. Mağdurun bakıcı ihtiyacı süresi ile tedavi sürecinin tamamlanması sonrasında sürekli bakıcı ihtiyacının belirlenmesinde, Kurul Raporu dikkate alınır.” (ZMSS Genel Şartları A.5/b)

Bu cümleden dört sonuç çıkar. Birincisi, bakıcı gideri teminat dışı bir kalem değildir; sigorta şirketlerinin dilekçelerinde sıkça görülen “bakıcı gideri poliçe kapsamında değildir” savunmasının 2026 metninde hiçbir karşılığı yoktur. İkincisi, teminat iki döneme ayrılır: tedaviye başlandığı günden sürekli sakatlık raporu alınana kadar geçen geçici bakıcı dönemi ve sakatlık oranı belirlendikten sonra devam eden sürekli bakıcı dönemi. Üçüncüsü, sürekli bakıcı gideri için hükmün aradığı ek şart “tıbben gerekli” olmaktır. Dördüncüsü, ödeme yükümlüsü olarak Güvence Hesabı da adıyla sayılmıştır; yani karşı araç sigortasız olsa bile bu kalem ortadan kalkmaz.

Aynı Bentte Tedavi Giderleri Neden SGK Tarafından Karşılanıyor?

A.5/b’nin başlığı “Sağlık Giderleri Teminatı” olduğu için okuyucuların çoğu hastane masraflarının da buradan ödendiğini düşünür. Oysa aynı bent, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 98. maddesi kapsamındaki sağlık giderlerinin Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğunda olduğunu ve bu giderler için sigorta şirketinin ve Güvence Hesabının sorumluluğunun sona erdiğini söyler. KTK m.98, 6111 sayılı Kanunla 2011’de değiştirilmiş ve trafik kazası nedeniyle resmî ya da özel bütün sağlık kuruluşlarının sunduğu sağlık hizmet bedellerini, kazazedenin sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın SGK’ya yüklemiştir. Böylece Sağlık Giderleri Teminatı içinde sigorta şirketinde kalan başlıca kalem bakıcı gideridir. Bu ayrımın ayrıntısını ZMMS Tedavi Giderlerini Karşılar mı? yazımızda, kimin ne ödediğini ise trafik kazasında tedavi giderlerini kim öder sorusu üzerinden anlattık.

Bakıcı Gideri Hangi Teminat Limitinden Ödenir?

Genel Şartlar ve teminat limitleri kaza tarihi itibarıyla uygulanır. Bakıcı giderinin hangi teminat başlığı altında ödeneceği ise yıllar içinde üç kez değişti. Bu değişiklik önemsiz bir teknik ayrıntı değildir: sürekli bakıcı gideri sakatlık teminatından ödendiğinde, sürekli iş göremezlik tazminatıyla aynı kişi başı limiti paylaşır; sağlık giderleri teminatından ödendiğinde ise ayrı bir limitten karşılanır.

Kaza tarihi	Geçici bakıcı gideri	Sürekli bakıcı gideri	Dayanak
2015 Genel Şartları dönemi	Sağlık Gideri Teminatı	Sürekli Sakatlık Teminatı, “bu teminat limitleri ile sınırlı olmak koşuluyla”	RG 14/5/2015-29355, A.5/b ve A.5/c
1/4/2020 sonrası	Sağlık Gideri Teminatı	Sürekli Sakatlık Teminatı; “tıbben gerekli” kaydı eklendi, hesap esası net/brüt asgari ücret ve bağımlılık derecesine bağlandı	RG 20/3/2020-31074
4/12/2021 sonrası	Sağlık Gideri Teminatı	Sakatlanma Teminatı; “tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderleri de bu teminat kapsamındadır”	RG 4/12/2021-31679, A.5/c
1/7/2026 sonrası	İkisi de Sağlık Giderleri Teminatı; ödeyen sigorta şirketi veya Güvence Hesabı		RG 12/6/2026-33278, A.5/b

SEDDK’nın 2026 yılı için ilan ettiği tutarlara göre zorunlu trafik sigortasında sağlık giderleri teminatı ile sakatlanma ve ölüm teminatı, otomobil gibi araçlarda kişi başına ayrı ayrı 3.600.000 TL’dir (2025’te 2.700.000 TL). SEDDK duyurusu, yeni tutarların yürürlükteki tüm sözleşmelere ek prim alınmaksızın uygulanacağını da belirtir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2023 tarihli bir kazada yaya olarak yüzde doksan altı oranında malul kalan davacının sürekli bakıcı gideri talebinde, sigorta şirketinin, bakıcı gideri talebinin sakatlık teminatı içinde olduğu ve daha önce ödenen tutarın üzerindeki zarardan sorumlu olmadığı yönündeki savunmasını kabul etmemiş; talebin “poliçedeki sağlık gideri teminatı kapsamında kalmasına göre” İtiraz Hakem Heyeti kararını onamıştır (4. HD, 19.02.2026, E.2025/12177 K.2026/1887). Kaza tarihi 1 Temmuz 2026’dan önceyse hangi limitin uygulanacağı dosyanın en önemli tartışma noktalarından biri olabilir; poliçe tarihini ve kaza tarihini birlikte not edin.

ZMMS Kapsamında Bedensel Zarar Teminatı

ZMMS, araç işletenin üçüncü kişilere verdiği bedensel zararları poliçe limitleri dahilinde teminat altına alır. 1 Temmuz 2026’dan beri A.5 maddesi dört teminat sayar: Maddi Zararlar, Sağlık Giderleri, Sakatlanma ve Destekten Yoksun Kalma (Ölüm). Ölüm halinde destekten yoksun kalma tazminatı, sürekli sakatlık ve geçici iş göremezlik tazminatları ile bakıcı gideri bu kapsamdadır. Hastane, ameliyat, ilaç ve fizik tedavi gibi tedavi giderleri ise KTK m.98 uyarınca SGK tarafından karşılanır; bu kalemler için sigorta şirketine başvurulmaz. Bakıcı gideri ise doğrudan yaralanmanın sonucu olduğu için bedensel zarar başlığı altında değerlendirilir ve sigortacıda kalan kalemlerdendir.

Bu nedenle konu aynı zamanda Sigorta Hukuku alanına da girer ve sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe teminatı ile sınırlı olarak incelenir. Teminatın konusu sigortalının, yani KTK m.85 uyarınca işletenin hukuki sorumluluğudur. Bu yüzden bakıcı giderini talep edebilecek kişi kazada zarar gören üçüncü kişidir: yaya, karşı araçtaki sürücü ya da yolcu, sigortalı araçtaki yolcu. Kazaya kusuruyla sebep olan sürücünün kendi aracının poliçesinden kendi bakıcı giderini istemesi mümkün değildir; ancak karşı aracın da kusuru varsa, o aracın ZMSS’sine karşı aracın kusur oranı kadar başvurabilir.

ZMMS Ne Demek, ZMSS ile Aynı Şey mi?

ZMMS, “Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası”nın kısaltmasıdır ve halk arasında zorunlu trafik sigortası denilen poliçenin eski adıdır. Mevzuattaki resmî adı “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası”, kısaltması ZMSS’dir. İki kısaltma aynı sigortayı anlatır; “mesuliyet” kelimesinin yerini “sorumluluk” almıştır. Sigortayı yaptırma yükümlülüğü KTK m.91 uyarınca araç işletenine aittir. Terimin kendisini, açılımını ve limitlerini ZMMS yazımızda daha ayrıntılı anlattık; bu yazıda ZMMS ile ZMSS’yi aynı anlamda kullanıyoruz.

Bakıcı Gideri Hukuken Ne Anlama Gelir?

