Trafik Kazası Kusur Oranı Sorgulama

Trafik kazası kusur oranı sorgulama, kazadan sonra hangi sürücünün ne ölçüde sorumlu sayıldığını resmî kayıt üzerinden öğrenme işlemidir. Sorgulamanın tek bir adresi yoktur: anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda oran Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sisteminde tutulurken, kolluğun tuttuğu tutanaklarda kusur oranı hiç yer almaz. Bu ayrımı bilmeyen sürücüler çoğu zaman yanlış ekranda arama yapar ve “kusur oranım görünmüyor” sonucuna varır.

Kusur oranının hangi kural setine göre belirlendiğini, SBM ve e-Devlet kanallarında adım adım nasıl sorgulandığını, oranın ne zaman kesinleştiğini ve sonucun tazminat hakkınıza etkisini bu yazıda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümleri üzerinden ele alıyoruz.

Trafik Kazası Kusur Oranı Nedir ve Nasıl Belirlenir?

Trafik kazası kusur oranı, kazanın oluşumunda tarafların sorumluluk paylarını yüzde olarak gösteren değerlendirmedir. Oran, kazaya karışan sürücülerin hangi trafik kuralını ihlal ettiğine bakılarak belirlenir; sonucu sigorta ödemesinden tazminat davasına kadar sürecin tamamını etkiler. Kusuru bulunmayan taraf zararının tamamını talep edebilirken, kusuru bulunan taraf zararın kendi payına düşen kısmını üstlenir.

Kusur değerlendirmesinin yasal çerçevesi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde çizilmiştir. Yönetmeliğin 157. maddesi, sürücü kusurlarının “2918 sayılı Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen kurallar, şartlar, hak ve yükümlülükler ile asli kusur sayılan haller dikkate alınarak” belirleneceğini söyler. Yani kusur, kişisel yorumla değil kural ihlali üzerinden kurulur.

Asli kusur ve tali kusur ayrımı

Asli kusur, Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesinde tek tek sayılmış olan ağır kural ihlallerini ifade eder. Bu hallerden birini işleyen sürücü doğrudan “asli kusurlu” sayılır. Tali kusur ise kanunda sayılan bu hallerin dışında kalan, kazanın oluşumuna katkı veren diğer kural ihlalleridir.

Yaygın bir yanlış bilgiye dikkat: internetteki birçok kaynak “asli kusur %75-100, tali kusur %25-50 demektir” gibi sabit oran aralıkları verir. Mevzuatta böyle bir tablo yoktur. Kanun asli kusuru bir hâl olarak tanımlar, bir yüzde olarak değil. Oranın kaç çıkacağı, ihlalin kazadaki ağırlığına ve somut olayın koşullarına göre değişir.

Kanunun 84. maddesinde asli kusur sayılan haller şunlardır:

#	Asli kusur sayılan hâl (KTK m.84)
1	Kırmızı ışıklı trafik işaretinde veya yetkili memurun dur işaretinde geçme
2	Taşıt giremez işareti bulunan karayoluna veya bölünmüş yolda karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme
3	İkiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönden gelen trafiğin kullandığı şerit veya yol bölümüne girme
4	Arkadan çarpma
5	Geçme yasağı olan yerlerde geçme
6	Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma
7	Şeride tecavüz etme
8	Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama
9	Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama
10	Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama
11	Yerleşim birimleri dışında karayolunun taşıt yolu üzerinde zorunlu hâller dışında park etme veya duraklama ve her durumda gerekli tedbirleri almama
12	Park için ayrılmış yerlerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun park edilmiş araçlara çarpma

Kanun, listenin ardından önemli bir esneklik getirir: bu hareketlerden biri kazaya karışan birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza listede yer almayan başka bir kural ihlalinden doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikteki esaslara göre ayrıca tespit edilir. Yönetmelik ayrıca, başka bir sürücünün kural dışı hareketi yüzünden tehlikeye düşen ve kazayı önlemek için kural ihlal etmek zorunda kalan sürücünün asli kusurlu sayılamayacağını belirtir.

Kusur Oranını Kim Belirler? Polis mi, Sigorta Şirketi mi?

Maddi hasarlı kazalarda kusur oranını sigorta şirketleri belirler; olay yerine gelen kolluk görevlisi belirlemez. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi bu konuda açık bir hüküm taşır: “Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.”

Bu tek cümle, sorgulamada yaşanan karışıklığın büyük bölümünü açıklar. Polis ya da jandarma tutanağı elinize geçtiğinde orada bir yüzde aramanız boşunadır; tutanak yalnızca ihlal edilen maddeyi gösterir. Yüzdeye dönüştürme işini, tutanak sisteme aktarıldıktan sonra sigorta şirketleri yapar.

Kusur oranının hangi mercide belirlendiği, kazanın türüne göre değişir:

Kazanın türü	Tutanağı düzenleyen	Kusur oranını belirleyen
Yalnızca maddi hasarlı, taraflar anlaşmış	Sürücülerin kendisi (anlaşmalı tutanak / mobil tutanak)	Sigorta şirketleri; anlaşamazlarsa SBM bünyesindeki değerlendirme komisyonu
Maddi hasarlı, taraflar anlaşamamış	Trafik zabıtası veya genel zabıta	Sigorta şirketleri (tutanaktaki ihlal maddesi üzerinden)
Yaralanmalı veya ölümlü	Kolluk (adli soruşturma açılır)	Soruşturma ve yargılama aşamasında bilirkişi, kararı mahkeme verir
Tazminat davasına taşınan her tür kaza	—	Mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi heyeti; nihai takdir mahkemenindir

Dolayısıyla “kaza kusur oranı sorgulama” yaparken önce hangi sistemin kapsamında olduğunuzu belirlemeniz gerekir. Anlaşmalı tutanakla kapanan bir kazada aradığınız bilgi SBM’de, adli soruşturma açılmış bir kazada ise dosyada bulunur.

Trafik Kazası Kusur Oranı Sorgulama Yöntemleri

Trafik kazası kusur oranı sorgulama için dört kanal kullanılır: SBM’nin çevrim içi ekranı, e-Devlet, kısa mesaj servisi ve sigorta şirketinizin kendi hasar takip hattı. Bu kanallar aynı veriyi göstermez; hangisinin ne sunduğu aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır.

Kanal	Ne gösterir	Kimler kullanabilir	Kusur oranı görünür mü?
SBM çevrim içi sorgulama (sbm.org.tr)	Anlaşmalı tutanağın durumu ve şirketlerin belirlediği kusur oranı	Tutanakta tarafı olan sigortalılar	Evet — %0 / %50 / %100
e-Devlet (EGM tutanak sorgulama)	Polis veya jandarma bölgesinde düzenlenmiş maddi hasarlı kaza tutanağı	Kimliği doğrulanmış araç sahibi / sürücü	Hayır — yalnızca ihlal edilen kural
e-Devlet (trafik poliçe ve hasar bilgileri)	Aracınıza ait poliçe ve hasar kayıtları	Araç sahibi	Dolaylı — hasar dosyası üzerinden
Kısa mesaj servisi (5664)	Tutanağın işleme alınıp alınmadığı ve sonucu	Tutanakta plakası bulunan taraf	Evet — özet biçimde
Sigorta şirketi çağrı merkezi / uygulaması	Hasar dosyanızın güncel durumu ve şirketinizin verdiği kusur değerlendirmesi	Poliçe sahibi	Evet

Dört kanalın da ortak koşulu şudur: tutanağın sigorta şirketine ulaşmış ve sisteme aktarılmış olması gerekir. Tutanağı çantada unuttuğunuz sürece hiçbir ekranda kayıt oluşmaz. Bu nedenle sorgulamadan önce tutanağın şirkete iletildiğini teyit etmek en pratik ilk adımdır.

SBM Kusur Oranı Sorgulama Nasıl Yapılır?

SBM kusur oranı sorgulama, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin resmî sitesindeki “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” (kısaca KTT sorgulama) ekranından yapılır. Anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda kusur oranının tutulduğu tek merkezî kayıt burasıdır; sigorta şirketlerinin verdiği değerlendirme de aynı ekrana düşer.

Sorgulama adımları şöyledir:

1. sbm.org.tr adresindeki hizmetler menüsünden “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” bölümüne girin.
2. Elinizdeki belgeye göre sorgulama yöntemlerinden birini seçin (aşağıdaki tabloya bakın).
3. İstenen alanları eksiksiz doldurun; plaka bilgisini boşluksuz ve büyük harfle girin.
4. Sorgu sonucunda tutanağın durumu görüntülenir: değerlendirme devam ediyorsa “sonuçlanmadı”, tamamlandıysa taraflara verilen kusur oranları listelenir.
5. Oranı hatalı buluyorsanız aynı ekrandaki itiraz bölümünden, size bildirilmesinden itibaren 5 iş günü içinde başvuru yapın.

SBM sorgulamasında hangi bilgiler isteniyor?

SBM ekranı tek bir bilgiyle değil, dört farklı kombinasyondan biriyle sorgu yapmanıza izin verir. Elinizde tutanak numarası yoksa diğer seçenekler işinizi görür:

Sorgulama yöntemi	Gereken bilgiler	Ne zaman kullanışlı
Poliçe bilgileriyle	Poliçe numarası, yenileme numarası, acente bilgileri	Poliçeniz elinizdeyse en hızlı yol
Plaka + tutanak numarasıyla	Araç plakası ve tutanak numarası	Anlaşmalı tutanağın kopyası sizdeyse
Plaka + şasi/motor numarasıyla	Araç plakası ve ruhsattaki şasi ya da motor numarası	Tutanak numarasını kaybettiyseniz
Plaka + kimlik bilgisiyle	Araç plakası ve sigortalının T.C. kimlik ya da pasaport numarası	Poliçe ve tutanak bilgisine ulaşamıyorsanız

Sorgu sonucu “kayıt bulunamadı” dönüyorsa üç ihtimal vardır: tutanak henüz sigorta şirketine teslim edilmemiştir, teslim edilmiş ancak sisteme aktarılmamıştır ya da kaza anlaşmalı tutanak kapsamında değildir (yaralanmalı kazalar bu sisteme girmez). Kısa mesaj kanalı da aynı veriyi kullanır: SBM’nin 5664 numaralı servisine plakanızla gönderdiğiniz mesaj, tutanağınızın durumunu özet olarak döner. Mesaj formatı zaman içinde güncellenebildiği için sorgulama ekranındaki güncel yönergeyi esas almanız yerinde olur.

e-Devlet’ten Kaza Kusur Oranı Sorgulama: Hangi Hizmet Neyi Gösterir?

e-Devlet’ten kaza kusur oranı sorgulama arayanların çoğu, tek bir hizmet olduğunu düşündüğü için yanlış ekranda arama yapar. e-Devlet Kapısı’nda trafik kazasıyla ilgili birbirinden farklı hizmetler bulunur ve bunların yalnızca bir kısmı kusur bilgisine yaklaştırır.