Bakıcı gideri, mağdurun günlük yaşam aktivitelerini başkasının yardımı olmadan yerine getirememesi nedeniyle ortaya çıkan ekonomik kayıptır. Bu kayıp, yalnızca profesyonel bakıcı tutulması halinde doğmaz. Aile bireyinin verdiği bakım hizmeti de ekonomik bir değer ifade eder. Hukuk düzeni, bakım hizmetinin ücretsiz yapılmış olmasını mağdur aleyhine yorumlamaz. Önemli olan, mağdurun başkasının yardımına ihtiyaç duyduğunun ortaya konulmasıdır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi bedensel zararları “özellikle” tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak sayar. “Özellikle” kelimesi listenin sınırlı olmadığını gösterir; bakıcı gideri kanunda ayrıca adıyla geçmese de bedensel zararın bir kalemi olarak tazmin edilir. Zorunlu trafik sigortası bakımından ise artık tartışma yoktur, çünkü kalem Genel Şartlar’da adıyla yazılıdır. KTK m.90 da zorunlu sigorta kapsamındaki tazminatlarda Kanunda düzenlenmeyen hususlarda TBK’nın haksız fiil hükümlerinin uygulanacağını belirtir.

Bakım İhtiyacının Tespiti Nasıl Yapılır?

Bakım gereksinimi, tıbbi belgelerle belirlenir. Hastane epikriz raporları, uzman hekim değerlendirmeleri, fizik tedavi kayıtları ve adli tıp raporları belirleyici rol oynar. Bilirkişiler, mağdurun yemek yeme, tuvalet ihtiyacını karşılama, giyinme, yürüme ve kişisel bakım gibi temel fonksiyonları bağımsız şekilde yerine getirip getiremediğini inceler. Bu değerlendirme, bakıcı ihtiyacının varlığı ve süresini belirler.

Sigorta hukukunda bu tespitin adı Kurul Raporudur. Genel Şartlar’ın A.2 maddesine 4 Aralık 2021’de eklenen (i) bendi Kurul Raporunu, 20/2/2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre düzenlenen, “sakatlık oranını, geçici iş göremezlik süresini ve bakıcı ihtiyacını gösterir kurul raporu” olarak tanımlar. Yani iyi hazırlanmış bir rapor yalnızca maluliyet oranını değil, bakıcı ihtiyacının olup olmadığını ve ne kadar süreceğini de gösterir. Raporda bakım ihtiyacı hiç değerlendirilmemişse, bu eksiklik tamamlatılmadan bakıcı gideri hesaplanamaz.

Raporu kimin düzenleyeceği de önemlidir. Yargıtay, maluliyetin kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe göre ve yaralanmanın niteliğine uygun uzmanları içeren heyetçe belirlenmesini arar; örneğin el bileği kırığında heyette ortopedi uzmanı bulunmamasını bozma sebebi saymıştır (4. HD, 20.02.2025, E.2024/6824 K.2025/2888). Yüzde kalıcı iz iddiasında ise plastik cerrahi uzmanının bulunduğu yetkili kuruldan rapor alınmasını istemiştir (4. HD, 02.04.2026, E.2025/14099 K.2026/3613). Maluliyet raporunun kendisini yaralanmalı trafik kazası Yargıtay kararları yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Geçici ve Sürekli Bakıcı Gideri Ayrımı

Bazı mağdurlar yalnızca iyileşme sürecinde bakıma ihtiyaç duyar. Örneğin ameliyat sonrası birkaç ay destek gerekebilir. Bu durum geçici bakıcı gideri kapsamındadır. Felç, ağır nörolojik hasar veya uzuv kaybı gibi hallerde ise bakım ihtiyacı sürekli olabilir. Sürekli bakım gerektiren dosyalarda tazminat miktarı daha yüksek hesaplanır çünkü bakım ihtiyacı mağdurun yaşam süresi boyunca devam eder.

Ölçüt	Geçici bakıcı gideri	Sürekli bakıcı gideri
Dönem	Tedaviye başlanmasından sürekli sakatlık raporuna kadar	Sürekli sakatlık oranı belirlendikten sonra, bakiye ömür boyunca veya raporda gösterilen süre kadar
Genel Şartlar’daki ek şart	Kaza nedeniyle tedavi süresince ortaya çıkması	“Tıbben gerekli” olması
Süre nasıl belirlenir	Kurul Raporu ve tedavi kayıtları (gün veya ay olarak)	Kurul Raporu, bağımlılık derecesi ve yaşam tablosu
Maluliyet oranı şart mı	Hayır; düşük maluliyette de doğabilir	2020-2026 kuralında kısmi bağımlılıkta yüzde elli ve üzeri engel oranı aranıyordu
Tipik örnek	Kırık sonrası alçı dönemi, ameliyat sonrası yatak istirahati	Omurilik yaralanması, ağır beyin hasarı, uzuv kaybı

Aile Bireyinin Bakımı Neden Tazminat Konusudur?

Uygulamada sıkça “aile bakımı ücretsizdir” savunması yapılır. Oysa bakım hizmeti zaman, emek ve ekonomik değer gerektirir. Bir aile üyesi, mağdur için sürekli bakım sağlıyorsa bu kişinin iş gücü kaybı ve zaman kaybı söz konusudur. Yargı uygulamaları, aile bireyinin sunduğu bakım hizmetinin de bakıcı gideri kapsamında talep edilebileceğini kabul etmektedir.

Bunun somut bir örneği, 11 yaşındaki bir yolcu çocuğun geçici bakıcı gideri dosyasıdır. Sigorta şirketi, çocuğa zaten ailesinin bakacağını ileri sürerek hakkaniyet indirimi istemiş; İtiraz Hakem Heyeti “davacıya aile bireyleri tarafından bakılacağından aile bireylerine böyle bir sorumluluk yüklenemeyeceği” gerekçesiyle bu itirazı reddetmiştir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararı başka iki noktada bozmuş, ancak davalının bu yöndeki itirazını kabul etmemiştir (4. HD, 20.02.2023, E.2021/23184 K.2023/2035). Aile bakımı ücretsiz olduğunda değişen tek şey, aşağıda anlattığımız gibi hesapta kullanılacak ücret tabanıdır.

Bakıcı Gideri Hesaplama Kriterleri

Hesaplama aktüer bilirkişiler tarafından yapılır. Mağdurun yaşı, bakım ihtiyacının süresi ve derecesi, yaşam beklentisi, asgari ücret düzeyi ve kusur oranı dikkate alınır. Maluliyet oranı da dolaylı olarak etkilidir, çünkü sürekli bakımda bağımlılık derecesi çoğu zaman maluliyetin ağırlığıyla birlikte değerlendirilir. Sürekli bakıma muhtaç genç bir mağdur için hesaplanan tutar yüksek olur çünkü bakım süresi uzundur. Geçici bakım gerektiren dosyalarda ise süre sınırlıdır. Adım adım hesap yöntemini aşağıdaki “Bakıcı Gideri Hesaplama Nasıl Yapılır?” bölümünde tablo hâlinde veriyoruz.

Poliçe Limitleri ve Sigorta Sorumluluğu

ZMMS teminatı sınırsız değildir. Bedeni zarar limitleri dahilinde ödeme yapılır. Limit aşılırsa işleten ve sürücüye karşı ayrıca dava açılabilir. Bu nedenle yüksek maluliyetli dosyalarda sigorta limiti dışında kalan zararlar için ek hukuki yollar gündeme gelebilir.

Limiti aşan kısmın muhatapları KTK m.85/1 uyarınca araç işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi ile TBK m.49 uyarınca kusurlu sürücüdür; bunlar zarar görene karşı müteselsilen sorumludur. Aracın ayrıca bir İhtiyari Mali Sorumluluk (İMM) poliçesi varsa, zorunlu sigorta limitini aşan bedensel zarar o poliçenin limitine kadar karşılanabilir. Birden fazla kişinin yaralandığı kazalarda ise KTK m.96 uyarınca talepler toplamı sigorta tutarını aşıyorsa her zarar görenin alacağı oransal olarak indirilir; bu yüzden başvuruyu geciktirmemek hak sahibinin lehinedir.

Bakıcı Gideri Hesaplama Nasıl Yapılır?