e-Devlet hizmeti	İçeriği	Kusur oranı var mı?
Polis Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama	Emniyet bölgesinde düzenlenmiş maddi hasarlı kaza tutanakları	Hayır — ihlal edilen kural yazar, oran yazmaz
Jandarma Bölgesi İçin Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Sorgulama	Jandarma sorumluluk bölgesindeki tutanaklar	Hayır — aynı şekilde yalnızca kural ihlali
Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama	Aracınıza ait sigorta poliçeleri ve geçmiş hasar kayıtları	Dolaylı — hasar dosyası üzerinden izlenebilir

Kolluk tutanaklarında oran görünmemesinin sebebi teknik bir eksiklik değil, yönetmelik hükmüdür: görevliler kusur oranı yazmakla yetkili değildir. Bu yüzden e-Devlet üzerinden kesin bir yüzde beklemek yerine, tutanağınızın kayda geçtiğini doğrulamak için bu hizmetleri kullanmak, oranı ise SBM ekranından takip etmek daha doğru bir yol olur.

e-Devlet girişi ayrıca mobil tutanak sisteminde de işinize yarar: dijital kaza tutanağı düzenlerken kimlik doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılır.

TRAMER Kusur Oranı Sorgulama ile SBM Sorgulama Aynı Şey mi?

Evet, pratikte aynı kayıt sorgulanır. TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi), trafik sigortası verilerinin toplandığı merkezin uzun yıllar kullanılan adıdır. Bu yapı bugün Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi çatısı altındadır; sürücüler arasında “tramer kusur oranı sorgulama” ifadesi alışkanlıktan dolayı yaşamaya devam etmektedir.

Bu nedenle “tramer kusur sorgulama”, “sbm kusur oranı sorgulama” ve “kaza kusur durumu sorgulama” aramaları sizi aynı ekrana götürür. Aynı şekilde günlük konuşmada geçen “tramere işlendi” ifadesi, kazanın merkezî sigorta kayıtlarına girdiği anlamına gelir; bu kayıt aracın hasar geçmişinde de görünür ve ikinci el satışta değerini etkileyebilir.

Kaza Hasar Oranı Sorgulama ile Kusur Oranı Sorgulama Farkı Nedir?

Hasar oranı aracın gördüğü zararın büyüklüğünü, kusur oranı ise bu zarardan kimin sorumlu olduğunu gösterir. İki kavram sık karıştırılır çünkü ikisi de aynı hasar dosyasında yer alır ve ikisi de yüzdeyle ifade edilebilir. Ancak sorgulama ekranında baktığınız alan farklıdır.

	Kusur oranı	Hasar oranı
Neyi ölçer	Kazanın oluşumundaki sorumluluk payı	Aracın zarar görme derecesi (onarım bedelinin araç değerine oranı)
Kim belirler	Sigorta şirketleri, komisyon ya da bilirkişi	Sigorta eksperi
Neye etki eder	Zararın kimden isteneceği ve ne kadarının ödeneceği	Aracın onarılıp onarılmayacağı, pert (tam hasar) kararı
Nereden görülür	SBM tutanak sorgulama ekranı	Hasar dosyası, eksper raporu

Uygulamada ikisi birlikte sonuç doğurur: hasar oranı aracın onarılamayacak durumda olduğunu gösteriyorsa dosya tam hasar (pert) değerlendirmesine girer, kusur oranı ise bu bedelin ne kadarının karşı taraftan tahsil edileceğini belirler.

Kusur Oranı Belirleme Sürecinde Kaza Tespit Tutanağının Rolü

Trafik kazalarında kaza tespit tutanağı, kusur oranının belirlenmesinde temel kaynaktır. Bu belge, kazanın nasıl gerçekleştiğini, tarafların beyanlarını ve kazanın ayrıntılarını ortaya koyar. Tutanağın doğru ve eksiksiz doldurulması, maddi zararın karşılanması ve sigorta sürecinin sağlıklı yürütülmesi bakımından belirleyicidir. Sigorta şirketleri kusur değerlendirmesini bu belgedeki kroki, beyan ve ihlal bilgisi üzerinden yapar.

Anlaşmalı tutanak yalnızca maddi hasarlı kazalarda düzenlenebilir. Kazada yaralanan varsa, taraflardan biri tutanağı imzalamaktan kaçınıyorsa, sürücülerden birinde geçerli sürücü belgesi ya da zorunlu trafik sigortası yoksa veya alkol/uyuşturucu şüphesi bulunuyorsa kolluk çağrılır ve tutanağı görevliler düzenler.

Kaza tespit tutanağının temel işlevleri şunlardır:

1. Kazanın Ayrıntılarının Belirlenmesi: Tutanakta, kazanın yer aldığı tarih, saat ve konum gibi önemli bilgiler yer alır. Bu bilgiler, kazanın şartlarının değerlendirilmesinde kilit rol oynar.
2. Tarafların Beyanlarının Kaydedilmesi: Kazaya karışan sürücülerin olay hakkındaki ifadeleri, kazanın oluş şeklinin belirlenmesine yardımcı olur. Her iki tarafın kaza anındaki görüşlerine eşit şekilde yer verilir.
3. Delillere Dayanak Oluşturma: Kaza yerinden alınan fotoğraflar ve diğer somut kanıtlarla desteklenen tutanak, sigorta şirketlerinin değerlendirme yapmasını kolaylaştırır.
4. Sigorta Sürecini Kolaylaştırma: Sigorta şirketleri, trafik kazası kusur oranı sorgulama sürecinde, tutanakta yer alan bilgilerden faydalanarak tarafların sorumluluk derecelerini belirler.