Bakıcı gideri, bakımın süresi ile bakıcının aylık ücret karşılığının bağımlılık derecesine göre çarpılması ve sürekli bakımda bunun bakiye ömre yayılması yoluyla hesaplanır; sonuçtan mağdurun kusur payı ve rücuya tabi sosyal güvenlik ödemeleri düşülür. Hesap tek bir formülle değil, beş karar noktasıyla kurulur:

1. Bakım var mı ve ne kadar sürüyor? Kurul Raporu geçici bakım süresini gün veya ay olarak, sürekli bakım ihtiyacını ise bağımlılık derecesiyle gösterir. Rapor susuyorsa hesap yapılamaz, önce rapor tamamlatılır.
2. Ücret tabanı net mi brüt mü? Bakıcının fiilen tutulup tutulmadığı ve bunun belgelenip belgelenmediği, kaza tarihine göre belirleyicidir (aşağıda ayrıca açıkladık).
3. Bağımlılık derecesi. Tam bağımlı kişide aylık tabanın tamamı, kısmi bağımlı kişide bir kısmı esas alınır.
4. Süre ve yaşam tablosu. Sürekli bakımda mağdurun bakiye ömrü, uygulamada TRH 2010 yaşam tablosuyla belirlenir; geleceğe ait dönem için Yargıtay’ın kabul ettiği yöntem progresif rant hesabıdır.
5. İndirimler. Mağdurun kendi kusuru, müterafik kusur (örneğin emniyet kemeri takmamak) ve rücu edilebilen sosyal güvenlik ödemeleri düşülür; rücu edilemeyen ödemeler ise TBK m.55/1 uyarınca indirilemez.

Teknik faiz konusunda da bir güncelleme gereklidir. Eski Genel Şartlar’ın ekindeki hesap cetvelleri yüzde 1,8 teknik faizle iskonto yapılmasını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi 17/7/2020 tarihli E.2019/40 K.2020/40 sayılı kararıyla KTK m.90’daki genel şartlara yapılan yollamayı iptal etti; 2021’de 7327 sayılı Kanunla aynı maddeye eklenen cümle de 29/12/2022 tarihli E.2021/82 K.2022/167 sayılı kararla iptal edildi. Yargıtay bu kararlardan sonra %1,8 teknik faizin uygulanma imkânı kalmadığını açıkça belirtmektedir (4. HD, 04.11.2024, E.2022/12688 K.2024/10267). Son olarak 1 Temmuz 2026’da Genel Şartlar’ın Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’ü tümüyle yürürlükten kaldırıldı.

Net Asgari Ücret mi Brüt Asgari Ücret mi Esas Alınır?

Kaza 1 Nisan 2020 ile 30 Haziran 2026 arasında olduysa Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin çoğunluk görüşüne göre bakıcı fiilen tutulup belgelendiyse brüt, belgelenemediyse net asgari ücret esas alınır. Bu kural, RG 20/3/2020-31074 ile yapılan ve 1/4/2020’de yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğinin 8. maddesinin (6) numaralı bendine dayanır:

“Sürekli sakatlığa bağlı bakıcı gideri, bakıcı tutulduğunun belgelendirilememesi halinde bekâr ve çocuksuz kişiler için geçerli AGİ dâhil net asgari ücret üzerinden, bakıcı tutulduğunun belgelendirilmesi durumunda ise brüt asgari ücret üzerinden olmak üzere … kısmî bağımlı olarak tanımlanan ve %50 ve üzerinde engel oranına sahip kişiler için %50 oranında, tam bağımlı olarak tanımlanan kişiler için ise %100 oranında hesaplanır.”

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, brüt asgari ücretle yapılan hesapları bu hükme dayanarak üç kararında bozmuştur: 2020 tarihli bir kazada (E.2022/12688 K.2024/10267, 04.11.2024), 2021 tarihli bir kazada (E.2022/13415 K.2024/11005, 12.11.2024) ve 2022 tarihli bir kazada geçici bakıcı gideri yönünden (E.2024/6824 K.2025/2888, 20.02.2025). Sonuncusunda Daire, “davacı tarafından fiilen bakıcı tutulup tutulmadığının araştırılması ve varsa belgelendirilmesi” gerektiğini söylemiştir. Ancak üç karar da oy çokluğuyla verilmiştir. Karşı oylarda, “Dairemiz yerleşik uygulamasına göre, bakıcı gideri ödenmesi sırasında brüt asgari ücret üzerinden ödeme yapılması gerektiği” belirtilmiştir. Yani mesele Daire içinde de tartışmalıdır.

Bu tablodan çıkan pratik ders şudur: bakıcı gerçekten tutulduysa sözleşme, SGK bildirimi, banka dekontu gibi belgeler saklanmalı ve başvuruya eklenmelidir; belgesiz dosyada bile aile bakımının varlığı ve yoğunluğu raporla ortaya konmalıdır. Hükümdeki “AGİ dâhil” ifadesinin de bugün bir karşılığı kalmamıştır; asgari geçim indirimi 7349 sayılı Kanunla 1/1/2022’den itibaren kaldırılmıştır ve Yargıtay bu tarihten sonraki dönem için hesabın AGİ dahil edilmeden yapılmasını istemektedir (4. HD, E.2024/6824 K.2025/2888).

Kaza 1 Temmuz 2026 veya sonrasındaysa tablo değişir. Yeni A.5/b bakıcı giderini Sağlık Giderleri Teminatına almış, 2020 hükmünün yer aldığı hesap ekini ise yürürlükten kaldırmıştır; yürürlükteki Genel Şartlar’da net-brüt ayrımı yapan bir hüküm bulunmamaktadır. Bu dönem için ölçüt TBK’nın gerçek zararın tazmini ilkesine göre belirlenecektir; Yargıtay’ın yeni metne göre nasıl bir çizgi izleyeceği henüz içtihatla netleşmemiştir.

Kısmi Bağımlı ve Tam Bağımlı Mağdur Arasındaki Fark Nedir?

Tam bağımlı kişi, yemek, temizlik, giyinme, tuvalet ve hareket gibi temel ihtiyaçlarının tamamında bir başkasının yardımına muhtaçtır; kısmi bağımlı kişi ise bu işlerin bir kısmını kendi başına yapabilir. Bu tanımlar Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ile Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’te yer alır ve Kurul Raporunda belirtilir. 2020-2026 kuralında tam bağımlı kişide aylık tabanın tamamı, kısmi bağımlı ve engel oranı yüzde elli veya üzerinde olan kişide yarısı esas alınıyordu.

Bağımlılık durumu	Aylık tabandan alınan pay (kaza 1/4/2020-30/6/2026)	Ücret tabanı
Tam bağımlı	Tamamı	Bakıcı tutulduğu belgelenirse brüt, belgelenemezse net asgari ücret
Kısmi bağımlı, engel oranı yüzde elli ve üzeri	Yarısı	Aynı ayrım
Kısmi bağımlı, engel oranı yüzde ellinin altında	Genel Şartlar’daki sürekli bakıcı formülüne girmiyordu	Geçici bakım dönemi ayrıca değerlendirilir

Eski Maluliyet Tablosu Neden Artık Uygulanmıyor?

İnternette hâlâ dolaşan bir tablo vardır: yüzde yetmişin altında maluliyette bakıcı gideri ödenmez, yüzde 70-79 arası maluliyette asgari net ücretin yarısı, 80-89 arasında dörtte üçü, 90-100 arasında tamamı esas alınır. Bu tablo, 2015 tarihli Genel Şartlar’ın “Sürekli Sakatlık Tazminatı Hesaplaması” başlıklı Ek-3’ünün 6. maddesinde yer alıyordu. Tablo 1 Nisan 2020’de yukarıdaki bağımlılık esaslı kuralla değiştirildi; 1 Temmuz 2026’da ise Ek-3’ün tamamı yürürlükten kaldırıldı. Bugün yapılan bir başvuruda bu tabloya dayanan bir hesap ya da ret, kaza tarihi 2020 öncesine ait değilse dayanaksızdır. Ayrıca maluliyet oranı ile bağımlılık derecesi aynı şey değildir; bakım ihtiyacını gösteren ölçüt Kurul Raporundaki bağımlılık tespitidir.

Sigorta Şirketlerinin Uygulamadaki Yaklaşımı

Sigorta şirketleri genellikle bakım süresini kısa göstermeye çalışır veya bakım ihtiyacını sınırlı yorumlar. Dosyada güçlü tıbbi belgeler bulunmuyorsa ödeme düşük yapılabilir. Bu nedenle başvurunun ayrıntılı raporlarla desteklenmesi gerekir. Eksik belge, düşük tazminat sonucunu doğurur.

Yargıtay’ın incelediği tahkim dosyalarında sigorta şirketlerinin cevap ve temyiz dilekçeleri neredeyse aynı savunmaları tekrarlar. Aşağıdaki tablo, bu savunmaları ve bugün hangi hükümle karşılandıklarını gösterir:

Sigorta şirketinin savunması	Karşılığı
Bakıcı gideri teminat dışıdır.	Genel Şartlar A.5/b bakıcı giderini adıyla teminata almıştır; Yargıtay KTK m.98 kapsamında tedavi gideri niteliğinde olmayan bakıcı giderinden sigortacının sorumlu olduğunu kabul eder (4. HD, E.2024/10068 K.2025/15883).
Bakıcı gideri tedavi gideridir, SGK öder.	KTK m.98 yalnız sağlık hizmet bedellerini SGK’ya yükler; bakıcı gideri bu kapsamda değildir (4. HD, E.2022/12688 K.2024/10267).
Aile bakıyor, ücretsiz.	Aile bakımı hakkı ortadan kaldırmaz; bu itiraz Yargıtay’da kabul görmemiştir (4. HD, E.2021/23184 K.2023/2035).
Bakıcı gideri sakatlık teminatındadır, limit doldu.	2026 metninde bakıcı gideri Sağlık Giderleri Teminatındadır; 2023 tarihli kazada da talep sağlık gideri teminatında kabul edilmiştir (4. HD, E.2025/12177 K.2026/1887).
Bakıma muhtaçlık ayrıca hekim bilirkişiyle tespit edilmelidir.	Ölçüt Kurul Raporudur (A.2/i ve A.5/b); rapor bakım ihtiyacını gösteriyorsa ayrıca bir rapor zorunlu değildir, eksikse tamamlatılır.
Hesap %1,8 teknik faizle yapılmalıdır.	AYM kararları sonrasında uygulanma imkânı yoktur (4. HD, E.2022/12688 K.2024/10267).
Hesap net asgari ücretle yapılmalıdır.	Kaza 2020-2026 arasındaysa bakıcının belgelenip belgelenmediğine bakılır; Daire içinde karşı oy vardır.

Sigorta Tahkim ve Dava Yolu

Sigorta şirketinin talebi reddetmesi veya eksik ödeme yapması halinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılabilir. Tahkim süreci mahkemeye göre daha hızlıdır. Her iki yolda da tıbbi raporlar belirleyici delildir.

İki yola da gitmeden önce KTK m.97 uyarınca sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur; şirket başvuru tarihinden itibaren 15 gün içinde yazılı cevap vermez veya cevap yetersiz olursa tahkim ya da dava yolu açılır. Tahkimde parasal bir üst sınır yoktur; parasal sınırlar yalnızca hakem heyeti teşkilini, itirazı ve temyizi belirler. Hakem kararı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30/16 uyarınca hakemin görevlendirilmesinden itibaren dört ay içinde verilir. Tahkimde vekâlet ücreti her iki taraf için de asliye mahkemelerine ait tarifenin beşte biridir; kaybetme riskinin maliyeti bu yüzden daha düşüktür. Sigorta şirketine karşı dava açılacaksa bu dava ticari dava niteliğindedir ve TTK m.5/A uyarınca önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı, 492 sayılı Harçlar Kanunu m.28/1-a uyarınca dörtte bir yerine yirmide birdir. Başvuru adımlarını Sigorta Tahkim Komisyonuna nasıl başvuru yapılır yazımızda anlattık.

Bakıcı Gideri Hangi Yaralanmalarda Gündeme Gelir?

Tam felç şart değildir. Yürüme güçlüğü, ağır kırıklar, travmatik beyin hasarı, omurga yaralanmaları, denge kaybı ve uzuv fonksiyon kaybı gibi durumlarda da bakım ihtiyacı doğabilir. Günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık oranı esas alınır.

Geçici bakıcı gideri için yüksek maluliyet oranı aranmaz. Yargıtay’ın incelediği bir dosyada el bileği kırığı nedeniyle yüzde altı oranında maluliyeti tespit edilen yayaya bir aylık geçici bakıcı gideri hesaplanmıştı; Daire kararı maluliyet raporunun heyet yapısı ve ücret tabanı yönünden bozmuş, ancak düşük maluliyette geçici bakım süresinin kabul edilmesini bozma sebebi yapmamıştır (4. HD, E.2024/6824 K.2025/2888). Sürekli bakıcı giderinde ise ağır yaralanma tipiktir: yüzde doksan altı oranında malul kalan yaya için sürekli bakıcı gideri kabul edilmiş ve onanmıştır (4. HD, E.2025/12177 K.2026/1887).

Yaralanma türü	Genellikle doğan bakım ihtiyacı
Alt ekstremite kırıkları, pelvis kırığı	Geçici bakım; mobilizasyona kadar yardım
Üst ekstremite kırıkları	Kısa süreli geçici bakım (giyinme, yemek, kişisel temizlik)
Omurga ve omurilik yaralanmaları	Seviyesine göre uzun süreli veya sürekli bakım
Travmatik beyin hasarı	Gözetim ve yönlendirme ihtiyacı; çoğu zaman sürekli
Uzuv kaybı	Protez uyum dönemine kadar geçici, bazı hallerde kısmi sürekli bakım
Ağır yanık	Pansuman ve hareket kısıtlılığı nedeniyle geçici bakım

Tablodaki eşleştirmeler genel eğilimi gösterir; sonucu belirleyen, tek tek her dosyadaki Kurul Raporudur.

Süreçte Sunulması Gereken Belgeler

Kaza tespit tutanağı, hastane epikriz raporları, ameliyat belgeleri, fizik tedavi kayıtları, maluliyet raporları ve varsa bakıcıya yapılan ödeme belgeleri sunulmalıdır. Belgeler ne kadar ayrıntılıysa değerlendirme o kadar sağlıklı yapılır.

1 Temmuz 2026’dan itibaren yürürlükte olan Genel Şartlar Ek-6, sakatlanma hâlinde sigorta şirketinin isteyebileceği belgeleri şöyle sayar: Kurul Raporu, epikriz raporu, genel adli muayene raporu, tüm tetkik ve tedavilere ilişkin raporlar, mağdurun kimlik belgesi fotokopisi, kaza raporu ve varsa bilirkişi raporu, keşif zaptı veya mahkeme kararı, kaza tarihi itibarıyla son gelir durum belgesi ve güncel SGK hizmet dökümü, hak sahibinin banka hesap bilgileri, sağlık verilerinin işlenmesine ilişkin açık rıza beyanı ve varsa doğrulanmış cep telefonu numarası. Bakıcı gideri için bunlara ek olarak şunlar eklenmelidir:

• Bakıcı ihtiyacını ve süresini açıkça gösteren Kurul Raporu bölümü,
• Bakıcı tutulduysa iş sözleşmesi, SGK işe giriş bildirgesi ve ücret ödeme dekontları,
• Bakım kurumu kullanıldıysa kurum faturaları,
• Aile bakımı söz konusuysa bakımı üstlenen kişinin kim olduğu ve bakımın günlük yoğunluğu hakkında açıklama.

KTK m.99 uyarınca bu belgelerin sigorta şirketine ulaştığı tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme yapılması gerekir.

Başvuru Sürecinde Yapılan Hatalar

Bakım ihtiyacını belgelememek, sadece sözlü beyanla talepte bulunmak, hastane kayıtlarını eksik sunmak ve sigortanın ilk teklifini kabul etmek en sık yapılan hatalardır. Bu hatalar tazminatın düşmesine yol açar.

İlk teklifin kabulüyle ilgili bir güvence de vardır: KTK m.111/2 uyarınca tazminat miktarına ilişkin olarak yapılan ve yetersiz olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmalar, yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edilebilir. Bu süre zamanaşımından ayrı ve kısa bir süredir; imzalanan bir ibranamenin ardından uzun zamanaşımı süresine güvenerek beklemek hak kaybına yol açabilir. Başvuru dilekçesinde bakıcı gideri kalemini ayrı bir satır olarak ve dayanağıyla yazmak da tartışmayı baştan önler.