Tutanak doğru doldurulmadığı takdirde ne olur? Eksik veya hatalı bilgilerin bulunduğu bir tutanak, sigorta değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir. Bu durumda kazaya karışan taraflar arasında anlaşmazlıkların çıkması kaçınılmazdır. Böyle bir durumda, tutanağın detaylarına itiraz etmek ve sürecin yeniden değerlendirilmesini talep etmek gerekebilir.

Tutanak hazırlanırken şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Kazanın açıkça anlaşılacağı bir kroki mutlaka çizilmelidir.
• Tarafların kimlik bilgileri ve araç plaka detayları eksiksiz doldurulmalıdır.
• Her iki tarafın da imzalarının bulunması gerekir, aksi halde belge geçersiz sayılabilir.
• Beyan bölümüne “haklıydım”, “suçlu oydu” gibi yorum değil, olayın nasıl geliştiğine dair olgu yazılmalıdır; kusuru değerlendirecek olan sigorta şirketidir.
• Araçların çarpışma noktalarını, yol çizgilerini ve trafik işaretlerini gösteren fotoğraflar araçlar hareket ettirilmeden çekilmelidir.

Kaza yerinden ayrılma konusunda 12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun’la getirilen düzenleme ayrıca dikkat ister: anlaşma hâli dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan sürücülere idari para cezası uygulanır; ölümlü veya yaralanmalı kazalarda olay yerinden ayrılan sürücüler için bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve iki yıl süreyle sürücü belgesinin geri alınması öngörülmüştür. Delillerin kaybolması kusur değerlendirmesini de aleyhinize çevirebileceği için, olay yerini izinsiz terk etmek iki yönlü risk taşır.

Mobil kaza tutanağı (MKT) ile dijital düzenleme

Kâğıt tutanağın yanında dijital seçenek de bulunuyor. SBM’nin mobil kaza tutanağı uygulamasıyla taraflar plaka bilgisini girerek, kaza fotoğraflarını ve konumu yükleyerek, karekod aracılığıyla birbirini dosyaya ekleyerek tutanağı telefondan düzenleyebiliyor. Kaza senaryosu ekranda birlikte çiziliyor ve tüm tarafların onayıyla tutanak tamamlanıyor. Dijital tutanak sisteme doğrudan düştüğü için sorgulama sonucunun görünmesi de genellikle daha hızlı oluyor.

Sigorta şirketleri arasındaki anlaşmazlık durumunda dosya SBM bünyesindeki değerlendirme komisyonuna iletilir; bu komisyon kaynaklarda “Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu” ya da “Tutanak Değerlendirme Komisyonu” adlarıyla anılır. Bu nedenle kaza tespit tutanağının gecikmeden doldurulup ilgili sigorta şirketine iletilmesi büyük önem taşır.

Kaza Tespit Tutanağında Kusur Oranı Nerede Yazar?

Kolluğun düzenlediği kaza tespit tutanağında kusur oranı hiçbir bölümde yazmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi tutanak düzenleyen görevlilere kusur oranı belirtme yetkisi tanımaz; görevliler yalnızca kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini yazar. Tutanakta göreceğiniz şey, ihlal edilen kanun ya da yönetmelik maddesinin numarasıdır.

Anlaşmalı tutanakta ise durum farklıdır: bu belge taraflarca doldurulduğu için içinde de kusur oranı bulunmaz. Oran, tutanak sigorta şirketine iletildikten ve sisteme aktarıldıktan sonra ayrıca belirlenir ve SBM sorgulama ekranına düşer. Yani her iki tutanak türünde de aradığınız yüzde belgenin kendisinde değil, sonrasında oluşan kayıttadır.

Tutanakta yazan madde numarasının ne anlama geldiğini merak ediyorsanız, ilgili maddenin Karayolları Trafik Kanunu’nun 84. maddesindeki asli kusur listesinde bulunup bulunmadığına bakmak yön verici olur. Listede yer alan bir ihlal, kusurun ağırlıklı olarak o tarafta değerlendirilmesi ihtimalini güçlendirir.

Kusur Oranı Kaç Günde Belli Olur?

Anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda kusur oranı, tutanağın sisteme girmesinden itibaren birkaç iş günü içinde belli olur. Sigorta şirketleri tutanağın kendilerine ulaşmasının ardından 3 iş günü içinde kusur değerlendirmesi yapar. Şirketlerin verdiği oranlar birbirini tutuyorsa dosya sonuçlanır; tutmuyorsa dosya değerlendirme komisyonuna gider ve süreç bir tur daha uzar.

Aşama	Süre	Sonuç
Tutanağın sigorta şirketine iletilmesi	Kazadan sonra en kısa sürede	Dosya açılır, sisteme aktarılır
Şirketlerin kusur değerlendirmesi	3 iş günü	Her şirket %0 / %50 / %100 oranlarından birini verir
Oranlar uyuşursa	—	Dosya sonuçlanır, oran sorgulama ekranına düşer
Oranlar uyuşmazsa	Komisyon incelemesi	Komisyon kararı belirleyici olur
Sonuca itiraz	Bildirimden itibaren 5 iş günü	Bir defaya mahsus yeniden değerlendirme

Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda ise takvim tamamen değişir. Bu dosyalarda kusur, adli soruşturma ve yargılama sürecinde bilirkişi incelemesiyle belirlendiği için sonuç aylara yayılabilir. Sürecin aşamalarını ve oranın hangi anda bağlayıcı hâle geldiğini kazada kusur oranının ne zaman kesinleştiğini anlattığımız yazıda ayrıntılı bulabilirsiniz.