Güncel Mevzuatın Yaklaşımı

Güncel düzenleme bakıcı giderini açıkça teminata almıştır. 12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren Genel Şartlar değişikliğiyle A.5/b, geçici ve sürekli bakıcı giderinin sigorta şirketleri veya Güvence Hesabı tarafından Sağlık Giderleri Teminatından karşılanacağını ve bakım ihtiyacında Kurul Raporunun dikkate alınacağını hükme bağlamıştır. Aynı değişiklikle sakatlanma teminatı da TBK’nın haksız fiil hükümlerine göre belirlenen tazminatlara bağlanmış, eski hesap ekleri yürürlükten kaldırılmıştır. Sürekli bakıcı gideri için aranan şart tıbbi zorunluluk, her iki dönem için aranan şart ise kaza ile bakım ihtiyacı arasındaki nedensellik bağıdır.

Tazminat Süresi Ne Kadar?

Sigorta ile uzlaşma kısa sürebilir ancak tahkim ve dava süreçleri daha uzundur. Kanunda öngörülen süreler şöyledir: sigorta şirketi yazılı başvuruya 15 gün içinde cevap vermek zorundadır (KTK m.97); gerekli belgeler şirkete ulaştıktan sonra ödeme sekiz iş günü içinde yapılır (KTK m.99); tahkimde hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren dört ay içinde karar verir (5684 s.K. m.30/16) ve itiraz edilirse itiraz hakem heyeti iki ay içinde karar verir. Dava yolunda Adalet İstatistikleri 2025 verilerine göre tazminat davalarının ortalama görülme süresi 509 gündür. Dosyanın güçlü tıbbi raporlarla desteklenmesi süreci hızlandırır.

Kısacası ZMMS bakıcı giderlerini karşılar mı diye merak eden okuyucu için süreler tabloyu değiştirmez: ödeme yükümlülüğü sigortacıdadır, süreler yalnızca bu yükümlülüğün ne zaman yerine getirileceğini belirler. ZMMS, trafik kazası sonucu doğan bedensel zararların kapsamı içinde bakıcı giderlerini de karşılar. Ancak bunun için mağdurun kaza nedeniyle bakıma muhtaç hale geldiğinin tıbben ortaya konulması gerekir. Doğru belgeler ve doğru hesaplama ile bakıcı gideri talebi hukuken mümkündür ve mağdurun yaşamını sürdürebilmesi açısından büyük önem taşır.

Bakıcı Gideri İle Tedavi Gideri Arasındaki Fark

Tedavi gideri, hastane, ameliyat, ilaç, fizik tedavi ve medikal malzemeler gibi doğrudan sağlık hizmetleriyle ilgilidir. Bakıcı gideri ise mağdurun günlük yaşam destek ihtiyacına ilişkindir ve tedavi süresince de, tedavi bittikten sonra da doğabilir. Yani tedavi bitmiş olsa bile kişi başkasının yardımı olmadan hayatını sürdüremiyorsa bakıcı gideri devam eder. Bu nedenle bakıcı gideri, yalnızca hastane süreciyle sınırlı değildir ve uzun vadeli bir zarar kalemi olarak değerlendirilir.

İki kalemin en önemli farkı muhataptır. Tedavi giderinde KTK m.98 gereği muhatap SGK’dır; hastane bedeli SGK’dan tahsil eder ve bu kalem için sigorta şirketine başvuru yapılmaz. Bakıcı giderinde ise muhatap zorunlu trafik sigortası şirketi, sigortasız araçta Güvence Hesabı ve limit aşımında işleten ile sürücüdür.

Ölçüt	Tedavi gideri	Bakıcı gideri
Konusu	Sağlık hizmet bedeli (hastane, ameliyat, ilaç, fizik tedavi)	Günlük yaşamda başkasının yardımına duyulan ihtiyaç
Muhatap	SGK (KTK m.98), sosyal güvence aranmaz	Sigorta şirketi veya Güvence Hesabı (A.5/b)
Başvuru	Hastane SGK’ya fatura eder, kazazede başvurmaz	Sigorta şirketine yazılı başvuru (KTK m.97)
Kusur etkisi	KTK m.98 kusurdan söz etmez	Mağdurun kusur payı düşülür
Belirleyici belge	Fatura ve SGK kayıtları	Kurul Raporu ve aktüer hesabı

Bakıcı Gideri Tedavi Gideri midir?

KTK m.98 bakımından hayır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, “2918 sayılı Kanun’un 98 inci maddesi kapsamında tedavi gideri niteliğinde olmayan bakıcı giderinden davalının sorumlu olmasına” göre sigorta şirketinin itirazlarını reddetmektedir (E.2022/12688 K.2024/10267; aynı yönde E.2024/10068 K.2025/15883). Bu, bakıcı giderinin SGK’ya aktarılan sağlık hizmet bedellerinden olmadığı, bu yüzden sigortacıdan istenebileceği anlamına gelir. Öte yandan Genel Şartlar bakıcı giderini “Sağlık Giderleri Teminatı” başlığı altında düzenler ve TBK m.54 de onu bedensel zararın bir parçası sayar. Kısacası bakıcı gideri teminat başlığı bakımından sağlık gideri, muhatap bakımından ise tedavi giderinden ayrı bir kalemdir.

Evde Bakım ve Kurumsal Bakım Arasındaki Hukuki Fark

Mağdur evde aile bireyleri tarafından bakılıyor olabilir ya da bir rehabilitasyon merkezinde profesyonel destek alıyor olabilir. Her iki durumda da hukuken gider doğar. Kurumsal bakımda fatura belgeleri hesaplamayı kolaylaştırır. Evde bakımda ise bilirkişi, asgari ücret düzeyinde bakıcı ücretini esas alarak hesaplama yapar; kaza tarihine göre bakıcının belgelenip belgelenmemesi net-brüt ayrımını belirleyebilir. Bu noktada resmi fatura bulunmaması talep hakkını ortadan kaldırmaz. Kurumun sunduğu hizmetin tıbbi nitelikte olan kısmı ise sağlık hizmet bedeli sayılabileceğinden, faturanın kalemleri ayrıştırılmalıdır.

Kısmi Bağımlılık Durumunda Bakıcı Gideri

Bakım ihtiyacı “tam bağımlılık” şeklinde olmak zorunda değildir. Kısmi bağımlı kişiler de bakıcı gideri talep edebilir. Örneğin yalnız başına yürüyemeyen, merdiven çıkamayan, banyo yaparken destek gereken bir kişi için de bakıcı gereksinimi kabul edilebilir. Bilirkişi raporları, bakım ihtiyacını saatlik veya günlük süreler üzerinden hesaplayabilir. Ancak kaza 1/4/2020-30/6/2026 arasındaysa sürekli bakıcı gideri için Genel Şartlar kısmi bağımlılıkta engel oranının yüzde elli veya üzerinde olmasını arıyor ve hesabı aylık tabanın yarısı üzerinden yaptırıyordu. Geçici bakım dönemi ise bu eşikten bağımsızdır.

Bakıcı Gideri ve Maluliyet Oranı İlişkisi

Maluliyet oranı arttıkça bakım ihtiyacı ihtimali yükselir ancak ikisi doğrudan eşit değildir. Düşük maluliyet oranına sahip bir kişi de iyileşme döneminde fonksiyonel olarak bakıma muhtaç olabilir; bu durumda geçici bakıcı gideri doğar. Sürekli bakıcı gideri bakımından ise belirleyici olan, Kurul Raporunda tespit edilen bağımlılık derecesidir. Önemli olan tek başına oran değil, fonksiyon kaybının günlük yaşama etkisidir.