Trafik Kazası Kusur Oranı Nasıl Hesaplanır?

Trafik kazası kusur oranı, sabit bir formülle değil iki ayrı rejim içinde hesaplanır. Hangi rejimde olduğunuz, dosyanızın sigorta sisteminde mi yoksa yargıda mı olduğuna bağlıdır ve çıkacak sonuç bakımından aralarında ciddi fark vardır.

	Sigorta sistemi (anlaşmalı tutanak)	Yargı (dava / soruşturma)
Verilebilecek oranlar	Yalnızca %0, %50, %100	Serbest — %20, %25, %30, %70 gibi ara oranlar mümkün
Değerlendirmeyi yapan	Sigorta şirketleri, uyuşmazlıkta komisyon	Bilirkişi; takdir mahkemenin
Dayanak	Tutanaktaki beyan, kroki ve ihlal maddesi	Tüm dosya: kolluk tutanağı, kamera, tanık, keşif, teknik inceleme
Bağlayıcılık	Sigorta ödemesi bakımından	Taraflar arasında kesin hüküm oluşturur

Bu ikilik, “kusur oranım SBM’de %50 çıktı ama mahkemede %25 dendi” gibi durumların kaynağıdır. Sigorta sisteminin üçlü ölçeği pratik bir sadeleştirmedir; yargıda ise kusur, kazanın oluşumuna yapılan katkı ölçüsünde bölüştürülür. Karayolları Trafik Kanunu’nun 88. maddesi de aynı mantığı kurar: birden fazla kişinin sorumlu olduğu hâllerde zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılır ve işletenler kusurları oranında zarara katlanır.

Sigorta sisteminden çıkan oranı kabul etmiyorsanız, bilirkişi incelemesiyle bu oranın değişip değişmeyeceği ayrı bir konudur; bilirkişi raporuyla kusur oranının değiştirilmesi koşullarını ayrıca değerlendirmek gerekir.

Trafik Kazasında %100 Kusurlu Olmak Ne Demek?

Trafik kazasında %100 kusurlu olmak, kazanın oluşumundan tek başınıza sorumlu tutulmanız anlamına gelir. Sorgulama sonucunda yüzde kaç kusurlu olduğunuzu gördüğünüzde, bu rakamın pratikte neye karşılık geldiğini bilmek önemlidir. Bu değerlendirme yapıldığında karşı tarafın aracındaki zarar sizin zorunlu trafik sigortanızdan karşılanır; kendi aracınızdaki hasar için ise trafik sigortası devreye girmez, yalnızca kasko poliçeniz varsa oradan talepte bulunabilirsiniz.

Kusur oranlarının pratikte ne sonuç doğurduğunu tek tabloda görmek yararlı olur:

Kusur oranınız	Kendi zararınız	Karşı tarafın zararı
%0 (kusursuz)	Tamamı karşı tarafın trafik sigortasından karşılanır	Sorumluluğunuz yoktur
%50 (eşit kusur)	Yarısını karşı taraftan talep edebilirsiniz	Yarısından sorumlu olursunuz
%100 (tam kusur)	Trafik sigortası karşılamaz; kasko varsa kaskodan	Tamamı sizin trafik sigortanızdan ödenir

Tam kusurlu bulunmanın ikinci sonucu, poliçe yenilemesinde hasarsızlık indiriminin düşmesidir. Ayrıca ehliyetsiz veya alkollü araç kullanma gibi hâllerde sigorta şirketi ödediği bedeli sürücüye rücu edebilir; bu durumda ödeme yapılmış olsa da yük son tahlilde sürücünün üzerinde kalır.

Kısmi kusurlu olmanın da mağduriyeti tümüyle ortadan kaldırmadığını hatırlatmak gerekir: kusuru bulunan sürücü bile zararının kendi kusuruna düşmeyen kısmını talep edebilir. Kısmi kusurlu sürücünün değer kaybı talebi bunun tipik örneğidir.

Kazada Kim Haklı Kim Haksız Sorgulaması Yapılabilir mi?

Sistemde “haklı” ya da “haksız” diye bir kayıt tutulmaz; sorgulama ekranı size kusur yüzdesi gösterir. Günlük dilde “kazada kim haklı” diye aranan şeyin resmî karşılığı, tarafların kusur oranıdır. %0 kusur verilen taraf uygulamada haklı taraf, %100 kusur verilen taraf ise haksız taraf konumundadır.

Bu ayrımın önemi şurada ortaya çıkar: kimin haklı olduğu, tarafların kaza anındaki iddialarına göre değil, ihlal edilen trafik kuralına göre belirlenir. Karşı taraf olay yerinde suçu kabul etmiş olsa bile, tutanaktaki kroki ve beyanlar farklı bir tabloya işaret ediyorsa değerlendirme buna göre yapılır. Tersi de geçerlidir: sözlü olarak suçlanmanız, kusurun size yükleneceği anlamına gelmez.

Bu nedenle kaza anında tartışmaya girmek yerine krokinin doğru çizilmesine, fotoğrafların araçlar yerinden oynatılmadan çekilmesine ve varsa tanık bilgisinin tutanağa geçirilmesine odaklanmak, sonucu belirleyen asıl unsurdur.

Suç oranı, hata oranı, kusur durumu: hepsi aynı şeyi mi anlatıyor?