Çocuk Mağdurlarda Bakıcı Gideri

Çocuklar için hesaplama özel yapılır. Normalde ebeveyn bakımı zaten vardır ancak kazaya bağlı ekstra bakım yükü dikkate alınır. Örneğin yoğun fizik tedavi, özel eğitim ihtiyacı veya sürekli gözetim gerektiren nörolojik hasar durumlarında bakıcı gideri talebi mümkündür. Çocuklarda bakım ihtiyacı, yetişkin yönetmeliğine göre değil Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik esas alınarak düzenlenen raporla belirlenir. Yukarıda aktardığımız 11 yaşındaki yolcu dosyasında, çocuğa ailesinin bakacak olması geçici bakıcı giderinden indirim sebebi yapılmamıştır. Aynı dosyada çocuğun ön koltukta seyahat etmesi ise Karayolları Trafik Yönetmeliği m.150 aykırılığı sayılarak yüzde yirmi müterafik kusur indirimi gerekçesi olmuştur. Çocuğun yaralandığı kazalarda ailenin diğer haklarını trafik kazasında çocuk yaralanırsa ailenin tazminat hakları yazımızda ele aldık.

Yaşlı Mağdurlarda Bakım Süresi Hesabı

İleri yaştaki mağdurlarda bakım ihtiyacı zaten olabilir. Bu durumda bilirkişi, kazadan önceki durum ile sonraki durum arasındaki farkı inceler. Kaza bakım ihtiyacını artırmışsa bu artışa ilişkin gider talep edilebilir. Yaşlı mağdurda bakiye ömür daha kısa olduğu için sürekli bakıcı giderinin toplam tutarı genç mağdura göre düşük çıkar; ancak bu, bakım ihtiyacının daha az ciddiye alınacağı anlamına gelmez.

Evde Sağlık Hizmetleri ve Bakıcı Gideri

Evde hemşirelik hizmeti, pansuman, fizik tedavi uzmanı ziyareti gibi destekler bakıcı giderinden ayrı kalemlerdir. Bu hizmetler tıbbi nitelik taşıdığı için KTK m.98 kapsamında sağlık hizmet bedeli sayılır ve muhatabı sigorta şirketi değil SGK’dır. Sürekli gözetim ve günlük bakım ise tıbbi hizmetten ayrıdır ve bakıcı gideri olarak sigortacıdan istenir. İki kalem aynı dönemde birlikte var olabilir; dilekçede ayrı ayrı gösterilmeleri gerekir.

Psikolojik ve Nörolojik Yaralanmalarda Bakım

Beyin travmaları, bilinç bozuklukları, hafıza kaybı ve psikiyatrik rahatsızlıklar da bakım ihtiyacı doğurabilir. Kişi fiziksel olarak yürüyebilse bile karar verme ve güvenlik açısından gözetim gerektiriyorsa bakıcı gideri gündeme gelir. Bu tür dosyalarda Kurul Raporunda nöroloji ve psikiyatri uzmanlarının değerlendirmesinin bulunması, bakım ihtiyacının ispatı için özellikle önemlidir.

Bakıcı Gideri Tazminatı Toplu mu, Aylık mı Ödenir?

Uygulamada genellikle peşin toplu ödeme yapılır. Geleceğe dönük bakım dönemi aktüeryal yöntemle bugüne indirgenerek hesaplanır ve sigorta şirketi bu peşin sermaye değerini tek seferde öder. Mahkeme yoluna gidilen dosyalarda TBK m.51 hâkime tazminatın ödenme biçimini belirleme yetkisi verir; tazminatın irat, yani aylık bağlanan ödeme biçiminde ödenmesine hükmedilirse borçlu güvence göstermekle yükümlüdür. Bedensel zararın kapsamı karar sırasında tam belirlenemiyorsa TBK m.75 uyarınca hâkim, kararın kesinleşmesinden başlayarak iki yıl içinde tazminat hükmünü değiştirme yetkisini saklı tutabilir. Bakım ihtiyacının seyri belirsiz ağır yaralanmalarda bu imkân ayrıca talep edilmelidir.

Kusur Oranı Bakıcı Giderini Etkiler mi?

Evet. Mağdur kusurluysa tazminat oranı kusur oranı kadar azalır. Örneğin mağdur yüzde yirmi kusurluysa bakıcı gideri tazminatı da yüzde yirmi oranında düşer. Dayanak KTK m.92/(g) ile Genel Şartlar A.6/b’dir: hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri teminat dışıdır.

Kusurdan ayrı olarak müterafik kusur indirimi de yapılabilir. TBK m.52 uyarınca zarar gören, zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir. Yargıtay emniyet kemeri takmayan yolcuda ve ön koltukta seyahat eden çocukta yüzde yirmi oranında indirimi Dairenin yerleşik uygulaması olarak göstermiştir (4. HD, E.2022/13415 K.2024/11005 ve E.2021/23184 K.2023/2035) ve müterafik kusurun bir def’i olmadığını, savunma yapılmasa da resen dikkate alınacağını belirtmiştir. Kemerin takılı olup olmadığı tutanakta belirsiz olsa bile hastanenin epikriz raporundaki “emniyet kemerinin takılı olmadığını ifade ediyor” kaydı indirim için yeterli görülebilmektedir. Hatır taşıması indirimi ise farklıdır; o ancak davalı savunma olarak ileri sürerse uygulanır. Yolcunun kusur durumunu trafik kazasında yolcu kusurlu sayılır mı yazımızda anlattık.

Sosyal Güvenlik Kurumu Ödemeleri

KTK m.98 kapsamındaki sağlık hizmet bedellerinin tamamı SGK tarafından karşılanır ve ZMMS’den talep edilemez. Bakıcı gideri ise bu kapsamda değildir ve doğrudan sigorta sorumluluğuna girer. Kaza aynı zamanda iş kazası sayılıyorsa, örneğin sigortalı işini yaparken ya da işverenin sağladığı taşıtla giderken yaralanmışsa, SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar; 5510 sayılı Kanun m.19 uyarınca sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaçsa gelir bağlama oranı yüzde yüz olarak uygulanır. SGK’nın zarar sorumlusuna rücu edebildiği bu tür ödemeler tazminattan mahsup edilebilir; rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ise TBK m.55/1 uyarınca indirilemez. İş kazası ekseninde bakıcı giderini iş kazasında bakıcı gideri talep edilebilir mi yazımızda ayrıca inceledik.

Sigorta Şirketinin Red Gerekçeleri

Sigortalar genellikle “tıbbi zorunluluk yok”, “bakım süresi abartılı”, “aile bakımı ücretsiz” gibi gerekçeler sunar. Bu savunmalar tıbbi raporlarla çürütülebilir. Red yazısı geldiğinde gerekçenin hangi belgeye dayandığı sorulmalı ve eksik gösterilen belge varsa tamamlanmalıdır; ret veya 15 günlük cevap süresinin dolması, tahkim ve dava yolunu açan olaydır.

Bakıcı Gideri Talebinde Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Yaralanmalı trafik kazasında bakıcı gideri talebinin zamanaşımı kural olarak 8 yıldır. Bu süreler hak düşürücü süre değil zamanaşımı süreleridir. KTK m.109/1 genel kuralı öğrenmeden itibaren iki yıl ve her halde kaza gününden itibaren on yıl olarak koyar; ancak m.109/2 uyarınca dava cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa ceza kanunundaki daha uzun süre maddi tazminat talepleri için de uygulanır. Taksirle yaralama suçunda bu süre TCK m.66/1-e uyarınca sekiz yıldır. Uzamış sürenin uygulanması için ceza davası açılmış olması ya da sürücünün mahkûm olması gerekmez; TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı da değildir. Zamanaşımı KTK m.109/3 gereği tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacıya yapılan yazılı başvuru ise zamanaşımını kesmez; kesen işlemler dava, tahkim başvurusu, icra takibi ve sigortacının kısmi ödemesidir. Sürenin başlangıcını ve istisnalarını trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımızda tablo hâlinde verdik.

Geçici İş Göremezlik ve Bakıcı Gideri

Kişi çalışamıyorsa geçici iş göremezlik tazminatı da talep edilir. Bu kalem bakıcı giderinden farklıdır ve birlikte talep edilebilir. Geçici iş göremezlik mağdurun kendi kazanç kaybını karşılar ve 2026 metninde Sakatlanma Teminatından ödenir; bakıcı gideri ise başkasının bakım emeğinin karşılığıdır ve Sağlık Giderleri Teminatından ödenir. Hesabını yaralanmalı kazada geçici iş göremezlik nasıl hesaplanır yazımızda anlattık.

Bakıcı Gideri İle İkame Araç Karıştırılmamalı

İkame araç, araç kullanılamadığı dönemi kapsar. Bakıcı gideri ise kişinin bakım ihtiyacına yöneliktir. İki kavram farklıdır. Üstelik araçtan yoksun kalma bedeli KTK m.92/(k) ve Genel Şartlar A.6/k uyarınca zorunlu trafik sigortasının teminatı dışındadır; bakıcı gideri ise teminat içindedir.

Yargı Kararlarının Yaklaşımı

Yargıtay bakıcı giderinin varlığını tartışmaz; tartışma kalemin hangi teminattan, hangi ücret tabanıyla ve hangi raporla hesaplanacağı üzerinde yoğunlaşır. Özellikle ağır yaralanma dosyalarında bakıcı gideri kabul edilir ve sigorta şirketlerinin “teminat dışı” savunması reddedilir. Kararların künyeleri ve belirledikleri ölçütler aşağıdaki bölümde yer alıyor.

Bakıcı Gideri Yargıtay Kararları

Bakıcı gideri uyuşmazlıkları 2021’den beri Yargıtay 4. Hukuk Dairesinde görülür; trafik kazası dosyalarına bakan 17. Hukuk Dairesi 2021’de kapatılmış, işleri 4. Hukuk Dairesine devredilmiştir. Eski 17. HD kararları geçerliliğini korur, ancak güncel çizgiyi 4. HD kararları gösterir. Aşağıdaki kararların tamamı karararama.yargitay.gov.tr üzerinden tam metinleriyle okunmuştur:

Künye	Konu	Belirlediği ölçüt	Sonuç
4. HD, 19.02.2026, E.2025/12177 K.2026/1887	Yüzde doksan altı malul yaya, sürekli bakıcı gideri	Sürekli bakıcı gideri talebi poliçedeki sağlık gideri teminatı kapsamındadır	Onama
4. HD, 27.11.2025, E.2024/10068 K.2025/15883	Bakıcı gideri ve teknik faiz	KTK m.98 kapsamında tedavi gideri niteliğinde olmayan bakıcı giderinden sigortacı sorumludur	Onama
4. HD, 20.02.2025, E.2024/6824 K.2025/2888	Yüzde altı malul yaya, bir aylık geçici bakıcı gideri	Bakıcının fiilen tutulup tutulmadığı araştırılmalı; 1/1/2022 sonrası hesapta AGİ dahil edilmez; heyette ilgili uzman bulunmalı	Bozma (oy çokluğu)
4. HD, 12.11.2024, E.2022/13415 K.2024/11005	2021 kazası, yolcu	Belgesiz bakımda brüt asgari ücretle hesap hatalı; emniyet kemeri takmamada yüzde yirmi müterafik kusur	Bozma (oy çokluğu)
4. HD, 04.11.2024, E.2022/12688 K.2024/10267	2020 kazası, polis memuru	Bakıcı gideri KTK m.98 anlamında tedavi gideri değildir; %1,8 teknik faiz uygulanamaz; brüt hesap hatalı	Bozma (oy çokluğu)
4. HD, 20.02.2023, E.2021/23184 K.2023/2035	11 yaşında yolcu, geçici bakıcı gideri	Aile bakacak diye hakkaniyet indirimi yapılmaz; ön koltuktaki çocukta yüzde yirmi müterafik kusur	Bozma (başka yönlerden)
4. HD, 02.04.2026, E.2025/14099 K.2026/3613	Skar nedeniyle maluliyet, geçici bakıcı gideri	Maluliyet için plastik cerrahi uzmanının bulunduğu yetkili kuruldan rapor alınmalı	Bozma

Tablodaki kararların çoğu Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti kararlarına karşı yapılan temyizlerdir. Bu da bakıcı gideri uyuşmazlıklarının önemli bir kısmının tahkimde çözüldüğünü gösterir. Yaralanmalı kazalara ilişkin diğer güncel kararları yaralanmalı trafik kazası Yargıtay kararları yazımızda derledik.

Tazminat Hesabında Asgari Ücret Neden Kullanılır?

Bakıcı ücretleri genellikle asgari ücret seviyesinde kabul edilir, çünkü bakım emeğinin piyasadaki asgari karşılığı budur ve aile bakımında başka bir ölçü bulunmaz. Profesyonel bakıcı ücreti belgelenirse bu dikkate alınabilir. Kaza 1/4/2020-30/6/2026 arasındaysa bakıcının belgelenmesi hâlinde brüt, belgelenmemesi hâlinde net asgari ücret esas alınır; Yargıtay 4. HD’nin karşı oylarında ise her durumda brüt asgari ücretin esas alınması gerektiği savunulmaktadır. Hesapta her dönem için o döneme ait asgari ücret kullanılır; asgari ücret yıl içinde birden fazla kez belirlenmişse dönemler ayrı hesaplanır. Bu yüzden yazıda sabit bir tutar vermiyoruz; tutar, kaza tarihine ve hesap tarihine göre değişir.

Ekonomik Geleceğin Sarsılması

Uzun süreli bakım ihtiyacı mağdurun yaşam standardını düşürür. Ekonomik geleceğin sarsılması ise TBK m.54/4’te ayrıca sayılan ve bakıcı giderinden bağımsız bir bedensel zarar kalemidir: yaralanma kişinin iş ve sosyal yaşamdaki rekabet gücünü azaltıyorsa, çalışma gücünde ölçülebilir bir kayıp olmasa bile tazmin edilebilir. Bakıcı gideri ile ekonomik geleceğin sarsılması aynı dosyada birlikte istenebilir; biri diğerinin yerine geçmez.

Bakıcı Gideri ve Manevi Tazminat Ayrımı

Bakıcı gideri maddi zarardır. Manevi tazminat ise çekilen acı ve ıstırabı karşılar. Ayrı kalemlerdir. Aralarındaki en önemli fark muhataptadır: bakıcı gideri zorunlu trafik sigortasından istenebilirken manevi tazminat KTK m.92/(f) ve Genel Şartlar A.6/f uyarınca teminat dışıdır ve sürücü ile işletenden istenir. Ayrıntısı ZMMS manevi tazminatı karşılar mı yazımızda.

Sigorta Poliçesi Olmayan Araçlarda Durum

Sigorta yoksa Güvence Hesabı devreye girer. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.14/2 uyarınca Hesap, sigortasını yaptırmamış olanların ve tespit edilemeyen araçların neden olduğu zararlarda yalnızca bedensel zararları karşılar. Bakıcı gideri bedensel zarar kalemi olduğu için bu kapsamdadır ve 2026 tarihli A.5/b Güvence Hesabını ödeme yükümlüsü olarak adıyla sayar. Güvence Hesabı ödediği tutar için sigortasız aracın işletenine rücu eder; limit üstü zarar yine işleten ve sürücüden istenir. Sigortasız araçla yapılan kazada izlenecek yolu karşı taraf sigortasız çıkarsa ne yapılır yazımızda anlattık.

Tazminatın Vergilendirilmesi

Bedensel zarar nedeniyle alınan tazminatlar gelir vergisine tabi değildir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.25/1 uyarınca ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar gelir vergisinden müstesnadır. Bakıcı gideri tazminatı bu niteliktedir; sigorta şirketinden, Güvence Hesabından veya mahkeme kararıyla sorumludan tahsil edilmesi sonucu değiştirmez.

Dosya Güçlü Sunulursa Süreç Hızlanır

Ayrıntılı tıbbi belgeler, uzman raporları ve düzenli başvuru süreci sonucu hızlandırır. Özellikle bakım ihtiyacını gösteren Kurul Raporu ile bakıcıya ilişkin ödeme belgeleri başvuru anında dosyada olursa, sigorta şirketinin yeni belge isteyerek sekiz iş günlük ödeme süresini yeniden başlatma ihtimali azalır.

Bakıcı gideri, trafik kazası mağdurları için hayati bir haktır. Güncel uygulama, gerçek zararların karşılanmasını hedefler. Doğru belgelerle ve doğru başvuru yöntemiyle bakıcı gideri talep edilebilir ve mağdurun yaşam kalitesinin korunmasına katkı sağlar.