Sürücüler aynı bilgiyi çok farklı adlarla arar: “kaza suç oranı sorgulama”, “kaza hata oranı sorgulama”, “kusur durumu sorgulama”, “kazada kim suçlu sorgulama”. Bunların tamamı, sistemde tek bir veriye karşılık gelir ve o verinin resmî adı kusur oranıdır. Sorgulama ekranında “suç” ya da “hata” başlığı yoktur.

Terim farkı yalnızca alışkanlıktan da ibaret değildir; hukuken de yanlış çağrışım taşır. “Suç”, ceza hukukuna ait bir kavramdır ve yalnızca yaralanmalı ya da ölümlü kazalarda gündeme gelir. Yalnızca maddi hasarlı bir kazada suç işlenmiş olmaz; belirlenen şey, tarafların zarardan sorumluluk payıdır. Bu yüzden aşağıdaki karşılıkları bilmek, doğru ekranda doğru alanı aramanızı sağlar.

Günlük kullanım	Sistemdeki karşılığı
Kaza suç oranı / kazada kim suçlu	Kusur oranı (maddi hasarlı kazada ceza sorumluluğu doğmaz)
Kaza hata oranı / kim kusurlu	Kusur oranı
Kusur durumu sorgulama / kusur dağılımı	Tarafların kusur oranlarının listelendiği sorgu sonucu
KTT sorgulama	Kaza Tespit Tutanağı sorgulama (SBM’nin kullandığı kısaltma)
Kusur raporu	Sigorta şirketinin kusur değerlendirmesi ya da yargıdaki bilirkişi raporu

Sigorta Şirketi Kusur Oranını Nasıl Belirler? Eksper Raporunun Rolü

Sigorta şirketi kusur oranını, tutanaktaki beyan ve krokiyi trafik kurallarıyla karşılaştırarak belirler. Değerlendirmeyi yapan birim hasar servisidir; olay yerine gitmez, dosyadaki belgeler üzerinden çalışır. Bu yüzden tutanağa yansımayan bir ayrıntı (yol çizgisi, işaret levhası, karşı tarafın manevrası) değerlendirmeye de yansımaz.

Sigorta eksperinin görevi ise kusuru değil hasarı tespit etmektir. Eksper aracı inceler, onarım kalemlerini ve bedelini raporlar; kusur dağılımı konusunda karar vermez. Eksper raporunun kusura dolaylı katkısı, hasarın oluş biçimini teknik olarak açıklamasıdır: çarpma noktası, deformasyonun yönü ve şiddeti, beyan edilen senaryoyla uyumlu olup olmadığı bu raporda görülür. Beyanla teknik bulgu çelişiyorsa dosya yeniden değerlendirilebilir.

• Hasar servisi: kusur değerlendirmesini yapar, oranı belirler.
• Eksper: hasarın kapsamını ve onarım bedelini tespit eder, kusura karar vermez.
• Değerlendirme komisyonu: şirketler anlaşamazsa dosyayı sonuçlandırır.
• Bilirkişi: yalnızca yargı aşamasında devreye girer, mahkeme adına teknik değerlendirme yapar.

Eksper raporundaki tespitlere katılmıyorsanız, rapora itiraz ayrı bir usule tabidir ve değer kaybı eksper raporuna itiraz sürecinde izlenmesi gereken adımlar farklıdır.

Trafik Kazası Kusur Oranına İtiraz Etme ve Sürecin Detayları

Trafik kazasında belirlenen kusur oranının tarafınıza yanlış veya haksız bir şekilde yansıtıldığını düşünüyorsanız, buna itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Bu süreç hem sigorta işlemleri hem de hukuki anlamda önem arz eder. Trafik kazası kusur oranı sorgulama işlemi sonrasında itiraz süreci, belirlenen takvime göre dikkatlice takip edilmelidir.

İtiraz Süresi ve İlk Adımlar
Kusur değerlendirmesinin size bildirilmesinden itibaren 5 iş günü içinde, değerlendirmeyi etkileyebilecek ek bilgi ve belgelerle başvuru yapmanız gerekir. Bu belgeler kazaya ilişkin fotoğrafları, kamera görüntülerini, tanık bilgilerini ya da olay yerinin durumuna dair açıklamaları içerebilir. Bu itiraz hakkı bir defaya mahsus kullanılır; ikinci kez aynı kanaldan başvuru yapılamaz, bu nedenle dosyanızı ilk seferde eksiksiz sunmanız belirleyicidir.

SBM Üzerinden İtiraz İşlemleri
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM), kusur oranlarına itiraz sürecinde önemli bir platformdur. İlgili itirazlar SBM’nin “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” menüsü üzerinden de yapılabilmektedir. Başvuru ücretsizdir ve tamamen çevrim içi ilerler. Her iki aracın da aynı sigorta şirketinden poliçeli olduğu dosyalarda itiraz doğrudan değerlendirme komisyonuna yöneltilir.

Değerlendirme Komisyonu Aşaması
Sigorta şirketlerinin kusur konusunda mutabakata varamadığı ya da itiraz üzerine yeniden inceleme gereken dosyalar, SBM bünyesindeki değerlendirme komisyonuna iletilir. Komisyon, dosyadaki belgeler üzerinden bağımsız bir değerlendirme yaparak sonucu belirler. Komisyon kararı da sizi tatmin etmiyorsa uyuşmazlığın çözümü artık sigorta sisteminin dışına, tahkim veya yargı yoluna taşınır.

Sigorta tahkimi ve dava yolu: hangi mercie başvurulur?

Burada sık yapılan bir hata var: kusur oranı uyuşmazlığı sulh ceza hâkimliğine götürülmez. Sulh ceza hâkimliği trafik idari para cezalarına itirazın merciidir; kusur oranı ve tazminat ise hukuk yargısının konusudur. Doğru yolun belirlenmesi, kime karşı talepte bulunduğunuza bağlıdır.

Kime karşı	Ön koşul	Başvurulacak yol
Karşı tarafın sigorta şirketine	Karayolları Trafik Kanunu m.97 uyarınca önce şirkete yazılı başvuru; 15 gün içinde cevap gelmemesi ya da cevabın talebi karşılamaması	Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava
Sigorta şirketine dava açılacaksa	Ticari dava olduğu için dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır (Türk Ticaret Kanunu m.5/A)	Asliye ticaret mahkemesi
Kusurlu sürücüye veya araç işletenine	Sigorta limitini aşan ya da sigorta kapsamı dışındaki zararlar için	Asliye hukuk mahkemesi

Sigorta Tahkim Komisyonu‘na gidebilmek için de aynı ön koşul aranır: şirkete başvurmuş ve talebinizin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olmanız gerekir. Şirketin başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de komisyona başvuru için yeterlidir. Yetki bakımından Karayolları Trafik Kanunu m.110 kolaylık sağlar: dava, sigortacının şubesinin veya poliçeyi düzenleyen acentenin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi kazanın olduğu yer mahkemesinde de açılabilir.

Süre yönünden de dikkatli olmak gerekir: maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde kaza gününden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, o süre maddi tazminat talepleri için de geçerli olur. Ayrıntılar için trafik kazası tazminat zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

İtiraz aşamasının belge hazırlığı ve süre yönetimi ayrı bir konu olduğu için, dilekçe içeriği ve sonrasındaki adımlar bakımından kaza tespit tutanağına itiraz ve trafik kazası kusur oranına itiraz yazılarımızı incelemenizi öneririz.

Kusur Oranı Tazminat Hakkınızı Nasıl Etkiler?

Kusur oranı, alacağınız tazminatın doğrudan çarpanıdır. Zararınız ne kadar büyük olursa olsun, tazminat kusurunuz düşüldükten sonra hesaplanır. %30 kusurlu bulunan bir sürücü, zararının %70’ini talep edebilir. Bu yüzden oranın bir puanlık farkı bile, büyük hasarlı dosyalarda ciddi bir tutara karşılık gelir.

Kusur oranının etkilediği kalemler yalnızca onarım bedeliyle sınırlı değildir:

• Onarım bedeli: aracın tamir masrafının kusurunuza düşmeyen kısmı.
• Değer kaybı: kaza kaydı yüzünden aracın ikinci el değerinde oluşan düşüş.
• Araç mahrumiyeti: aracın tamirde kaldığı süre boyunca kullanılamamasından doğan zarar.
• Bedensel zararlar: yaralanma varsa tedavi giderleri, iş göremezlik ve maluliyet tazminatı.

Kusur oranınız düşük olsa bile talep hakkınız tümüyle ortadan kalkmaz; kusursuz olmadığınız hâllerde dahi zararınızın karşı tarafa düşen kısmını isteyebilirsiniz. Aracınızın onarım ve sigorta sürecini nasıl yürüteceğiniz konusunda trafik kazası sonrası araç tamiri ve sigorta işlemleri yazımız yol gösterici olabilir.

Kusur değerlendirmesinin sonucu size makul gelmiyorsa veya zararınız sigorta ödemesinin belirgin biçimde üzerindeyse, dosyanızın bir tazminat hukuku avukatı tarafından incelenmesi, hangi kalemleri hangi mercide talep edebileceğinizi netleştirir. İtiraz sürelerinin kısa olduğu düşünüldüğünde, değerlendirmeyi öğrendiğiniz gün harekete geçmek en pratik yaklaşımdır.

Ölüm bulunan kazalarda süreç farklı işler: kolluk tutanağı kusur oranı vermez, anlaşmalı tutanak düzenlenemez ve oranın değişmesi tazminatın yanında cezayı ve sürücü belgesini de etkiler. Ayrıntısı için: ölümlü kazada kusur oranı sonradan değiştirilebilir mi.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaza tespit tutanağı nedir ve nasıl doldurulur?

Kaza tespit tutanağı, iki veya daha fazla aracın karıştığı, yalnızca maddi hasarın olduğu trafik kazalarında, tarafların anlaşıp sigorta şirketi veya polise ihtiyaç duymadan düzenlediği resmi bir belgedir. Tutanağın ilgili alanlarına kazanın yeri, zamanı, kazaya karışan sürücülerin kimlik, ruhsat ve sigorta bilgileri yazılır. Kazanın oluş şeklini gösteren şema çizilir ve tarafların ifadeleri eklenir. Her iki tarafın imzasıyla tutanak geçerli hale gelir. Mobil uygulamalar veya çağrı merkezleri aracılığıyla da kaza tespit tutanağı doldurulabilir.

Kaza sonrası kusur oranı nasıl belirlenir?

Kaza sonrası kusur oranı, tarafların doldurduğu kaza tespit tutanağı ve kazayla ilgili deliller sigorta şirketi tarafından değerlendirilerek belirlenir. Anlaşmalı tutanak sisteminde kusur oranı %0, %50 veya %100 olarak ifade edilir ve kazadaki sorumluluk derecesini açıklar. Sigorta şirketleri arasında mutabakat sağlanamazsa dosya SBM bünyesindeki değerlendirme komisyonuna iletilir ve oradan alınan karara göre oran netleşir.