Bakıcı Gideri İçin Başvuru Nasıl Yapılır?

Bakıcı gideri için önce kusurlu aracın zorunlu trafik sigortası şirketine yazılı başvuru yapılır; 15 gün içinde cevap alınamaz veya teklif yetersiz kalırsa Sigorta Tahkim Komisyonuna ya da mahkemeye gidilir. Adımlar sırasıyla şöyledir:

1. Kusurlu aracın sigortasını öğrenin. Kaza tespit tutanağındaki plaka üzerinden poliçe ve sigorta şirketi tespit edilir; poliçe yoksa muhatap Güvence Hesabıdır.
2. Kurul Raporu alın. Raporda sakatlık oranı ve geçici iş göremezlik süresiyle birlikte bakıcı ihtiyacı ve süresinin de yazılı olmasına dikkat edin.
3. Belgeleri toplayın. Ek-6’daki sakatlanma belgelerine bakıcı sözleşmesi, SGK bildirgesi ve ödeme dekontlarını ekleyin.
4. Yazılı başvuru yapın. Başvuruda bakıcı giderini ayrı bir kalem olarak yazın. 1 Eylül 2026’dan itibaren motorlu araç sigortalarında hasar başvuruları SEDDK’nın 2026/22 sayılı Genelgesiyle kurulan Ortak Hasar İhbar Merkezi üzerinden de alınmaktadır; başvuru Merkezin veri tabanına ulaştığı an yapılmış sayılır.
5. 15 günü bekleyin. Cevap gelmez, ret gelir veya teklif yetersiz kalırsa tahkim ya da dava yoluna gidin; teklifi imzalamadan önce hesabın hangi taban ve süreyle yapıldığını yazılı olarak isteyin.
6. Zamanaşımını takip edin. Yaralanmalı kazada süre kural olarak sekiz yıldır; yazılı başvuru bu süreyi kesmez.

Bakıcı gideri yalnız başına bir kalem olmakla birlikte çoğu dosyada sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik ve manevi tazminat talepleriyle birlikte yürür. Tüm kalemleri ve muhataplarını yaralanmalı trafik kazalarında trafik sigortası hangi ödemeleri yapar yazımızda bir arada gösterdik. Kaza sonrası süreçte hak kaybı yaşamamak için trafik kazası avukatı ve sigorta hukuku avukatı sayfalarımızdan hizmet kapsamımıza ulaşabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. ZMMS bakıcı giderlerini karşılar mı konusunda genel kural olumlu olsa da ödenecek tutar kaza tarihine, Kurul Raporuna, kusur oranına ve poliçe limitine göre değişir; somut dosyanız için bir avukata danışmanız önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

ZMMS bakıcı giderlerini karşılar mı?

Evet. Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası, trafik kazası sonucu yaralanan üçüncü kişinin tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı giderlerini ve sürekli sakatlık oranı belirlendikten sonra tıbben gerekli olan sürekli bakıcı giderlerini karşılar. 1 Temmuz 2026’dan beri dayanak Genel Şartlar A.5/b’dir ve ödeme Sağlık Giderleri Teminatından, kaza tarihindeki limit içinde yapılır.

Aile bireyinin bakım vermesi halinde de bakıcı gideri talep edilebilir mi?

Evet. Bakım hizmetinin aile bireyleri tarafından ücretsiz olarak verilmesi, bakıcı gideri talep edilmesine engel değildir. Hukuken önemli olan, mağdurun başkasının yardımına ihtiyaç duyduğunun ispatlanmasıdır. Aile bakımı yalnızca hesapta kullanılacak ücret tabanını etkileyebilir.

Bakıcı gideri nasıl hesaplanır?

Bakıcı gideri; Kurul Raporunda gösterilen bakım süresi ve bağımlılık derecesi, asgari ücret tabanı, mağdurun yaşı ve bakiye ömrü dikkate alınarak aktüer bilirkişiler tarafından hesaplanır. Sonuçtan mağdurun kusur payı ve rücu edilebilen sosyal güvenlik ödemeleri düşülür. Geçici ve sürekli bakım ihtiyacı hesaplamaları birbirinden farklıdır.

Bakıcı gideri için hangi belgeler gereklidir?

Başvuru sırasında kaza tespit tutanağı, bakıcı ihtiyacını gösteren Kurul Raporu, epikriz ve tedavi belgeleri, fizik tedavi kayıtları, kimlik ve banka bilgileri ile varsa bakıcıya ilişkin sözleşme ve ödeme belgelerinin sunulması önemlidir. Bu belgeler bakım ihtiyacının ispatında belirleyici rol oynar.

Sigorta şirketi bakıcı gideri talebini reddederse ne yapılabilir?

Sigorta şirketinin talebi reddetmesi, 15 gün içinde cevap vermemesi veya eksik ödeme yapması halinde, gerekli tıbbi raporlar ve diğer delillerle birlikte Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir veya önce arabulucuya gidilerek dava açılabilir. Güçlü tıbbi belgeler, hak talebinin değerlendirilmesinde büyük önem taşır.

Bakıcı gideri tedavi gideri midir?

KTK m.98 bakımından hayır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bakıcı giderinin SGK’ya aktarılan tedavi giderlerinden olmadığını ve sigorta şirketinden istenebileceğini kabul eder. Genel Şartlar ise bu kalemi Sağlık Giderleri Teminatı başlığı altında düzenler.

Bakıcı gideri net mi brüt asgari ücretle hesaplanır?

Kaza 1 Nisan 2020 ile 30 Haziran 2026 arasındaysa Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin çoğunluk görüşüne göre bakıcı tutulduğu belgelenirse brüt, belgelenemezse net asgari ücret esas alınır. Bu kararlar oy çokluğuyla verilmiş, karşı oylarda her durumda brüt asgari ücretin esas alınması gerektiği savunulmuştur. 1 Temmuz 2026 sonrası kazalar için Genel Şartlar’da bu ayrımı yapan bir hüküm kalmamıştır.

Bakıcı gideri hangi teminat limitinden ödenir?

1 Temmuz 2026 ve sonrasındaki kazalarda geçici ve sürekli bakıcı gideri Sağlık Giderleri Teminatından ödenir. Bu tarihten önceki kazalarda sürekli bakıcı gideri Genel Şartlar’da sakatlık teminatı altında düzenleniyordu; Yargıtay ise 2023 tarihli bir kazada talebi sağlık gideri teminatı kapsamında kabul etmiştir. Limit, kaza tarihindeki tutardır.

Bakıcı gideri talebinde zamanaşımı kaç yıldır?

Yaralanmalı trafik kazasında kural olarak sekiz yıldır. KTK m.109/2, fiil suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun süreyi maddi tazminat talepleri için de uygular ve taksirle yaralamada bu süre TCK m.66/1-e uyarınca sekiz yıldır. Ceza davası açılmış olması şart değildir. Sigortaya yazılı başvuru süreyi kesmez.

Maluliyet oranı düşükse bakıcı gideri alınabilir mi?

Geçici bakıcı gideri alınabilir; iyileşme döneminde başkasının yardımına ihtiyaç varsa maluliyet oranı düşük olsa bile bu kalem doğar. Sürekli bakıcı gideri için ise belirleyici olan Kurul Raporundaki bağımlılık derecesidir; 2020-2026 kuralında kısmi bağımlılıkta engel oranının yüzde elli veya üzerinde olması aranıyordu.

Karşı araç sigortasızsa bakıcı gideri kimden istenir?

Güvence Hesabından istenir. 5684 sayılı Kanun m.14/2 uyarınca Hesap sigortasız araçların neden olduğu bedensel zararları karşılar; 2026 tarihli A.5/b de Güvence Hesabını bakıcı giderinin ödeme yükümlüsü olarak sayar. Limiti aşan kısım işleten ve sürücüden istenir.

Bakıcı gideri tazminatı vergiye tabi mi?

Hayır. Gelir Vergisi Kanunu m.25/1 uyarınca ölüm, engellilik ve hastalık sebebiyle verilen tazminat ve yardımlar gelir vergisinden müstesnadır; bedensel zarar nedeniyle alınan bakıcı gideri tazminatı da bu kapsamdadır.