Kaza kusur oranına nasıl itiraz edilir?

Kaza kusur oranına itiraz etmek isteyen taraflar, kusur değerlendirmesinin kendilerine bildirilmesinden itibaren 5 iş günü içinde yeni delil ve belgelerle SBM’nin “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranından başvuruda bulunabilir. Bu hak bir defaya mahsus kullanılır. Sonuçtan memnun kalınmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da yargı yoluna başvurularak süreç sürdürülebilir.

Kusur oranı sorgulama e-Devlet’ten yapılabilir mi?

e-Devlet üzerinden maddi hasarlı kaza tespit tutanağınıza ulaşabilir, aracınıza ait poliçe ve hasar kayıtlarını görüntüleyebilirsiniz. Ancak kolluğun düzenlediği tutanakta kusur oranı yazmaz; bu belgede yalnızca hangi tarafın hangi trafik kuralını ihlal ettiği belirtilir. Anlaşmalı tutanakla kapatılan kazalarda kusur oranını görmek için SBM’nin kaza tespit tutanağı sorgulama ekranını kullanmanız gerekir.

Kaza kusur oranı kaç günde belli olur?

Anlaşmalı tutanakla kapatılan maddi hasarlı kazalarda sigorta şirketleri, tutanağın sisteme aktarılmasının ardından 3 iş günü içinde kusur değerlendirmesi yapar. Şirketlerin verdiği oranlar aynıysa dosya sonuçlanır ve oran sorgulama ekranında görünür. Oranlar farklıysa dosya değerlendirme komisyonuna gider ve süreç uzar. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda kusur, yargılama sürecinde bilirkişi incelemesiyle belirlendiği için sonuç çok daha uzun sürede çıkar.

Kaza tespit tutanağında kusur oranı nerede yazar?

Kaza tespit tutanağında kusur oranı yazmaz. Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 156. maddesi, tutanak düzenleyen görevlilerin taraflar için kusur oranı belirtmeksizin yalnızca kazanın oluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini yazacağını düzenler. Kusur oranı, tutanak sigorta şirketine iletilip sisteme aktarıldıktan sonra ayrıca belirlenir ve SBM sorgulama ekranına düşer.

SBM kusur oranı sorgulama için hangi bilgiler gerekir?

SBM ekranında dört farklı kombinasyonla sorgulama yapılabilir: poliçe numarası ile yenileme numarası ve acente bilgileri; plaka ile tutanak numarası; plaka ile şasi veya motor numarası; plaka ile sigortalının kimlik ya da pasaport numarası. Elinizde tutanak numarası yoksa diğer üç yöntemden biriyle sorgulamanızı tamamlayabilirsiniz.

Kusur oranı sorgulamada kayıt bulunamadı yazıyorsa ne yapmalı?

Bu sonuç genellikle üç nedenden birine dayanır: tutanak henüz sigorta şirketine teslim edilmemiştir, teslim edilmiş ancak sisteme aktarılmamıştır ya da kaza anlaşmalı tutanak kapsamında değildir. Yaralanmalı ve ölümlü kazalar bu sisteme girmediği için sorgulamada görünmez. Kayıt bulunduğu hâlde sonuç kısmı boşsa dosyanız sonuçlanmamış demektir; şirketlerin değerlendirmesi henüz tamamlanmamıştır. Önce tutanağın şirkete ulaştığını teyit etmek, ardından bir iki iş günü bekleyip yeniden sorgulamak en pratik yoldur.

Tramer kusur oranı sorgulama ile SBM sorgulama arasında fark var mı?

Pratikte fark yoktur. TRAMER, trafik sigortası verilerinin toplandığı merkezin uzun yıllar kullanılan adıdır ve bu yapı bugün Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi çatısı altındadır. “Tramer kusur sorgulama” ve “SBM kusur oranı sorgulama” ifadeleri aynı kayda, aynı sorgulama ekranına işaret eder.

Trafik kazasında %100 kusurlu olan sürücünün aracı sigortadan ödenir mi?

Tam kusurlu sürücünün kendi aracındaki hasar zorunlu trafik sigortasından karşılanmaz; trafik sigortası karşı tarafın zararını güvence altına alır. Kendi aracınızdaki hasar için ancak kasko poliçeniz varsa talepte bulunabilirsiniz. Ayrıca ehliyetsiz veya alkollü araç kullanma gibi hâllerde sigorta şirketi karşı tarafa ödediği bedeli sürücüye rücu edebilir.

Kusur oranı mahkemede değişebilir mi?

Değişebilir. Sigorta sistemi kusuru %0, %50 ve %100 olmak üzere üç kademede değerlendirirken, yargıda bilirkişi bu ölçekle bağlı değildir ve kazanın oluşumuna katkıya göre ara oranlar verebilir. Nihai takdir mahkemenindir; mahkeme bilirkişi raporuyla da bağlı değildir ve dosyadaki diğer delilleri birlikte değerlendirir.

Kusur oranına itiraz için avukatla başvurmak zorunlu mu?

SBM üzerinden yapılan itiraz için avukat zorunluluğu yoktur; başvuruyu sigortalı kendisi yapabilir. Buna karşılık uyuşmazlık tahkime ya da mahkemeye taşındığında, talep kalemlerinin doğru belirlenmesi ve sürelerin kaçırılmaması bakımından hukuki destek almak dosyanın seyrini etkileyebilir. Sigorta şirketine karşı açılacak davada arabuluculuk dava şartı gibi usul kuralları da bu aşamada devreye girer.